Heimskringla - 05.07.1950, Blaðsíða 7

WINNIPEG, 5. JÚLÍ 1950
HEIMSKBINGLA
7. SffiA
HRAÐSPILLING | hvaða úr kynjun sem er færi á “vertu glaður á hinum góða degi
FRAMBURÐ ARIN S að vinna sig fram? | sem hinum vonda, því hugleiddu
Hvað segir Þjóðleikíhúsráðið?! það, að guð hefir gefið þennan,
Hvað segja hljóðfræðingar og sem hinn!”
þeir sem kenna framsögu? j Svo kom til Gimli hinn góði
Þeir sem hafa vanist á og skemtilegi prestur, Jóhann
(hnykkjaframburðinn reyna oft Friðriksson, og brýndi fyrir oss
að gera rétt L M og N hlægileg boðskap kærleikans, og fórst það
með því að bera þau fram afkára- j vel. Hann er nú prestur á Lund-
lega og með vælutón. En það ar.
raskar ekki þeirri staðreynd, aðj Næstl. sunnudag kom hingað
hinn raddaði ljóðræni framburð-j einn Sigmarsson, en eigi bar eg
ur er hinn upprunalegi og fagri gæfu til að sjá hann, það fór svo
framburður og að hann er ríkj- dult, að eg varð úti
andi í öllum málum skyldum ís-j Yfirleitt líður öllum hér frem-
lenzku. Og á meðan íslenzkan ur vel og vona að sólin fari að
Ihefir ekki með öllu sagt skilið skína skærara.
við hann, má auðvitað hefja
hann aftur til vegs og virðingar. j
Það er sízt erfiðara en að kenna
samskonar réttan framburð á er-
lendum málum. — Þó að Þjóð-
leikhúsið væri sérstaklega r.efnt
ií þessu sambandi, þá á fræðslu
Viðhald og fegrun framburðar
tungunnar hlýtur að verða eitt
af aðalverkefnum Þjóðleikhúss-
ins. Einhver benti nýlega á það
í blaði, að hinn viðbjóðslegi —
“nesjaframburður” sem helzt
mætti þykja hæfa “ledingjum og
göduslæbingjum”, væri farinn
að læðast inn í ritmálið.
En það er önnur framburðar-
spilling sem þegar hefir unnið
stórkostlegt skemmdarverk, ekki
einungis á framburðinum held-
ur og á talhæfni manna yfirleitt.
Þetta er sú tegund málhelti, sem
ber L. M. og N. hljóðlaust fram
á undan K. P. og T en setur H
eða raddlausan hnykk í staðinn.
Þetta “hljóðrof” er upprunalega
skylt stami en er bráðsmitandi
og hefir smám saman þær afleið-
ingar, að L-in, Min og N-in
hverfa alveg, en K-in, P-in og T-
in tvöfaldast. í útvarpinu heyr-
ast þessir raddlausu stafir oft
alls ekki, t .d. voru menn í aug-
jýsingu einhverntíma “ámittir
um að skila sköttunarskrifstof-
una”. Og í frétt eða frásögn var
sagt að í sveitum á sumrin “yrðu
pittar og stúdettar úr Mettaskól-
anum að hjálpa stúkkunum til að
mjókka kýrnar”. Á prentaraaf-
mæli var einhver, sem taldi það
vera mótsögn að tala um : :ómett-
aðan prettara” og svo mætti lengi
telja.
Talhæfni minnkar
Eins og kokframburður Dana
gerir þá mjög illhæfa til að tala
önnur mál vel, eins gerir hríykkja
mállýzkan framburð íslend-
inga á öðrum málum mjög afkára
legan. Danir og Bretar skilja
það tæplega þegar íslendingar í
staðinn fyrir mælk og milk segja
méhlk og mihlk, en í útvarpi
hljómar þetta sem næst mekk og
mikk. Þá er og óviðkunnanlegt
að heyra í útvarpinu erlend
manna- og staðanöfn eins og t.
d. Datte, Frakkó, Akkara, Katt-
araborg, Attwerpen, Appafjöll,
o. s. frv. Eflaust segja nú ein-
hverjir, að þar sem þessi mál--
lýzka sé orðinn svo almenn, þá
sé varla annað að gera en að við-
urkenna hana, enda geri það nú
þegar sumir málfræðingar. En
eigum við þá ekki líka að viður-
kenna “nesjamálið”, sem mun
vera orðið álíka algengt hér í
höfuðstaðnum? Eigum við ekki
samkvæmt hinum marglöf-
Gimli, 1. júlí 1950.
S. Baldvinson
GEFIÐ 1 BYGGINGAR-
SJÓÐ “STAFHOLT”
'
5. marz til 20. júní, 1950
málastjórnin, Háskólinn, útvarp-
ið, kirkjan og leikskólarnir ekki Bellingham, Wash.:
síður hluta að máli.
—Vísir 31. maí
H.
I
Einar Einarson . .. .
Oscar Thorsteinson
.$50.00
. 10.00
FRÉTTIR FRÁ GIMLI I JÚ1ÍUS Davidson’ Winnipeg 10.00
Los Angeles, Calif. Arður
af samkomu sem ísl. L. A.
héldu. Mrs. Sumi Swan-
son, form.............1,349.26
Nora Mateson............. 5.00
Maria Miller ............ 5.00
Lenora Matíheson ........ 5.00
Vorið er komið og liðið hjá, og
er eitt hið kaldasta sem við höf-1
um lifað í 50 ár sem eg hefij
dvalið í þessu góða landi. “Hall-!
varðs reyndi harðapín, heitt með'
Úrbanó sumarið skín” stendur í
Fingraríminu okkar gamla, og
sem var íslendinga Almanak í
mörg hundruð ár. En nú brást
úrbano þetta vor, og eins Jón
helgi — Jónsmessa.
Og nú liðu sólstöður hjá, án
Iþess nokkuð hlýnaði að mun, þó Point Roberts, Wash
Seattle, Wash.:
Vestri ................100.00
Kvenfélagið “Eining” ..100.00
J. Kárason............/. 25.00
Sig. S. Thordarson .... 10.00
sprettur grasið gríðarlega, en
garðar illa. Akrar hér í sveit,
voru víða svo votir að ekki var
hægt að sá korni í þá, svo þeir
verða hvíldir til næsta árs.
Hér á Gimli er fiskeiðin á
sumrin, svo stórt bjargræðis
spursmál, að þess verður ætíð að
geta sem helst, því 2 miljón pund
af feitum hvítfiski má draga á
land á hverju sumri, og er eins og
flestir vita, einn sá ljúffengasti
matur sem kostur er á hér í Mani-
toba, enda nota sumargestirnir
sér það, sem dvelja hér við vatn-
ið á sumrin. Þar fyrir utan er hér
gnægð af skyri og rjóma, svo
ekki er furða þó Winnipeggers,
bregði sér hingað nokkra daga á
sumrin. En vatnið er óvanalega
kalt ennþá, til að synda í því, og
er slíkt ergilegt.
Ekki má ganga fram hjá guð-
rækninni. Séra Eyjólfur Melan
flutti oss góða messu þann 18.
sungnu lýðræðisreglum að gefa júní, og lagði út af spakmælinu
CHEMICAL WEED C0NTR0L
IN BARLEY
One of the most commonly used and most effective
herbicides is 2, 4—dichlorophen oxyacelic acid, commonly
called 2, 4-D. This material will kill many of the annual
weeds, particularly the broad-leaved rough-surfaced weeds
suoh as mustards, great ragweed, false ragweed, and stink-
weed. Lamb’s quarters and red root pig weed are less
sensitive, but can be controlled, especially if treated when
young and tender. It will retard the growth and prevent
seed setting in some perennials such as sow tihistle and
Canada thistle. It should be noted that it does not kill wild
oats, green foxtail, or otiher grass-like weeds.
Effect on Barley
Barley appaers to be more resistant to tihe effects of
2, 4-D tihan most other crops. When applied at optimum
rates, it sometimes stimulates barley growth and has
resulted in slight increases in yield.
Formulations
It would appear tlhat the ester and amine formulations
give best results with barley.
Time of Application
To kill tihe annual weeds and not injure the crop, tihe
treating áhould be done wlhen the barley is from three to
five inches high; in normal seasons, about tihree weeks
after emergence (coming up).
Rate of Application
At optimum weed and crop growth, about four to five
ounces of acid per acre will be satisfactory. The safest
plan is to apply as indicated on the container.
For further information, write to Barley Improvement
Institute, 206 Grain Exchange Building, Winnipeg.
Eleventh of series of advertisements. Clip for scrap book.
This space contributed by
SHEA’S UJINNIPEG BREWERY Ltd.
MD-259
I. O. & Gus Iwerson... .100.00
Byron Samuelson.......100.00
J. S. Myrdal.......... 10.00
Bertha Brynjólfson .... 10.00
John C. Baker ........200.00
Ben & Rúna Thordarson. 25.00
Jakobína Johnson... 20.00
Blaine, Wash.:
Magnús Baker.......... 50.00
Þjóðræknisdeildin
“Aldan”............100.00
Elías Guðmundsson .... 50.00
Frank W. Fosberg...... 25.00
Bertha & Sig. Oddson,
lóðir seldar á.....200.00
Ingibjörg Thordarson .. 5.00
Ingv. og Anna Goodman 100.00
Sæunn Holm ...........100.00
Mr. & Mrs. Jónas
Jónasson .......... 100.00
Hildur Thorlakson .... 105.00
Oddur Sigurðson ...... 30.00
Ingibjörg Helgason .... 1.00
“Jón Trausti” í minningu
um Ellis Thomsen .. 3.00
Kvenfélagið “Líkn” .... 100.00
Rosie Casper ......... 10.00
Magnús Casper......... 10.00
Franklin Johnson...... 30.00
O. T. Peterson........ 25.00
Með kæru þakklæti,
frá nefndinni.
Andrew Danielson, skrifari
—Blaine, Wash.,
20. júní, 1950.
BORGIÐ HEIMSKRINGLU—
því gleymd er goldin sknld
Beðið um náðun
Miklar undriskriftir fara nú
fram í Noregi til að biðja þess,
að pólitískir fangar séu náðaðir
og látnir lausir. Nálega þúsund
konur á Heiðmörk, sem allar
voru í frelsishreyfingunni hafa
sent slíka beiðni. f öðru lagi hafa
prestskonur víðsvegar um land-
ið safnað 6200 undirskriftum og
eru þar á meðal nöfn ýmsra þjóð-
kunnra merkismanna.
GÍSLA MINNING
Árið 1911 lézt vestur í Saskat-
chewan-fylki, öldungurinn Gísli
Gíslason, níutíu ára gamall, og
er einn af þeim sem gleymst hef-
ir að geta um í Almanaki O.
Thorgeirsonar og af því Gísli var
einn af merkilegustu bændum
sem fluttu til þessa lands, vil eg
getá hans að nokkru.
Faðir Gísla var séra Gísli
Gislason prestur í vestuihóps-
hólum í Húnavatnssýslu,
1815 — 1850, þá fékk hann Stað-
arbakka í Hrútafirði og lézt þai
fjörgamall; kona hans var Ragn
heiður systir Bjarna Thorarin-
sens Antonans skáldsins fræga
(Sjá árbækur J. Espólins 12. h.).
Synir séra Gísla voru þe
Skúli prestur á Breiðabólstað í
Fljótshlíð og Árni sýslumaður í
Skaptafellssýslu, hann var tí-
undar hæðstur á lausafé á ís-
iandi um miðja 19 öld. Tíundaði
136 hundruð og allmikill fyrir
sér eins og forfeður hans.
Gísli var hálf sjötugur er hann
flutti til Ameríku með seinni
konu sinni Jarðþrúði, og þrem
sonum þeirra; Eiríki, er deyði í
Winnipeg 1899, Halldóri, látinn
fyrir fáum árum, og Gunnari,
sem einn er á lífi, og býr góðu
búi eina mílu austur af bænum
Elfros í Saskatchewan. Þeir
feðgar tóku þar heimlisréttar-
lönd, og búnaðist vel, enda er
kona Gunnars dugleg og þrifin
húsfreyja.
Son einn eiga þau hjón, sem
stendur til að eignast óðal for-
eldra sinna, en vinnur ekki á búi
föður síns, heldur við verzlun-
arstörf í Edmontonborg í Al-
berta. Dóttir eiga þau líka efni-
lega.
Gísli þessi, er móðurfaðir
m'nn. Móðir mín, Elín Gíslad.,
fædd 1843 dáin 1936, 93 ára göm-
ul, var elsta barn Gísla Gíslason-
ar, er Gunnar bóndi við Elfros,
yngsta barn hans, og við jafn-
ganriir, 73 ára.
Aldrei sá eg Gísla afa minn
Hann flutti vestur, er eg var
kornungur og við fórumst á mis
í þessu landi. Hann dvaldi suður
i Bandariíkjunum fram yfir alda-
mót, en eg settist að í Manitoba
og er þar enn.
S. Baldvinson
Pageant Postponed
The Jon Sigurdson Chapter,
I.O.D.E. has decided to postpone
the showing of the pageant, “The
Symbol of Iceland”, until in the
fall.
t9OOCOOOSOCOOOOOOOOSSOOOSOOOOOOOOSCOOðOCOSOOO0OSOOQOO<i
VERZLUNARSKÓLANÁM
Aldrei hefir verið eins nauðsynlegt og ein-
mitt nú, að hafa verzlunarskóla mentun,
og það fólk sem hennar nýtur hefir venju-
lega forgangsrétt þegar um vel launaðar
stöður er að ræða.
Vér höfum nokkur námsskeið til sölu við
fullkomnustu verzlunarskóla í Winnipeg.
Spyrjist fyrir á skrifstofu vorri þessu
viðvíkjandi, það margborgar sig.
The Viking Press Limited
Banning og Sargent
WINNIPEG :: MANITOBA
íoooeoeeoeeeoooooosoooooðooðeoooooooGooosoeooocoosc
Office Phone
924 762
Res. Phone
726115
Dr. L. A. SIGURDSON
528 MEDICAL ARTS BLDG.
Consult.ations by
Appointiment
DR. A. V. JOHNSON
DENTIST
506 Somerset Bldg.
Ctffice 97 932 Res. 206 398
Talsími 95 826 Heimilis 53 893
DR K. J. AUSTMANN
Sérfræðingur í augna, eyma, nets
og kverka sjúkdómum
209 MEDICAL ARTS BLDG.
Stofutími: 2—5 e. h.
ANDREWS, ANDREWS,
THORVALDSON &
EGGERTSON
Lögfrœðinqar
Bank of Nova Scotia Bldg.
Portage og Garry St.
Sími 98 291
Dr. P. H. T. Thorlakson WINNIPEG CLINIC St. Mary’s and Vaughan, Winnipeg Phone 926 441 dr. h. W. TWEED Tannlæknir 508 TORONTO GENERAL TRUSTS BUILDING Cor. Portage Ave. og Smith 9t. PHONE 926 952 WINNIPEG
J. J. Swanson & Co. Ltd. REALTORS Rental, Insurance and Financial Agents Sími 97 538 308 AVENUE Bldg. — Winnipeg H. J. PALMASON & Co. Chartered Accountants • 219 McINTYRE BLOCK • TELEPHONE 94 981
THE WATCH SHOP CARL K. THORLAKSON Diamond and Wedding Rings Agent for Bulova Watches Marriage Licenses Issued 699 SARGENT AVE. Rovatzos Floral Shop 253 Notre Dame Ave. Ph. 27 989 Fresh Cut Flowers Daily. Plants in Season We specialize in Wedding and Concert Bouquets and Funeral Designs Icelandic Spoken
WINDATT COAL CO. LIMTTED Established 1898 506 PARIS BLDG. Office Phone 927 404 Yard Phone 28 745 A. S. BARDAL selur líkkistur og annast um útfarir. Allur útbúnaður sá besti. Ennfremur selur hann allakonar minnisvarða og legsteina 843 SHERBROOKE ST. Phone 27324 Winnipeg
H. HALDORSON BUILDER 23 Music and Arts Studioe Broadway and Carlton Phone 93 055 Winnipeg, Canada Union Loan & Investment COMPANY Rental, Insurance and Finandal Agents Sími 95 061 510 Toronto General Trusts Bldg.
CANADIAN FISH PRODUCERS Ltd. J. H. Page, Managing Director Wholesale Distributors of Fresh and Frozen Fish 311 CHAMBERS ST. Office Phone 26 328 Res. Phone 73 917 GUNDRY-PYMORE Ltd. British Quality - Fish Netting 60 Victoria St.. Winnipeg, Man. Phone 98 211 Manager: T. R. THORVALD60N Your Patronage Will Be Appreciated
ASGEIRSON’S PAINTS, WALL PAPER AND HARDWARE 698 SARGENT AVENUE Winnipeg, Man. Telephone 34 322 Halldór Sigurðsson Contractor & Builder • 1156 Dorchester Ave. Sími 404 945
The BUSINESS CLINIC Specialize in aiding the smaller business man to keep adequate records and prepare Income Tax Returns. ANNA LARUSSON 508 Mclntyre Blk. Ph. 97 130 FINKLEMAN OPTOMETRISTS and OPTICIANS Kensington Bldg. 275 Portage Ave. Winnipeg PHONE 922 496
O. K. HANSSON Plumbing & Heating OO.LTD. For Your Comíort and Convenience, We can supply an Oil Bumer for Your Home Phone 72 051 163 Sberbrook SL COURTESY TRANSFER1 & Messenger Service Flytjum kistur, töskur, húsgögn. pianós og kœliskópa önnumst allan umbúnað á sm&- sendingum, ef óskað er. AHur flutningur ábyrgðstur. Slml 53 667 1197 Selkirk Ave. Eric Erickson. eigandi
PRINCESS MESSENGER SERVICE Við flytjum kistur og töskur, húsgögn úr smærri íbúðum ng húsmuni af öllu tæi. NEW ADDRESS: WHITLA Bldg., 70 ARTHUR ST. WINNIPEG, MAN. C. A. Johnson, Mgr.
éB1 bö/?NSONS Á
mssm
LESIÐ HEIMSKRINGLU
702 Saxgent Ave., Winnipeg, Man.