Fjallkonan - 29.09.1906, Page 1

Kemnr út einn einni og
tvisvar í vikn, alls 70 bl.
um árið. Verð árgangsins
4 krónur (erlendis 5 krónur
eða l1/* dollar), borgist fyrir
1. júlí (erlendis fyrirfram).
BÆN
Uppsögn (skriiieg) bund-
in við áramót, ðgild nema
komin sé til útgefanda fyr-
ir 1. október, enda hafl
kaupandi þá borgað blaðið.
Afgreiðsla:
Hafnarstr. 22.
DABLAÐ
YERZLUííARBLAÐ
FJALL
Irnkl
Reykjavík, 29. september 1906.
Nr. 46
TTin g1 T1 T~l er í efa um það, að hollara og notalegra sé að vera þur
og hlýr á fótunum en hið gagnstæða; — en ef þér eigið ilt með það í haustrigning-
unum og -haustrosunum, þá skuluð þér reyna
skófatnaðinn í
og munuð þér brátt komast að raun um, að hann lekur ekki, að hann er hlýr, liald-
góður og snotur og framúrskarandi ó d ý r.
Mikið úrval af nýjum birg’ðum.
Alt af smíðuð gÖtUStígVog allur annar skófatnaður á vinnustofunni
og hvergi fljótar afgreitt viðgerðir á slitnum skófatnaði.
Um mánaðamótin koma miklar birgðir af
Barnastig’vélum.
XXIII. árg.
Augnlœkning ókeypis 1. og 3. þriðjudag í
hverjum mán. kl. 2—3 í spítalanum.
Forngri'pasafn opið á mvd. ogid. 11—12.
Elutabankinn opinn kl. 10—2‘/,og 51/,—7.
K. F. U. M. Lestrar- og skrifstofa op-
in 4 hverjum degi kl. 8 árd. til kl. 10 síðd.
Almennir fundir á hverju fóstudags- og
sunnudagskveldi kl. 81/, síðd.
Landákotskirkja. Guðsþjónusta kl. 9l/2
og kl. 6 á hverjum helgum degi.
Betel sd. 2 og 61/, mvd. 8, ld. 11 f. h.
Landakotsspitali opinn fyrir sjúkravit-
jendur kl. 101/,—12 og 4—6.
Landsbankinn opinn hvern virkan dag
kl. 10—2. Bankastjórn við kl. 12—1.
Landsbókasafn opið hvern virkan dag
kl. 12—3 og kl. 6—8.
Landsskjalasafnið opið á þrd., fimtud.
ld. kl. 12—1.
Lcekningar ókeypis í læknaskólanum á
hverjum þriðjudegi og föstudegi kl. 11—12.
Náttúrugripasafnið, Vesturg. 10, opið á
sunnud. kl. 2—3.
Tannlœkning ókeypis í Pósthússtræti 14.
og 3. mánud. hvers mán. kl. 11—1.
Ritsímmn.
í dag tekur landsíminn til starfa.
í dag kemst höfuðstaður vor, ásamt
þeim landshlutum öðrum, sem síminn
liggur um, í hraðskeytasamband við
umheiminn.
Lengi hafa íslendingar þráð þá
stund, sem nú er upp runnin. Og
margháttaðar vonir hafa þeir gert
sér um þá breytingu, sem nú er
fengin. Margar af vonunum hafa
þeir að sjálfsögðu enn. Nýjar hafa
jafnvel við bæzt, eins og hér skal
lauslega vikið að. Samt er vafamál,
hvort nokk'ur maður á landinu er
verulega glaður út af breytingunni.
Vér ætlum oss ekki að fara að
fara að rifja upp nákvæmlega þær
deilur, sem orðið hafa út af þessu
fyrirtæki. Allur þorri lesenda vorra
man sjálfsagt vel eftir þeim.
En ekki getum vér bundist þess
að mianast á það, sem öllurn mönn-
um er bersýnilegt, þeim er ekki loka
augunum viljandi, að ritsíminn er,
með þeim samningi, sem um hann
heflr verið gerður, (stöðugt tákn hins
danska valds hér á landU
Enginn hefir orðað það betur en
Guðmundur Hannesson, sem mest
er athugavert við ritsímann frá voru
sjónarmiði. Hann komst svo að
orði:
„Hvað utanlandsmálin snertir, eru
oss íslendingum tvö boðorð gefin og
ekki fleiri. Hið fyrra er: Þú skalt
ekki rýra réttindi landsins, Hið síð-
ara: Þú skalt efla sjáfstæði þess
eftir megni. Ef vér brjótum þessi
boðorð, glötum vér þjóðerni voru.
Ritsímasamningurinn brýtur þau bæði,
og það að þarflausu.1*
Þetta er þyngsti krossinn, sem á
oss hefir verið lagður í málinu. Þyngri
en óþarfur kostnaður. Þyngri en
öll bilunarhættan. Þyngri en gremjan
út af því, að loftskeytasambandi við
alla kaupstaði landsins skyldi vera
hafnað.
En þessu óláni eru líka nýjar von-
ir samfara.
Ekkert mál hefir lokið jafnvel upp
augum íslendinga fyrir því, að vér
eigum að vera sjálfstæð þjóð, eins og
ritsímamálið heflr gert það. Gætum
að umræðunum um sjálfstæðimál vort,
hvernig þeim er nú háttað, og berum
þær saman við það sem áður var
sagt. Aldrei hafa þær verið jafn-
ákveðnar eins og nú, né jafn efnis-
miklar. „ísland fyrir íslendinga!“
kveður nú við úr hverju horni. Með
þeim mönnum, sem á annað borð
tala nokkuð um sjálfstæðikröfur ís-
lands, er ekki lengur nokkur ágrein-
ingur um það, að vér eigum að hafa
fult og óskorað vald yfir þessu Iandi.
Um hitt eitt hafa menn enn ekki orðið
sammála til fulls, hver sé hentug-
ust leið til þess, hvort hún sé algerð-
ur skilnaður við Dani, eða ríkistengsli,
sem ekki eru fastari en svo, að vér
séum ómótmælanlega einir drotnar
þessa lands. Við minna virðist nú
enginn vilja sætta sig.
Þegar Þingvallafundurinn 1873
samþykti að fara fram á ríkistengsla-
slit og persónusamband við Danmörk,
var það talið vitfirringu næst. Svo
leit Jón Sigurðsson á, auk heldur
aðrir, enda kafnaði það mál tafarlaust.
Nú kemur hvert blaðið eftir annað
með sömu hugmyndina, og sumir
vilja jafnvel fara lengra, ekkert hafa
saman við Dani sælda, fremur en
aðrar þjóðir.
Þetta er engin smáræðis breyting.
Og ekkert hefir jafn-mikið ýtt undir
hana eins og ritsimamálið.
Og ekki hefir ritsímamálið haft
minni áhrif á afstöðu manna til inn-
anlandsmálanna.
Ekkert heflr gefið þjóðræðishug-
myndunum annan eins byr í seglin
eins og það mál.
Margur maður tók það nærri sér,
hvern ósigur þjóðarviljinn beið í fyrra.
Aldrei hefir á þessu landi þjóðarvilj-
inn komið fram jafn eindreginn og
sammála eins og á þingmálafunduin
í fyrra vor í ritsímamálinu. Og bænda-
fundurinn var sú árétting, sem dæma-
laus er 1 sögu þjóðar vorrar. Samt
urðu úrslitin þessi. Það varð eðli-
lega til þess að sannfæra margan
mann um það, að miklu ákveðnari
ráðstafanir yrði að gera en bingað til
hafa verið gerðar til þess að tryggja
þjóðarviljanum það vald, sem honum
ber með réttu.
Ganga má að því alveg vísu, að
áhrif þessa máls verði meðal annara
þau, að þjóðinni auðnist að losna
við konungkjörnu þingmenn. Hún
veit það nú, hefir fengið reynzlu um
það, hve holt það er fyrir þjóðar-valdið,
að stjórnin geti raðað inn á þingið
6 mönnum, sem ekki eru kosnir með
hliðsjón á neinu öðru en því að veita
henni fylgi.
Ekki er heldur vonlaust um, að
áhrifin nái svo langt, að vér fáum
alþýðu-atkvæði beint um málþjóðar-
innar, eins og áður hefir verið minst
á hér í blaðinu. Svo ætti að minsta
kosti að fara. Og svo fer með tím-
anum.
Ritsíminn kveikir miklar nýjar
vonir. En gleði vekur hann ekki
enn. Það gerir ekkert, sem gert er
fyrir þjóðarinnar fé gegn heunar vilja.
Það vekur jafnvel ekki gleði hjá
þeim, sem hafa komið sínu máli fram
og unnið að því leyti sigur.
Smápistlar
úr
þingmannaförinni.
IV.
Laugardaginn, hinn 21. júlí, risu
þingmenn snemma úr rekkjum sínum,
því þennan dag áttu þeir að fara til
Odense á Fjóni. Hafði „Búnaðarfé-
laga-bandalagið í Fjónsstifti boðið
þingmönnum þangað að koma. Yar
þar haldin gripasýning mikil þessa
dagana og mannfjöldi mikill saman
kominn; voru þar komnir bændurog
búalið til og frá úr allri Danmörku.
Þenna dag var mannraergðin þar
samt mest og bar þrent til þess.
Fyrst og fremst var það gripasýn-
ingin, sem heillaði að sér bændurna
og þá, sem áhuga höfðu á landbún-
aðarmálum. í öðru lagi var von á
konungi og kouungsefni með mörgu
stórmenni þangað þenna dag. En
konungur hafði ekki þangað fyr kom-
ið, síðan hann tók við ríki. Og í
þriðja lagi vissu menn, að íslenzku
þingmannanna var þangað von. Lék
mörgum allmikil forvitni á að sjá
slíka fáséna fugla. Og þó að margir
rendu auðsjáanlega hýru auga að verð-
launa-bolunum og folunum, þá varð
sumum — ekki sízt bændakonunum
og bændadætrunum, sögðu sumir gár-
ungarnir — ekki minna starsýnt á
íslendinga-hópinn. Kom það bæði
þar og víðar alveg flatt upp á fólkið,
að þeir skyldu vera „svona alveg
eins og aðrir menn.“
Þingmenn fóru frá Khöfn einni
stundu eftir miðjan morgun og með
járnbraut til Krosseyrar vestan á Sjá-
landi við Stóra-Belti. Yfir sundið
milli Krosseyrar á Sjálandi og Ný-
borgar á Fjóni ganga tvær ferjur
miklar. Flytja þær járnbrautarlest-
irnar í heilu lagi og með öllum far-
þegum og farangri yíir sundið. —
Þegar til Nýborgar kom, var hald-
ið tafarlítið áfram til ódense; komu
þingmenn þangað frekri einni stundu
fyrir hádegi. Varþað auðséð á öllu,
að þar var tyllidagur; bærinn var í
sparifötunum. Aðalgöturnar ljómuðu
í litskrúði, flöggum og blómum, og
mannfjöldinn svo mikill að varla varð
þverfótað. Gætti þar auðsjáanlega
meira aðkomandi manna en bæjar-
bæjarbúa. Yar sveitafólkið anðþekt
úr, það var útiteknara, sællegra og
þrýstnara. Var dagur þessi fyrir
piltana og stúlkurnar í sveitunum
þar umbverfis eins og réttardagarnir
fyrir sveitafólkið úti á íslandi. En
— ólíkt er það meiri og betri skemt-
un, sem íslenzka sveitafólkið á kost
á margt hvað, að setjast á bak góð-
um íslenzkum hesti til að lyfta sér
upp, heldur enn troða sér inn í harða
og þrönga járnbrautarvagna, sem
hrista mann og skaka á allar lund-
ir. —
Þegar þingmenn komu til Odense,
tók bæjarstjórnin móti þeim með
Dithmer borgarstjóra í broddi fylk-
ingar. Hann er glæsimaður og vel
máli farinn. Bauð hann íslendinga
velkomna með stuttri ræðu. Siðan
óku þingmenu til kirkju Kuúts hins