Heimskringla - 18.01.1950, Page 2

2 SIÐa
HEIMSKRINGLA
WINNIPEG, 18. JANÚAR 1950
Systkinaminning
m- .
ísak, á áttræðisaldri
Að vísu er það ekki ótítt, að
dauðinn vegi oftar en einu sinni
í sama knérunn með stuttu milli
bili, en svipleg varð samt sú
fregn vinum og vandamönnum,
er þau systkinin frú Anna María
Straumfjörð og byggingarmeist-
ari ísak Johnson, bæði til heim-
ilis á sama stræti í Seattle, dóu
með fimm daga fresti í október
í haust. María andaðist þann 8.
mánaðarins, en ísak þann 13.
Andlát hennar var reyndar ekki
millibili, aðeins gæti hann ekki
vitað hvort þeirra legði fyr á
vaðið.
Útför ísaks fór fram með öll-
um þeim einfaldleik, er hann
hafði óskað. Engir sálmar, eng-
inn ljóða- eða biblíulestur. Að-
eins organsláttur og ein kveðju-
ræða, er sr. Albert E. Kristjáns-
son flutti og allir dáðust að. Mik-
ið f jölmenni var þar viðstatt og
kapellan hlaðin blómum. Hafði
þó ósk hans verið sú, að í stað
þeirra yrðu peningarnir lagðir í
“Cancer Research” sjóð til minn-
ingar um systur sína, og var því
sint af mörgum.
ísak Johnson var fæddur að
Fögrukinn í Jökuldalsheiði í
Norðurmúlasýslu 29. marz 1866.
Foreldrar hans voru Jón
Benjamínsson, er bjó allan sinn
búskap í heiðinni á ýmsum bæj-
um, lengst á Háreksstöðum, og
fyrri kona hans Guðrún Jóns-
dóttir. ísak misti móður sína 10
ára gamall og ólst upp í föður-
húsum til 18 ára aldurs. Þá réð-
ist hann til þeirra bræðra Sveins
og Björgúlfs Brynjólfssona, sem
þá áttu heima á Vopnafirði, til
trésmíðanáms og húsbygginga.
Sveinn hafði lært stein- og múr-
óvænt, því fyrir tveimur árum smíðij en Björgúlfur trésmíði
um, en samt var heimilið þeirra,
öll árin í Seattle, í þjóðbraut.
Kvað ekki sízt að því á síðari
árum, eftir að námsfólk frá föð-
urlandinu fór að leggja leið sína
vestur þangað. Var þar jafnan
og er enn athvarf þess og bæki-
stöð. Muna víst flestir hina
græskulausu glaðværð húsbónd
ans og hve gott var að heim-
sækja og gista þau hjón.
ísak unni föðurlandi sínu og
öllu því, sem bezt er í bókment-
um þess og í fari Íslendinga. En
hann hafnaði því, að smíða utan
um sig neina þjóðernislega skel,
og þess vegna tók hann snemma
almennan þátt í áhugamálum
þeirra þjóða, sem hann bjó með
og umgekkst. Enda átti hann
jafnan fjölda vina og velunnara
utan íslenzka félagslífsins.
fsak var þriðji elzti bróðirinn
af sex albræðrum, sem komust
til fullorðins ára. Lifa nú aðeins
tveir þeirra. Gunnar, síðast
bóndi á Fossvöllum, sem var
næstur honum að aldri, og Gísli,
ritstjóri tímarits Þjóðræknisfé-
lagsins í Winnipeg. Auk þeirra
lifa tveir hálfbræður, Einar Páll
ritstjóri Lögbergs og séra Sig-
urjón á Kirkjubæ í Hróarstungu.
fsak varð fullra 83 og hálfs árs
gamall.
og hafði ekki fram til síðustu
stundar glatað glaðværð sinni
og hláturmildi. Samt hafði hinn
sviplegi missir hins efnilega og
glæsilega sonar haft djúp og al-
varleg áhrif á sálarlíf hennar.
Tveir albræður lifa hana, Ein-
ar Páll, ritstjóri Lögbergs, og
Sigurjón, prestur á Kirkjubæ,
og tveir hálfbræður, Gunnar á
íslandi og Gísli í Winnipeg.
G. J.
RITHANDARSAFN
hafði hún gengið undir holds-
skurð við krabbameini, sem að-
eins gaf henni stundarfrest, en
enga lækningu meina sinna. Aft-
ur hafði fsak ekki verið venju
fremur lasinn, svo nokkur vissi.
Hann var við útför systur sinnar
að kvöldi hins 12. og gekk
snemma til svefns. Að morgni
hins 13. klæddist hann að vana,
en gekk þó brátt til svefnher-
bergis Síns aftur. Hann talaði
lengi við Jakobínu konu sína um
einkamál þeirra og nauðsynja
mál. Þá kom vinur þeirra í heim-
sókn og ræddu þeir saman um
útlöndum. Fyrsta heildarbygg-
ing, sem fsak vann að, var kirkja
á Sauðanesi, í kringum 1885.
Síðan hefir hann bygt og unnið
við svo mörg íbúðarhús og stærri
byggingar í tveimur heimsálf-
um, að hann hafði fyrir löngu
týnt tölu á þeim. Skömmu síðar
sigldi hann til Kaupmannahafn-
ar á litlu seglskipi að haustlagi
og var nær dauða en lífi, er þang-
að kom, eftir margra vikna úti-
vist og sjóhrakninga. Þar dvaldi
hann í næstu fjögur ár og vann
ýmist við húsabyggingar eða
húsgagnaverksmiðju. Jafnframt
stund, glaðlega að vanda. Eftir, gekk hann & kvöldskóia Qg læTði
byggingadráttlist (Architéctural
að gesturinn kvaddi, hagræddi
hann sér í rúminu og sofnaði.
Kona hans vitjaði hans við og
við, en lét hann njóta svefns síns.
En þegar Kári sonur þeirra kom
heim frá störfum sínum um
kvöldið, fann hann föður sinn
örendan í rúmi sínu.
fsak sagði oft við þann er
þetta ritar, síðastliðið sumar, að
hann hefði fulla vissu fyrir því,
að þau systkinin mundu bæði
deyja á þessu ári með stuttu
SNEMMA SAÐNAR TOMATOS
Vordaga Chatham
Þœr allra fyrstu Tomatos—
hvar sem eru i Canada.
ómetanlegar fyrir norðrið og vestrið
og aðra staði sem hafa stuttar árs-
tiðir. Einnig mjög ákjósanlegar á
öðrum stöðum fyrir fljóta sprettu og
gæði, eru fullþroska tveim vikum
eða meir á undan öðrum ávöxtum.
Reyndust ágætlega í sléttufylkjun-
um 1943 og 1944, þar með taldir
staðir svo sem Lethbridge og Brooks
í Alberta; Indian Head og Swift Cur-
rent i Sask., Brandon og Morden í
Man. í kringum Calgary, þar sem
gengu fyrst undir nafninu "Alberta”,
urðu garðyrkjumenn alveg undradi
yfir þeim. 1 Lethbridge voru “Vor-
daga Chatham” fullþroskaðar viku
til tólf dögum á undan öðrum garðá-
vöxtum. 1 Morden, Man., var vöxtur
þeirra frá 20% til 40% meiri en
nokkur önnur snemma þroskuð garð
tegund. “Vordaga Chatham” eru
smáar, þurfa ekki að binda upp, og
má planta tvö fet á hvern veg. Eplið
samsvarar sér vel, fallegt í lögun og
að lit, fyrirtaks bragðgott. Er um 2!4
þml. í þvermál, en oftast þó meira.
Pantið eftir þessari auglýsing. En
þar sem eigi er nægilegt útsæði að
fá getum við ekki sent meira en
fram er tekið. (Pk. 15«) (oz. 75f)
póstfritt.
drawing) og kom honum það oft
að góðu haldi síðar. Þegar heim
kom var enga atvinnu að fá fyrir
trésmiði. Undi hann þá ekki hag
sínum og fór skömmu síðar til
Vesturheims. Næstu 15 — 16 ár
var hann lengst af í Winnipeg
og bygði hús, bæði á eiginn
reikning og fyrir aðra. Stendur
fjöldi þeirra í eldri pörtum bæj-
arins, þótt mörg þeirra hafi orð-
ig að rýma fyrir nýrri stórhýs-
um. Sumarið 1904 gekk hann að
eiga Jakobínu Sigurbjörnsdótt-
ur skálds Jóhannssonar, sem síð-
ar hefir orðið þjóðkunn fyrir
sínar listrænu ljóðaþýðingar og
aragrúa af frumsömdum kvæð-
um, auk margvíslegrar menning-
arstarfsemi á öðrum sviðum. Um
áramótin 1906 — 7 fluttu þau al-
farin vestur að kyrrahafi. Fyrstu
tvö árin bjuggu þau í Victoria,
B. C. Þá var Seattle í hröðum
vexti, og fluttu þau því þangað,
og þar bygði hann og starfaði til
dauðadags.
Þau ísak og Jakobína lifðu
saman í farsælu og samúðarríku
bjónabandi í 45 ár og eignuðust
sjö börn, efnileg og vel gefin,
sem öll komust til fullorðinsára.
Voru þau eftir aldursröð þessi;
Kári, fæddur í Winnipeg, Ing-
ólfur fæddist í Victoria, Konráð.
Haraldur, María, Jóhann ísak og
Stefán, öll fædd í Seattle. Á síð-
ari árum heimsótti sorgin þau á-
takanlega, þegar hin efnilega og
listræna dóttir þeirra, María, dó
úr langvinnum og ólæknandi
sjúkdómi, og skömmu sáðar Stef-
án, yngsti sonurinn, gáfaður,
fríður og fjölhæfur drengur,
sem hvarf með neðansjávarbáti
í síðasta stríði. Var þar vitanlega
nærri höggvið, en samt tókst ís-
ak að varðveita kýmnisgáfu sína
og útvortisgleði til hinstu stund-
ar.
ísak auðnaðist aldrei að safna
fé, á Mkan hátt og mörgum öðr-
um íslenzkum byggingarmönn-
um og valt því á ýmsu með efna-
haginn, einkum á kreppuárun-
María, 62 ára
Anna María Straumfjörð,
fæddist síðasta vetrardag, 22.
apríl 1885, á Háreksstöðum í
Jökuldalsheiðinni. Foreldrar
hennar voru Jón Benjamínsson
og síðari kona hans Anna Jóns-
dóttir. Matía var yngst barn-
anna og ólst upp í föðurhúsum
fram að þeim tíma, að hún flutt-
ist með fólki sínu til Winnipeg
sumarið 1904. Þar vann hún að
ýmsum störfum þangað til
haustið 1917, að hún giftist Jóh
anni Helga Straumfjörð úrsmið
og skrautmunasala. Árið 1923
fluttu þau alfarin vestur til
strandar, og hafa lengst um bú-
ið í Seattle, þar sem Jóhann hef-
ir rekið iðn sína og verzlun við
sívaxandi vinsældir og uppgang
Þau Jóhann og María lifðu
saman í ástríku hjónabandi í 22
ár og eignuðust fjögur börn; —
Díönu, er dó smábarn, og Hannes
Hafstein, er fórst í bílslysi 1942,
21 árs gamall. Tvær dætur, Díana
og Unnur, lifa og eru báðar gift-
ar Bandaríkja-drengjum.
Fyrir tveimur árum kendi
María fyrst sjúkdóms þess er
leiddi hana til bana. Var fyrst
gerður alvarlegur uppskurður,
og Síðar reyndar allar nýjustu
lækningaaðferðir, án verulegs
árangurs. Hún andaðist að heim-
ili sínu 3014 W. 59., þar sem þau
höfðu búið í allmörg ár, að
kvöldi hins 8. október, að 65.
aldursári nærri hálfnuðu. Útför
hennar fór fram 11. s- .m. að
miklu fjölmenni viðstöddu. Ræð-
ur héldu prestarnir, Albert E.
Kristjánsson og Kolbeinn Sæ-
mundsson.. Einsöngva söng Tani
Björnsson, Rudolph E. Peter-
son lék nokkur lög á fiðlu. Auk
þess var organ troðið, samkvæmt
venju. Líkið var síðan flutt í
bálstofu.
María var fríð kona sýnum
blíðlynd og umhyggjusöm móð-
ir og eiginkona, og virt og elsk-
uð af öllum sem kynntust henni
til muna. Hún baf sjúkdóm sinn
með miklu jafnaðargeði og þreki
Kæru Íslendingar vestan hafs:
Eins og mörgum ykkar mun
kunnugt, hefir nú verið á meðal
ykkar (Víst mest í Winnipeg)
bók sem óskað hefir verið eftir
að þið skrifuðuð í, með eigin-
hendi nöfn ykkar, ásamt fæðing-
ardegi og stað. Einnig var þess
óskað að þeir sem vildu og gætu
létu fylgja nafni sínu kveðju í
lausu máli eða bundnu, til heima-
lands skyldfólks eða átthaga.
Margir hafa hjálpað mér til
þess að þetta kæmist í fram-
kvæmd. Um suma þeirra veit eg
ekki hverjir eru, en sendi þeim
hér með þakkir mínar eigi að
síður.
En sérstaklega vil eg flytja
þakkir mínar stjórn Þjóðræknis-
félagsins, sem hefir bókina^
vestra á sínum vegum. Þá vil eg;
og þakka dr. Richard Beck próf.,1
sem skrifaði um Nafnabókina;
prýðilega grein í fyrra, til þess
að vekja athygli á henni Páli S.
Pálssyni, skáldi; Séra Valdimar
J. Eylands, sem nú hefir verið
að láta bera hana milli húsa, ogi
Davíð Björnssyni, bóksala, svo
og blöðunum báðum, Heims-
kringlu og Lögbergi, ásamt rit-
stjórum þeirra. Vil eg einnig umj
leið færa þakkir mínar til bisk-1
upsins herra Sigurgeirs Sigurðs-
sonar, sem skrifaði í bókina
hlýorða kveðju, til þeirra er rit-
uðu nöfn sín í hana. Svo þakka
eg og Ragnari Jóhannessyni,
skólastjóra Gagnfræðaskólans á
Akranesi, sem skrautriðaði titil-
blað bókarinnar.
Án þessara manna hefði bók-
in ekki náð tilgangi sínum.
En fyrst og fremst nær hún
þó tilgangi sínum með því að
sem flestir skrifi nöfn sín í
hana. En með því að eg hefi
frétt að fólk sé frekar tregt til
að skrifa í hana, vil eg biðja alla
þá sem þess eiga kost að rita
nöfn sín í hana gjöri það. Vil
eg þó ekki neiða neinn til þess.
Þetta er als ekki eins Mtilfjör-
legt eins og fólki kann að virð-
ast. Margir hér heima hafa svo
árum skiftir ekkert frétt af ætt-
ingjum sínum vestra; og vita
ekkert hvort þeir eru lífs eða
liðnir. Með bókinni fengju þeir
sem það vildu, vitneskju um að
þeir væru á lífi, sem þeir vildu
frétta um, og auk þess fullkom-
ið heimiMsfang, ef þeir vildu
skrifa einhverjum, er skrifað
hefði í bókina.
Svo skrifar enginn eins og
verður bókin því merkilegt rit-
handarsafn. Skyldi enginn fást
um það þó hann eða hún skrifi
ekki neina skrautskrift. Það er
ekki eðlilegt að m. k.. þeir sem
fullorðnir eru skrifi eins vel.
Annars hefi eg fengið bréf frá
fullorðnu fólki í Ameríku, sem
eg öfunda af hvað það skrifar
vel. I
Þá verður þessi bók til þess
að géyma margar góðar vísur,
sem hefðu máske ekki komið
annarsstaðar í ljós, og verður
þar eflaust margt vel sagt, því
margir yrkja vel meðal vestur-
fslendinga.
Að lokum vil eg benda á, að
bók þesi getur orðið hreinasta
uppspretta fyrir ættfræðing sið-
ar meir. Aðeins vildi eg að eg
hefði athugað þetta fyr t. d. um
1930, því árlega deyr svo margt
af fólki Vestra, sem fætt er hér
heima, en enginn kemur í þeirra
stað. En um þetta þýðir ekki að
fást héðan af.
Vona eg svo að með hverjum
deginum sem Mður fjölgi nöfn-
Þetta NYJA Ger
VINNUR HRATT! - HELDUR FERSKLEIKA
Þarfnast engrar kælingar
Nú getið þér bakað í flýti án fersks gers. Takið pakka af Fleisch-
mann’s Royal Fast Rising Dry Yeast af búrhillunni og notið það
á sama hátt og köku af fersku geri. Þér fáið sömu fljótu
hefinguna. Þér fáið bezta árangur i öllum yðar bakningum.
Fáið yður mánaðar forða af þessu ágæta, nýja geri. Notið það i
næsta bakstur af brauðum og brauðsnúðum. Þér verðið hrifin.
Þér munuð aldrei kvíða oftar viðvíkjandi því að halda ferska
gerinu frá skemdum. Þér munuð ávalt nota Fleischmann’s Royal
Fast Rising Dry Yeast. Pantið það frá kaupmanninum yðar, 1 dag.
1 pakki jafngildir 1 köku af Fresh Yeast
um í bókinni, unz hún verður
fullskrifuð.
Hlakka eg mikið til að fá hana
heim með nöfnum ykkar og
kveðjum. Fer hún svo síðar á
þjóðskjalasafnið.
Frú Jakóbína Johnsson,
skáldkona í Seattle, lofaði mér í
fyrra að veita bókinni viðtöku,
kæmi hún á sínar slóðir. Og
núna alveg nýverið fekk eg bréf
frá herra dómara Guðmundi
0
Grýjjssyni, sem býðst til þess
að fá alla íslendinga í námunda
við sig til þess að skrifa í Nafna-
bókina. Þakka eg honum hér með
þetta rausnarlega boð, og vona
að hann fái bókina sem fyrst.
Annars læt eg þá auðvitað alveg
um það sem sjá um bókina fyrir
mig. Henni er vel borgið í þeirra
höndum. Eg flyt þeim hér með
aðeins beztu þakkir fyrir um-
stang sitt fyrir mig við bókina.
Einnig þakka eg hér með hverj-
um einum sem hefir skrifað nafn
sitt í bókina, svo og þeim, sem
ætla að gjöra það. Beztu kveðjur
til ykkar allra!
Óska eg ykkur fslendingum
vestan hafs, svo alls hins bezta
í nútíð og framtíð, með þökk
fyrir þjóðrækni ykkar og trú-
mensku við ættland og þjóð okk-
ar fyrr og síðar.
Megi fósturlandið ætíð reyn-
ast ykkur vel! Gleðilegt nýtt ár!
Með kærri kveðu,
Lárus Scheving Ólafsson
Torfustöðum, Akranesi.
FRÉTTIR FRÁ ÍSLANDI
Málshöfðun út af óeirðunum
við Alþingishúsið
Dómsmálaráðuneytið hefir fal-
ið sakadómaranum í Reykjavík
að höfða mál á hendur 24 mönn-
um fyrir brot 11., 12. og 13. grein
hegningarlaganna og lögreglu-
samþykk Reykjavíkur, í sam-
bandi við óeirðirnar við alþing-
ishúsið 30. marz s- 1.
Höfðað er mál gegn þessum
mönnum:
1. Stefán Ögmundsson,
Þingholtsstræti 27.
2. Stefán Ó. Magnússon,
Blönduhlíð 4.
3. Guðmundur Vigfússon,
Bollagötu 10.
4. Stefán Sigurgeirsson,
Lokastíg 17.
5. Stefnir Ólafsson,
Laugaveg 7.
6. Magnús Hákonarson,
Maragötu 2.
7. Jón Kr. Steinsson,
Nökkvagvog 8.
8. Friðrik Anton Högnason,
MávahMð 4.
9. Jóhann Pétursson,
Hofteig 4.
10. GísM R. ísleifson,
Skólavörustíg 12.
11. Árni Pálsson,
Mánagötu 16.
12. Kristján Guðmundsson,
Suðurpól 3.
13. Guðmundur Helgason,
Laufásveg 77.
14. Alfons Guðmundsson,
Laiftásvf £ 41*
15. Páll Theódórsson,
Sjafnargötu 11.
16. Garðar Ó. Halldórsson,
Smiðjustíg 5.
17. Ólafur Jensson,
Baugsveg 33.
18. Hálfdán Bjarnason,
Heiðavegi við Hagaveg.
19. Jón Múli Árnason,
Hringbraut 105.
20. Sigurður Jónsson,
Miðtúni 58.
21. Magnús Jóel Jóhannsson
áður Mávahlíð 18.
22. Hreggviður Stefánsson,
Háteigsveg 30.
23. Guðmundur Jónsson,
Bakkastíg 6.
24. Kristófer Sturlaugsson,
Sauðagerði B.
Ennfremur hefir verið fyrir
skipuð málshöfðun á hendur
Einari Olgeirssyni, alþingism.,
fyrir brot gegn 12. grein hegn-
ingarlaganna.
0 * *
“Merkir íslendingar”
III. bindi komið út
Þriðja bindi af “Merkum ís-
lendingum”, bókaflokki Bók-
fellsútgáfUnnar, er nýkomið út,
ágætlega úr garði gert.
í þessu bindi eru 18 ævisögu-
Iþættir, en þrír þeirra hafa aldrei
verið prentaðir áður og fæstir
þeirra munu almenningi' kunn-
ir. Hverjum þætti fylgir mynd.
Efni bókarinnar er sem hér seg-
ir:
Brynjólfur Sveinsson biskup.
eftir Torfa Jónsson, Bjarni Nik-
ulásson sýslumaður, ritað af hon-
um sjálfum, dr. Jón Jónsson í
Reykjahlíð, ritað af honum sjálf-
um, Stefán Þórarinsson amtmað-
ur, eftir dr. Gísla Brynjólfsson,
Sveinn Pálsson læknir, ritað af
honum sjálfum, Björn Olsen, uw
boðsmaður á Þingeyrum, skráð
af honum sjálfum, sr. Björn
Hjálmarsson í Trollatungu,
skráð af honum sjálfum, Jón
Therkelsen, eftir Steingrím bisk
up Jóngson, Feðgaævir, eftir
Boga Benediktsson, Bogi Ben-
ediktsson, eftir Hannes Þor-