Þjóðólfur - 30.11.1888, Blaðsíða 1

Kemnr út á föstudags-
morgna Verð árg. (60
arka) 4 kr (erlindis 5 kr.).
Borgist fyrii ló. jttli.
ÞJÓÐÓLFUR
Uppsögn skrifleg,bund-
in viö áramót, ógild nema
komi til útgefanda fyr-
ir 1. október.
XL. íirí*.
Reykjavík föstudaglnn 30. nóv. 1888.
Xr. 56.
Bókaverslun Kr. Ó. Þorgríms-
sonar selur Helgapostillu innhefta
meö mynd fyrir aö eins 3 kr. (áö-
ur 6 kr.).______________________ö36
* Helga-Postilla,
5 heft 3 kr.; í velsku bandi gyltu 4 kr.;
í alskimii, grylt, 4 kr. 50 au. og- 5 kr.
Bókverzl. Sigf. Eymundssonar. 536
S k ó 1 am ál i ð.
Nýutkomin er ritgjörð ein um skóla-
mál. sem heitir „Um menningarskóla
eða urn lœrða slcólann í Reykjavík og sam-
band hinna lœgri skóla við hannu. Eptir
Boga Th. Melsteð. Kaupmannahöfn 1888.
Verð 65 aur.
Á seinni tímum hefur talsvert verið
ritað hjá oss i blöð og timarit um skóla-
mál. en þetta mikilsverða málefni hefur
aldrei verulega verið rætt frá rótum fyr
en nii í ritgjörð þeirri, er hjer liggur
fyrir. Ýmsar raddir hafa heyrst um það,
að skólamenntun vor sje ekki svo löguð
fyrir lífið, sem skyldi, sjerstaklega hvað
snertir aðalmenningarskóla vorn —, la-
thiuskólann í Reykjavík; engum, sem
alvarlega hugsar málið, mun heldur geta
dulist, hversu óeðlilegt er það sambands-
leysi, sem er á milli skóla vorra. t. d.
það, að piltar, sem útskrifast úr Möðru-
vallaskóla, er vjer af lægri skólum telj-
um næstan standa latínuskólanum, þurfa, ef
þeir vilja ganga í lærða skólann, að fá
sjer kennslu einn vetur til, í stað þess,
að geta farið rakleiðis af Möðruvallaskóla
í latinuskólann. En þetta og fleira þar-
aðlútandi er röggsamlega rætt í ritgjörð
þeirri um skólamálið, sem að ofan er
nefnd.
Höfundurinn hefur tekist á hendur að
leysa ur þeirri vandasömu spurningu,
hvernig öllu skólanámi verði einna hag-
anlegast fyrirkomið hjer á landi, tilþess
að sem best verði náð þvi, sem er mark
og mið allrar skólamenntunar, að gjöra
manninn menntaðan í göfugasta skiln-
ingi. Hann nefnir ýms rit um kennslu
og skolamál, er hann hafi haft sjer til
stuðnings, einkum eitt mjög markvert
rit eptir K. Kromann, sem er kennari í
heimspeki og kennslnfræði við háskól-
ann í Kaupmannahöfn. Að öðru leyti
viljum vjer geta þess, að ritgjörð þessi
er mjög vel samin, og skoðanir þær, sem
| höfundurinn fram setur, mikillega þess
| verðar, að þeim sje gaumur gefinn, þó
j oss að visu þyki hann fara nokkuð langt
að svo stöddu í sumum greinum.
Fyrst skýrir höfundurinn frá, hvert
sje efni ritgjörðarinnar, og gefur því
næst almennt yfirlit yfir skólana hjá oss.
| Síðan tekur hann fram, hversu tilgang-
ur latínuskólans sje, að veita nemendun-
um almenna æðri menntun og einmitt
með þvi búa þá undir að ganga á æðri
skóla, háskólann í Höfn og embætta-
skóla hjer á landi. Því næst sýnir hann |
fram á, að til þess að geta heitið sann-
menntaður maður , útheimtist tvennt
| nefnilega þroski og kunnátta. „Skólinn
verður“, segirhöfundurinn, „bæði að reyna
að láta gáfur nemandans þroskast svo
ríkulega og verða svo fjölfærar, sem auð-
ið er, og að veita honum nokkra kunn-
áttu, eins og í nesti. Skólinn á bæði
i eins og að sníða til eða laga nemend-
urna, og að veita þeim kunnáttu. Vjer
skulum setja það vel á oss, að kennslan
verður bæði að gjöra sniðlegt (formelt)
og efnislegt (materielt) gagn. Enn frem-
ur er að því gætandi, að sniðið, þrosk-
inn, varir, en kunnáttan, það sem lært er
utan að. gleymist11.
Til þess að ná þessum tilgangi, tekur
höfundurinn fram, að ekki síður þurfi
að uppala líkamann en sálina. I sam-
bandi við það nefnir hann námsgrein,
sem nú á seinni árum hefur verið tekin
upp við ýmsa skóla í öðrum löndum.
Það er nefnilega ýmis konar vinna í
höndmium, svo sem alls konar smíði á
trje, horn og járn, ýmislegt pappírssmíði
o. fl., og kallast sú námsgrein á Norður-
löndum „slöjden vjer gætum kallað
hana handvinnu eða handiðnir. Hvað
snertir hipa andlegu menntun, ræður
höfundurinn til að minnka mikillega nám-
ið í hinum svo nefndu gömlu málum,
en auka aptur í nýju málunum, stærð-
fræði og náttúruvísindum, sagnafræði sje
gjörð yfirgripsmeiri, minni hersaga en
meiri menntunarsaga, en nú er, og hald-
ið fram allt til nútímans, en aðalnáms-
greinin sje landsins eigið mál, íslenskan,
eigin saga og eigin bókmenntir. I sam-
bandi við þetta, stingur höfundurinn
upp á, að latínuskólanum, er hann vill
gefa nýtt nafn og kalla menningarskóla,
sje skipt í þrjár deildir, í neðstu deild
sjeu þrír bekkir, en tveir í hvorri hinna.
Möðruvallaskóli sje aukinn um einn bekk,
og samsvari hann svo neðstu deildinni,
þannig, að piltar útskrifaðir þaðan, geti
farið í 4. bekk menningarskólans. Lat-
ína sje að eins kennd í efstu deildinni,
en gríska afnumin með öllu.
Hjer er að eins fljótt yfir sögu farið,
og viljum vjer því vísa þeim, sem bet-
ur vilja kynna sjer málið, til ritgjörðar-
innar sjálfrar. Fáum mun blandast hug-
ur um það, að svo stórkostleg breyting
á skólanáminu, og hjer er farið fram á,
á að minnsta kosti mjög langt í land.
Aðalnámsgrein lafínuskólans er, sem
kunnugt er, fornu málin, latína og griska,
einbum latínan. Optar en einu sinni,
einbum nú á seinni tímum, hafa ýmsar
raddir látið til sin heyra, að nauðsyn
bæri til að takmarka nám þessara fornu
mála, en nema aptur að sama skapi meira
í nýju málunum og öðrum vísindagrein-
um, sem nytsamari væru fyrir lífið. Því
er ekki að leyna, að fjölda margir, sem
í gegn um latínuskólann ganga, bera
ekki neinn sjerlegan velvildarhng til
gömlu málanna, og munu því fremur
stunda þau af hlýðni eða skyldu en á-
huga. Oss þykir illa farið, að svo er,
því sje rjett og hlutdrægnislaust litið á,
ætlum vjer að því varla verði neitað,
að þessi svo nefndu fornu mál sje mjög
áhrifamikið meðal til að hvessa og þroska
andann og hefja hann þannig á vegi
menntunarinnar; en á hinn bóginn er
það vitaskuld, að það, sem numið er nauð-
ugt eða með hangandi hendi, getur varla
orðið nemandanum ávaxtarsamt eða sann-
ur vegur til að menntast. Orsökin til
þessa ætlum vjer að ekki sje eingöngu
innifalin í því, að nemendurnir hyggi
sjer muni lítið gagn að verða eptirleiðis,
heldur einatt engu síður i því, að það