Morgunblaðið - 01.07.1998, Side 20

20 MIÐVIKUDAGUR 1. JÚLÍ 1998
ERLENT
MORGUNBLAÐIÐ
Öraníu-
Framkvæmdastjóri SÞ ræðir við ráðamenn í Nígeríu
Annan boðið að hitta Abiola
menn
ósveigj-
anlegir
Belfast, London. Reuters.
ROBERT Saulters, leiðtogi Óraníu-
reglunnar á N-írlandi, sagðist í gær
styðja ákvörðun Portadown-deildar
reglunnar sem hyggst ganga fylktu
liði venju samkvæmt niður Gar-
vaghy-veginn í Portadown eftir
guðsþjónustu í Drumcree-kirkju.
Saulters fordæmdi ákvörðun nefnd-
ar sem starfar á vegum breskra
stjómvalda í gær þess efnis að
göngumenn fengju ekki að ganga
niður Garvaghy-veginn þar sem búa
nánast eingöngu kaþólikkar og bað
hann sambandssinna á N-írlandi um
að styðja mótmæli sín. „Við eigum
ekki að þurfa að færa þessa fórn og
við munum ekki gera það,“ sagði
Saulters en fór hins vegar fram á að
þessi mótmæli yrðu friðsamleg.
Tony Blair, forsætisráðherra
Bretlands, og Bertie Ahem, forsæt-
isráðhema Irlands, hvöttu deiluaðila
í gær til að tryggja að ekki myndu
brjótast út ólæti vegna göngunnar á
sunnudag og fóm þeir fram á að n-
írskir stjómmálamenn beittu sér í
málinu. David Trimble, leiðtogi Sam-
bandsflokks Ulster (UUP) og vænt-
anlegur forsætisráðherra á N-ír-
landi, hvatti íbúa við Garvaghy-veg
fyrir sitt leyti til að hleypa göngunni
í gegn en Bríd Rogers, fulltrúi flokks
hófsamra kaþólikka (SDLP), sagði
göngubannið skynsamlegt. Ljóst
er að menn búa sig nú undir það
versta því í gær upplýsti The Belfast
Telegraph að sjúkrahús í nágrenni
Drumcree hefðu útbúið sérstaka
neyðaráætlun ef til átaka kæmi á
sunnudag.
Abuja. Reuters.
KOFI Annan, framkvæmdastjóri
Sameinuðu þjóðanna, fundaði í gær
með Abdusalam Abubakar, leiðtoga
herforingjastjómarinnar í Nígeríu,
en fyrir fundinn höfðu heimildar-
menn í Nígeríu gefíð til kynna að
Annan yrði boðið að hitta stjómar-
andstæðinginn Moshood Abiola sem
verið hefur í haldi síðan 1994. Var
gefíð í skyn að Abiola yrði jafnvel
leystur úr haldi í þessari viku.
Fred Eckhard, talsmaður Ann-
ans, vildi ekki staðfesta eftir fund-
inn í gær hvort Annan hefði verið
boðið að hitta Abiola en sagði þó að
málefni Abiolas hefði borið á góma,
London. The Daily Telegraph.
EINUNGIS 32% kjósenda í Portú-
gal tóku þátt í fyrstu þjóðarat-
kvæðagreiðslu sem haldin er í land-
inu og reyndist naumur meirihluti
þeirra vera á móti tilslökunum á af-
stöðu til fóstureyðinga. Er niður-
staðan talin vitnisburður um áhrif
kaþólsku kirkjunnar á almenning í
landinu.
I þjóðaratkvæðagreiðslunni var
lagt til að konum gæfist kostur á að
eyða fóstri á fyrstu 10 vikum með-
göngunnar. 50,9% kjósenda reynd-
ust andsnúin tillögunni en 49,1% var
henni hlynnt. Niðurstaðan er hins
vegar ekki bindandi vegna lítillar
kosningaþátttöku.
Óvissa var í gær um framtíð laga-
fmmvarps um tilslakanir, sem þeg-
ar hafði verið samþykkt á portú-
galska þinginu, og kröfðust nokkrir
þingmanna þess að því yrði nú varp-
auk loforða Abubakars um að koma
á fót borgarastjórn í landinu. Kofí
Annan er í Nígeríu fram á fímmtu-
dag og mun hitta ýmsa stjórnmála-
leiðtoga í för sinni, sem og ýmsa
þrýstihópa.
Forsetakosningarnar 1993, sem
talið er að Abiola hafi unnið, era
undirrót stjórnarkreppunnar í Ní-
geríu því Sani Abacha, fyrrverandi
herstjómandi sem lést 8. júní síð-
astliðinn, lýsti þær ógildar og lét
síðan handtaka Abiola árið eftir er
hann lýsti sjálfan sig réttkjörinn
forseta. Heimildarmenn í Nígeríu
segja að Abiola gæti orðið frjáls
að fyrir róða í ljósa úrslitanna í þjóð-
aratkvæðagreiðslunni. Fóstureyð-
ingar era löglegar í öllum hinum
Evrópusambandslöndunum nema á
írlandi.
Forsætisráðherrann
ósammála flokki sfnum
Kaþólska kirkjan tók ekki form-
lega þátt í baráttunni gegn tillög-
unni en margir prestar beittu áhrif-
um sínum úr predikunarstólnum og
hvöttu kjósendur til að beita sér
gegn lögleiðingu fóstureyðinga.
Stjómmálaflokkar í Portúgal vora
klofnir í afstöðu til málefnisins og
þótt meirihluti sósíalista, sem fara
með stjórn í landinu, væri hlynntur
tilslökunum lýsti Antonio Guterres,
forsætisráðherra og leiðtogi Sósí-
alistaflokksins, andstöðu sinni í
kosningabaráttunni.
ferða sinna seinna í þessari viku að
því gefnu að hann gerði ekki kröfu
til forsetaembættisins.
Óvíst er hvort hann gerir það en
ljóst er að stuðningur erlendra ríkja
við þær málalyktir hefur aukist og
Tony Lloyd, stjórnmálafulltrúi í
breska utanríkisráðuneytinu, sagði í
síðustu viku að Abiola hefði ekki
lengur gilt umboð í embættið.
Vonir um að Abubakar myndi
reynast auðveldari í umgengni en
forveri hans glæddust mjög nýlega
þegar hann leysti úr haldi 30 póli-
tíska fanga og lofaði að koma á fót
lýðræði í landinu.
Nýja Sjáland
Brugðist
við kreppu
Wellington. The Daily Telegraph.
AFLEIÐINGAR efnahagskrepp-
unnar í Asíu eru farnar að segja til
sín á Nýja Sjálandi, en ríkisstjórn
landsins tilkynnti í fyrradag að hún
hygðist grípa til neyðarráðstafana til
varnar efnahagslífínu.
Jenny Shipley, forsætisráðherra
Nýja Sjálands, sagði á ríkisstjórnar-
fundi að kreppan í Asíu væri farin að
þrengja að útflutningi, þjóðartekjum
og hagvexti landsins.
Mörg þeirra landa í þessum
heimshluta, sem um þessar mundir
eiga við verstu efnahagsörðugleik-
ana að stríða, svo sem Suður-Kórea
og Japan, era meðal helztu við-
skiptalanda Nýja Sjálands. Síðustu
tvo ársfjórðunga hefur hagvöxtur
verið neikvæður í eyríkinu og við-
skiptahalli mikill.
Portúgalir höfnuðu lög-
leiðingu fóstureyðinga
Evrópski seðlabankinn formlega stofnsettur í Frankfurt
Pólitískur samruni fylgi
í kjölfar myntsamrunans
Frankfurt. Reuters.
RÁÐAMENN Evrópusambandsins
(ESB) söfnuðust saman í Frankfurt
í Þýzkalandi í gær til að fagna form-
legri fæðingu einnar mikilvægustu
stofnunar álfunnar - Evrópska
seðlabankans - sem mun fara með
stjóm peninga- og gengismála í
Efnahags- og myntbandalagi Evr-
ópu, EMU, eftir að því verður
hleypt af stokkunum um næstu ára-
mót. Hin hátíðlega athöfn markaði
jafnframt lok hálfs árs forsætistíma-
bils Breta í ráð-
herraráði sam-
bandsins. Við at-
höfnina sagði
Viktor Klima,
kanzlari Austur-
ríkis, sem tekur
við forsætinu í
ráðherraráðinu,
að hann vonaðist til að aukinn póli-
tískur samrani fylgi í kjölfar mynt-
samranans í Evrópu.
Helmut Kohl, kanzlari Þýzka-
lands, Tony Blair, forsætisráðherra
Bretlands og fráfarandi forseti ráð-
herraráðsins, Jacques Santer, forseti
framkvæmdatjómar ESB, og fleiri
fyrinnenni komu saman í heimabæ
Evrópska seðlabankans (ECB) til að
óska sjálfum sér til hamingju með
þetta tímamótaskref í sögu samrana-
þróunarinnar í Evrópu, sem stofnun
bankans telst vera.
Ellefu af fimmtán aðildarríkjum
ESB taka þátt í EMU frá upphafi,
þ.e. öll nema Bretland, Danmörk,
Svíþjóð og Grikkland. Helmut Kohí
lýsti þeirri skoðun sinni við athöfn-
ina í gær, að hann væri sannfærður
um að þess væri ekki langt að biða
að bæði Bretar og Danir slægjust í
hóp EMU-ríkjanna.
Tony Blair sagði í lokaávarpi sínu
í hlutverki forseta ráðherraráðsins,
að hálfs árs forsætistímabil Bret-
lands hefði leitt til veralegrar breyt-
ingar á afstöðu Breta til ESB, frá
„sjálfskipaðri einangran til einlægr-
ar samvinnu".
Viktor Klima, kanzlari Austurríkis,
sem tekur við forsætinu í ráðherra-
ráði ESB í dag, hvatti í ávarpi sínu
við hina hátíðlegu
athöfn í Frank-
furt leiðtoga Evr-
ópu til að grípa
tækifærið, sem
myntsamraninn í
álfunni skapaði,
til að koma hinum
pólitíska samruna
lengra á leið, en það væri öllum Evr-
ópubúum til hagsbóta.
Kiima mærði þann göfuga ásetn-
ing, sem birtist í stofnun mynt-
bandalagsins, en með þvi sé einni
helztu draumsýn „stofnfeðra" Evr-
ópusambandsins hrint í framkvæmd.
Hann varaði hins vegar við því að slá
slöku við í framhaldinu.
„Sá efnahagslegi máttur sem hefur
nú tekizt að skapa í Evrópu, ætti að
vera okkur hvatning til að auka sam-
starf á öðram sviðum stefnumörkun-
ar, skref fyrir skref, svo að við nem-
um ekki staðar á miðri leið,“ sagði
hann. Með myntbandalaginu væri
innri markaður Evrópu enn ekki full-
mótaður. Evrópusamruninn hefði
ekki náð takmarki sínu fyrr en tekizt
hefði að ráða bug á atvinnuleysis-
vandanum með skilvirkum hætti.
EVRÓPA^
Reuters
WIM Duisenberg, aðalbankastjóri Evrópska seðlabankans, og Helmut
Kohl Þýzkalandskanzlari stinga saman nefjum í Frankfurt f gær.
Óþekkti
hermaður-
inn nú
þekktur
STAÐFEST hefur verið með
DNA-rannsóknum að líkams-
leifar óþekkts hermanns í
Grafhýsi hinna óþekktu í Was-
hington eru af Michael J.
Blassie sem féll í Víetnam-
stríðinu. Hann var liðsforingi í
flughemum og hefur fjöl-
skylda hans nú fengið að vita
um niðurstöðurnar. Bill Clint-
on forseti hét því að reynt yrði
að ganga úr skugga um örlög
annarra hermanna sem hurfu í
stríðinu og ekkert spurðist
síðar til.
Liðsmenn
Kabila myrtu
Hútú-menn
HERMENN á vegum
Laurents Kabila, forseta
Kongó, myrtu með skipulögð-
um hætti flóttamenn af kyn-
stofni Hútúa er hröktust frá
Rúanda inn fyrir landamærin,
segir í skýrslu Sameinuðu
þjóðanna. Átburðirnir urðu
fýrir ári er Kabila var að berj-
ast til valda í Kongó.
Oveður
í Miðvestur-
ríkjunum
ÞRUMUVEÐUR og ský-
strokkar herjuðu á miðvestur-
ríki Bandaríkjanna á mánudag
eftir mikla hita í þrjá daga.
Tuttugu manns hafa látið lífíð
af völdum óveðurs síðustu
daga á svæðinu. Víða varð
eignatjón, tré rifnuðu upp með
rótum, bílar skemmdust og
raflínur slitnuðu. Alls fórast
11 manns í Ohio einu um sl.
helgi af völdum mikilla rign-
inga sem ollu flóðum, lokuðu
vegum og rafu vatns- og raf-
línur.
Segja 100
hafa fallið
í Jemen
TALSMENN stjórnarand-
stæðinga í Jemen fullyrða að
minnst 100 manns hafí fallið
síðustu vikurnar i mótmælum
vegna verðhækkana í hérað-
inu Marib en þar er unnin olía
úr jörðu. Er sagt að stjórnvöld
hafi beitt herflugvélum, stór-
skotaliði og eldflaugum.
Héraðsstjórinn í Marib
sagði að um 20 liðsmenn ör-
yggislögreglu hefðu fallið auk
tveggja eða þriggja óbreyttra
borgara en rólegt hefði verið á
svæðinu undanfarna sólar-
hringa. Sjónarvottar sögðu
hins vegar að vel vopnaðir
uppreisnarmenn hefðu á
mánudag barist við jemenska
hermenn á aðalveginum milli
Marid og höfuðborgarinnar
Sana og hefðu flutningar á olíu
verið hindraðir.
Verð á eldsneyti og öðrum
nauðsynjum var hækkað um
allt að 40% 19. júní og var um
að ræða lið í efnahagsumbót-
um.
Umbæturnar era gerðar í
samstarfi við Alþjóðagjaldeyr-
issjóðinn og Alþjóðabankann.