Norðri - 24.08.1857, Blaðsíða 4

Norðri - 24.08.1857, Blaðsíða 4
81 er aubsjeb, ekki ab eins & hinuni fornarí mu'lum, indversku, send, grísku, latínu, heldiir cinnig á got- ncsku, fornþjó'bversku,nnbþjóbversku, fornsaxnesku, engilsaxnesku, hinnieldri hollenzku, og jafnvel íí ný- þjóoversku, cngsku, o. s. frv., ab slíkar sagnir hafa allar vcrib tvær samsttffUr, ekki ab eins í fleirtölu, heldur einnig í cintölu núlcgs tíma í framstfgnhætti. þessu nœst kcmur mikil „gubbrenzka" umhljób- varpib a — ö, og íí sumt ab vera lítils vcit (!), en surnt ab rába t ö I u (numerus), eba k y n i (ge- nus) eba h vor u t veggj u. Tölu á þab ab rííba, U a. m. f barn — börn. En ef ö ræbur hjer tölu, hvab kcmur þá til, ab þab stendur ekki í eig. barna? eba er barna sfbur Uciriala, ennbörn og börnum? Og gat nokkur meiri þiirf verib á ab greina sundur eintölu og fleirtölu f þcim orb- um, scm hafa a ab hljóbstaf, enn íöllumöbrum? eba hvar er þab hljdbvarp, cr ttflu ræbur í h raun, sel, bein, grey, ííl, skip, síl, brot, (job), f<5l, hljób, grunn, bú, fjúk, fyl, bý („flugu unda by"), hræ, öl („hvtflfa elfum ölva í ibra sá"), mjöl („cn er mjölin komu heim" Sturl.), kva^bi, ríki, o. s. frv., o. s. frv.? I öbru lagi, á ö ab ráía kyni í sök, gjöf, o. s. frv. En hvab kcmur þá til, ab saka, sak- ar, (sakir), gjafa, gjafar, (gjafir), hafa ekkert ö? eru þessi orb ekki kvennkyns, nema í sumum fóllum (e^a myndum)? Og cf ö gjörir kvennkyn, hvab kemur þá til, ab öl er kynlaust? og hjörr karlkyns? Og hvab ræbur þá kyni f raun, 1 e i b, hlio, og tfHum öbrum kvennkyns- orbum, scm ekki hafa a ab raddarstaf, og, fyrir þá grein, ekkert ö í gjöranda, þolanda og þiggj- anda eintölunnar, og þiggjanda fleiriölunnar? I þiibja lagi, kvab hljóbvarpib a — ö rába bæbi kyni og ttflu í cinkunnum (adjectiva), ogerfiigr tekib þar til dæmi-i. En hvail skiptir þá kyni og tö!u í digr, bitr, vitr, snotr, o. s. frv.? og og hvar er ö í fagri, fagrar, þiggjanda og eig- anda einttflunnar í kvennkyni? Enn fremur: hvaba gagn á ö a& gjöra ! 1 ö t, spök, o. s. frv. ? því þó ö væri hjer sleppt, og a sctt í stab þess, yrbi munurinn allt cins greinilcgur, sem hver mab- u r getur sjeb: lata ! ii t latar lata lat latar latr latt ltft latan latt lata Iötum lötu latri lats luts latrar latir Iöt latar latr Iatt lat latan latt lata Itftum lötu latri lats lats latrar Iatir Iat latur ltftum liituiu latra. latrn. En er þab nú ekki skrítib, »b hjer skuli hvcrgi vera hljóbvarp, nema þar sem u fcr :\ rptir í end- int'u (lötu, ltftum), eba ending cr alls ongin (löt)? og þetta skulí vera jafnt, í livaba kyni, ttflu eba fulli sem þcssar myiidir cru haf ar (sptfku barni; h i na spöku konu; hina s p ö k u m e n n; h i n n i s p ö k u ; "h i n n a r s p tf k u, hinir sptfku; hin sptfku, gjtfrnndiog þotandi; hinar spöku gjtfr. og þol.; h i n n a sptfku karlkyns og kvennkyns og kynlatist; hi n u m sptf k- u m, eba liinum spöku, kurlkyn« ogkvennkyns og kynlaust; spö k u m m-a n n i, spök u m k on u m, spökum btfrnum; spiik kona; spök btfrn gjörandi og þolandi)? Er þií ekki eins og u vanti aptan vib spök, 1 ii t, úr því ö er mcb tfllu dþarft til hneigingar? — Og þó ekkcrt hljóbvarp væri til fslcnzkt, þá sýnir saga niálanna, allt í frá ind- versku, ab horlinn cr hljóbstafur ekki ab eins apt- an af Itft, hcldur einnig af gób, biirn, skip, sök, þjób, o. s. frv.; cn ab þcssi hljilbstufur hafi verib u, eins og í fornþjiibversku, engilsax- nes'ai, o. s. frv., sýnir hlfóbvnrpiÖ sju'll't. Enda er bezt ab nema hjcr stabar í þctta sinn. þd jcg hefbi tilbera ab senda, gæti hann ekki tínt saman, hvíldarlaust, allt þab scm hjcr ligg- iir eptir eina kind í þeim þrcniiir sveituin, seiu ritgjörbin skiptist í („I. Un,i sta'rof. „II. Um hncigíngara. „III. Uin stafstefníngu''); og bibur hvab sinnar stundar. Kaupmannahöfn, 2 filli KS">7. I&onráo Gíslason. (A í) s e n t) I.ojiíío í Mauuangskirkju <>K Lontur yfir Töðlulicioi. 3. Bod: fllitititlti ad lialda lielijan Itiildatdaijinii! Mig minnir ab jeg hafi einhverstabar sjeb skopast ab áhuga Akureyrarbúa, er þeir vildu koma upp kirkju hjá sjer. Ef þab er rangminni mitt, kcmur þab til af því ab mjer er æfinlega hætt vib ab ætla heiminum, þegar um kirkju cr ab gjtfra, heldur illt enn gott; og mun þab cng- inn kostur vib niig. Vilji menn vita cinhvcrn sannleika í uiáli þessu, vcrba þeir ab hnfa nenn-

x

Norðri

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Norðri
https://timarit.is/publication/78

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.