Þjóðólfur - 05.05.1883, Blaðsíða 1

Þjóðólfur - 05.05.1883, Blaðsíða 1
MÓBÓLFR XXXV. árg. Reykjavík, Laugardaginn 5. maí 1883. M 19. Ur öllum áttum. Vestmannaeyjum, 25. apr. 1883. Hr. ritstjóri.—-Frétta-pistill minn til yð- ar getr því miðr eigi orðið annað en harmapistill eða raunasaga héðan. Fiskiafli brást hér mjög á vetrarvertíð 1882, vor- og sumarafli varð sáralítill og á haustvertíð nálega enginn; misl- ingarnir lögðu hér 360 manns í rúmið af 550 íbúum um sláttinn, og þarf eigi að orðlengja, hvílíkt atvinnutjón það hafði í för með sér. Almenningi fór þannig mjög aftr að efnum árið sem leið, og í haust var margr naumast orðinn sjálfbjarga, sem áðr hafði lagt til sveitar að mun, og kaupstaðar- skuldir manna höfðu vaxið feykilega; var þannig við árslok bersýnilegr skortr fyrir höndum, ef eigi færi að aflast úr sjó. En báða 2 fyrstu mán- uði ársins og til 6. marz var hér al- gjörlega aflalaust, í janúar sakir fiski- leysis og í febrúar sakir sífeldra ill- viðra; allan þennan tima var því mjög bágt manna á milli, og harðnaði því meir, sem lengra kom fram á. 6. marz brá til blíðveðrs, er stóð til 25. s. m., en þvi fylgdi frábært fiskileysi, en bagr manna batnaði þó að því leyti í svipinn, að flestir öfluðu heilagfiski til fasðis. Síðan 25. marz hefir veðr verið mjög umhleypinga- og stormasamt, gæftir sjaldgæfar, og fiskiafli eigi telj- andi, enda mun meðal-hlutr hér nú 50—60 langhæst um stórt hundrað, en sumir hafa um 20 og jafnvel minna. Hagr eyjabúa hefir því vfst um langan aldr eigi verið svo bágborinn sem nú, þótt oft hafi bágr verið, einkum á tímabilinu frá 1868—78, og auðsjáanleg bráð og stórkostleg vandræði fyrir höndum, nema mikil hjálp fáist annar- staðar að; menn hafa ekkert til að borga með kaupstaðarskuldir, jarðar- afgjöld, vinnuhjúakaup, skatta til lands- sjóðs, gjöld til prests og kirkju o. s. frv., sem alt fellr í gjalddaga á yfir- standandi vori, og ekkert til að kaupa fyrir nauðsynjar sínar framvegis; enn fremr svo sem ekkert affall af sjó- fangi til að rækta með garða sína og tún, sem hér er aðaláburðrinn, og því mjög svo þýðingarmikið atriði, þar sem kartöfluræktin hefir dregið margan drjúgt að undanförnu. Eftir skýrslum, sem ég hefi í höndum frá verzlunar- stjórunum hér, hefir mér talizt svo til, að þegar ég legg saman inar núver- andi verzlunarskuldir eyjabúa og öll þau gjöld, er þeir eiga að svara í vor, og dreg þar fra það, sem einstakir menn eiga inni í kaupstöðunum, og «sk þann, sem eyjabúar nú eiga, og verðlegg hann á 50 kr. hvert skippd., þá vantar frekar 20000 kr. upp á, að þeir geti borgað skuldir sínar og gjöld, og má hér af ráða, hvernig útlitið er hér; flestír eru fátækir, og eiga Iítið annað en nauðsynleg hús og báta, og geta því eigi vonazt eftir neinu láns- trausti hjá kaupmönnum næstkomandi ár. Hér eru mikil sveitarþyngsli undir, en nú verða þau alveg óbærileg fyrir ina fáu, sem enn eru sjálf bjarga, og því eigi annað fyrir að sjá, en þeir flýi héðan, sem flúið geta, til þess að komast hjá að verða gjörðir hér fé- vana með óbærilegum álögum, og mundi það verða sveitarfélaginu til enn frekara tjóns og niðrdreps. Kaupskip- in hingað áttu að leggja út fyrstu dag- ana í marzmán., en ið fyrsta skip kom í gærkveldi eftir 12 daga ferð, og fréttist með því, að 2 af skipunum lágu brotin undir aðgjörð í Noregi, en ið 3. vita menn ekkert um. f>essi 3 skip og fjöldi af öðrum íslandsförum höfðu lagt frá Helsingjaeyri inn 26. f. mán., en hrept harðviðri í hafi, og er eigi ólíklegt, að sum þeirra kunni að hafa farizt; af éinu þeirra til vestur- lands hafði 3 mönnum verið bjargað, en skipstjóri, að nafni Vandal, og ann- ar maður, voru drukknaðir af því. Sakir þess, að kaupskipin komu svo seint, var hér orðið algjörlega korn- laust, og í þeim vandræðum tók hrepps- nefndin til þeirra úrræða, til þess að firra menn hungri í svipinn, að fá upp á sína ábyrgð hjá einum af verzlunar- stjórunum 14 tunnur af rúgi, sem lágu hér geymdar fyrir kaupmann í Reykja- vík til útbýtingar handa skiftavinum hans eystra, en nú er þessum vandræð- um aflétt um sinn. Héðan hefir i vetr verið sótt um, að fá gjafakorn, en svar er enn ókomið, og er því búið að skrifa landshöfðingja á ný, og skýra honum frá inum náverandi ástæðum, og er eigi efamál, að hann muni út- vega hingað svo mikið, sem unt er, þegar hann sér, hversu mjög menn eru hér þurfandi og nauðulega staddir. Heilsufar manna hefir verið fremr gott, en síðasta hálfan mánuð hefir brytt á blóðkreppusótt, sem ég hygg standi í sambandi við ið óholla og ónóga fæði, sem margir hér hafa átt að búa við nú um nokkurn tíma. TTm endrreisn Ins forna Austfirðingafjórðungs. (Eftir Jón prófast Jónsson i Bjarnanesi). (Framhald frá bls. 36). En fyrst Austíirðingar eru fremr af- skektir, þá er það því meir áríðandi að haldavelsaman,oglataekkertsundrlyndi spilla framförum sínum, heldr styðja hver annan til allra gagnlegra fyrirtækja. Einkanlega áUt eg það hag fyrir oss Skaftfellinga, að komast í samband við Múlasýslubúa, því að bæði getum vér lært af þeim ýmislegt, er til framfara horfir, og svo hlýtr það að efla oss til framkvæmda og vekja hjá' oss hug og dug, að hafa félagsskap við efnaðar sveitir og geta haft atkvæði um sam- eiginleg mál fjórðungs vors. f>að er, til dæmis að taka, eigi ólíklegt, að vér förum að stofna búnaðarfélög hjá oss, þegar vér kynumst búnaðarfélögunum í Múlasýslum og getum átt von á verð- launum fyrir jarðabætr. Eins væri lík- legt, að sjávarútvegr vor geti komizt í betra horf, ef vér stæðum í sambandi við ina ríku sjávarhændr austr i fjörð- um, sem vonandi er að fari nú að koma sér upp þilskipum til fiskiveiða, og mundum vér þá geta ráðizt í það líka, ef stofnað væri austfirzkt skipa-ábyrgðar- félag, en meðan vér erum einir vors liðs, er hætt við að oss bresti lengst af áræði til að fá oss þilskip, sem eru þó ómissandi hér, þar sem svo fáar eru hafnir og einatt brimsjór fyrir landi. Líka gæti samband vort við nábúana að austanverðu greitt á . ýmsan hátt fyrir verzluninni, eftir því sem samgöng- urnar efídust, og er in mesta þörf á því, þar sem verzlunin er oss að mörgu leyti miðr hagfeld, en vera þyrfti, en sérstaklega kæmi þetta sér vel fyrir Öræfinga og Vestr-Skaftfellinga, sem eiga svo afar-erfitt með alla aðdrætti. Auk þessa eru fullar Hkur til þess, að sameining og endrreisn Austfirðinga- fjórðungs yrði til eflingar almennri menntun vor á meðal, sem nú er mjög ábótavant, eins og vonlegt er, enda hefir alþingi ætlazt til, að Austr-Skaftafells- sýsla kæmi sér saman við Múlasýslur um stofnun alþýðuskóla. [Niðrlag]. Lýsing Borgarfjarðarsýslu. (Niðrl. frá nr. 3). 5. Andakýlshreppr. a. Andakýll norð- an Skarðsheiðar að Hvítá og Grimsá. f>að er láglendi með holtum og mýr- arsundum. Við ósa Hvítár og Anda- kýlsár eru flæðiengi mikil. Flestar jarðirnar hafa lítið land, en þó flestar mikil og góð engi. Beitilandið er fremr rýrt og lítið. Mór til eldsneytis víðast nógr. í sunnanverðum Anda- kýl er veðrnæmt af suðri. Bústofninn er kýr að meiri hluta. b. Bœjarsveit norðar milli Grímsár og Flókadalsár. Mestr hluti sveitarinnar er grösugt láglendi og mýrlendi; engi mikil en votlend flest. Túnin litil og sumstaðar

x

Þjóðólfur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðólfur
https://timarit.is/publication/72

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.