Fjallkonan


Fjallkonan - 02.05.1900, Blaðsíða 1

Fjallkonan - 02.05.1900, Blaðsíða 1
 Kemur út einu sinni í viku. Verð árg. 4kr. (eríendis 5 kr. eða Vft doll.) borgist fyrir 1. júli (erlendis fyrir- fram). Uppsögn (skrifleg)bund- in við áramót, ógild nema komin sé til út- gefanda íyrir 1. októ- ber, enda hafi hann þá borgað blaðið. Afgreiðsla: Þing- holtsstrœti 18. BÆNDABLAÐ VERZLUNARBLAÐ XTII. árg. Reykjavík, 2. maí 1900. tfr. 17. Landsbankinn eropinn hvera virkan dag kl. 11—2.Banka- atjórnin við kl. 12—1. Landsbókasafnið er opið hvern virkan dag kl. 12—2 og einni stundu lengur til kl. 3 md., mvd. og ld. til útlána. Forngripasafnið er í Landsbankahúsnu, opið á miðviku- dögnm og laugardögum kl. 11—12 f. m. Náttúrugripasafnið er í Doktorshúsinu, opið á sunnu dögum kl. 2—3 e. m. Ókeypis lœkning á spitalanum á þriðjudögum og löstu- dögum kl. 11—1. Okeypis tannlœkning í Hafnarstræti 16, 1. og 3. mánu- dag hvers mán., kl. 11—1. Allir kaupendur Fjallkonunnar ezrleXLClXSi eiga að borga blaðið fyrir fram. Verðiðer (þar) 5 krónur. Þeir sem ekki senda fyrirfram-borgun, mega ekki búast við því að þeim verði sent blaðið. Stjórnarskrármálið í síðasta blaði. Eitgerðin í síðasta biaði um stjórnarskrár- málið hlýtur að vekja eftirtekt, meðal annars af því, að hún er rituð af raanni, sem er langt frá því að vera fylgismaður dr. Valtýs, en fylgir þó eiadregið fram valtýskunni, sem köll- uð er. Þó ritgerð þessi sé vel samin og hafi viðast við góð rök að styðjast, getur Fjallk. ekki verið höfandinum að öllu leyti samdóma. Höf. gerir heldur mikið úr þeim þætti, sem landshöíðinginn eigi í stjórnarskrárbreyting þeirri, sem í boði er — þvi það er kunnugt, að landshöfðingi virtist upphaflega fremur mót- faílinn henni, eða frumvarpi dr. Valtýs 1897, en það gat líka hafa komið af því, að frum- varpið kom þa leið sem það kom. Þó því verði ekki neitað, að undirbúr.ingur dr. Valtýs til að koma málinu áfram væri nokkuð undirhyggjulegur, þarf það ekki að vera af neisum óhreinum eða eigingjörnum hvötum eða honum sök gefandi á því; siíkt er al-títt, þegar landsmál eru í brugggerð. En rétt virðiat að dr. Valtýr fái að heyra, að jafnvel þeim mönnum, sem vilja fylgja fram sömu stjórnarskrárbreyting og hann hefir verið að berjast fyrir, líkar ekki alls kostar aðferð hans, hvorki í því máli né í telegrafsmálinu, sem hann mun heldur ekki hafa bætt fyrir. Raddir almennings. [Allir eru boðnir og velkomnir, að skrifa í þennan bálk Fjallkonunnar. Qreinirnar mega vera nafnlausar, en þá verða þær að vera með iangamarki hófundanna undir. Ritstjórinn ber enga ábyrgð á þessum greinum aðra en þá sem lög ákveða]. „Það eru ekki utanríkismenn, sem eru lands- drotnar Irlendinga". Ég finn ekki mun á því, hvort það væri norskir, danskir eða ensk- ir auðmenn, sem hefði ráð á fasteignum lands- ins. Skuldugur maður er varla sjálfstæður fyrir lánardrotni sínum. En afleiðingin af því að stofnsetja hér „stóra bankann", eins og hann er ráðgerður, mundi verða sú, að útlendir auðmenn eignuðust það af fasteign- um landsins, sem þeir vildu nýta. Það er mikilsvert fyrir hvert sveitarfélag, að þeir sem jarðirnar eiga í sveitinni sóu þar búsettir, því þá hlýtur að fara saman hagur þeirra og sveitarfélagsins. Gagnstætt þessu má benda á, hvert tjón það er fyrir sveitarfélögin, þegar jarðeigend- ur eru utanhrepps. Fyrir hér um bil 30 ár- um átti Bessastaðahreppur sig sjálfur, þ. e. jarðeigendurnir áttu heima í hreppaum; þá var þar dugnaður og velsæla. Nú eru flestir jarðeig9ndarnir orðnir utanhrepps, og hvernig er ástandið þar nú? Þó fleiri orsakir megi finna til hins bíga ástands þar, þá er þessi sú alvarlegasta. Annað dæmi er Brautarholt (með Andriðs- ey) á Kjalarnesi. Þessa ágætisjörð er þannig farið með af utanhreppseigendum, að sveitin bíður árlega stóitjón af því, að slík jörð er í hreppnum. Þó eru þetta hérlendir menn, sem njóta arðs af þessum eignum sínum. Enn þá, sem betur fer, er varla að ræða um ut- lenda landsdrotna. A 13. öld gengu höfðingjar íslands áhönd útlendum konurjgi og ofurseldu land sitt út- lendri stjórn. Þeir ætluðu í fyrstu að nota hið útlenda vald til að auka sitfc eigið vald. En hvernig fór? Þeir bárust á banaspjót og landið flaut í blóði. En bað var af áhrifum útlends höfðingja. Svo óx konungsvaldið yfir höfuð þeim, þar til þeir gátu ekki rönd við reist, en þjóðin var orðin svo tortrygg og beygð af sundurlyndi höfðingjanna, að það er efamál, hvort Einar Þveræingur, slíkur sem hann var, mundi hafa gert nokkurt gagn, þótt hann hefði þá verið uppi, eða á þingi 1262. Loksins ætlaði Gizur jarl að flýja undan óvirðing og samvizkubiti í Við- eyjarklaustur, er hann sá að öll hans vélaráð urðu ekki einungis ættmönnum hans, heldur og ættjörð, til bölvunar. Gamli sáttmáli varð ekki til af frjálsum vilja, heldur af því að þeir gátu ekki reist rönd við konungsvaldinu. Alþingismenn hafa fullkomlega kannast við ófærleika sinn í þessu bankamáli, með því að þeir frá seinasta þingi biðja stjórnina leið- beininga, sem ég álit að hafi verið rétt, því ekki er að búast við, þótt einhverir nýir þingmenn komi, að þeir, fremur en hinir, verði neinir fjármálafræðingar — við eigum þá ekki til. En þótt tillaga í þessu máli komi frá stjórninni, mun hún að eins eiga við hina fjárhagslegu hlið þess, eins og nú stendur, sem eðlilegt er. Þegar litið er til þeirra breytinga, sem orðið hafa á síðustu 100 árum, þa finst mór það hefði mátt vera óvenjuleg þekking manns, sem þá hefði getað tekið þá ákvörðun í fjár- málum, sem skaðlaus hefði verið eða til ábata að stæði óbreytt til þessa tíma. Eg er ekki bankfróður maður, en er á- hyggjufullur uiQ þessa hlið málsins, og vil alvarlega benda þeim, sem yfir eiga að ráða, að ofurselja ekki landið útlendu auðvaldi fyrir ímyndaðan stundarhagnað. (Meira). Guðm. Magnússon. [Misprentað í siðasta blaði: íslendinga fyrir írlend- inga]. ___________ Afturför í bókagerð og prentiðn, ii. Eg ætlaði mér ekki aðeyða fieiri orðum um verksnild hr. Östlunds, en minnast heldur á það, hve vel hann hefir tatt bókmentavöll ís- lendinga, eins og Konráð komst að orði forðum, en nú sé eg, að hr. Jón Ólafsson er að grípa fram í fyrir mér í auglýsingablaði þeirra fé- laga, og hælir prentun Östlunds á hvert reipl, eins og við var að búast. En það vill svo illa til, að enginn getur tekið mark á því sem hr. Jób Ólafsson segir um prentsmiðju Östlunds. Hann dæmir þar í sjálfs sín sök, og er ekki ósenniiegt að dómnrinn verði góðtir og mildur. Það er hann, sem hefir valið og keypt prent- vél Östlunds og mestöll áhöld, keypt mikið af letrinu, keypt mikið af pappírnum sem notaðar hefir verið o. s. frv., auk þess sem hann hefir lengi verið önnur hönd að- ventistans. Eg álít það líka mjög hæp- ið, að hr. Östlund geti leyst prentun vel af hendi, af þeirri einföldu ástæðu, að hann hefir aldrei lært hana. Hann er að eins setjari. Úr því honum ríður svo á að saapa sér lof, að hann rennur um bæinn til að biðja fjölda söng- fræðinga(!) að hæla sér fyrir prentlist sína, sem þeir hafa auðvitað ekki þekkingu á fremur en hver annar, væri honum sannarlega nær að sýna vottorð frá einhverri prentsnriðju um góða kuunáttu og langa iðkun prentlistarinnar. Aunars er þetta ekkert blaðamál að öðru leyti en því, að nauðsyn er að vanda um hinn ytra frágang á bók engu síður en hinn innra, en hvað bækur Östlunds sjálfs snertir, þá „hæf- ir þar skel kjafti", því fánýtara rusl minnist eg ekki að hafa séð á íslenzku en það sem liggur eftir þenna flökku-prédikara aðventista- garmanna og hann hefir látið tá þrykk út ganga'. BifihoyiXog. Skipstrand. Stokkseyri 19. apríl í gæi strandaði kúttari „Kamp" af Mandal framundan Þykkvabæ. Þrír menn druknuðu, en tveir, kapteinn og stýrimaður, náðust mjög lemstr- aðir. — Skipið kom daginn áður frá útlöndura með vörur til verzl. „Edinhorg" á Stokkseyri, eu komst ekki inn fyrir brimi. Sendimaður úr Þykkvabæ segir: „Kl. nál. 5 um morguninn (18.) sáum við skipið liggja við akker skamt frá landi fyrir innan rifið (sem brim fellur á fremst). Hvast veður var á útsunnan og nokkurt brim. Veðrið fór vaxandi, og sjór spiltist því meir sem á daginn leið, þar til kl. 4. e. m. var orðið svo mikið hafrót, að skip- ið slitnaði upp fyrir stórsjó, sem á það gekk, og um Ieið tók út 4 mennina — alla nema kapteininn, en stýrimaður náði í enda og hafði sig upp. Skipið rak svo á land, og náðust þessir 2 menn mest fyrir dugnað stýrimanns, sem varð að hafa kapteininn með sér, því hann var lærbrotinn — hafði fengið slysið um leið og mennina tók út. — Stýrimaður meiddist mjög á höfðinu og öðrum handleggnum um leið og hann skall við sandinn í sjónum, er flutti þá svo nærri að þeir náðust. Hann er mjög þungt haldinn en kapteinninn miklu hressari". Læknir ólafur á Stórólfshvoli var sðttur þeg- ar, og lét hann sækja annan lækni að Stokks- eyri til aðstoðar. Nú hefir verið haldið uppboð á þessu strandi og fór þar flest með mjög góðu verði fyrir skynsamleg samtök héraðsmanna. Hefir því strandið orðið Rangæingum að happi. Um stranduppboðið er svo skrifað: „Framan af nppboðinu bauð að eins einn

x

Fjallkonan

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Fjallkonan
https://timarit.is/publication/122

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.