Fróði - 08.11.1882, Blaðsíða 3

331
iðkar leikfimi og aðrar skemmtanir.
Seint í sumar, við burtför nokkurra fje*
lagsmanna, átti að lialda samsæti í fje-
laginu eitt kvöld, og voru send boðsbrjef
til allra fjelagsmanna. En svo óheppi-
lega vildi til, að eitt boðsbrjefið var af-
hent frakkneskum manni er hjet sama
nafni og hinn pjóðverski fjelagsmaður og
bjó í sama húsi, og var pessi maður ein-
mitt skrifari í einhverju frakknesku
pjóðvinafjelagi. Yarð hann bálreiður yfir
pessu, pótti pað hin mesta óhæfa að
vera boðinn í pjóðverskt samsæti og virti
petta sem spott til sín, Hljóp hann til
fjelaga sinna og sagði peim frá pessari
ósvífni og voru peir á sama máli. Komu
peir sjer saman um að skora á lögregl-
una að koma í veg fyrir að veizlan væri
haldin og fundu til pess pá ástæðu, að
fjóðverjar einatt á samkomum sínum
hefðu sungið söngva, sem væru móðg-
andi fyrir Erakka, kváðust peir ekki á-
byrgjast afieiðingarnar, ef lögreglumenn
yrði ekki við áskoruninni. Lögreglunni
pótti pað vænst ráð til að koma í veg
fyrir upppot, að skrifa formanni |>jóð-
verjanna, að hann yrði að hætta við
veizluna að svo komnu. Formaðurinn
kærði petta fyrir hinum pýzka sendi-
herra og sendiherrann reyndi að telja
lögreglunni hughvarf, en pess var ekki
kostur, veizluhúsinu var harðlokað petta
kvöld. En pó pjóðvinafjelagsmenn hef'ðu
verið fullvissaðir um að ekkert yrði af
samsætinu, komu peir nálægt 300 í flokki
og heimtuðu að fá að koma inn í veizlu-
húsið til að vita fyrir víst að pjóðverj-
arnir væru par ekki. Urðu peir nú sann-
færðir um petta, og með pví var upp-
pótinu lokið að sinni. En síðan tóku
blöðin til. Flest blöðin í París voru
uppvæg við jpjóðverja, sem peim pótti
sýna Frökkum ójöfnuð og ókurteisi, og
skoruðu pau á kaupmenn og iðnaðar-
menn að taka ekki framvegis pjóðverska
menn í sína pjónustu. J>jóðversku blöð-
in pögðu heldur ekki um málið, sögðu
pau, að enn væru Frakkar líkir sjálf-
um sjer, enda væri ekki við öðru að
búast, meðan Gambetta og hans flokkur
væri svo mikils ráðandi í Parísarborg
sem nú.
í Noregi fóru fram í september*
mánuði nýjar kosningar til stórbingsins,
og urðu framfaramenn eða vinstri menn
nokkru fjölmennari enn að undan förnu.
I Danmörku hefir verið kosið á
ný í ef'ri deild ríkisdagsins (landspingið),
voru pað eintómir hægri menn er kosn-
ing fengu, en í sumum kjördæmum vant-
aði að eins fá atkvæði til að vinstri
menn kæmust að. |>ingið kom saman
2. október. í neðri deildinni (fólksping-
inu) eru hinir sömu pingmenn og í fyrra,
nema hvað hinn mikli gáfu og mælsku-
maður Dana, Monrad biskup, var kosinn
í sumar, og hefir hann nú ekki verið á
pingi í nokkur ár. Hann hefir mjög
sjálfstæðar og nokkuð einkennilegar
stjórnmálaskoðanir og fylgir engum ping-
flokki. Er hann sagður að vera nú elzt-
ur allra pingmanna Dana. Vel og
drengilega hefir Dönum farizt að gefa
og safna samskotum til fátæklinganna
332
hjer á landi og var innkomið í f. m.,
eptir skýrslu kaupmanns H .A. Clausens
106,620 króna virði.
Giarlbaldi.
(Niöurl) Enn var þó Ítalía eigi orðin
öll eitt ríki; Austurríkismenn hjeldu
Feneyjuin nauðuguin og páfinn ríkti í
Róm og kirkjuveldinu, sein kallað var.
Allur þorii Itala undi þessu illa , og
Garibaldi bljes óspart að þeim kolun-
um frá ey sinni bæði með ræðuin og
ritum. „Vjer eigum Róin — Vinnum
Róm eða follum“ var einatt viðkvæði
nans, og gaf þaö grun um þa 0 er á
koin daginn 1862. Þá var það í á-
gústmánuðU að Garibaldi hóí enn af
nýju herferð frá Genua og ætlaöi þá
að vinna Róuiaborg og reka þaðan
setulið Frakka, sein þar var páfa til
verndar. Fyrst hjclt han liði sínu til
Sikileyjar, en stjórn Viktors Emanú-
els þóttist til neydd aö hepta för hans,
þó hann eingöngu ætlaði að leggja
lönd undir Viktor konung. íler Vikt-
ors varuaði honum að hafa fastan fót
á Sikiley, svo hann varð að hörfa
þaöan yfir á Kalabríu, og þegar hann
ineö engu móti vildi iáta aí íyrirætl-
un sinni að halda liðinu til Rómaboig-
ar, hversu sein vinir hans báðu hann
þess, þá varð eigi hjá því stýrt, að
her Viktors konungs yrði að skerast
f leikinn. Rjeöust konungsmenn á
Garibalda hjá Aspromonte og bar hann
lægra hlut á þeim fundi, varö hanu
sár mjög í bardaganutn og var tekiun
höndum og fluttur til Spezzia. Þar
lá hann lengi í sáruin og var ekki
annað sýnna um hríð, enn að taka
þyrfti af honuin annan fótinn, en
frakkneskum lækni tókst þó aö græða
hann. Eptir að Garibaldi var gró-
inn sára sinna fór hann aptur til eyj-
ar sinnar og settist um kyrt. Árið
1864 fór hann uoiður á England og
var honuin tekið í þeirri forð með
mestu virktuin sein konungi. 1866
gerðust Italir bandainenn Prússa gegn
Austurríkisinönnum og hófst þá ófriö-
ur á norðanverðri Italíu. Óðara var
Garibaldi þar koininn rneö margt rnanna,
er hlupu undir merki hans jafnskjótt
sem hann brá því á lopt, en í þetta
skipti veitti honuin þunglega viður-
eignin við þá Austrana, og beið hann
ósigur fyrir þeiin. Aptur sigruðu
Prússar þá að noröan, sein kunnugt
er, og varð þvf Austurrfki að selja
Feueyjar ai hendi fil Ítalíu konungs.
Árið eptir geröi Garibaldi nýja at-
rennu til að vinna Róm undan páfa
handa Viktori konungi og safnaði
hann allmiklu liði á landainæruin páfa-
ríkis, en herlið Viktors konungs tók
enn af honuin ráðin og var hunn flutt-
ur út í ey sína, og herskip látið gæta
hans þar. Vonuin bráðar komst þó
Garibaldi aptur til mcginlands og rjeð-
ist tafarlaust á lönd páfa, en setulið
Frakka í Rómaborg og herlið páfa
hjelt til móts við lianu og varð fund-
333
ur þeirra hjá Mentana 4. dag nóv-
emberinánaðar. Fór Garibaldi þar
halloka fyrir Frökkum , sem höfðu
iniklu betri skotvopn, og varð hann
frá að hverfa við svo búið, þó eigi
tækist að vinna Róm í það skipti.
Eptir þetta sat hinn gamli hers-
höfðingi uin kyrt þangaö til árið 1870.
Pegar Napoleon var frá völdum og
Frakkar höfðu stoínað lýðveldi, sem
átti í vök að verjast gegn Þjóðverj-
um, þóttist Garibaidi eigi mcga sitja
hjá aðgerðalaus ; því þó Frakkar hefðu
verið ovinir hans , meðan þeir hjeldu
Rómaborg undir páfa, þá var það nú
óðara gleymt, þegar þeir hættu því og
áttu að verja sjálfa sig og ættjörð sfna
fyrir útlenduin óvina her. í októbcr
mánuði þá um haustið kom hann til
Tours, þar tók Gambetta við honum
tveim höndum og gerði hann þegar
að frakkneskum hershöfðingja. Iljelt
hann síðan skjótlcga austur í landið
ineð 20,000 liðsmanna, cr söfnuðust
að honum, og voru báðir synir hans,
Menotti og Riccotti, foringjar í liðinu.
Raunar kom Garibaldi litlu til vegar
gegn þjóðvcrjuin f þessum ófriði, en
þó bar hatin hærra hlut f einni orustu
við Dijon 24. janúar 1871. Fptir
að vopnahlje var sainið þá uin vetur-
inn, kusu 4 kjördæini á Frakklandi
hanri fyrir þingmann á þjóðfundinn, en
þar cirði hann skatnina hríð, af því
allur þorri þingmanna vildi koma apt-
ur á einvaldsstjórn í landinu, og sagði
hann því lljótt af sjer þingmennskunni.
Eptir þetta sat Garibaldi um kyrt
f ey sinni og fór injög sjaldan burt
þaðan. Átti hann einatt við erfiðan
efnahag að búa, því hann vildi ekki
þiggja heiöurslaun, sein þing ítala veitti
honum, eina milíón líra (franka) í eitt
skipti og 50,000 um hvert ár. Ein-
staka sinnum mætti hann á þinginu,
því alía tíð var hann kosinn þingmað-
ur, en það var þó sjaídan og skannn-
an tfma í hvert sinn, varla nema til
að halda cina ræðu um eitthvert mál,
sem honum lá þá þungt á hjarta. Síð-
ustu æfiárin var hann mjög þjáöur af
gigt, svo hann varð að láta bera sig,
ef hann ferðaðist eitthvað, en á slíkum
ierðutn þyrptist hvervetna lýðurinn að
honum, og allir reyndu að troðast að til
að kyssa á hendur hans og fætur, eins
og fólkið þar í landi kyssir líkneski
helgra manna f kirkjunni. ítalir munu
minnast hans, meðan landiö byggist,
sein eins hins mcsta velgjörðamanns
þess.
Árnessýslu 20. sept. 1882.
Betur rættist úr enn á horfðist
með grasvöxt hjer ; hann lifnaðí með
Jónsmessu, og varð í allgóðu meðal-
lagi. Jþó er heyafli víðast rýr. Slátt-
ur varð seint byrjaður vegna misling-
anna, og margir voru óhraustir lengi
frameptir honum. Nýting varð og
ekki sein bezt á töðum en betri á út-
heyi. Síðan um höfuðdag hefir verið