Fjallkonan - 05.07.1910, Blaðsíða 3

FJALLKONAN
99
G-j alddagi ,FjallEc.onunnar‘ var 1. jiili Verö lnnanlanda 3. Kr.
Verö erlendis 4 lirónur
„Grosser Kurfurst"
farþegaskipið mikla frá Hamborg
kom hingað á ■unnudaganóttina.
Farþegar vórn nm 330, mest Pjóð-
verjar og Ameríknmenn. Þeir vórn
í landi að ikemta *ér og sjást nm
■unnudaginn og mánudaginn.
Fjöldi manns fór úr landi að íkoða
skipið á iunnudaginn og mánudag-
inn og var þar dansleikur mikill
■einna kveldið.
Nokkrir skipimenn blésu á horn
á Auiturvelli sunnudag»kveldið. Kom
þar múgur manns.
Loftskeytatæki eru á skipinu og
eru miklar útlendar nýjungar birtar
daglega. Meðan skipið lá hér á
höfninni tók það við löngum ikeyt-
um. Yar þes» meðal annars getið,
að á laugardaginn hefði verið hleypt
af »tokkunum í Þýzkalandi átta víg-
drekum af atærstu gerð („Dread-
not»“), «em margt hefir verið um
talað í heiminum og Englendingúm
hefir ataðið mestur geigur af. — Að
líkindum hefði sæsiminn hingað ekk-
ert að starfa, ef hann væri ekki
verndaður með einokun þeirri, er
Hannes Haf»tein kom á fyrir hið
„atóra norræna"; loftskeytin mundu
ella óðara bola símann frá öllum
viðskiftum. — Þar fer margur eyr-
irinn í danakan ajóð frá lilending-
um að óþörfu.
Nýjung má það kalla, að hingað
■tigu á land nokkrir Kínverjar, þjón-
uatumenn á skipinu. Þeir vóru
klæddir »ilkifötum og höfðu hrafn-
■varta hárfiéttu í hnakkanum, sem
náði niður á kálfa. Yarð mörgum
starsýnt á þá.
Héðan fór skipið áleiði* til Spit»-
bergen.
Mentaskólinn. 30. f. m. útskrif-
uðust þaðan 15 stúdentar og eru
þeir hinir fyrstu, er útskrifast hafa
eftir nýju reglugerðinni:
1. Þórhallur Jóhannesson
bónda fyrrum í Dalhúsum
við Bakkaíjörð, Bjarna-
sonar..................79 stig
2. Helgi Guðmundsson prests
Helga»onar, frá Reyknolti 73 —
3. Laufey Yaldimarsdóttir rit-
■tjóra Ásmundssonar .72 —
4. Ólafur Jónsson pre»t» Ara-
sonar í Húsavík ... 70 —
5. Steingrímur Jónsson*pre»ts
Steingrímssonar frá Gaul-
verjabæ.................68 —
6. Helgi Skúlason*' prests
Skúlasonar í Odda . . 62 —
7. Sigtryggur Eiríksaon, úr
Reykjavík.............61 —
8. Jón Ásbjörn«»on* úr Rvik. 60 —
9. Skúli Skúlason* prests frá
Odda..................59 —
10. Brynjólfur Árna»on frá
Miklagarði í Eyjafirði . 68 —
11. Halldór Hansen* úr Rvik 58 —
12. Sigurður Sigurðs»on frá
Flatey í Hornafirði . . .58 —
13. Þorsteinn Þorsteinsson
bónda frá Arnbjargarlæk í
Þverárhlíð............58 —
14. Sighvatur Blöndahl*, son-
ur Magnúsar alþingi»manns
Blöndahls.............56 __
15. Guðm. J. Kamban*, sonur
Jóns Hallgrímssonar kaup-
félagsstjóra á Bakka í Arn-
arfirði ................53 —
Lágmark stigatalsins við »túdent»-
próf er 52 stig.
Gagnfræðapróf tóku þes»ir nem-
endur:
1. Erlendur Þórðarson bónda
Flóventssonar í Svartár-
koti....................78 stig
2. Halldór Gunnlaugsson
hreppstjóra Þorsteinssonar
á Kiðjabergi . . . . 73 —
3. Jón Benediktsson prófasts
Kristjánssonar frá Grenjað-
arstöðum...................71 —
4. Páll Skúlason frá Odda 71 —
5. Guðmundur Guðmunds-
son prests frá Reykholti 69 —
6. Jón Bjarnason* prests Páls-
sonar í Steinnesi ... 68 —
7. Valgeir Bjarnarson* prests
Þorlákssonar á Dverga-
steini.....................68 —
8. Rögnvaldur Guðmundsson
úr Lóni, A.-Skaftafells.s. 64 stig
9. Gísli Magnússon* bónda
Þorláksionar frá Frosta-
stöðum í Skagafirði . . 63 —
10. Karl J. Magnússon Ólafs-
sonar ljósmyndara í Rvík. 61 —
11. Sigfús Þ. H. Blöudal*son
Halldórs Árnasonar - frá
Höfnum.....................59 —
12. Leifur Sigfússon* Árna-
sonar úr Vestmannaeyjum 57 —
13. Kristján Arinbjarnarson
bókbindara í Reykjavík 57 —
14. Eiríkur Helgason frá Eiði
á Seltjarnarnesi ... 56 —
15. Gunnar E. Benediktsson
gullsmiðs Ásgrímssonar í
Reykjavík..................56 —
16. Kristín Thoroddsen, dótt-
ir Skúla Thoroddsens . 52 —
17. Rögnvaldur E. G* Waage
úr Reykjavík .... 52 —
18. Sigurgeir Sigurðsson reglu-
boða Eiríkssonar í Rvík. 49 —
* er »ett við nöfn þeirra, sem ut-
anskóla hafa verið.
18 nýsveinar gengu í vor inn í
skólann.
Læknaskólinn. Burtfararprófi
hafa lokið þar: Hinrik Erlendsson
(25. f. m.) með 2. eink. betri og
Magnús Júlíusson (27. f. m.) með
1. eink.
Miðpróf hafa þeir tekið: Árni
Árnason (með ág.einkunn í öllum
námsgreinum), Björn Jósefsson (með
2. eink.).
En upphafspróf (próf í efnafræði)
tóku þar 29. f. m.: Bjarni Snæ-
björnsson, Guðm. Ásmundsson, Hall-
dór Kristinsson, Ingvar Sigurðsson
og Jónas Jónasson.
Frakkneskur konsúll í Vest-
mannaeyjum er skipaður Halldór
Gunnlaugsion læknir.
Trúarvingl. Nýlega kom ensk-
ur trúboði á Skutilafjörð og skírði
þar 13 eða 14 menn í einu á sunnu-
dag í Tunguá, þar við fjarðarbotn-
inn. Manntetrin vóru færð alveg í
kaf og kallaði guðsmaðurinn þetta
„bifliulega skírn“. Fjöldi manna
hafði horft á leikinn.
Barn rotast. Nýlega féll átta
ára piltur svo hastarlega á götu hér
í bænum, að hann bejð bana af,
Skilur haf
hjarta og yör.
Eftlr Bjarna Jónsson frá Yogri.
Frh.
En allar góðar vættir komu oss
til hjálpar, ekkert varð úr nefndar-
tillögunum. Annað frumvarp var
samþykt. Alþingiskosningarnar leiddu
til þess, að nýr ráðgjafi kæmi og
nýi ráðgjafinn, Björn Jónsson, er í
þeim flokki, sem kallast sjálfstæðis-
flokkurinn, en ætti heldur að nefn-
ast skilnaðarflokkur Islands og er
nefndur svo í norskum og sænskum
blöðum — hér heima er sjaldan
talað um Island, en í Noregi og
Svíþjóð er oft talað um það og kem
eg síðar að því. íslands ráðgjafi
lofaði forsætisráðgjafanum, sem þá
var að mig minnir hr. þingmaður
frá Eplatóftum (N. Neergaard) að
hann skyldi vinna að góðu sam-
komulagi milli Dana og Islendinga
á grundvelli status quo, þ. e. lag-
anna 1903. Eg skal ekki ganga í
grafgötur um, hvernig Islandsráð-
gjafi hefir efnt loforð sitt. Hann er
meðlimur ríkisráðsins en getur
eigi setið á þessu þingi og því eigi
varið sig ef eg ræðst á hann og eg
ætla því ekki að ráðast á hann.
En svo mikið er mér þó óhætt
að segja og fullyrða, að afstaðan til
íslands hefir versnað töluvert á því
hálfu ári síðan hann tók við. Nú
er svo komið, að rætt er um skiln-
að við Danmörku opinberlega á Is-
landi, og gera það eigi ungir angur-
gapar — eg á hér við unga íslenzka
námsmenn á Garði hér neðra, því
að þeir flytja jafnt og þétt þessa
kenning í íslenzkum blöðum, mér
stendur á sama um þá — heldur
gera það hinir atkvæðamestu menn
úr stjórnarflokknum á Islandi og
konunglegir embættismenn. Til dæm-
is skal eg nefna, að fyrir nokkrum
mánuðum stóð í stjórnarblaðinu ís-
lenzka, að stjórnarflokkurinn, þ. e. meiri
hlutinn héldi enn fram skilnaði við
Danmörku. Og fyrir nokkrum mán-
uðum stóð áskorun i íslenzkum blöð-
um að safna til sjóðs og var undir-
rituð af Birni Kristjánssyni, formanni
stjórnar meirihlutansá Alþingi. Þenna
sjóð skal hafa gegn veldi sem vildi
þröngva sér fram til yfirráða yfir
Islandi, stóð í áskorunihni. En ekki
nefnir hún hvaða veldi það sé, en
þar er aðeins talað um nefndartil-
lögurnar og er því auðráðin gáta,
móti hverju veldi skyldi verja sjóðn-
um. Og fyrir mánuði ritaði háttsett-
ur embættismaður, Guðmundur hér-
aðslæknir Hannesson, í síðasta tölu-
blaði ísl. tímarits, sem eg man ekki
nafn á, að ef ísland hefði hugaðan
leiðtoga, þá væri uppsögn og skiln-
aður þegar komin í framkvæmd.
Það er lítið hrós fyrir ísland að
eiga eigi svo hugaðan mann, en
vér vitum þá, hvers vér megum
vænta, þegar Island finnur hugaðan
mann.
Næsti vegur íslandsráðgjafans til
þess að bæta samlyndi íslendinga
og Dana var að senda út mann,
sem á íslenzku kallast viðskiftaráðu-
nautur. Það orð er erfitt að þýða;
helzt er það „samkvemskonsulent“,
ráðunautur um viðskifti (samkvem)
Islands við önnur lönd. Þetta starf
fekk hann Bjarna nokkrum Jónssyni,
cand. mag. Eg skal ekki fjölyrða
um fortíð þess manns, en aðeins
„taka það fram“ að sá maður er
mjög fjandsamlegur Danmörku og
öllu því, sem danskt er. Þegar ís-
landsnefndin sat á ráðstefnu í Kaup-
mannahöfn ferðaðist hann í Sví-
þjóð og œsti menn móti nefndar-
tillögunum og Danmörku, og það
svo freklega, að jafnvel Svíum of-
bauð fyrir vora hönd, og voru þeir
þó litlir vinir vorir þá. Eg skal vísa
til sænsks vísindamanns, Iicentiat
Nordenjtreng. Hefir hann ritað um
Bjarna Jónsson og skilnaðarflokkinn
íslenzka í tímariti, sem heitir „Det
nya Sverige“. Ræð eg mönnum
að lesa það. Er þar litið sænskum
augum á, en honum sárnar mjög
vor vegna. í íslenzkum stjórnar-
blöðum stendur og, að tilgangurinn
með að senda hann hafi raunar ver-
ið sá, að hann ynni að skilnaði ís-
lands og Danmerkur. Það er sorg-
legt að sjá, hversu vel Norðmenn
og Svíar eru inni í íslands málinu,
en vér sjáum hér aldrei orð um það.
Sá eini maður sem hér er kunnur
því máli er fyrverandi ritari í milli-
þinganefndinni, dr. juris Knud Ber-
lin. Því miður var hann aðeins
rítari í nefndinni; hefði hann átt
æðri sess, hefði hann víst getað
starfað að því, að tillðgurnar yrði
nokkru betri. En norskir og sænsk-
ir vísindamenn eru mjög vel heima
í málinu.
En áður en eg fer að tala um
ferðir Bjarna Jónssonar um önnur
lönd, skal eg geta þess, að frá Nor-
egi hefir á síðari árum verið mikill
undirróður á íslandi móti Dönum
og nefndartillögunum. Svo er það
mál vaxið, að jafnvel eitt hérlent blað
hefir sagt að ekki lmfi aðeins norsk-
ir málstreitumenn haft í frammi Dön-
um fjandsamlegan undirróður, er
stappaði nærri drottinsvikum, heldur
hafi jafnvel háskólasveitir og mikils
megandi hluti blaðanna tekið á þann
háttí strenginn í íslandsmálinu, að það
hefði hlotið að vekja megna óánægju
hér í Danmörku. Eg vil nefna Sví-
þjóð í þægilegri mótsetning til þessa,
því að þar er jafnan talað um ís-
landsmálið með hæversku og bil-
girni.
Bjarni Jónsson hefir nýlega hald-
ið ýmsa fyrirlestra í Noregi, í ung-
mennafélaginu, í stúdentafélaginu og
það sem mest er um vert í þjóð-
hagfræðifélaginu. Hér var norski
ráðgjafinn í verzlunar eg siglinga-
málum viðstaddur, Abrahamsen ráð-
gjafi, og hér talaði Bjarni Jóusson
um þjóðhagnaðarsarnband Islands og
Noregs og sýndi fram á, að sam-
bandið við Danmörku væri óeðlilegt
og samband við Noreg eitt eðlilegt.
Hann sagði að útflutt frá Danmörk
væri 12 milliónir kr. og frá Noregi
ekki nema l®/4 milliónar kr.; þetta
kvað hann óeðlilegt; Norðmenn stæði
ísl. nærri; þeir hefði sama mál —
hvernig hann hafði komist að þeirri
niðurstöðu, veit eg ekki, en þetta
sagði hann — og sömu sögu; en
íslendingar vildi eigi vinna það til
auðsins að glata þjóðerni sínu og
vildi þvi eigi að utlendingar settist