Heimskringla - 15.03.1933, Blaðsíða 6

HEIMSKRINGLA
WINNIPEG, 15. MARZ 1933
«. 8fi>A.
JON STRAND
Saga eftir
PAUL TRENT.
Þýdd af
G. P. MACNÚSSON.
“Gáðu að þér, maður, að hrapa ekki ofan
í skurðinn”, kallaði Jón til þess er kom til
hans og sem hann áleit að væri útúr drukk-
inn- En sú hugmynd hans hvarf, er hann sá
hið föla andlit mannsins og angistina í aug-
um hans.
“Hvað gengur að þér?” spurði Jón, er hann
hafði virt manninn betur fyrir sér og sá hinn
töturlega klæðaburð hans, fátæktina og ein-
stæðingsskapinn stimplaðan á manninum al-
staðar.
“Ekkert er að mér annað, en að eg er kom-
inn að niðurfalli af þreytu og hungri,” svaraði
aðkomumaðurinn. Jón tók eftir því, að rödd-
in var hrein og skýr og talsmátinn annar en
tíðkast hjá vanalegum flækingum.
“Það er kaffisöluhús hér skamt frá,” sagði
Jón.
“Það gerir peningalausum manni ekkert
gott,” svaraði hinn.
“Þá er bezt að þú komir með mér,” sagði
Jón og tók í handlegg hins og þeir lögðu af
stað. Þeir höfðu ekki farið langt, þegar Jón
tók eftir því, að maðurinn átti bágt með að
ganga, svo hann tók utan um manninn og
studdi hann þannig á göngui.
Þeir gengu fram hjá kaffisöluhúsinu og rak-
leitt heim til Jóns, sem hringdi dyrabjöllunni
og þjónninn hleypti þeim inn.
“Hvað ætlið þér að gera við mig?’’ spurði
maðurinn og lýsti sér hræðsla og kvíði í svip
hans-
“Fara með þig inn í stofu og fylla þig með
mat og drykk, svona til að byrja með,” sagði
Jón góðlátlega.
Hinum fór að líða betur.
“Fáðu þér nú sæti þarna á stólnum,” sagði
Jón og fór svo og sótti glas og flösku af öli
og seti fyrir framan hinn nýfundna félaga
sinn, er var seztur og var að ransaka alla
stofuna innan með augunum, unz hann sá
bréf þar á borðinu með utanáskriftinni: “Jón
Strand”.
“Eruð þér hinn alkunni Jón Strand?” spurði
gesturinn.
Jón hafði orð á sér fyrir það, að vera allra
manna fljótastur að hugsa. Það sem fyrst
kom í huga hans nú, var það, að einmitt á
þeim stað, þar sem hann sjálfur hafði fundist
fyrir mörgum árum síðan og verið bjargað til
lífsins, hefði hann nú mætt manni, er sjáan-
lega þurfti björgunar við. Var þetta einhver
bending frá æðra mætti, eða var það einungis
tilviljun?
“Hafið þér notið nokkurrar skólamentun-
ar?” spurði Jón, sem vanur var að komast
hreint og útúrdúralaust að efninu. En í þetta
skifti tók hann raunar ekkert eftir því, að
hann spurði þessarar spurningar; hún hafði
risið upp í huga hans, en hann var ekki búinn
að ákveða með sjálfum sér að leggja hana
fyrir gest sinn.
“Já, eg hefi stundað nám við Harrow há-
skólann-
“Það er ágætt,” sagði Jón um leið og hann
fór fram í eldhús til að matbúa eitthvað
handa þessum hungraða manni.
Það tók Jón ekki lengi, að koma matnum
inn á borðið, og hann bað gest sinn að gera
svo vel að færa sig að borðinu.
Jón settist við borðið á móti honum. En
l^mn tók fljótlega eftir því, að hinum féll illa
að starað væri á hann meðan hann borðaði.
Jón stóð því upp og kvaðst koma aftur eftir
litla stund.
Eftir fimtán mínútur kom hann aftur inn í
stofuna og sá að gesturinn var hættur að
borða, enda var allur matur horfinn af disk-
unum.
“Fékstu nóg að borða?”
“Já, þakka yður fyrir, alt sem eg gat í mig
látið,” sagði hinn og brosti til Jóns. Svo varð
hann alt í einu svo daufur og dapur á svipinn.
“Hvenær skyldi eg næst fá slíka máltíð?”
sagði hann.
Jón svaraði engu, en tók nú eftir því, að
gestur hans var ekkert barn að aldri- Hann
hlaut að vera nær þrítugu.
''“Má bjóða yður vindil?” spurði Jón.
“Kærar þakkir,” sagði hann um leið og
hann tók við vindlinum með skjálfandi hendi.
“Eg hefi saknað tóbaksins eins mikið og mat-
arins, nú upp á síðkastið,” sagði hinn.
Jón kveikti á eldspýtu og hélt henni að
vindli komumanns og kveikti síðan í sfnum
eigin.
“Eg meina ekki að fara að grafast eftir
einkamálum þínum, en vilt þú ekki segja
mér eitthvað um þína liðnu æfi?” spurði Jón.
Hinn lifnaði allur við og andlit hans varð
eitt brosandi sólskinshaf. Honum fanst hann
þarna hafa fundið vin, sem hann gæti opnað
hjarta sitt fyrir og sagt raunir sínar.
“Eg heiti Philip Cranston. — Saga mín er
ekki löng, en það er sorgar og rauna saga- En
engum hefi eg um að kenna, nema sjálfum
mér,” sagði Philip og leit á fataræfla þá, er
hann klæddist í.
“Ef til vill hefir Bakkus verið að verki með
þér?’’ sagði Jón.
“Nei, ekki beinlínis. Eg hefi haft nóg tæki-
færi til að verða að manni. Eg hefi notið
mentunar í bæði lægri og hærri skólum
landsins. Og hér sjáið þér mig.”
“Svo vínið á þar enga sök í?” spurði Jón
aftur. Og ekki peningaspil og ekki held-
ur—”
“Minn ræfilskapur stafar af því, að eg var
fæddur án þeirrar gæfu að þekkja og kunna
að meta peninga, þar til nú nýlega, — og þá
— Guð minn góður, eg hefi lifað eins og vit-
skertur maður, fleygt út peningum á báðar
hendur sem fánýtu rusli, bæði til að seðja
mína eigin þrá eftir allskonar óhófi, og einnig
til allra, er þeirra kröfðust af mér, fyrir alls-
konar óhóf, unz allir mínir peningar voru
þrotnir, og þá—”
“Já, hvað þá?”
“Eg leitaði ekki eftir neinni hjálp til vina
minna, sem voru, framan af. Mér varð ljós-
ara með hverjum deginum að hverju stefndi
fyrir mér- Eg hleypti í mig kjark og fór að
leita mér að atvinnu. Það gekk ekki sem
bezt. — Hér sjáið þér afeliðingarnar af þeirri
tilran minni. í kvöld var eg kominn alveg á
enda á lífstaug minni.”
“Þér hafið ekki ætlað að—?”
“Nei,” sagði Philip og hló lítið eitt. “Eg
ætlaði til vina minna og leita eftir hjálp hjá
þeim.”
“Svo þú hefir þá ekki þurft að taka neina
peninga að láni hjá nokkrum manni og skuld-
ið engum?”
“Jú, eg komst ekki hjá því, að fá pen-
ingalán.”
“Hefir þú lært nokkuð í hraðritun? Elða
ef þú kant hana ekki, mundir þú vilja læra
hana?”
“Eg vil læra alt, sem eg get lært og sem er
gott og gagnlegt.”
“Þú ert sem sé að leita eftir tækifærum til
að geta orðið að nýtum manni, og hagnýtt
þér þá mentun, sem þú hefir fengið- — Þig
vantar að fá launaða stöðu. Laukst þú prófi
við háskólann?”
“Já, eg komst í gegn við prófin. — Ef þér
gætuð útvegað mér stöðu, þá — nei, eg ætla
ekki að lofa neinu út í bláinn.”
“Það er skynsamlegt af þér, að gera það
ekki.”
“En hví komið þér svona vinsamlega fram
við mig, sem þér þekkið ekkert og hafið aldr-
ei séð fyr? Þér komið fram við mig, eins og
það væri skylda yðar að hirða alla ræfla, sem
verða á vegi yðar, og gera úr þeim menn.”
“Eg skal segja þér,” sagði Jón, og sagði
síðan Philip megin atriði úr æfisögu sinni frá
því Cobden fann hann með fram þeim sama
stíg, er hann sjálfur hafði nú mætt Philip.
“Herra Cobden hlýtur að vera góður mað-
ur,” sagði Prilip, sem hlustaði hafði á sögu
Jóns með sterkri eftirtekt.
“Og eg ætla mér að gera fyrir einhvern, ef
eg get, það sama og hr. Cobden gerði fyrir
mig- Og eg sé ekki, því eg ætti ekki að byrja
á þér. Þú getur byrjað sem skrifari minn, ef
þú vilt.”
Philip reis á fætur og rétti fram hönd sína
til Jóns, en hné niður á stólinn aftur.
“Eg legg það til, að þú farir nú að hvíla
þig. Á morgun getum við talað um þetta
frekar. Eg hefi herbergi fyrir þig, og hvað
fötum viðkemur, þá munu mín föt ekki fjarri
því að duga, þar sem við erum líkir að stærð,
þar til þú getur fengið þér önnur, sem skal
verða áður en langt um líður.”
“Eg þakka yður innilega. Já, eg held eg
gerði réttast í að fara og hvíla mig. En eg
hefði þurft að taka mér bað; það er nokkuð
síðan eg hefi haft tækifæri til þess.”
Jóni var orðið hlýtt til þessa manns, sem
bar sig svo karlmannlega, þrátt fyrir allar
hans örðugu kringumstæður- Hann fór svo
og tilreiddi baðið; setti vatn í kerið, setti
þurkur og sápu á sinn stað, kallaði síðan til
Philips og sagði honum að nú væri alt til
reiðu fyrir hann. Jðn kvaðst ætla að sitja
uppi ögn lengur og skrifa; ef hann þyrfti
einhvers við, þá gæti hann kallað til sín. Að
svo mæltu bauð hann Philip góða nótt.
‘Góða nótt, góði vinur,” svaraði Philip.
Jón setist við skrifobrðið, en átti bágt með
að festa hugann við nokkuð sérstakt. Hann
heyrði vatnsgusurnar frá baðherberginu, síð-
an gengið léttilega eftir ganginum: svo varð
alt hljótt. Jón lauk við að skrifa og stóð síð-
an fætur til að ganga sjálfur til hvílu. Hann
stanzaðí við dyrnar á her-
bergi því, er Philip átti að
hafa, og hlustaði. Hann
heyrði andvörp og lágar stun-
ur. Hann lagði hendina á
hurðar húninn og ætlaði að
líta inn, en hætti svo við það.
“Honum er bezt að fá að
vera einum með hugsanir sín-
ar,” hugsaði Jón og hélt á-
fram til herbergis síns.
Um morguninn vaknaði
hann við það, að barið var
að dyrum á herbergi hans og
Philip kom inn til hans.
“Gætuð þér gert svo vel og
lánað mér rakaraáhöld ? ”
spurði hann.
“Já, þú finnur þau í borðskúffunni þarna,”
sagði Jón, en er Philip ætlaði að snúa við út
úr herberginu, segir Jón: “Bíddu ögn hægur,
eg ætla að finna föt fyrir þig að fara í.” Svo
stökk hann fram úr rúminu.
Hann tók svo dökkan alklæðnað af sjálf-
um sér, er var orðinn honum heldur lítill, en
sem hann bjóst við að passaði hinum, þar sem
hann var ögn minni maður vexti.
RobinlHood
FLÖUR
ÞETTA MJÖL ER ÁBYRGST AÐ GERA
YÐUR ÁNÆGÐA, EÐA ÞÉR FÁIÐ
PENINGANA TIL BAKA
loasocogooooaegoeciaocccigoaoacoecooooaoeooecoocogooogoo
um. En svo fann hún strax, að þessi hug-
mynd hennar var með öllu röng, hvað Jóni
við kom, þar sem hann hafði neitað öllum
Samvinnuboðum frænda síns. En þó, — ef
honum hefði þótt vænt um hana, þá hlaut
hann að hafa sýnt það með því að gera að
vilja hennar og gengið að samningum við
frænda hennar. Henni varð þetta svo flókin
gáta, að hana svimaði að reyna að finna
ráðningu hennar.
Philip tók við fötunum og þakkaði fyrir
þau með augnatilliti því, er hann gaf Jóni, en
sagði ekkert, heldur gekk út úr herberginu
með fötin á handleggnum-
Er Cora var í þessum hugleiðingum, kom
Gerald inn til hennar og starði á hana rann-
sakandi augnaráði, svo hún roðnaði og leit
undan.
“Það er áreiðanlega meira gott en ilt í þess-
um pilti,” hugsaði Jón, er hann horfði á eftir
Philip fara út úr herberginu.
Morgunverður var til reiðu, er Jón kom inn
íborðstofuna. Þar var Philip og var að lesa
í morgunblaðinu.
“Þeir birta hér í blaðinu yfirlýsinguna, sem
þér gerðuð um það, að hér eftir stæðuð þér
sem óháður í stjórnmálum. Það er aðal mál
blaðsins þennan morgun,” sagði Philip, er
Jón kom inn í stofuna.
“Það er nú ágætt. En þú ættir ekki að
þéra mig, Philip. Við eigum að vera og vinna
saman sem einn maður,” sagði Jón.
“Rétt sem þú vilt,” sagði Philip og passaði
nú að þúa Jón- En með sjálfum sér fanst
honum sem hann mundi eiga erfit með að
muna það eftirleiðis.
Þeir settust svo að morgunverði og töluðu
um heima og geima meðan á máltfðinni stóð.
Er þeir stóðu upp frá borðum, gekk Jón
yfir að peningaskápnum og tók þaðan út
nokkra seðla og fékk Philip.
“Þú ferð nú strax og kaupir þér föt og
annað, er þú kant að þarfnast með, svo þú
getir litið út eins og þingmannskrifari,” sagði
Jón brosandi. “Svo fer þú og semur við ein-
hvern um tilsögn í hraðritun. Að þeim lær-
dómi verður þú að vinna af krafti, þar til þú
ert fullnuma í þeirri grein. Heimili þitt verð-
ur hér hjá mér. Eg finn nógan starfa fyrir
þig fyrst um sinn samhliða lærdómnum.
Framtíð þín er nú algerlga undir sjálfum
þér komin.”
Philip varð svo undrandi yfir öllu þessu, að
hann gat ekkert sagt- En augnaráð hans gaf
Jóni ótvírætt til kynna, hvað í huga hans bjó.
“Hér þurfa engar athugasemdir við,” sagði
Jón.
“Eg veit að þú skilur hvaða tilfinningar eg
hlýt að bera í brjósti til þín fyrir alt þetta.
Eg er reiðubúinn að þjóna þér af lffi og sál.
Þú hefir bjargað lífi mínu — þú átt það.”
“Við skulum ekkert tala um það nú. Flýttu
þér nú á stað og eg á von á þér heim til
miðdagsverðar. ”
“Þá skal svo verða. Þinn vilji skal ætíð
vera minn vilji og þínu trausti vil eg ekki
bregðast ” Að svo mæltu fór Philip að búa
sig á stað.
XIX. Kapituli.
....Coru leið mjög illa næstu dagana eftir að
hún varð óánægð við Jón. Það var í fyrsta
skifti á æfi hennar, sem hún hafði orðið að
líða sálarstrið og angist sökum þess, að hún
hefði ekki fengið sitt fram, og hana skorti
algjörlega þrek og sjálfstjórn til þess, að af-
bera það með sjálfri sér, en hún gat komið
þannig fram við aðra, að engan grunaði neitt
um sálarástand hennar. Jafnvel frænda henn-
ar grunaði ekki hið minsta hváð hún leið á
sálinni þessa dagana.
Hennar stóra lund var jafnvel særðari en
hjartað, og vakti því fyrir henni, að koma
hlutunum þannig fyrir, að Jón yrði að líða —
helzt mikið.
Það var í þessu ástandi, sem hún mætti
Jóni á fundinum í Mid-House. Og svo gramd-
ist henni og varð bæði sár og afbrýðisöm,
er hún sá Jager í bílnum við hlið hans- Hún
fór að reyna að telja sjálfri sér trú um, að í
raun og veru hefði henni aldrei þótt neitt
vænt um Jón, og honum aldrei þótt vænt um
hana. Hann hefði aðeins komið svona fram
við hana og sýnt henni ástaratlot til þess að
koma ár sinni betur fyrir borð í stjórnmálun-
“Við megum víst ganga út frá því sem
sjálfsögðu, að Strand eigi ekki sæti á þingi
næst. Mér er sagt, að hann hafi ekkert tæki-
færi að ná kosningu í Mid-Ham.„ sagði hann.
“Eg vil samt sem áður ráðleggja þér, að gera
þér ekki of háar vonir um það. Jón Strand
er maður, sem erfitt er að yfirvinna,” sagði
Cora.
“Mér er ómögulegt að skilja Strand. Hr.
Mason segist hafa tekið hann í félag við sig
hér, svo allsleysisdagar hans ehu víst á enda,
— það er að segja, ef hann gerir þá ekki flón
úr sjálfum sér í annað sinn.”
“Mér finst eg ekki geta hugsað mér Jón
sem fjármálamann.”
“Hann er nógu gáfaður og skarpur til að
vera hvað sem er, og eg bara vona af heilum
hug, að hann hætti við stjómmál og gefi sig
algjörlega að sínu starfi fyrir hr. Mason, þeg-
hann verður þess vísari, að kjósendur í Mid-
Ham vilja ekkert hafa með hann að gera.”
“Hann gerir það aldrei. Peningar hafa ekk-
ert gildi í hans augum, nema til þess, að hjálpa
honum að ná vissu takmamki, er hann hefði
sett sér að ná.”
Hún leit á frænda sinn um leið og hún sagði
þetta, og sá, að enn störðu á hana sömu rann-
sóknaraugun.
“Eg trúi því ekki, að þú sért enn þá að
hugsa um þennan mann, Cora.”
“Eg elska hann jafn-heitt og innilega nú,
sem nokkru sinni áður,” sagði hún með svo
mikilli tilfinning í röddinni, að Gerald varð al-
veg undrandi.
‘Það er slæmt, að hann skyldi ekki fást til
að taka sönsum, þá hefði alt getað gengið
vel. Og alt af líkar mér maðurinn. — Eg get
ekki hjálpað því.”
“Það er það, sem mig undrar alla jafna,
frændi, að þér virðist falla hann vel í geð,
þrátt fyrir alt.”
“Já, og eg hefði látið hann njóta þess, ef
hann hefði viljað lofa mér það. Mér fellur illa,
að þurfa að verða til þess, að skaða hann á
nokkura hátt, en það virðist svo, sem það sé
ekki önnur leið fyrir mig en að koma honum
algerlega út úr öllum stjórnmálum fyrir fult
og alt.”
“Hví fellur þér Strand svo vel, frændi?”
“Eg get ekki sagt þér það. Það er eitthvað
í svip hans og framkomu, sem orsakar það.
En mér finst sem eg sjái hrjóstugan veg fram
undan fyrir hann. Það verður honum ekki til
neins góðs, að hann fór í félag við hr. Mason.
Hann þekkir ekki þessa Ameríkumenn og
þeirra vegi, eins vel og eg. Og hr. Mason hef-
ir haft einhverja sérstaka ástæðu og tilgang í
huga sínum, þegar hann bauð Strand samfé-
lag við sig. Það veit eg fyrir víst.”
“Mér kom til hugar, að það væri kannske
Sylvia—”
“Þér er alveg óhætt að kasta þeirri hugs-
un frá þér. Sylvía fóstrar efalaust sínar hug-
myndir, en svo veit eg, að þær væru ekki
teknar til greina af Mason föður hennar,
nema með svo feldu móti, að þær féllu inn
með hans eigin hugmyndum. Hann hefir
haft sínar eigin ástæður, og eg vildi gefa
mikið til að vita hverjar þær eru.”
“Mín hugmynd er nú samt sem áður sú,
að Sylvíu þyki mikið til Strand koma. Að
minsta kosti hefir hún boðið honum heim til
miðdagsverðar. Og við vitum bæði, að faðir
hennar neitar henni ekki um neitt, er hann
getur veitt henni.”
“Það getur verið, að það sé meðfram, en
eg held þó ekki.”