Fróði - 31.03.1880, Side 2

8. T>1.
F R 0 Ð F.
1880.
90
allt hvað í hennar valdi stendur til þess,
að sýningin verði að svo mikium notum
sem frekast má verða. Jeg tel sjálfsagt,
að hún hafi nú þegar samið regiu-
gjörð sína, og væri æskiiegt að fá að sjá
hana fyrir fram í blöðunum eður ágrip af
henni, svo þeir sem hafa hug á að koma
á sýninguna geti hjer um bil vitað hvern-
ig þar verður til hagað. Nokkrír utan-
hjeraðsmenn hafa spurt mig, hvort til
nokkurs mundi vera að senda muni úr
ö&rum sýslum, og hefi jeg talið það öld-
ungis víst. Við stofnum eigi sýninguna
til að einblína á sjálfa okkur og okkar
eigin verk; við stofnum hana miklu held-
ur til þess að leitast við að fræða hver
annan og fræðast hver af öðrum, og hví
skyldum við þá eigi taka með þökkum
viðleitni annara til hius sama? það er
varla við því að búast, að margir komi
með sýnigripi úr fjarlægum sveitum, sam-
göngurnar eru of ógreiðar til þess, en þeir
allir, sem koma vilja og komið geta, eru
velkomnir. Úr næstu sveitum þingeyjar-
sýslu, sem liggja hjer að firðinum og eru
eins nálægar sýningarstaðnum eins og
sveitirnar hjer í sjálfri Eyjafjarðarsýslu,
vona jeg sýningin verði almennt sókt,
enda var það talið heimilt og sjálfsagt
þegar í fyrstu, er þetta mál kom fyrst til
umræðu í vetur á fundi framfarafjelaganna.
Við Eyfirðingar og þið Suðurþingeyingar
eigum margt saman að sælda og enginn
hjeraðarígur að skilur okkur. Við tökum
t. d. jafn fúslega móti ykkar lærimeyjum í
kvennaskólann okkar eins og þeim sem
hjer eiga heima, og jeg sje að þið eruð
eins fúsir til að styrkja skólann, eins og
þó hann stæði í ykkar hjeraði. Að sínu
leyti eins mun það verða með gripasýn-
inguna og hvert aunað fyrirtæki, sem svo
er varið, að hvorirtveggja geta halt þess
viðlíka not.
17m fjelagskap.
(Abfengin grein.)
Allir, sem þekkja framfarir, vita, að
eindreginn vilji og góður fjelagskapur er
aðalskiiyrði fyrir þeim, ekki sízt þar sem
lítil efni eru fyrir höndum; þá geta menn
sjeð hve miklu góðu má til vegar koma,
þegar einlægur vilji og staðfastur fjelag-
skapur eru samfara. Já, einmitt þá geta
menn sett heilar stolnanir á fót, t. a. m
byggt stór skip, reist slórbyggingar, slofn-
að verzlunarfjelög og önnur mikilsverð fyr-
irtæki i stuttu máli er það sörin þjóðar-
heill hvers lands, að fjelagsandinu sje
djúpt gróðursettur og almennt ríkjandi
hjá mönnum, ekki sízt þegar landið er
fátækt, eins og land vort má teljast, En
eins og þetta er aðalskilyrði hinna stærri
fyrirtækja, eins er það að sínu leyti skil-
yrði fyrir hinum, sem minua sýnist í fyrsta
áliti í varið, en sem í sjálfu sjer kunna
þó að vera jafn þýðingarmikil, svo sem
margt, sem að eins snertir hag eiunar
sveitar eða sveitarfjeiags, og það er sjer-
staklega í þessu, sem menn stunda ekki
nægilega að bindast fjelagskap og sam-
eina krapta sína, þó það gæti bæði leitt
til mikilla framfara fyrir sveitarfjelögin og
ávianings fyrir hina einstöku. Til þess
að nokkttf fjelagskapur geti myudazt og
nokkru orðið ágengt 1 honum, eru tíðar
og frjálsar sainkomur og almennir fund-
ir nauðsynlegir, og eins og hver hrepp-
ur er eitt sveitarfjelag, eins ætu hann og
að vera eitt frainfarafjelag, sem hefði
sína íjeiagsstjórn, sína fundi og árlega
aðalfund. Einmitt á þessum frjálsu sain-
komum geta menn bezt bundið Ijeiagskap
sín í milli til allra þartlegra og þjóðlegra
fyrirtækja; þar geta menn frjálslega tátið
hugsanir sínar í Ijós og saineinað skoð-
anir sínar; þar geta menn rætt öll sín
áhugamái og framfaramál og á hvern hátt
menn geti bezt hagað framkvæmdum
þeirra, hvort heldur þær lúta að fram-
lörum í laudbúnaði, sjávarútvegi, verzlun-
arviðskiptum, bókmenntum eður öðru.
Vil jeg nú iítillega reyna til að benda a
það, að góður fjelagskapur og samtök
eru helzta skilyrði fyrir vellíðun rnauna
og þá fyrst rainnast á fjeiagskap í bún-
aðarefnum, einkum til j a r ð a b ó t a
Á þessum timum er vaknaður taís-
verður áhugi hjá allmörgum á því að
gera jarðabætur, og jeg vil eigi ætla að
nokkur sje sá, er ekki sjái, að þær eru
grundvöllur undir landbúnaðinum. En þútt
nokkrir sjeu nú dálítið byrjaðir á jarða-
bótum, þá eru þó því miður allt of marg-
ir, sem gefa þeim of lítinn gaum, eða
leggja sig ekki eptir að gera þær, og er
vaua-viðbara þeirra hinna sömu, að þeir
hafi engin efni til þess, þær sjeu svo
kostnaðarsamar, og muui ekki borga sig
í þeirra tíð, lengra geti þeir ekki verið
að hugsa fram í tímann. þetta er þó
hörmuleg hugsunarvilla; það er næg
reynsla fyrir því, að jarðabætur eru eitt
hið tljótasta að borga sig, ef þær eru
hyggilega og hagaulega gerðar, hvort
heldur þær eru þúfuasljettuo, vatnsveit-
ingar, túngarðahleðsla, eður annað því
líkt. Satt er það að vísu, að jarðabætur
eru kostnaðarsamar fyrir fátæklinga eða
einvirkja, en þó má nokkuö að gera, ef
fjelagskapur er við hafður. Jeg álít nauð-
synlegt að hvert sveitarfjelag sje eitt
framfarafjelag og hafi sína stjórn, sem ef
til vill væri heppilegast að sumstaðar
væri sjálf sveitarstjórnin. Svo skipti fje-
lagiö sjer aptur í deildir, smærri eða
stærri, allt eptir kringumstæðurn, og að
hver deild hefði sjer svo forgöngurnann, 1
eða fleiri, eptir því sem þurfa þætti og
til hagaði. þessar deildir ættu svo að
vinna hver lyrir sig að sama ætlunarverki.
Jeg vil setja til dæmis að í eiuni deild
sjeu 6 bændur; allir skyldu þurfa um-
bóta með, hver á siuni jörðu, en vera
allir einvirkjar og hafa svo litla vinnu-
krapta, að þeir treystust eigi til að byrja
á jarðabótum með heimafólki sínu. þeir
skyldu þó setja sjer þá reglu, að starfa
ár hvert að jarðabótum 6 vikur, t d. 4
að vori og 2 ab hausti — þann tima
gætu þeir, ef áhuginn væri nógur, misst
fra öðrum önnum — og vinna í fjelagi.
þannig gæti hver þeirra fengið 6 viku-
verk eða 36 dagsverk unnin hjá sjer, og
þó þetta sje ekki mikið, er það þó miklu
betra enn ekki. Aðalkosturinn við þetta
er, að það kostar enga útborgun fyrir
hvern einstakan aðra enn vinnuna, en ein-
mitt fyrir fjelagskapinn og samvinnuna
hefði þó orðið af framkvæmdinni og hver
fengíð 36 dagsverk til umbóta á jörð
sinni, sem annars hefði ekkert orðið úr.
flver deildarstjóri skyldi halda gjörðabók
og gefa yfirstjórn framfarafjelagsins greini-
legar skýrslur um framkvæmdir deildar-
innar, og skyldu þær fram Iagðar á aðal-
fundi fjelagsins, og þeim er sýnt hefða
sjerlega framtaksemi og dugnað skyldu
veitt dáiítil verðlaun úr sveitarsjóði, eða
ef framfarafjelagið hefði sjerstakan sjóð,
þá af honum, sem ef til vill ætti betur
við. (Framhald.)
Sýslunefndarfundur Suður-þingeyinga.
Sýslunefndin í Suður-þingeyjarsýslu
átti fund að Ljósavatni 15. —17. þ. m.
Hin helztu mál, er til umræðu komu á
fundinum, voru þau er hjer greinir:
Reikningar hreppsnefndanna fyrir far-
dagaárið 1878—79 voru allir rannsakaðir,
og ymsar athugaserndir gerðar við suina
þeirra. Nýtt reikningssnið var samþykkt
handa hreppsnefndunum til fyrirmyndar
eptirleiðis. þá samdi og nefudin skýrslu
um efnahag sveitarsjóðanna í hjeraðinu
eptir fyrirmælum 38. greinar sveitastjórn-
arlaganna.
Nefndinni höfðu verið sendar til úr-
skurðar 2 kærur, önnur um upphæð fá-
tækraútsvars, en hin um gangnarof, eður
óreglu í fjallskilum, og felldi nefndin úr-
skurði um þessar kærur.
þá voru hreppsnefndirnar áminntar um
að gera sýslunefndinni ár hvert skýra
grein fyrir gjaldinu til hreppaveganna og
hvernig því væri varið til að bæta hrepps-
vegina samkvæmt vegalögunum 15. okt.
1875, 5. gr. Var samið reikningssnið
handa hreppsnefndunum að fara eptir í
þessu tilliti. •
Einni hreppsnefnd var, eptir beiðni
hennar, veitt heimild til að taka að sjer
ábyrgð á eptirgjaldi og ábúð jarðar, sem
þurfamenn hreppsins búa á.
Nefndin ályktaði að skrifa hreppsnefnd-
unum og feia þeim á hendur að hvetja
til sparsemi og reglusemi, hver í sinni
sveit.
Reikningur sýsluvegasjóðsins fyrir næst-
liðið ár var rannsakaður og áætluu gerð
urn vegabætur á þessu ári. í sjóði voru
31 kr. 11 a., en sýsluvegagjald ársins á-
ætlað 798 kr 67 a. Af þessn fje var
veitt til:
vegar í Grýtubakkahrepp . . kr. 150,00
brúar á þverá í Hálsbrepp . — 200, 00
aðgerðar á brú í sama hrepp — 32,50
vegar yfir Dýnu á Arndísarstaða-
heiði..................— 70,00
— við Laxárbrúna í Aðaldal — 80, 00
gerðra vegabóta í Reykjadal — 54, 77
vegar yfir Slýjahraun við iVlývatn — 70, 00
Flyt kr. 657,27