Austri - 11.12.1886, Blaðsíða 2

Austri - 11.12.1886, Blaðsíða 2
114 En hvernig ættu menn að fara að, peir, seni annars ætla á annað borð? A.: Eg var ekki búinn að tala út. Eg meina að petta sé að nokkru leyti óparfur kostnaður, og í öllu falli ligg- ur ekkert á að lofa honum strax. Eða hafi pið nokkra ábyrgð fyrir um hve mikið fargjaldið lækkar? B.: Ónei, pað höfum við nú ekki, pví er nú ver. A.: En getur pú ekki gjört pér í kugarlund hvernig mundi fara efeng- in skrifaði sig fyrr en seinna? B.: Kei, ekki get eg nú pað, A.: 2STú, setjum svo, að einhver landsfjórðungur gjörði félag með sér, gæfi upp hér um bil hve margir ætl- uðu að fara vestur og skoraði á agent- ana um að fá fargjaldið niður sett. J>eir mundu tilkynna pað linustjórun- um og pær mundu bjóða hver aðra niður, og sú sem að síðustu byðibezt kjör fengi alla íarpegjana. Aptur á móti pegar hver keppist við að skrifa sig sem fyrst, pá gætu línurnar hugs- að sem svo: Já, nú hef eg fengið mestan hluta peirra, sem vestur ætla á mína vegu og purfum pvi ekki að lækka fargjaldið frekar en við viljum, pví nú sleppa peir ekki frá okkur, samt sem áður skulum vér lækka far- gjaldið dálítið, eins og loi'að var, við töpum ekki á pví að ári, ef til vill!! Hvernig lýzt pér nú á? B.: Illa, en hefurðu vissu fyrir pess- ari ímyndun? A.: Ekki beinlinis. Eg segi ein- ungis, að svona mætti hafa pað. Og fremur pykir mér ískyggilegt að lesa í 25. tölublaði „Austra" auglýs- inguna frá Sigfúsi par sem segir: að „lítil von" sé um að fargjald lækki, par sem fyrri auglýsingar gefa pó betri vonir; aptur klingir petta sama „að skrifa sig nógu snemma" fyrir eyrum manna. An pess eg ætli herra Sigfúsi nokkra hrckki í pessu máli, verður pvi pó varla neitað að hann sé pjónn peirra manna sem kunna að speculera nl. Ameríkumanna og er bágt fyrir okkur að ganga að öllu blindandi. Vér heyrum nú t. d. um meðferðina á vesturförum í sumar með ,,Anchor"-linunni og pað er hún sém kom mér til að tala um petta, pó pað sé Sigfúsi eða „Allan"-línunni óviðkomandi. B.: En hvernig ætti maður að frí- ast við að greiða innskriptargjaldið? A.: Blátt áfram með pví að skrifa sig hvergi, en kaupa farbréfið hjá leiðsögumanninum um leið og komið er um borð, petta hvað ýmsir hafa gjört í sumar sem leið. B.: Mér finnst petta vera skyn- samlegt som pú segir, en hefurðutal- að við fleiri um petta og heyrt and- ann í íolki? A.: Ónei. Mér hefur dottið í hug að hreifa pvi opinberlega, og held eg væri sniallast að láta samtal okk- ar sjást á prenti, pá gætu menn at- hugað petta og ritað nákvæmar um pað, pví petta er ekki annað en samtal. í.v.ar. Um kaffi. |>að er nú orðin tízka meðal vor íslendinga eins og margra annara pjóða, að drekka seyði af kafíibaun- um og hefur sú nautn farið hér á landi sívaxandi síðan hún hófst fyrir liðugum hundrað árum. Áður var hún meðal alpýðu hér ópekkt. Vér álítum pví líklegt að mörgum af les- endum „Austra" pyki ekki ófróðlegt að vita nokkuð gjörr um uppruna og eðli pessa alpekkta ávaxtar. Svo er álitið að Abyssinia — sem er land í Mið-Afríku suður afEgypta- landi — sé aðalheimkynni kaffitrés- ins og kaffidrykkjunnar. Enn pá vex tréð par óræktað á ýmsum stöðum í fjöllunum, og líklega um alla Mið-Af- ríku allt að Guineu og Senegambíu, pví á vesturströnd álfunnar vaxa marg- ar tegundir pess, ræktaðar og órækt- aðar. Ekki vita menn gjörla hverjir fyrst tóku eptir hinum lifgandi áhrif- um kaffibaunanna, en svo segir ara-~ bisk saga, að einhvern tíma urðu ara- biskir munkar pess varir, að geita- hjörð át blöð og ávexti af kaffitrjám, og urðu geiturnar svo ijörugar af pvi, að pær lögðust ekki nóttina á eptir, heldur skemtu sér með ýmsum skrítn- um látum. Munkarnir fylgdu pessu dæmi, og reyndu á sjálfum sér bin pægilegu áhrif sem nautn ávaxta kaffitrésins hafði á geiturnar. Svo hafa kristnir menn í Abys- siníu sagt frá, að prior í Maronitu- klaustri par, hafi haft pann sið að veita munkum sinum drykk af brend- um kafhbaunum, pegar peir áttu að hafa óvanalegar næturvökur. Aptur á móti segja Tyrkir, að höfðingi peirra einn, að nafni Mollah Sjadelly, hafi upp fundið drykkinn. En svo virðist að sá siður að drekka kaí'fi, hafi flutzt frá Abyssiníu til Persa pví par er talað um hann árið 875, og frá Pers- um fluttist hann til Arabíu í byrjun 15. aldar, og paðan óðar til Egypta- lands, eptir pví sem lærðir menn par í landi hafa skýrt frá. Arið 1511 var kaffidrykkja orðin almenn í Mekka. Ungum jarli er par var pá, að nafni Sjair Bey, pótti siðuricn ískyggilegur. Honum virtist kaffi drykkurinn oflífg- andi og pað vera móti boðorðum Kór- ansins — sem er trúarreglubók Tyrkja, og bannar áfenga drykki — að drekka hann. Jarlinn skipaði pví sérstak- ann dóm, sem átti að dæma um að hve miklu leyti kafíidrykkjan mætti álítast ólögmæt. Forsætið í dómipess- um höfðu tveir hálærðir arabiskir lækn- ar, bræður, að nafni Hakimani. Dóm- urinn úrskurðaði að kafiið væri „kalt og purt" og pvi bæri að útskúfa pví. Nú var pað líka bannfært og pvílýst hátíðlega yfir, að allir sem kaffi drykki, mundu á dómsdegi birtast með kol- svörtum andlitum, og mundu pau andlit verða miklu svartari, en katl- arnir sem peir sæktu í eitur sitt. Öll kaffifélög voru harðlega bönnuð ; kaffi- húsum lokað; forðabúr kaupmanna brennd, og sérhverjum sem pað !sann- aðist á að hann drykki kaffi í leyni, hegnt með iljabarningi og látinn síð- an ríða öfugur á asna eptir porpinu endilöngu. J>etta harða lögmál var siðan sent soldáninum í Kairo—Sansu Alguri—til staðfestingar; enhannlög- gilti pað ekki, pvi bæði hann og all- ur lýður í Kairo var pegar orðinn á- kafiega hneigður til kaffidrykkju. s 1530 var hinn nýji drykkur drukk- inn á öllum heimilum í Miklagarði, og 1580 sá ítalskur maður, sem var læknir og jurtafræðingur, Prospero Alpini að nafni, kaffitré sem bar á- vöxt í aldingarði í Kairo. Hann kall- ar tréð k a o v a og ávöxtinn b o n, og lýsti trénu og gjörði mynd af pví. Annar maður, Pétur de Valle lýsir hinum nýja drykk nákvæmlega og nefnir hann k a h n e, eða k a v e' og segir að hann sé svartur á lit og klúi á vetrum en svali á sumrum. 1645 fluttist kaffidrykkjan til ítalíu, og 1652 reisti grískur maður Pasqva að nafni hið fyrsta kaffihús í Lundúnum, og er sagt að pað sé hið sama hús sem enn er par til og heitir „Virginia Coffeehouse". 1672 byggði maður frá Arraeníu hið fyrsta kaffihús í Par- is. J>á kostaði hvert kaffi pund ná- lægt 170 krónum, en hver bolli ekki nema 8 aura, og má af pvi marka, að sá drykkur hafi ekki verið mjög áfengur. |>á fengu Jpjóðverjar hjá Hollend- ingum pað sem peir eyddu af kaffi- baunum. Hollendingar seldu pær pá brenndar. Arið 1690 útveguðu peir sér nýjar baunir frá Mokka og sáðu peim á Java, sem er eyja suður af Indlandi, er peir eiga. Sú tilraun heppnaðist, og 1710 gat höfuðsmað- urinn á eynni, Van Hooren, sent 169 kaffiplöntur til AVitsons konsúls í Amsterdam. Hann gróðursetti pær par í jurtagarði; prifust pær par vel, og 1714 var Loðvíki XIV. sent pað- an dálítið tré sem bar ávöxt. I garði Loðvíks greri petta tré og komu af pví fieiri, svo að 1720 voru frönskum herskipsforingja, Ðesclieux að nafni, fengnar í hendur 3 ungar kaffitrés- plöntur, til að flytja pær vestur um Atlantshaf og gróðursetja á eyjunni Martinique sem Frakkar eiga. Vegna andviðris var Deselieux lengi á leið- inni svo hann og skipverja hans skorti vatn. Tvær af kaffiplöntum hans skrælnuðu, en í hinni priðju gat hann haldið lííinu, með pví að taka af sinum eigin lltla vatnsskammti til

x

Austri

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Austri
https://timarit.is/publication/120

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.