Heimskringla - 15.03.1933, Page 1

YOUK JUMBO
SWEATER
BEAUTIFULLY CQC
CLEANED from
-PHONE 37 266-

«For Reai Smartness»
MEN’S SUITS
Steamed, Brushed CQa
and pressed——
--PHONE 37 266-
PeriKs
XLVII. ÁRGANGUR.
WINNIPEG MIÐVIKUDAGINN 15. MARZ 1933
NÚMER 24.
JARÐSKJÁLFTAR
Valda manntjóni og meiðslum.
Eignatap talið í tugum mi*jóna.
í Suður-Californíuríkinu urðu
svo miklir jarðskjálftar s. 1.
föstudag, að menn muna ekki
aðra meiri, ])ó tíðir séu á þessu
svæði, nema ef vera skyldu jarð-
skjálftarnir miklu í San Fran-
cisco árið 1906.
Lífi týndu nú 135 manns,
svo kunnugt sé, en um 4000
meiddust meira og minna, einn
fjórði þeirra að minsta kosti
allmikið. Um 20 manns hafa
ekki enn komið í leitirnar.
Hús hrundu í hundraða tali
eða brunnu við bilunina sem
á þeim varð við hristinginn.
Eignatjónið er ta!ið að nema
60 miljónum dollara, eftir því
sem næst verður komist í bráð-
ina.
Svæðið
Jarðskjálfta-svæðið er alt
Suður-Californíu ríkið frá
Santa Barbara og til San Diego
um 250 mílur á lengd, meðfram
Kyrrahafsströndinni og langt,
eða einar 30—50 mílur inn í
land. Skaðar urðu þó mestir
meðfram ströndinni.
Long Beach heitir bærinn
sem *ang harðast var leikinn.
Fórust þar 84 menn og um 1000
meiddust. Eignatjónið var þar
einnig tiltölulega lang mest.
Uar og á 30 mílna svæði um-
hverfis bæinn, má heita, að
skaðarnir hafi orðið mestir.
í suður hluta Los Angeles
borgar urðu og miklir skaðar.
Fórust þar 5 manns, en um
3000 meiddust. Nokkur gömul
stórhýsi hrundu, auk fjölda
smærri.
í Compton dóu 3, en 150
meiddust. Nokkrar tígulsteins
byggingar hrundu.
í Huntington Park dóu 12.
Þar skemdust og verzlunarhús
talsvert.
1 Watts dóu 4. Hús hrundu.
1 Santa Ana dóu 3, en fjöldi
meiddist. Urmull húsa hrundi.
í San Petro dóu 2, og hús
skemdust.
í Artesia, Bellflower, Wilm-
ington og mörgum ónefndum
bæjum dóu einn til þrír menn
í hverjum. í Hollywood, Pasa-
dena, Santa Monica og fleiri
víðkunnum stöðum urðu tals-
verðar skemdir á húsum, en
mannskaðar ekki.
Orsökin.
Fyrsti kippurinn varð kl. 5.45
á föstudagskvöldið. Var hann !
stærstur og olli mestu tjóni,
þó fjölda annara yrði vart, bæði
það sama kvöld og alla nóttina
og fram á lanugardagsmorgun.
Jarðrask og umbrot í Kyrra-
hafinu nokkrar mílur undan
la di, suðveptur af Ix)ng Beach,
ælta menn orsökina til land-í
skjálftanna. Væntu vísinda-
menn jarðskjálftans fyrir
nokkru, af tilvísun jarðskjálfta- |
mælisins (seismometer), en
þótti ráðlegast að birta það
ekki.
Sjúkrahús full.
Sjúkrahús í Los Angeles fylt-
ust á svipstundu. Fimm hundr-
uð læknar, sem þar voru að
starfi, komust ekki yfir verkið,
sem þeirra beið. Allar hjúkr-
unarkonur sem völ var á, voru
kveðnar til starfs. 56 sjúkra
vagnar voru önnum kafnir að
flytja sjúka og meidda á milli
meiri hluta næturinnar.
Skemdirnar
Skemdimar voru margvísleg-
ar. Gömlum tígulsteins og sand-
steypuhúsum var hættast. ] mjög bráðlega. Á heimilum
CALIFORNÍU Hrundi mikið af þeim bæði mannanna var leitað mjög vand
smáum og stórum. Stóðu ýmist.lega, unjdirsængur í rúmum,
heilir húsveggir eða strýtur af
þeim riðandi hér og þar um
bæina og var lífshætta nærri
að koma. Ljósastaurar og vír-
ar slitnuðu, svo myrkt var vfða
þar sem hættan var mest. Komu
ijósakerfi hreyfimyndafélaganna
að miklu liði við leitina að
lemstruðum og dauðum mönn-
um í rústunum um nóttina.
Vatnsleiðslur biluðu einnig og
flóði þá alt í vatni. Fór ár-
straumur um sum strætin. En
til bráðabrigða að minsta kosti
var með almennri þáttöku og
liðsinni ótrúlega skjótt úr því
allra nauðsynlegasta bætt.
Stjórnin lofar liðveizlu.
Margir hafa orðið að yfirgefa
heimili sín og hafa ef til vill
mist mest af því er þeir áttu.
Er þeim þörf á bráðri hjálp.
Ekki er um annað getið, en að
fyrir henni sé séð. Bankar í Cali-
fomíu hafa verið opnaðir og
þeim, sem ekki verður með lán-
um frá þeim aðstoð veitt, hefir
stjórnin í Washington heitið
fjárliðveizlu. Tíu mótórvagn-
ar hlaðnir af matvöru, lækn-
inga-áhöldum og lyfjum voru
á laugardaginn sendir frá Los-
Angeles til Long Beach. En
þar var tjónið svo mikið. að fé
hús eru talin með öllu óskemd.
Er þetta aðeins sem sýnishorn
af því, sem þama bæði er að
gerast, og þarf að gerast.
Löng sasra.
Það yrði löng saga, ef frá
öllu ætti að segja, sem þarna
skeði. Þegar fyrsta kippsins
varð vart, var talsverð umferð
á götunum. Fólk var að fara
heim úr vinnu. Varð það sem
eðlilegt var felmstrað við að
voru jafnvel rannsakaðar.
Members Night Committee of
Winnipeg Little Theatre
Laugardaginn, 18. marz,
8.15 e. h.
Starfs-samningar félagsins em ; stórfeldast leikrit íslenzkt. OgiOthello (Scenes from)
uppi að sex mánuðum liðn- j hver sem dómur manna verð- j Winnipeg Little Theatre
um. Er mælt að félaginu hafi ur um það, hvert íslenzkt leikrit — The Queen God Bless Her
aðra leiksýningu, sem ekki mun
vekja minni eftirtekt: Galdra-
Loftur eftir Jóhann Sigurjóns-
son. Að ýmsra dómi er þetta
Members Night Committee of
Winnipeg Little Theatre
aldrei annað í hug dottið en beri hæst, þá verða ekki skift-
að endumýja þá og starfa þarna ' ar skoðanir um, að áhrifameira,
áfram. Það hefir aðsetur bæði sakir dramatiskrar kyngi og|Towie Castle
í Moskva og Leningrad og auk magns ,muni ekkert en Galdra- Play-Arts Society.
margs annars starfsfólks, vinna Loftur.
15 vélameistarar hjá því. j Sr. Ragnar E. Kvaran, leið-
---------------- | beinari félagsins, sér um leik-
í leikflokkum þessum, sem
hér hafa verið nefndir, starfa
ÖLSALA í BANDARfKJUNUM sýninguna og fer þar að auki; flestir þeir menn og konur,
------ með aðal-hlutverkið, Loft sjálf-|sem mest hafa til brunns að
Skeyti hefir þinginu í Wash- an. Frú Þórunn Kvaran leik- bera í þessum efnum í fylkinu.
ington borist frá Roosevelt for- ur Steinunni. Ungfrú Gyða j sú ástæða ein ætti að nægja
Eg ætla að byrja á því sama
eins og gömlu annálaritarnir,
kl. j að lýsa tíðarfarinu á síðastl.
ári og binda það að mestu leyti
við Skagafjörð.
Eftir nýár í fyrra kom hér
nokkuð stirður kafli, hríðar og
skakviðri, en altaf var þó nóg
jörð fyrir hross. En um mið-
þorra brá til hláku og hélst svo
óslitið — þýður og blíðviðri —
til 5. marz. Það var gamli sýslu-
fundar-hvellurinn, er þið kann-
ist við frá fornu fari, því enn er
sú trú við lýði, að ekki sé von
á góðu um sýslufundinn, en
hann byrjaði einmitt um þetta
leyti, eða 7. marz. Þegar hríð-
seta, sem fer fram á það við Johnson fer með hlutverk bisk- j tu þess, að fólk drægist að i ina ^irti upp, var Ijótt um að
þingið, að það geri sem fyrst upsdótturinnar en Mr. P. S.jsýningum þessum, en það bæt- litast, fannkyngi til landsins, en
breytingar á Volstead lögunum > Pálsson með hlutverk Ólafs. | ip þó enn meira um, að nafn-
á þann hátt að tilbúningur og Eftir því sem Heimskringla
sala á öli verði tekin upp, að hefir frétt, er ákveðið að leik-
svo miklu leyti sem liægt er. sýning þessi fari fram þriðju-
Segir forsetinn að þessa ráð- daginn 4. og miðvikudaginn 5.
stöfun verði að gera til þess að apríl. Verður þetta alt nánar
afla stjórninni tekna. Býst hann auglýst, en oss fanst réttara að
við að þær nemi 125 miljónum draga Winnipeg íslendinga ekki
dollara á ári. Er lítill vafi tal- á þessari fregn, því að sennilega
kendur leikdómari og fræði-
maður, Dr. Lawrence Mason
frá Toronto, dæmir leikina og
meðferð þeirra að lokinni hverri
sýningu. Segir hann þar kost
og löst á leiksýningunum með
það sérstaklega fyrir augum,
að það gæti orðið leikendum til
fjörðurinn fullur af ís. Þótti
mönnum slíkt ekki gott, ef
skipaferðir stöðvuðust, því bæði
var heldur lítið um kornvöru í
kaupstaðnum og annað, sem
var lakara, að bæði frystihúsin
hér voru full með kjöt, sem átti
að sendast til Englands eftir
stuttan tíma. En alt fór þetta
inn á því, að báðar deildir mundu margir naga sig í hand- ^ leiðbeiningar í framtíðinni og betur en áhorfðist. Eftir fáa
þingsins verði vel við þessu, og arbökin á eftir, ef þeir létu sér almenningi til skilningsauka á daga brá til hins fyrra með tíð-
er nú spáð, að ölsala verði úr greipum ganga tækifærið til þessari göfugu íþrótt. Úrslit ina og ísinn lónaði burt og lét
innan skamms tíma bryjuð í þess að horfa á það, sem þessi samkepninnar — og þar með ekki sjá sig meir. Þetta var að-
hana, ef þeir eru þá ekki nú
þegar undir hana búnir.
SIR
HENRY W. THORNTON
DÁINN
Sir Henry W. Thornton, fyrr-
um stjórnandi Þjóðbrautakerfis-
ins í Canada, lézt í gær í New
York. Hann dó á sjúkra húsi
eftir holskurð, sem á honum
var gerður. Síðan hann sagði
finna jörðina ganga í bylgjum upp starfi sínu við Þjóðbrauta-
undir fótum sér eða líkast og
skip á öldum. Og hús riðandi
og að hrynja, svo að segja hvertJCuba sér til heilsubótar við inn-
sem litið var. Æddi fólkið í f vortissjúkdómi (uremic poison-
hálfgerðu ofboði aftur og fram.
Kona ein í bíl, misti stjóm á
bílnum og varð það manni á
götunni að bana. Rakarj einn
féll framyfir mann sem hann
var að raka við fyrsta kippin,
og skar hann með hnífnum í
handlegginn. Var hepni að af
því varð ekki meira slys. Á
sjúkrahúsi einu hrundi stein-
hrúga úr vegg hússins ofan í
rúmið, yfir sjúkling sem verið
var að lækna. Úr einu húsi,
sem byrjað var að hrynja, varð
að flytja konu, sem var að ala
barn. Ellefu ára stúlka ein
varð svo hrædd við jarðskjálfta
kippina, að hún fékk hjartabilun
og dó af því, að því er læknar
sögðu. í einni stórbyggingu
stöðvaðist lyftivélin full af fólki
og hljóp það felmtrað ofan
stigana meðan byggingin lék
á reiðiskjálfi. En þeir einir,
sem viðstaddir voru, geta full-
komlega frá atburði þessum
sagt, svo hér skal staðar numið.
Bandaríkjunum. Bruggarar f kvöld verður á boðstólum.
Canada er einnig sagt að geri j ----—----------
sér góðar vonir um sölu á öli LEIKSAMKEPNIN CANADISKA
til Bandaríkjanna um leið og j ------
salan byrjar, og meðan brugg- 1 Þess var getið í blöðum vor-
arar þar ery að búa sig undir um í haust, að íslenzkur leik-
flokkur frá Árborg bar sigur úr
býtum í samkepni um fram-
setningu á leikritum, er háð var
hér í fylkinu. Leikflokkar
keptu fyrst í heimabygðum og
sigurvegarar síðan hér í Winni-
peg. Þessi leiksamkepni var
þáttur í þeirri hreyfingu, sem
nú ber mikið á, víðsvegar um
land þetta, að örfa áhuga al-
mennings fyrir leiklist og stefna
að því að gera þessa víðtæku
listgrein að almennigseign,
meira en lengst af hefir verið.
Fyrir forystu landsstjórans—
Governor General of Canada—
hefir svo skipast á þessum vetri,
að ákveðnu sambandi hefir
verið komið á, þvert yfir Can-
ada, meðal þeirra manna, sem
mestan áhuga hafa fyrir þess-
ari viðelitni. Er það með þeim
hætti, að skipaðar hafa verið
kerfið á síðast liðnu ári, hefir
hann dvalið í Florida og á
ing) er hann hafði lengi kent
og hann var nú skorínn upp
við, en sem leiddi til bana.
Sir Henry var 62 ára. Hann
var vel þektur maður bæði í
Evrópu og í Bandaríkjunum.
Hann var sæmdur riddaratign
fyrir starf sitt í stríðinu mikla.
BANKAR TAKA TIL STARFA
BREZKUM MÖNNUM f
RÚSSLANDI VARPAÐ
í FANGELSI
Fjórum Bretum er unnu hjá
British Electrical Machinery fé-
laginu í Rússlandi, var varpað
í fangelsi s. 1. laugardag. Einn-
ig voru fjórir menn aðrir er
hjá félaginu unnu hneptir í varð
hald. Bretarnir voru stjórn-
endur félagsins og höfðu starf-
að þarna í 10 ár. Voru þeir
teknir að ráði spæjara rúss-
nesku stjórnarinnar. En hvað
þeir hafa til saka unnið, er
með öllu ókunnugt enn. Fyrir
því er þó búist við að stjórninni
á Englandi verði gerð
Bankar í Bandaríkjunum,
allir hinir ðtærri að minsta
kosti, voru opnaðir s. I. mánu-
dag, að skipun Roosevelt for-
seta. Eigi að síður eru þeir
undir ströngu eftirliti stjórnar-
innar. Af seðlaávísunum þess-
um sem “scrip” eru nefndar,
hefir stjórnin gefið talsvert út
og ábyrgst meðan í umferð eru.
Voru viðskifti í Bandaríkjun-
um sögð í blöðum í gærkvöldi
orðin með eðlilegu móti aftur.
En ný bankalög er eftir Roose-
velt haft að verði af þinginu
samin. Eitt stórt atriði á starf-
skrá Roosevelts er það, að ætla
að verja fimm biljónum dollara
til þess að afla mönnum vinnu
og draga úr atvinnuleysinu.
Yfirleitt mun þjóðin vera mjög
ánægð með tök hins nýja for-
seta á stjórnar-athöfnunum og
gera sér af þeim góðar vonir
um batnandi hag sinn.
LEIKFÉLAG
SAMBANDSSAFNAÐAR
f WINNIPEG
lætur skamt stórra höggva
á milil á þessum vetri. Mun
flestum, er sáu, verða alllengi
minnistæð sýning félagsins
“Hallsteini og Dóru”, en nú er
grein sem óðast verið að undirbúa
hver flokkurinn verði sendur
til Ottawa — verða birt síð-
asta kvöldið.
Mér er óskiljanlegt annað
en að mörgum íslendingum hér
í borg muni leika hugur á að
fylgjast með leiksýningunum.
Áhugi þeirra, eins og annara,
er að vakna fyrir þessum efn-
um. Því miður hafa engin tök
orðið á því fyrir íslenzka leik-
flokka að sinna þessu í þetta
skifti, en vafalaust sýna þeir
metnað sinn og framgirni í því
að ári, og árlega hér eftir, að
taka þátt í þessu fyrirtæki.
Winnipeg, 13. marz 1933.
Ragnar E. Kvaran.
FRÉTTABRÉF
ÚR SKAGAFIRÐI.
Heiðruðu Skagfirðingar
vestan hafs!
Kg byrja þessar línur á inni-
legri ósk til ykkar allra, um
gleðilegt og farsælt ár.
Þegar þið komuð heim til
framkvæmdarnefndir í öllum landsms árið 1930 og
fylkjum Canada til þess að ferðuðust meðal frænda og vina
standa fyrir samkepni innan bér 1 Skagafirði, þá létuð þið í
fylkjanna, en síðar leiða sig-1 ekkert væri ykkur kær-
urvegarar saman hesta sína í ara> °S héldi betur við ættar-
Ottawa á þessu vori. Hér í böndunum og átthagatrygð-
Manitoba hefir Lady Tupper innL en bréf héðan heiman að.
forystuna fyrir slíkri nefnd, en ^ví var það vanalega seinasta
í henni eiga margir kunnir J óskin eða bónin, sem þið báð-
menn sæti. Einn íslendingur j u®> um lei® °S Þi® kvödduð,
er í nefndinni. Undir forsjá senda ykkur línu við tæki-
þessarar nefndar fara nú fram fseri. Líklega hefir þó farið
leiksýningar í þessari viku, sem
mér þykir ástæða til að leiða
athygli Winnipeg íslendinga að.
Leiksýningarnar fara fram i
Samkomuhöllinni miklu —
fyrir flestum eins og mér, “að
efndirnar yrðu litlar, þó heitin
væru góð” um þetta, því þó eg
lofaði mörgum bréfi, hefi eg þó
ekki skrifað nema aðeins tveim-
Auditorium — fimtudaginn 16 ur, og það með' höppum og
og laugardaginn 18. þessa mán-; glöppum. Mér datt þess vegna
aðar. Alls verða níu leikrit í hug, að fara hér sömu leið,
eða þættir úr leikritum sýndir.Jeins og ágætismaðurinn Krist-
Er skráin yfir leiksýningarnar leifur Þorsteinsson á Stóra-
og flokkana, sem þátt taka á Kroppi í Borgarfirði, við hina
<eins bending frá þeim gamla,
grænlenzka, um að muna eftir
sér, því ekki væri hann alveg
hættur að leggja leiðir sínar
hingað, og því væri rétt að
vera á vaðbergi hans vegna.
Annars hefir ís eki komið hér
svo teljandi sé síðan 1918.
Þessi blíðutíð var svo ein-
stök, að jörð mátti heita þíð á
góu, og fóru þá margir að
hamast í jarðabótum, herfa
flög og við skurðgröft. Var
mikið, sem sumir unnu að
þessu um háveturinn, og er
slíkt harla sjaldgæft. Úr pásk-
unum spiltist svo aftur, og
hélzt það um tíma, en vorið var
gott og gekk sauðburður ágæt-
lega. Spratt snemma, svo dæmi
voru til að nýrækt var slegin 8
vikur af sumri og margir byrj-
uðu hlátt 9 og 10 vikur af
sumri. Fyrst voru góðir þurk-
ar, en spiltust er kom fram á
túnasláttinn, þar tU seinast að
kom ein ágæt þurkvika, sem
lagfærði mikið. Um engjaslátt-
inn var oft heldur erfitt með
þurk, en skarpur þerrir þegar
hann var, svo hey nýttust sæmi-
lega. Haustið var votviðra-
samt, en stilti svo til með frosti
og því all-skörpu á jólaföst-
unni, en síðan hafa verið ein-
lægar þíður og í dag, sem er
nýársdagurinn, er enn hláka,
með 5 stiga hita. Jörðin er þíð,
hvergi sér snjó nema í fjöUum.
Þess vegna er prýðilegt um að
litast á gömlu æskustöðvunum
ykkar, þó sólargangur sé ekki
hár né langur þessa dagana.
Heyskapurinn í sumar var
með langmesta móti a. m. k. að
vöxtunum, og er þó óhætt að
segja, að aldrei hafa jafnfáar
hendur unnið að honum sem í
þessa leið:
Fimtudaginn, 16. marz, kl.
8.15 e. h.
Outward Bound
Winnipeg Little Theatre
The Man Born to be Hanged
Masquers Club(T. Eaton Co.)
The Second Lie
Great West Life Dramatic
Club
Laugardaginn, 18. marz, kl.
2.30 e. h.
The Duchess Says Her Prayers
Brandon Little Theatre
Brothers in Arms
Cartwright Community
Players
The Site Fence
fornu sýslunga sína, að skrifar
þeim eitt meiri háttar frétta-
bréf einu sinni á ári og gripa í
það helztu fréttir úr héraðinu
það árið. Eg hefi reyndar séð
það í blöðum ykkar, að þau eru
óspör á að taka upp fréttir hér
að heiman, og er það góðra
gjalda vert, en um beinar hér-
aðsfréttir er þar ekki að ræða,
heldur er það meira alment.
Úr þessu er einmitt hægt að
bæta á fyrnefndan hátt, með
því að einstakir menn rituðu
ykkur um helztu viðburði úr
sveitinni ykkar gömlu. Það er
létt verk og Ijúft, ef ykkur yrði
það kærkomið.
sumar. Kemur það til af því,
að nýrækt er viða orðin mikil
og sláttuvélar að verða almenn-
ar, sérstaklega á eylendisjörð-
unum. Það er þess vegna ólík-
legt, að ekki verði nægur hey-
forði handa öllum skepnum, þó
veturinn yrði eitthvað byrstari
seinni partinn og fram á vorið.
Fiskiafli var oft góður í
sumar og eins í haust, og ágæt-
ur framan af vetri. Bætti l>að
fyrir mörgum við sjávarsíðuna,
því sæmilegt verð er orðið á
fiskinum.
Ef minst er á verzlunina með
landafurðir, er annað upp á
teningnum. Hún er þannig, að
aldrei hafa þær vörur komist
neðar eftir stríð. Er ekki kom-
Frh. á 4. bls.