Heimskringla - 29.05.1935, Side 3

WINNIPEGr, 29. MAÍ 1935
HEIMSKRINGLA
3. SIÐA.
framkvæmdamöguleikum, spilt
vináttu manna; hrundið þeim út
á andstæðar brautir, sem áttu
að eiga leiðir saman:
Baráttan innbyrðisjiefir veikt
^farmsókn og afrek út á við.
Blöðin og kirkjurnar sem ver-
ið hafa aðal vígi og skotbyrgi
hinna andstæðu flokka; gengu
svo langt á fyrri árum, að heift
og hatur störðu eins og Gláms-
augu út á milli línanna í grein-
um blaðanna og bergmáluðu frá
prédikunarstólunu'm.
Leiðtogar andstæðra mála
eða stefna gátu ekki mæzt und-
ir sama þaki án þess að þeim
liði illa.
En tímarnir breytast og
ráðanlegan þránd í Götu sem
trúmálin eru. Hann telur það
óhugsandi að jafnviðkvæm og
mikilsvarðandi mál yrðu rædd
frá tveimur hliðum eða fleiri í
sama blaði. En lítum á sögu
íslendinga að fornu og nýju í
sambandi við þetta. Tökum tvö
dæmi, annað úr fornsögum vor-
um, hitt úr nútíðarsögu VeStur-
íslendinga.
Það var á Alþingi árið 1000
að trúarhiti íslendinga hafði
skift þeim í tvo flokka, sem svo
voru harðsnúnir að við blóðsút-
hellingum lá. En til þess að
afstýra vandræðum lögðu þeir
það í vald eins manns, hvaða
trú þeir skyldu játa. Heiðnir
KVEÐJA
JÓN SIGURÐSSON, BÓNDI AÐ VÍÐIR, MAN.
Dáinn 17. maé 1935.
Lag: Ó, blessuð stund
mennirnir með: nú flytja bæð: menn jafnt sem kristnir gerðu
blöðin undir sínu eigin nafni í sig fyrirfram ánægða með það
sameiginlegar áskoranir um °S beygðu sig undir úrskurð,
styrk og stuðning og styðja þann I þessa eina manns.
ig hvort annað. Pólk andstæðra
safnaða gengur í kirkju hvert
til annars og jafnvel prestarnir
sjálfir, sem þjóna andstæðum
söfnuðum sækja kirkju hverir
til annara eða standa og sitja
saman eins og bræður syngj-
andi guði lof á sama ræðupalli.
Hvíh'k breyting! Hvílíkar fram-
farir!
Innfluttum íslendingum fækk-
ar hér óðum; aldrei líður svo
mánuður og sjaldan vika að ekki
sé til grafar borinn einhver
meðal vor, sem í baráttunni
hefir staðið. Vesturflutningar
eru hættir og hefjast aldrei afit-
ur. Um innflutt íslenzkt fólk
verður því ekki að ræða hér
eftir tiltölulega stuttan tíma. —
Unga kynslóöin — hérfædda
fólkið — tekur við stjórninni.
Ungir hérfæddir íslenzkir prest-
ar og ritstjórar ráða þá kirkjum
vorum og.blöðum á meðan um
nokkuð slíkt verður að ræða.
Ekki var nú trúarviðkvæmn-
in meiri en þetta, og flestir telja
það vel farið. í nútíðarsögu
vorri hér vestra er hitt dæmið.
Það er sem hér segir:
Þrjár kirkjur (þrír trúflokk-
ar) voru hér um tíma: lúthersk
kirkja með gömlu' trúarjátning-
unni, önnur lúthersk kirkja með
ibreyttri trúarjátiningu (tjald-
búðin) og úníta,ra kirkja.
Önnur lútherska kirkjan
hætti að starfa; nokkur hluti
hennar sameinaðist aftur hinni
lúthersku kirkjunni, en hinn
hlutinn tók því boði að samein-
ast Únítörum með því móti að
báðir breyttu nafni. Tjaldbúð
arfólkið slepti því nafni kirkju
sinnar og Únítarar lögðu einnig
niðu sitt nafn. Úr þessum
tveimur fylkingu'm: partj iaf
annari lúthersku kirkjunni og
Únítarakirkjunni var svo mynd-
uð ný kirkja með nýju nafni,
Sambandskirkja; síðan hefir
Þú aldni hlynur! Storma við að stríða,
með stæltu þreki margan sigur vanst.
í blóma lífs — er bygðina réð prýða
burða mikill þróttinn sjálfur fanst.
En þar að kom að fornar rætur fundu,
við falli væri hætta búinn senn;
sem hetja reyndist hraust að hinstu stundu,
er hæfir þeim sem reynast þarfir menn-.
Þinn skjöldur sýnir sögur er þú barðist,
í sóknum djarfur — þungur metum á
er sannar það að vasklega þú varðist,
því vandamálin traust_þér fundu hjá.
Þú sýna vildir sérhverjum það mætti,
til sóma væri liðsmaður í þrau't,
þá dugnaðinn í sjálfum sér hann ætti
það sýna vann um lífsins fornu braut.
Þig syrgir bygðin, börn og eiginkona,
er blessar hverja minninganna stund.
Það allra manna eðli er að vona
að ásitvinanna komi þeir á fund.
B. J. Hornfjörð
Alt bendir til þess að kom-i enSin lúthersk kirkja verið hér
andi kynslóð íslendinga hér í
álfu leggi aðaláherzluna á það
að ryðja sér braut í samkepn-
inni við aðra þjóðflokka en ekki
hitt að spreyta sig á innbyrðis
erjum og illdeilum.
Og nú kem eg að efninu:
Pyrir allmöngum árum
hreyfði eg því á þjóðræknissam-
komu að blöðin okkar ættu að
sameinast — við ættum aðeins
að gefa út eitt fjölbreytt og
fróðlegt fréttablað. Síðan hefi
eg endurtekið þetta við ýms
tækifæri á almennum fundum
og mannamótum og hefir því
æfinlega verið tekið með dynj-
andi lófaklappi; fjöldinn hefir
auðsælega verið tillögunni
hlyntur.
En Heimskringla hefir flutt
itvær alllangar ritgerðir um
málið og báðar ákveðnar á
móti. Flest mótbáruatriðin
finnast mér á misskilningi bygð.
Skulu hér talin nokkur þeirra
— þau helztu.
1. Heimskringla segir að
þeir sem samsteypu blaðanna
fylgi telji henni það helzt til
gildis að með henni hverfi allur
skoðanamunur vor á meðal. —
Hér er um herfilegan misskiln-
ing að ræða. Eg veit ekki til
þess að nokkur maður hafi gef-
ið. það í skyn í orði né línu að j mintist eg á þá innbyrðis sundr-
til nema sú upphaflega og síðan
hefir engin Únítarakirkja verið
til meðal íslendinga. Lútherskir
menn úr Tjaldbúðar söfnuði og
Únítariskir menn úr þeim söfn
uði halda trú sinni og skoðun
þótt andstæðar séu í þessum
nýja sambandssöfnuði lútheskra
manna og únítara.
Ef lútherskum mönnum og
únítörum voru trúmálin ekki
viðkvæmari en svo að þeir gátu
hvorir tveggja í sameiningar-
skyni hætt tilveru sinni sem
slíkir og sameinast um nýja
kirkju, hví skyldu þá ekki Lög-
bergingar og Heimskringlu-
menn geta lagt niður blöð sín
og sameinast um eitt nýtt blað ?
í þessari nýju kirkju- sem
skipuð er bæði lútherskum og
Únítörum prédika nú jöfnum
höndum lútherskir prestar og
únítariskir; og hvorirtveggja
virðast vel við una. Hví skyldi
þá ekki mega sameina mismun-
andi skoðanir í sama blaði? —
Þegar eins' gagnólíkar skoðanir
rúmast í einni kirkju?
Eg vona að þessi tvö dæmi
nægi til þess að sýna það og
sanna að engum erfiðleikum
yrði bundið að láta sama blað
rúma andstæðar skoðanir.
í byrjun þessarar greinar
skoðanamunur ætti að hverfa
eða gæti horfið. En til þess er
ætlast að væntanleg ritstjórn
hins sameinaða blaðs yrði þann-
ig skipuð að hún leyfði allar
skoðanlr ef þær væru sæmilega
framsettar og sæi svo um að
rædd yrðu hvaða mál sem al-
menning varðar, ekki aðeins frá
einni hlið heldur frá öllum hlið-
um.
ung, sem skift hefði kröftum
vorum og hindrað sameiginlega
baráttu vora. Eftir því sem
menn með andstæðum skoðun-
um mætast sjaldnar og hafa
minna saman að sælda er þeim
hættara við að fordæma hverir
aðra með vanhyggju og vægð-
arleysi. Ef þeir aftur á móti
mætast daglega og hafa tæki
færi til þess að ræða ýmsar
ur, enda er auðheyrt að ritstjóri
Heimskringlu hefir hugboð um
það. Honum farast orð á þessa
leið í síðari grein sinni: “Hver
aukvísinn er farinn að gera
þetta (samsteypumálið) að um-
talsefni á þjóðvegum og gatna
mótum.” .
Þetta er satt, málið er hugs-
að óg rætt af mörgum bæði hér
í Winnipeg og úti um allar ís-
lenzkar bygðir. Ef greidd væru
um það atkvæði tafarlaust,
býst eg við að 70 til 80% allra
Vestur-lslendinga yrðu með því.
Og vissulega væri allur fjöldi
hinna yngri samþykkur samein-
ingunni
Þetta er eitt mesta alvörumál
vor á meðal nú sem stendur og
finst mér sanngjarnt að geta
þess að upptök þess eru ekki
hjá mér. Ef eg man rétt mun
sá heiður heyra til séra Albert
Kristjánssyni.
Spurningin er þessi: eigum
vér að |halda |áfram gömlu
sundrunginni og flokkadrætt-
inum? eða eigum vér að læra
af reynslunni, taka saman
höndum, vinna í einingu að
öllu sameiginlegu en ræða á-
greiningsmál vor með sanngimi
og rökum?
Eigum vér að Mggja sundrað-
ir eða standa sameinaðir?
Sig. Júl. Jóhanesson
SVAR VIÐ SPURNINGUM
Þar eð mér og Lion Agricult-
ural Implement Co.’ Ltd. (en alt
er sama tóbakið) hafa borist
svo mörg bréf frá íslendingum
víðsvegar að, í sambandi við
vél þá, er við mig er kend, og
um hlutakaup í félagi því, er
myndað var í því augnamiði að
hrinda fyrirtækinu í fram
kvæmd, þá sé eg mér ekki fært
að svara öllum persónulega, og
af þeim ástæðum sný eg mér
enn á ný til íslenzku blaðanna
hér in Winnipeg. — Eg vil geta
3ess hér, þó sumum finnist það
kannske útúrdúr, að eg hefi
töldum ’ spurningum eins skýrt
og skilmerkilega og frekast er
unt.
1. Ágætlega.
2. Hlutasalan hefir nú, upp
á síðkastið, gengið prýðilega —
miklu betur en við höfðum gert
okkur vonir um og þar fyrir
megum við mikið þakka drengi-
legar undirtektir margra íslend-
inga bæði í orði og verki. Hefir
félagið eignast með þeim marga
færustu og framtakssömustu
menn meðal þeirra — menn er
ávalt munu reiðubúnir að sýna
og sanna í framkvæmdum og
undirtektum, að þeir trúi og
treysti að eitthvað gott og
gagnlegt geti sprottið og dafn-
að í íslenzka þjóðstofninum hér
vestrg. — Já, við höfum selt
fyrir meira en þörf krafði fyrir
þessa árs framleiðslu, og eigum
talsverðan afgang til næsta árs.
3. Pöntunum fyrir vélina
hefir rignt svo inn á skrifstofu
okkar, að ekki er viðlit að geta
sint þeim öllum. Hefir því
stjórnarnefnd félagsins komið
sér saman um, að láta hluthafa
sitja fyrir kaupum á vélinni
þetta ár eins langt og þær
hrökkva.
4. Félag það, er smíðar vél-
arnar fyrir okkur, hefir nú um
nokkur undanfarin tíma lagt alla
áherzlu á, að hraða smíðinni
alt hvað í þeirra valdi stendur
og mögulegt er; en eins og
gefur að skilja, er bæði tími og
framleiðsla takmörkum háð.
5. Já — eitt sérstaklega ....
en af ástæðum er eigi virðist
þörf að ræða hér, sleppum við
öllum nánari upplýsingum um
það mál opinberlega.
6. Hver hlutur kostar $25.00
en engum eru seldir fleiri en 40
hlultir. Með öðrum orðum,
menn geta keypt fyrir $25.00
minst, en $1,000.00 mest.
Að endingu viljum við minna
alla á, er pantað hafa hluti’
annað hvort hjá félaginu eða
umboðsmönnum þess, að þeir
verða að vinda bráðan að því
að taka þá, því eftirspurnin
eykst með degi hverjum. Hlutir
aldrei fundið eða skilið til fulls
fyr en nú- hvað íslenzku blöð- UUar'nm
in her vestan hafs eru brað- kyæmt beiðn. hlutaðeigandi
nauðsynleg er landi þarf að ta a manQa en nú yerða þeir seldir
2. Heimskringla telur það ó- íhliðar andstæðra skoðana, finna
hugsandi að andstæðar skoðan-
ir eigi athvarf í sama blaði. Hér-
er einnig um helberan misskiln-
ing að ræða. Óræk sönnun
þess misskilnings er það að við
— ritstjóri Heimskringlu og eg
— hJöfum algerlega andstæðar
skoðanir á þessu máli, en get-
um samt rætt þær óhikað og
vinsamlega í blaðinu Heims-
kringlu. Þetta er allviðkvæmt
mál, og samt getum við ræitt
þeir venjulega smátt og smátt
sameiginleg atriði hver hjá öðr-
um og geta deilt með sanngirni
— þótt þeir deili.
Þannig yrði það með ritstjórn
þessa sameinaða blaðs hvort
sem hana mynduðu tveir eða
fleiri. Þeir kyntust mákvæm-
lega og ynnu saman öðrum
þræði, þótt þá greindi á í ýms-
um efnum og atriðum.
Að endingu mætti eg geta
það svo hitalítið að ekki kvikni i þess að þótt fátt hafi enn verið
í blaðinu. ! skrifað um þetta mál þá nýtur
3. Þar sér ritstjórinn óvið- það meiri hylli en margur hygg-
við landa í þessu víðáttu mikla
landi.
Menn hafa spurt um:
1. Hvernig það gangi svona
yfirleitt.
2. Hvernig sala hlutabréf-
anna gangi, og hvert búið sé að
selja nóg af þeim til þess að
framfleyta þessa árs framleið-
slu.
3. Hvert við hiöfum fengið
margar pantanir fyrir vélinni.
4. Hvert verið sé að smíða
hana.
. 5. Hvert nokkurt hinna
stærri akuryrkjufélaga hafi
veitt þessu fyrirtæki nokkra
athygli.
6. Hvað hver hluitur kosti,
og svo auðvitað margt og margt
fleira er eigi virðist þörf að
nefna hér, þar sem mest af því
kemur hluthöfum einum við en
ekki almenningi.
Nú skal reynt að svara áður
öðrum innan lítils tíma, ef pant-
! endur eigi sinna þeim mjög
bráðlega.
Með vinsemd,
Lion Agricultural Implement
Co. Ltd.
B. E. Olson
Vara-forseti og skrifari
819 Somerset Block
Winnipeg, Man.
Sími 24 559
í LEIT
eftir afmælisdegi einhvers höfS-
ingja hvers nafn byrjaSi meS K.
Voru á sveimi velþektir
vallar út um grundu.
Allir gengu álútir,
aldursdaginn fundu.
Afmælisvísur til K. N.
Oft var leiðin úrg og dimm,
og í sporin fenti.
Sást á vörðu 7 og 5,
sem á K. N. benti.
Árin h'ða—er mín spá,
og af sögu kynni.
Vænti eg að varði sá
verði lengi í minni.
G. Thorleifsson
Bókhaldarinn: Af því eg er
búinn að vera í þjónustú yöar í
tuttugu og fimm ár, er eg að
liugsa um að fara fram á kaup-
hækkun.
Forstjórinn: Eftir svona
langan tíma ættuð þér að vera
farinn að þekkja mig svo, og
vita að þa ðer tilgangslaust.
* * *
— Ekki veit eg hvernig eg á
að ráða fram úr þessum vinnu-
konuvandræðum.
— Nú, hvers vegna?
— Ef eg hefi gamla og ljóta
vinnukonu, þá er maðurinn
minn aldei heima, en ef hún er
ung og falleg, þori eg aldrei
að fara út.
GREIÐASTA LEIÐIN til
ISLANDS
Seyðisfjarðar
Akureyrar
Reykjavíkur
fsafjarðar
Ferðist með the North
Germian Lloyd
hraðskipunum
BREMEN og EUROPA
Ágæt sambönd yfir England og Þýzkaland
Bein sigling til íslands 28. júní með skemtiskipinu
e.s. “Reliance”
Eftir upplýsingum snúið yður til næsta farbréfasala
eða
HAMBURC-AMERICAN LINE
NORTH CERMAN LLOYD
Sími 94 994—673 Main St., Winnipeg, Man.
INNKOLLUNARMENN HEIMSKRIN6LU
f CANADA:
Árnes.........
Amaranth.......
Antler.........
Árborg........
Baldur.........
Beckville......
Belmont........
Bredenbury.....
Brown..........
Calgary....r...
Churchbridge...
Cypress River....
Dafoe.........
Elfros.........
Eriksdale.....
Foam Lake......
Gimli.........
Gey^ir.........
Glenboro.......
Hayland........
Hecla..........
Hnausa.........
Hove...........
Húsavík.........
Innisfail......
Kandahar........
Keewatin........
Kristnes........
Langruth.......
Leslie..........
Lundar.........
Markerville....
Mozart..........
Oak Point.......
Oakview........
Otto...........
Piney..........
Poplar Park....
Red Deer.......
Reykjavík......
Riverton.......
Selkirk........
Steep Rock......
Stony Hill......
Swan River.....
Tantallon.......
Thornhill......
Víðir...........
Vancouver......
Winnipegosis...
Winnipeg Beach
Wynyard.........
.....F. Finnbogason
....J. B. Halldórsson
........Magnús Tait
....G. O. Einarsson
••.Sigtr. Sigvaldason
....Björn Þórðarson
........G. J. Oleson
.....H. O. Loptsson
....Thorst. J. Gíslason
..Grímur S. Grímsson
....Magnús Hinriksson
......Páll Anderson
.....S. S. Anderson
J. H. Goodmundsson
.....ólafur Hallsson
......John Janusson
.......K. Kjernested
....Tím. Böðvarsson
........G. J. Oleson
..**Sig. B. Helgason
..Jóhann K. Johnson
....Gestur S. Vídal
...Andrés Skagfeld
.....John Kernested
..Hannes J. Húnfjörð
.....S. S. Anderson
....Sigm. Björnsson
.....Rósm. Ámason
.......B. Eyjólfsson
...Th. Guðmundsson
.......Sig. Jónsson
..Hannes J. Húnfjörð
.......Jens Elíasson
....Andrés Skagfeld
...Sigurður Sigfússon
.......Björn Hördal
......S. S. Anderson
....Sig. Sigurðsson
..Hannes J. Húnfjörð
........Árai Pálsson
..Björa Hjörleifsson
....G. M. Jóhansson
........Fred Snædal
........Björn Hördal
....Halldór Egilsson
....Guðm. ólafsson
....Thorst. J. Gíslason
.....Aug. Einarsson
....Mrs. Anna Harvey
John Kernested
..S. S. Anderson
f BANDARfKJUNUM:
^hra.....................................J6n k. Einarsson
Bantry....................................e. J. Breiðfjörð
Bellingham, Wash........................john W. Johnson
Blaine, Wash.....................Séra Halldór E. Johnson
Cavalier.................................jón k. Einarsson
Chicago: Geo. F. Long, 2428 Hamlin Ave., Logan Square Sta.
Edinburg......................................Jacob Hall
Garðar..................................S. M. Breiðfjörð
Grafton.................................Mrs. E. Eastman
Hallson............................... J6n k. Einarsson
Hensel................................. j. k. Einarsson
Ivanhoe..............................Miss C. V. Dalmann
Los Angeles, Calif....Thorg. Ásmundsson, 3314 Sierra St.
Milton..............;.....................F. G. Vatnsdal
Minneota.............................Miss C. V. Dalmann
Mountain.................................Th. Thorfinnsson
National City, Calif.......John S. Laxdal, 736 E 24th St.
Point Roberts............................Ingvar Goodman
Seattle, Wash...........J. J. Middal, 6723—21st Ave. N. W.
Svold...................................J6n K. Einarsson
Upham...................................E. J. Breiðfjörð
The Viking Press, Limited
Winnipeg Manitoba