Heimskringla - 24.04.1940, Qupperneq 6

6. SÍÐA
MEiMSKRINGLA
WINNIPEG, 24. APRÍL 1940
SVO ERU LOG,
SEM HAFA TOG
Aftur varð svipur hans ákveðinn og harn
mælti í bjóðjandi rómi:
“En hvað sem því líður, þá mátt þú ekki
hætta á slíkt. Við förum héðan öll eftir eina
mínútu eða svo, og þá kemur þú með okkur.
Hann sneri sér að mönnunum og talaði ótt og
skipandi: “Heyrið mér nú. Þú Dacey ferð að
ljósahnappnum þarna við stofudyrnar. Þegar
þú heyrir mig smella saman fingrunum, há
slekkur þú ljósin. Skilurðu það?”
Maðurinn hlýddi skipuninni tafarlaust og
stóð á sínum stað albúinn að stjórna rafmagns-
straumnum.
Hin örvæntingarfulla stúlka gerði hina sið-
ustu tliraun. Vegna þess að skap Garsons
hafði mýkst svolitla stund, hafði hún fengið
hugrekki sitt á ný.
“Gerðu þetta ekki Joe.”
“Þú getur ekki hindrað þetta, María, ’
svaraði hann rösklega. “Það er of seint. Þú
ert bara að tefja tímann og auka á hættuna,
sem við erum öll saman í.”
Hann sneri sér nú aftur að stjórninni á
framkvæmd ránsins.
“Rauður,” sagði hann, “þú skalt standa við
þessa hurð,” en það var hurðin, sem hann hafði
reist stóíinn upp við. Rauður hlýddi >því og Joe
hélt áfram:
“Komi einhver inn um þessar dyr, þá náðu
í hann og það fljótt. Skilurðu? Láttu hann
ekki hljóða upp.”
Chicago Rauður glotti hróðugur þessu til
samþykkis. Hann rétti upp hinar stóru hendur
sínar með útglentum greipum.
“Það er ekki mikil hætta á því” sagði hann
hróðugur. “Hann fær þessar yfir trýnið.” Til
þess að enginn hávaði yrði af stólnum færði
hann hann frá hurðinni.
“Nú skulum við hefjast handa,” sagði Gar-
son ákafur, en María tók til máls gremjufull
yfir ósigri sínum: “Hulstaðu nú á mig Joe. Ef
þú gerir þetta, erum við skilin að skiftum. Eg
er hætt!”
Garson lét þessa hótun ekkert á sig fá.
“Ef okkur hepnast þetta fyrirtæki,” svar-
aði hann, “getum við öll hætt. Þess vegna
réðist eg í þetta. Eg hefi andstygð á þessu
líferni.”
Hann bjóst nú við að hraða starfinu.
“Komið hingað Griggs og Rauður og drag-
ið þetta skirfborð til svo að eg geti staðið á
því.” Báðir mennirnir hlýddu þeirri skipun,
án þess að hirða um hin áköfu mótmæli Maríu.
“Nei, nei, nei, nei, nei, Joe!
En Rauður rétti sig skjótlega upp og stóð
hreyfingarlaus og hlustaði.. Hann gaf frá sér
lágt hljóð til að þagga niður í hinum, svo þeir
stóðu grafkyrrir og steinþegjandi.
“Eg heyri eitthvað/’ hvíslaði hann og lagði
eyrað við skráargatið á hurðinni fram að göng-
unum. Svo hvíslaði hann á ný. “Einhver er að
koma hingað.” Er hann hafði þetta mælt gaf
Garson merkið og herbergið varð kolmyrkt.
XVIII. Kap.—Hávaðalaus dauðdagi
Það varð alger þögn í bókastofunni eftir að
ljósin dóu. Löng augnablik liðu, svo heyrðist
svolítill hávaði—hurðarhúnn snerist að hurðinni
fram í göngin. Er hurðin opnaðist, var eins
og María sypi hveljur. Því við glætuna frá
náttlampanum í göngunum, sá hún Dick koma
inn um dyrnar. í sömu andránni gekk hann inn
í herbergið og lokaði hurðinni á eftir sér. Á
svipstundu greip Rauður fyrir vit hans með
annari hendinni,,en vafði hinum handleggnum
utan um hann. Dauft fótatak heyrðist. Það
var alt og sumt. Loksins heyrðist rödd Rauðs
sigri hrósandi: “Eg hefi klófest hann.”
“Það er Dick!” hrópaði stúlkan angistar-
full.
Samstundis leiftraði ljósið frá vasaljóskeri
Garsons á yngra Gilder, sem Rauður hafði nítt
niður á hnén fyrir framan legubekkinn og var
hann hálf kæfður af fangbrögðum jötunsins.
Fast hjá honum horfði María, orðlaus af skelf-
ingu á þessi úrslit óhappa næturinnar. Allir
mennirnir þögðu og stóðu í þéttum hnapp við
arininn.
Garson hörfaði eitt skref aftur á bak áður
en hann gaf skipun sína, svo að hann ásamt
félögum sínum stóð í skugganum. María ein
sást glögt þar sem hún beygði sig yfir mann-
inum, sem hún hafði gifst. Falsaranum flaug
það í hug að andlit konunnar, þar sem hún
laut yfir þennan óboðna gest væri öflugra tii
að halda honum í skefjum og vara því að hann
kallaði á hjálp, heldur en öfl Chicago Rauðs,
þótt mikið væri. Þessvegna sagði hann:
“Sleptu honum Rauður.”
Náunginn hlýddi þessu tafarlaust, þótt
nauðugur væri, því að hann var mjög upp með
sér yfir aflinu og hvernig hann beitti því.
Þegar Dick losnaði úr þessum heljargreip-
um, staulaðist hann á fætur hálfblindur. Þvi
næst fálmaði hann eins og ósjálfrátt eftir
Ijósahnappnum á borðlampanum. Samstundis
slökti Garson á vasaljósinu. Eftir að Dick
hafði fálmað um stund eftir lampanum fann
hann hann og herbergið fyltist af þýðri birtu.
Hann hrópaði upp yfir sig af undrun, því að
hann starði framan í konuna sína.
“Guð minn góður!” hrópaði hann og róm-
urinn lýsti sárri hugarkvöl. María- reikaði í
áttina til hans máttlaus af skelfingu — hrædd
um sjálfa sig, um þá alla, en hræddust um
Dick.
“Þey, þey!” stundi hún upp til að aðvara
hann. “Ó, Dick, þú skilur þetta ekki.”
Dick lyfti hendinni upp að hálsinum. Hann
átti örðugt með að tala ennþá sem komið var,
því að hann var hálf hengdur eftir átökin, og
auk þess var hann í sterkri geðshræringu, sem
vonlegt var, þar sem hann hitti konuna sína á
slíkum stað og í þvílíkum félagsskap — hana,
sem hann elskaði, og sem hann þrátt fyrir alt
heiðraði og virti, og sem hann hafði gefið
nafnið sitt! María var þarna og á þennan hátt!
“Eg skil þetta,” stamaði hann út úr sér,
“að hvort sem þú hefir gert það fyr eða ekki, að
þá ertu nú að brjóta lögin. Honum datt nú ráð
í hug. Vegna ástarinnar, sem hann bar í
brjósti varð hann að nota tækifærið, sem atvik-
in höfðu veitt honum, til að beita valdi. Hann
bætti því við djarflega og fór það honum vel.
“Þú ert nú á mínu valdi. Þessir menn eru
það líka. Ef þú gerir ekki eins og eg vil,
María, skal eg láta setja ykkur öll í svartholið.”
Þótt svona stæði á var María samt ekki
sein að átta sig og svaraði hún því á svipstundu:
“Það getur þú ekki. Eg er sú eina, sem
þú hefir séð.”
Það tekur nú ekki lengi að laga það,”
svaraði Dick. Hann sneri til dyranna fram í
ganginn til þess að kveikja á rafljósunum.
En María greip í handlegg hans og sagði
með bænarrómi:
“Gerðu það ekki Dick. Það er háskalegt
fyrir þig.”
“Eg er hvergi hræddur,” svaraði hann
þurlega. Hann hafði framkvæmt fyrirætlan
sína, ef hún hefði ekki aftrað honum, en hann
var ófús að beita við hana valdi, því að honum
þótti of vænt um hana til þess.
En maðurinn sem hafði tekið Dick er hann
kom inn, tók nú til máls. Hann furðaði sig
mjög á þessari aðferð, sem var svo gjöróiík
þeim innbrotsaðferðum, sem hann þekti og var
hann þó vel fróður á því sviði.
“Hver er þetta annars?” spurði Chicago
Rauður.
Hann sagði þetta eitthvað svo barnalega
önuglega með sinni drafandi rödd, að Dick
svaraði honum strax:
“Eg er maðurinn hennar, en hver eruð
þér?”
María kallaði til þeirra í aðvörunarrómi:
“Enginn ykkar má tala neitt. Þið megið
ekki láta hann heyra málróm ykkar.”
Dick var sárgramur yfir þessum órjúfandi
félagsskap hennar við glæpamennina sem brot-
ist höfðu inn í hús föður hans.
“Þú berst eins og heigull,” sagði hann
reiðuglega. Rödd hans var gremjufull. Augu
hans sem ætíð höfðu horft á hana svo h’ý-
lega, voru nú kuldaleg. • Hann sneri sér frá
henni eins og með ósjálfráðum hryllingi. “Þú
ert að nota þér ást mína. Þú heldur að af því
að eg elska þig geti eg ekkert gert þessum
mönnum. En hlustaða nú á. Eg——”
“Nei, það vil eg ekki,” hrópaði María. Rödd
hennar var skerandi vegna hinna mörgu til-
finninga, sem vöknuðu í brjósti hennar. “Við
þurfum ekki að tala um neitt. Við getum
aldrei átt neitt saman að sælda.”
Ungi maðurinn svaraði og rödd hans var
ákveðin og hljómfögur með nýjum blæ. Raun-
/rnar, sem hann hafði reynt, vöktu þrótt hans
ogt gerðu framkomu hans bjóðandi og valds-
mannslega.
“Það bæði getur verið og er,” svaraði
hann. Hann hækkaði róminn og talaði til
mannanna inni í skuggunum, sem stóðu þar
steinþegjandi.
“Þið þarna frammi!” hrópaði hann, ef eg
lofa ykkur því að láta ykkur alla sleppa, og
heiti því að þekkja engan ykkar aftur, ef eg
hitti ykkur einhverntíma síðar, viljið þið þá fá
Maríu til að hlusta á mig? Það er alt sem eg
bið ykkur um. Eg þarf að fá fáeinar mínútur
til að útskýra málið fyrir henni. Veitið mér
það. Hvort sem eg vinn eða tapa, þá farið þið
frjálsir héðan, og eg skal gleyma öllu, sem
gerst hefir hér í nótt.” Það kom niðurbældur
hlátur frá Chicago Rauð og rólegur hlátur frá
Dacey er þeir heyrðu þessa fáheyrðu uppá-
stungu.
Dick bandaði hendinni með óþolinmæði er
hann heyrði þetta ókurteisa spott þeirra.
“Segðu þeim að þeim sé óhætt að treysta
mér,” sagði hann við Maríu.
Það var Garson, sem svaraði.
“Eg veit að það er óhætt að treysta yður,”
sagði hann, “vegna þess að þér el---”. Hann
hætti við setninguna eins og hann hrylti við að
enda við hana, og andlit hans var náfölt inni
í skugganum.
“Þú verður að hlusta á mig,” sagði Dick
og sneri sér aftur í áttina til stúlkunnar, sem
stóð þar frammi fyrir honum og skalf frá
hvirfli til ilja. Hún horfði ýmist á hann til að
sjá svipbrigðin á andliti hans, eða horfði niður
fyrir sig vandræðalega, sem var henni svo
framandi, að hún kannaðist ekki við það sjálf.
“Frelsi ykkar er í mínum höndum,” sagði
ungi maðurinn. Setjum svo að eg kalli á hjálp?”
Garson gekk fram ógnandi.
“Þér munduð ekki kalla nema einu sinni,”
sagði hann mjög þýðlega, en samt ógnandi.
Hann stakk hendinni ofan í vasann þar sem
byssan var geymd.
En ungi maðurinn sannfærði þá um að
hann ætlaði líka að gera sitt ítrasta, og að hann
skildi til fulls allar ástæðurnar.
“Einu sinni væri líka alveg nóg,” svaraði
hann blátt áfram.
Garson hneigði sig til merkis um að hann
væri sigraður. Það getur líka verið að hann
hafi á sinn hátt dáðst að þessum unglingi, sem
alt í einu var orðinn svona ákveðinn og hæfur
til að stjórna svona hættulegum viðburðum.
Það gat kannske líka verið mögulegt, að ástar-
þel það, sem hann bar til Maríu, hafi komið
honum til að óska að þetta tækifæri yrði gefið
og að það læknaði þau sár, sem ógæfan og for-
lögin höfðu sært hana á hennar liðnu æfi.
“Þér sigrið,” sagði Gar-son hálf hlægjandi.
Hann sneri sér til hinna mannanna og gaf
þeim fyrirskipanir sínar. “Þú ferð fram í for-
stofuna Rauður, og hafðu eyrun opin fyrir
hverju hljóði, sem kann að berast. Láttu okkur
vita ef þú heyrir nokkuð. Sé að okkur sótt, og
við verðum að forða okkur í skyndi, þá sjáið til
þess að María hafi besta tækifærið. Þið heyrið
það allir saman?”
Er Chicago Rauður fór á sinn stað sneri
Garson sér að Dick.
“Munið eftir að flýta yður.”
Hann fór með hina tvo að arninum eins
langt og mögulegt var frá hjónunum, sem stóðu
við legubekkinn.
Dick tók strax til máls og talaði hikandi,
var það vottur þess hve mikið honum var niðri
fyrir.
“Þykir þér þá hreint ekkert vænt um
mig?” spurði hann raunalega.
Svar stúlkunnar kom með svo miklum á-
kafa, að það lýsti skeflingunni sem hafði gripið
hana.
“Nei, nei, nei!” sagði hún þrjóskulega.
En nú hafði ungi maðurinn náð sér aftur.
“Eg veit að þér þykir vænt um mig,” sagði
hann öruggur; “að minsta kosti svolítið. Hvað
gengur að þér, María,” bætti hann við í ásökun-
arrómi, “getur þú ekki séð að þú ert að varpa
í burtu öllu því, sem gerir lífið virði að lifa
því?”
Stúlkan svaraði engu. Brjóst hennar reis
og hneig ótt og títt. Hún gætti þess vel að líta
ekki á eiginmann sinn.
“Því svarar þú mér ekki?” spurði hann.
María svaraði eins kuldalega og henni var
unt: “Það var aldrei í samningnum.”
Rödd mannsins varð blíðleg, viðkvæm og
biðjandi, full af ástarþrá g fortölumætti og
meðaumkvun hins réttláta manns, er hann
reynir að snúa syndaranum. r
“María, María!” sagði hann, “þú verður
að breyta þér. Vertu ekki svona hörð. Gefðu
kvenhjarta þínu tækifæri.
Líkami stúlkunnar varð allur stæltur er
hún barðist við að ná stjórn á sjálfri sér. Þessi
bæn náði til instu hjartaróta hennar, en hvorki
gat né vildi láta undan. Orðin brutust fram
af vörum hennar með beiskju, sem huldi sálar-
kvöl hennar.
“Eg er það sem eg er,” svaraði hún bitur-
lega. “Eg get ekki breyst. Efndu nú loforð
þín og láttu okkur fara héðan.”
En hann tók ekkert tillit til þeirrar stað-
hæfingar að hún gæti ekki breyst.
“Þú getur breyst,” svaraði hann ákafur.
“Heyrðu nú María, hefir þú aldrei þráð þau
kjör, sem aðrar konur eiga við að búa. Heimúi,
umhyggju, og þá lífshamingju, sem æðri er
öllu, sem lífið hefir að bjóða? Þetta stendur
þér alt til boða María. . . Og hvað um mig?”
Rómur hans varð ásakandi. “Þú giftist mér
og nú átt þú þess kost að gefa mér tækifæri að
gera minn hluta. Eg hefi aldrei verið til
mikils gagns, eg hefi aldrei reynt að vera það.
Eg mun nú reyna það, ef þú vilt það María;
ef þú vilt hjálpa mér til þess. Eg veit að mer
mun takast það, eg veit það — og þú veist
það líka, María. Þú verður bara að hjálpa mér
til þess.”
“Eg að hjálpa þér!” spurði stúlkan með
vantrúarrómi og furðusvip.
“Já,” sagði Dick blátt áfram. “Eg þarfn-
ast þinnar hjálpar og þú minnar. Komdu í
burtu með mér.”
“Nei, nei!” svaraði hún með ekkaþrunginni
rödd. Mikill harmur nísti hjarta hennar, því
hún hafði hlúað að frækornum hefndarinnar
þangað til hún bar blöð og blóm. Hún tók
andköf. “Nei, nei! Eg giftist þér ekki vegna
þess að eg elskaði þig, heldur til að endurgjalda
föður þínum rangindi þau, sem hann hafði sýnt
mér. Eg hugsaði ekkert um þig — fyr en mér
varð það ljóst að eg hafði eyðilagt líf þitt.”
“Nei, þú hefir ekki eyðilagt það, María!
Þú hefir flutt mér blessun! Það verðum við að
sanna í framtíðinni.”
“Jú, eyðilagt það,” svaraði kona hans ofsa-
lega. “Ef eg hefði skilið, ef mig hefði dreymt
um að mér gæti nokkurntíma þótt vænt. — Ó,
Dick, þá hefði eg aldrei nokkurntíma gifst þér
þótt öll auðæfi veraldarinnar hefðu verið í
boði.”
“En nú veistu það,” sagði ungi maðurinn
rólega. “Þetta er nú búið. Ef maður gerir
eitthvað rangt, þá er það skylda manns að snua
rangindunum í hamingju.”
En geturðu ekki séð? svaraði hún mcð
harmþrunginni röddu. Eg er tugthússlimur!”
En þú elskar mig — þú elskar mig, eg veit
það!” Ungi maðurinn mælti þetta með hrifn-
ingu, því að einhver blær á rödd hennar hafði
frætt hann um sannleikann. Alt hitt gerði
ekkert til. “En svo eg hverfi aftur að vand-
ræðunum, sem við erum í nú. Getur þú ekki
skilið það, að það er ekki hægt að fyrirlíta og
sigra lögin? Ef þú verður tekin hér í nótt,
hvert mundir þú þá lenda? Hér með hóp af
innbrostþjófum? Segðu mér góða, því gerðir
þú þetta? Hversvegna reynir þú ekki að gæta
þín? Hversvegna fórst þú ekki til Chicago
eins og þú ætlaðir?
“Hvað?” spurði María'og nú kom nýr blær
; í rödd hennar, sem brann í gegn um hirðuleys-
isgrímuna, ,sem hún hafði áður klætt hann í.
Dick endurtók spurningu sína án þess að
taka eftir áhrifunum, sem hún hafði.
“Hvers vegna fórst þú ekki til Chicago eins
og þú ætlaðir?”
Hverjum sagði eg að eg ætlaði þangað?”
spurði hún áköf og tortrygnislega.
“Burke sagði það,” svaraði ungi maðurinn,
og reyndi að bæla niður óþolinmæði sína yfir
þessum óþarfa útúrdúr á slíkri hættustund.
“Hver sagði þér að eg hefði ráðgert slíkt
ferðalag?” spurði María, og nú tók maður
hennar eftir áhyggjublænum í rödd hennar, og
hann svaraði með alvöru, sem spratt af ein-
hverju, sem hann vissi ekki hvað var.
“Burke sagði mér það sjálfur.”
“Hvenær?” María stóð eins og stirðnuð
og vangar hennar vrou rjóðir, en augun tindr-
uðu.
“Það er varla klukkutími síðan,” hann eins
og smittaðist af hugarástandi hennar og fann
til óljósrar hræðslu.
“Hvar?” spurningin varð gerð með brenn-
andi ákafa.
“í þessu herbergi.”
“Burke var hér?” María var nú róleg og
hættuleg. “Hvað var hann að gera hingað.
“Hann var að tala við föður minn. v
Þetta einfalda svar virtist taka af allan
efa stúlkunnar. Rödd hennar var grimdarleg í
hinu þögula herbergi, bjóðandi og hörkuleg.
“Joe, kveiktu á ljósunum! Eg vil fá að
sjá framan í hvern einasta mann í þessu her-
bergi.”
Það var eitthvað svo örlagaþrungið og
þýðingarmikið í hreimnum, sem þessi orð voru
sögð í, að Joe Garson þaut að hnappnum og
ljósin frá ljósahjálminum leiftruðu um .salinn.
Hinir stóðu kyrrir og depluðu augunum vegna
hinna snöggu umskifta — öll nema Griggs,
sem í þessum svifum færði sig laumulega nær
dyrunum, sem næstar honum voru.
En það sem María sagði næst gerði alla
forviða, því það virtist ekkert snerta hið þýð-
ingarmikla vandamál, sem athuga þurfti, en orð
hennar lýstu samt miklum ótta.
“Dick,” hrópaði hún, “hvers virði eru þessi
veggjatjöld?” og hún benti á tjöldin, sem
héngu fyrir útskotsglugganum.
Ungi maðurinn varð stein hissa og líka
ruglaður yfir því, að hún talaði iim svona þýð-
ingarlaus atriði á jafn örlagaþrunginni stund.
“Því í ósköpunum-----?” tók hann til máls
óþolinmóður.
“Segðu mér það fljótt!” skipaði hún og
stappaði niður fætinum. Röddin og látbragðið
var svo bjóðandi að engin mótmæli komu til
greina.
“ó þau kasta tvö eða þrjú hundruð daii
hugsa eg. En því þá?” spurði hann ólundar-
lega.
“Hirtu aldrei um það!”' svaraði hún eins og
æðisgengin og nú glumdi rómur hennar eins og
svipuhögg. Ofsareiði birtist einnig í svip Gar-
sons, því hann gat sér strax hins sanna til og
næsta spurning Maríu sannaði honum að get-
gátan væri rétt.
“Hvað lengi hafið þið átt þau, Dick?”
Ungi maðurinn sá nú að eitthvað leyndar-
dómsfult og örlagaþrungið væri tengt við þess-
ar spurningar, þótt þær virtust þýðingarlausar.