Norðanfari


Norðanfari - 20.01.1869, Blaðsíða 1

Norðanfari - 20.01.1869, Blaðsíða 1
KMIMVAII. S. ÁK. AKUREYÍtl 20. JANUAR 1869. M 3.-4. Af því vjer böfum heyrt á nokkrum, sem kaupa blafe þetta, afe þeir furfeufeu sig á því, afe „Bofesbrjefib" um byrbinginn „Emilie", eigi væri prentafe í Norbanfara, þar sem þ<5 „Bobs- brjefife" virtist ab hafa átt ab ganga á undan öllu, sem um þetta almenna áhugamál heffji verife og mundi -verba ritab, þá hikum vjer eigi vib ab birta lesendum blabsins „Bobsbrjelib", sem er svo látandi: BOÐSBRÉF. Til hlutafjelags í kaupskipi. Landsmenn! Nú eru lifein 14 ár sífean vjer fengum lög tim frjálsar siglingar og verzl- un hjer á landi, svo nó erum vjer komnir á stabfestingaraldur f siglingar- og verzlunarfrelsi voru. En þdtt verzlunarfrelsib hafi flutt oss margföld gæfei, þá erum vjer þó enn svo ó- filllnuma og skammt á veg komnir, ab á öllu Norbur- og Austurlandi er nú enginn innlend- ur kaupmafeur frá þeim tíma, hvafe þá heldur nokkurt kaupskip, þjer vitjfe afe verzlunarfrelsi voru er í rauninni enn svo varife, afe vjer hljót- um afe sæta því verfelagi, eigi afe eins á útlend- um heldur og á innlendum varningi, er kaup- menn sjálfir skapa oss, og vjcr verfeum afe láfa oss lynda hverjar vörur og liversu nýtar og liollar þeir flytja oss, efeur jafnvel hvort þeir flytja hingafe nokkra vöru cbur enga. 011 vcrzlunarsamtök vor eru aflvana mefean svona stendur, einkum þá er mest liggur á;öllvife- leitni vor til afe bæta varning vorn, fjölga vöru- tegundum, fá þarfar ibnafearvörur útlendar til umbóta og framfara í atvimiuvegum vorum, og ab breyta verfelaginu oss í hag er lítib efe- ur ekkert. annab en eintóm fyrirhíifn, armæba og fjártjón. En allt þetta kemur af því afe eigi er í annab hús ab venda, vjer sitjum hjer sem bundnir á klafa mefean vjer ekkert kaup- far eigum. íslendingar! Vjer erum þó og viljum heita nibjar hinna fornu íslendinga, er var kunnug leife til Noregs og fleiri Ianda; verum *þá eigi æfinlegir ættlerar, heldur fetum f f<5t- spor þeirra. Vjer viljum fá stjórnfrelsi og fjárforræfei, sem rjett er; sýnum þá afe vjer viljum hafa hife minna frelsife og hib minna fjárforræfeib, vifjam hagnýta oss verzl- unarfrelsib, viljum rába vörum vorum. Norb- lendingarl Vjer iiöfum tök og hug á ab gigla litlum fiskiskútum um sumar mál Iangt norbur í liaf og innanum ís; skyldi oss þá vera svo mislagbar hendur ab vjer höf- ura eigi tök efeur hug á ab sigla stó'ru kaup- fari um hásumar til Noregs, heldur fcjósum afe kúra kyrrir og la'ta svæla oss sem melrakka í greni? Nei, jeg er sannfærfeur um þafe; en oss hefir hingab til eigi bobizt gott tækifæri til ab fá oss kaupskip, heldur hitt ab kaupa vevzhinarbúb. þab tækifæri höfum vjer van- rækt oss til kvalar og kinnrofea; sleppum þá eigi þessu, heldur grípum þab! ríú er þá tækifærib komife. Eigendurnir ab hyrbingnum „Emilie" bjóba hjer meb mönn- ura til sameignar við sig ( tjefeu skipi til ab búa þab og gjöra sjófært. Eptir áætlun er gjörb hefir verib tnun eigi veita af 2000— 2500 rd., til þess ab skipib verbi búife mefe rá og reiba til siglingar, e&ur ab skipife muni kosta alls meb því sem þafe nú kostar um 3000 rd. þessari upphæb skiptum vjer í jafna bluti, 100 rd. í hvern, þannig ab eigendurnir, sem nú eru 8, taka hverr sinn hluta, og ganga þá af hjerum 22 eignarhiutir í skipinu, er mönnum gefst nú kostur á ab skrifasig fyrir. En þótt nu enginn geti skrifafe sig fyrir minnu en 100 rd. efeur heilum eignarhlut í skipinu, þá er aubvitab, ab svo margir sem vilja geta verib aptur sín á milli um einn hlut, þótt eigi sje nema einn skrifabur fyrir. Vjer álítum enda langbezt ab sem flestir eigi í skipiiuii því ab þab er hvorttveggja, ab þá kemur ljett á hvern og enginn þarf ab leggja meira til en hann er fær um, og svo hafa þá sem flestir hag af og hug á ab nota skipib á síban til þess sem þab er eiginlega ætlab. En þab ætlum vjer mcgi aubsætt verahverjum manni, ab enn þótt Bkipib yrfei nokkru dýrara en á er ætlafe, þá muni samt engin áhætta vera ab kaupa hlut í því, meb því ab fullyrba má afe þab muni aldrei d^Tara verfea en hib dýrasta hákarlaskip hjer vib Eyjafjörb, og má þab vissu- lega heíta gott verb á rammgjörfeu 60 lesta skipi Vjer felum ybur svo bobsbrjef þetta á hendur án fleiri orba, í fullu trausti þess ab þjcr gjörife góban róm ab máli þessu og veit- ib því gdbar undirtektir. Ætlumst vjer svo til ab áskrifendum verbi safnab nú fram um nýár, en sítan komi allir eigendurnir, bæ£i hinir fyrri og sífcari, á fund fyrir ebur um niifjan jatuíar í vetur —¦ en dag og stab skal auglýsa í næsta hlabi Norfeanfara — til þess afe stofna fjelagib, afhenda hlutabrjef, kjdsa nýja forstöbumcnn, gefa skýrslu um hvafe til sje til skipsins, hvab vanti og hvernig þafe verfci útvegafe ; einnig verbur þá rætt um hve- nær greiba skuli kanphlutina, ebnr hve mikib skuli borga af þeim ábur póstur fer í vetur, er yjer ætium eigi megi uieira vera en fimmt* ungur. Um sama loyti mun og verzlunarfje- lag Eyfirbinga eiga fund meb sjcr. 1 umbobi skipseigandanna Arnljótur Ölafsson. KORNORMORINN. (Eptir tijófeo'ifi 21. ár nr. 5.). Mefe því þafe er í almælum hjer syfera, afe korn, sem flutzt hafi f haust ab Hólanesi fyrir norban, sje mabkab, þá virbist mjer tilhlýfei- legt, ab almenningur fái naufesynlega vísbend- ingn um, hvernig slíkt kom skuli álíta, og hvernig mefe þafe mætti fara, svo þab verbi síbur skablegt fyrir líf og heilsu manna. Kornormurinn kallast niebal náttúrufræfe- inga „Colandra granaiia", og heyrir hann til þess orniaflokks, sern almennt kallast rCur- culionidæ" , en flokkur þessi er fjarskalega margbreyttur og hefir margar þúsundir kyn- ferfea, svo þab mun enn þá naumast vera full- kunnngt, hvort eigi geti fuudizt meira cn ein tegund þeirra í korninu. Ekki hefir kornormurinn hingafe til, svo sögur fari af, verife álitinn eitrabur, en þó geta hínir nýjari náttiírufræfeingar þess, ab menn álíti stundum braub af slíkn korni sem dbeilnæmt, og dæmi íinnast til, eins og nd þegar skal sagt verba, ab slíkt kom hefir oll- ab sjúkddmum, og ætti menn þvi ab vera mjög varkárir meb þab, og einkum ab gæta þess, ab komife væri vandiega bakafe vib sterkan hita, ábur en þab er til matar haft, grautar úr þvf vandlega sofenir, og kökur og braub vel bökub. — Kornormurinn kemur opt í korn-forfeabúr erlendis, og er kornib strax sem'þab merkist, vandlega bakab vib 45 grába hita á Eeaumurs hitamæli, eba 61 grába á Celsius, og þarf vandlega ab hræra í korninu, ef duga skal, og kvafe þó opt vera fullörbugt ab fá hann eybi- lagban meb þessu möti. Allt mabkab korn á- lízt sem skemmd vara og opt hefir því verib fleygt í sjöinn, þv! sá ófögnufeur fylgir þess- um yTmling, ab ungi hans getur verib inni ( korninu, þótt þab virbist heilt ab utan, og er þá aufevitafe, afe mjölefnib er alveg horfib úr slíkum kornum, og þau geta verib orfein ab nokkurs koiíar mabkaveitu ab innan, þótt ekk- ert sjáist á þéiín ab utan. þegar frjettiíi barst hingab um þetta mabkaba korn fyrir norban, spurbi jeg efna- fræbing einn frá Lundúnum, sem sje Dr. Per- kins, sem hjer er um tíma, hvaba meining lærbir menn heffei um slíkt korn á Englandi, og svarabi hann mjer skrjflcga á þessa leib : Keykjavík, 26. uúvember 1868. Kæri herra! Til svars npp á fyrirspurii ybar vibvíkjandi rðgl þeim, sem nú er seldur í Norburlaudi, og sem koru- inafekur er í, þá gct jeg þoss, ab fyrir fáum áruni síban var færbur til Hnll kornfarmur líkrar tegnnd- ar, og af því a?) út brauzt ný sótt og ábnr óþekkt, er síbar var rakiu tii þessa korns, þá var þafe eyfei- lagt eptir skipun stjórnarinnsr; og Jeg álít þafe mjög skablegt, ef ekki algjörlega hættnlegt, ab þessir hýb- isormar komist í fæbn nokknrrar skepnu. Yfear mcb virbingu PERKINS, Dr. Philos. Meblimur fjelags eínafræfeinganna í Lnndúnaborg. Mjer þyki nú þetta heldur en eigi slæm saga, og gefa mjer fulla ástæbu til ab benda löndum mínum á, ab vert sje afe fara varlega meb þetta mabkafea korn, og taka nákvæmlega eptir, hvort engum verbur mein ab því, en skyldi nokkur verfea veikur eptir slíkt korn, er jcg sannfærfeur um, ab hib bezta mebal mundi vera bomolia, tekin í matskeibatali tvisvar eba þrisvar á dag, og eru enn fremur líkindi til, ab gott hákarlslýsi og hreint þorskalýsi mundi hafa hina s'ömu verkanL Reykjavfk 26. ni5v. 1868. J. Hjaltalín. FYRIRMYNÐARBU. (Eptir brjefi úr Húnavatnss. d. 5. jan. 1869). Eins og hvívetna er orbib kunnugt, þá hefir þab verib í rábi, ab stofna fyrirmyndarbú í Húnavatnssýslu, og ab velja fyrir forstjóra bús- ins, jarbyrkjumatin Torfa Bjarnason á hing- eyrum. í þessu tilliti, ritabi búnabarfjelags- nefndin lijer í sýslu næstlibib sumar stjórninni bónarbrjef um, ab fá ákvefena umbobsjfirb af- gjaldslausa, til ab reisa þar á fyrirmyndarbúife, en þar ekkcrt svar er enn komib frá stjórninni þessu vibvíkjandi, en tjebur jarbyrkjumabur T. Bjarnason, vill þegar byrja búskap, og vjer eig- um ekki kost á honum, nema afe fyrirmyndar- búib sje stofnab á næstkomandi vori, þá hefir verib stungib upp á, ab reisa þab fyrst uni sinn á jörbinni Marbarníipi í Vatnsdal, sem í mörgu tilliti er vel fallin þartil; erþvíákveb- 1) Jiab er sem sje sannreynt orfeife í Bandafylkjnn- um í Vesturheimi á seinni árum, afe babmolian („bom- olian") sje' óyggjandi mebal móti alls konar dýraeitri. Höf.

x

Norðanfari

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Norðanfari
https://timarit.is/publication/88

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.