Heimskringla - 13.09.1950, Page 6

6. SÍÐA
HEIMSKRINGLA
WINNIPEG, 13. SEPT. 1950
Nordheim forseti
Þýtt hefir G. E. Eyford
Hr. Elmhorft hafði látið innrétta
þetta herbergi eins og það væri honum
brýn nauðsyn, að þau hægðu stöðu hans. Frá
þessum háu og björtu stofum var mjög þægilegt
útsýni, sérstaklega úr vinnustofunni. Á gólfinu
var þykkur dökkgrænn dúkur og græn silki-
hengi fyrir gluggum og dyrum, og útskornir
eikar húsmunir óg fullir bókaskápar. Útum
horngluggan þar sem skrifborðið hans stóð, var
ágætt útsýni til hinnar miklu brúar, sem hann
hafði stöðugt vakandi auga á.
Hr. Elmhorft sat við skrifborðið og var að
tala við Benno Reinsfeld, sem var rétt nýlega
kominn. Hann var óbreyttur í sjón og útliti, ef
nokkuð þá var hann lausari við allar siðareglur
en áður. Eftir margra ára veru í hinu litla af-
síðis fjallaþorpi og hið erviða læknisembætti
sem gaf honum ekki mikin tíma til hvíldar, og
hina stöðugu umgengni við fólk, sem lifði mjög
óbrotnu lífi hafði sett mark sitt á hann.
í þetta sinn var dr. Reinsfeld í svörtum
heldrimanna búningi sem hann bar aðeins við
sérstök tækifæri, en því miður var tíu ár á eftir
tíma og tísku, svo hann tók sig ekki sem best
út í þessum búningi; grái jakkinn og flóka hatt-
urinn sem var hans daglegi búningur fór honum
langtum betur. Það var ekki hægt að neita því
að hann var orðin nokkuð bóndalegur í háttum,
Og framkomu og hann vissi vel af þvi sjálfur,
því hann tók sér nærri ávítanir vinar síns, sem
hristi höfuðið við að sjá hann.
“Á eg að láta þig koma fram fyrir dömurn-
ar í þessum búningi?” sagði Elmhorft ergilega.
“Því í ósköpunum fórstu ekki í kjólfrakka?”
“Eg á nú orðið engan kjólfrakka”, sagði
Benno sem afsökun; “enda er slíkur búningur
ekki nauðsynlegur hér, og auk þess væri það
ónauðsynlegur kostnaður að kaupa slíkt, en eg
hef látið gera upp gamla hattin minn, og keypt
mér nýja hanska í Heilborn.”
Hann tók stóra hanska upp úr vasa sínum og
lagði á borðið fyrir framan vin sinn, sem leit
alveg undrandi á þá.
“En þú lætur þó ekki þennan skratta á
hendurnar á þér?” sagði Elmhorft, “Þeir eru
langt of stórir fyrir þig.”
“En þeir eru alveg nýjif og svo fallega gul
ir”, sagði Benno ofur lítið sár, því hann hafði
búist við að fá viðurkenningu fyrir þennan auka
kostnað, sem hann lagði í til að bæta upp á bún
ing sinn.
“Þú verður heldur en ekki álitin glæsileg
fígura hjá Nordheims”, sagði Elmhorft og ypti
öxlum.
‘Það er virkilega ekkert sem mælir með þér
þar.”
“Verð eg þá að hætta við heimsóknina?”
spurði læknirinn, í auðmjúkum biðjandi róm.
“Já, það verðurððu að gera, Bennó! Eg vil
að þú stundir Alice meðan hún dvelur hér, því
sjúkdómur hennar er farin að valda mér alvar-
legrar áhuggju. Hún hefur haft alla mögulega
lækna í IJeilborn og í höfuðstaðnum, og allir
gerðu nákvæma skoðun á henni, en engin þeirra
hefur getað hjálpað henni hið minsta. Þú veist,
hve mikið traust að eg hef á þér, sem lækni, og
vil ekki neita mér um að leyta hjálpar þinnar
fyrir hana.”
“Auðvitað ekki, mín þjónusta stendur þér
til boða, þegar þú óskar þess, en þú þekkir á-
stæðuna fyrir því, að mér er það sársaukakent,
að þurfa að hafa nokkur mök við forsetann!”
“Það er þó ekki vona eg, af því faðir þinn
og hann voru ósáttir? Þessvegna hef eg ekki
hingað til nefnt nafn þitt í hans viðurvist, en
nú er eg krefst þinnar hjálpar fyrir kærustuna
mína, verð eg þó að láta þig koma heim til okkar.
Þú mætir ekki tengdaföður mínum því hann fer
á morgun. Láttu það ekki hindra þig, Bennó, á-
stæðan fyrir þér er, að þú veigrar þér við að
umgangast hefðar dömur, vegna þess að þú ert
vanastur umgengni við bændafólkið.”
Það leit út eins og hann hefði getið rétt til,
því Bennó færði ekki fram neina mótbáru, en
bara stundi þungt.
“Þú gerir þig að síðustu að aumingja með
því að lifa þessu lífi sem þú gerir”, sagði Elm-
horft óþolinmóður. “Þú ert nú búin að vera
fimm ár í þessu lélega sveitaþorpi uppí fjöllun-
um, þar sem þú gengur fram af þér við stöðuga
áreynslu fyrir litla sem enga borgun, og það
lítur svo út að þú ætlir að vera þar alla þína æfi,
því þú hefur ekki áræði til að grípa tækifærið,
þegar þér býðst eitthvað betra. Hvernig geturðu
haldið það út, að vera þar lengur?”
“Já í kringum mig lítur allt öðru vísi út, en í
þínum skrautlegu sölum”, sagði Bennó góðlát-
lega, er hann leit yfir hina þægilegu vinnustofu
vinar sáns. “Maður verður að laga sig eftir efn-
um sínum og kringumstæðum, og efni mín eru
ekki mikil; þú hefur altaf haft millíóna hneigð,
og hefur í mörg ár haft þá einu hugsjón að verða
ríkur, og maður verður að viðurkenna að þú hef-
ur ekki látið tækifærið sleppa úr höndum þér.”
Elmhorft hleypti brúnum og sagði í særð-
um tón:
“Á eg þá líka að heyra þetta frá þér? Æfin-
lega þessa sneið um auðæfi Nordheims! Það er
eins og fólk haldi að framtíð mín sé að öllu
bundin við trúlofun mína. Er eg þá sjálfur alls
ekki neins virði?”
Dr. Reinsfeld horfði alveg hissa á hann.
“Hverslags ímyndun er þetta, Wolf? Þú
veist vel að eg ann þér hamingju þinnar af heil-
um hug, en þú ert undarlega viðkvæmur undir
eins og talið berst að því, þó þú hafir fulla á-
stæðu ti 1 að vera hreykinn af því. Hafi nokkur
fljótt og giftusamlega ráðið augnamiði sínu þá
ert þú það.”
Á skrifborði Elmhorfts stóð mynd af Alice
í skrautlega útskornum ramma. Myndin var að
sönnu lík henni, en líkingin var ekki sem best,
því hinar viðkvæmu mildu línur í andliti henn-
ar sáust ekki á myndinni, augun dauf og fjör-
laus. Þessi grannvaxna unga stúlka í hinum
skrautlegasta búningi, var sönn eftirmynd hinna
Mfsleiðu kvenna, sem maður mætir svo oft í stór-
borgunum. Dr. Reinfeld datt eitthvað þvílíkt í
hug, hann leit aftur á myndina og svo á vin sinn
og sagði:
“En þú sýnist ekki að vera lukkulegur þó
þú hafir náð takmarki þínu.”
Hr. Elmhorft sneri sér snögt og hastarlega
að honum.
“Því ekki? Hvað meinar þú með því?”
“Nú vertu ekki svona æstur! Það er þýðing-
arlaust að neita því, að þú hefur breytst á síð-
ustu mánuðunum. Eg frétti frá höfuðstaðnum,
um trúlofun þína og hélt að þú kæmir geislandi
af gleði til baka yfir fullnægingu allra framtíð-
ar áforma þinna, en í staðin fyrir það ertu stöð-
ugt alvarlegur og óvanalega vanstiltur, þú, sem
alltaf hefur verið rólegur og stiltur — hvað
gengur eiginlega að þér, Wolf?”
“Ekkert, láttu mig í friði!” svaraði hann
afundið, en Bennó fór til hans og lagði hendina
á herðarnar á honum.
“Ef trúlofun þín var þitt hjartans mál, þá
“Eg hef ekkert hjarta, það hefurðu svo oft
sagt mér”, tók Elmhorft framí fyrir honum.
“Nei, þú hefur bara nó ergelsi — og ekki
annað”, sagði Reinsfeld alvarlega.
Elmhorft lét óþoMnmæði í ljósi og sagði:
“Láttu mig vera lausan við að hlusta á préd-
ikun þína, Bennó, þú veist að í því tilliti skilj-
um við ekki hvor annan. Þú ert og verður —”
“Yfirdrifin hugsjónamaður, sem heldur
vildi borða þurt brauð með minni hjartakæru,
en aka í skrautvagni með sinni hefðar frú. Já,
eg er nú einu sinni svo ópraktiskur í eðli mínu,
og fyrstum sinn á það ekki einungis við brauð-
ið, þessvegna er það mín lukka að eg á enga sér-
staklega hjartakæra.”
“Við verðum að fara”, sagði Elmhorft, “Al-
ice á von á mér klukkan tvö. Reyndu nú að vera
eins og kurteis maður; eg er hræddur um, að
þú kunnir ekki orðið að hneigja þig á viðeigandi
hátt.”
“Þess gerist heldur ekki þörf hjá sjúkling-
um mínum”, svaraði Bennó. “Þeir eru ánægðir
með að vera læknaðir án hneigingar, og ef þú
hlýtur vansæmd af mér hjá kærustunni þinni,
þá er það sjálfum þér að kenna, því vilt þú
draga mig eins og fórnarlamb — Er ekki jóm-
frú von Thurgau þar Mka?”
“Jú!”
“Og hún er líklega orðin mikilsháttar dama
Mka?”
“Já, að minsta kosti að mínu áliti.”
Svarið var kalt og stutt, og aMs ekki uppörv-
andi fyrir vesalings læknirinn, sem sá fram á
að það yrði sér ervitt að lúta öllum keypum og
kreddum þessa fólks. Hann tók sinn gamla og
sMtna hatt af borðinu og bjó sig til að láta gulu
hanskana sína á hendur sér, er hann sagði dapur
t bragði:'
“Úr því það getur ekki verið öðruvísi — þá
í hamingjunnar nafni!”
Svo sem hálftíma gang frá stöðvarbygging-
unni var hið nýja skrauthýsi forsetans fyrir of-
an járnbrautina. Það stóð í fjallshMð, og var
útsýni þaðan hið fegursta yfir daMn, og um-
hverfið. Skógar höfðu verið ruddir á stóru svæði
og breytt í fagran listigarð. Það hafði kostað
mikla fyrirhöfn og stór fé, en Hr. Nordheim var
ekki vanur að halda í skildingana þegar honum
kom eitthvað til hugar, sem honum þótti mikils-
vert; hann gaf byggingarmeistaranum fullkomið
einræði á verkinu. Hr. Elmhorft hafði komið
öllu svo fyrir, að byggingin var hreint og beint
meistaraverk; þessi bygging var ákveðin að
vera eign kærustunnar hans. Að innan var allt
hið kostbærasta skraut er hugsanlegt var, svo
ekkert stóð að baki hinna skrautlegu haMa auð-
manna í höfuðstaðnum.
Forsetinn hafði flutt fyrir fáum dögum með
f jölskyldu sína í þetta nýja skrauthýsi, og Alice
átti að vera þar yfir sumar mánuðina. Hr. Nord-
heim hafði eins og ávalt engan tíma til að taka
sér hvíld; hann hafði bara sín herbergi hér, en
að öðru leiti varð hann, vegna sinna margbrotnu
umsýslana, að vera í höfuðstaðnum. Hann ætl-
aði að fara strax um morgunin, en tafðist við
að svara mörgum áríðandi bréfum. Vagninn hans
beið tilbúin úti fyrir, en hann var inni hjá syst-
urdóttir sinni, sem hann þurfti að tala við áður
en hann færi.
Herbergi Ernu var á efsta lofti í húsinu;
glerhurðin sem var fyrir dyrunum út á svaMrnar
stóð opin, og Greif lá út á svölunum og sleikti
sólskinið.
Hundurinn var sú einasta endurminning,
sem Erna hafði tekið með sér frá sínu gamla
heimkynni, og hún hélt sinni verndarhendi yfir
honum gegn móðurbróðir sínum og frú von Los-
berg, sem gátu ekki Mðið hann — þessa and-
styggilegu skepnu —. Það átti að skilja hann
eftir, en það hefði kostað heilmikla rimmu.
Erna afsagði að fara í þetta nýja hús, ef hún
mætti ekki taka hundinn sinn með sér, og hr.
Nordheim hafði að síðustu gefið það eftir með
því skilyrði að hundurinn kæmi aldrei inní fjöl-
skylduherbergin; það kom heldur ekki fyrir.
Greif var nú orðin siðaðri og hélt sig aðeins þar
sem hann var ekki í vegi fyrir frú von Losberg,
sem hataði hann.
Það hlaut að vera eitthvað alvarlegt erindi
sem hr. Nordheim hafði við Ernu. Hann var
ekki vanur að eyða tíma í samtal við fjölskyld-
una, né umgengni við hana; hann sást vanalega
ekki nema við borðið, ef hann var þá ekki burtu
heila daga eða lengur.
Umgengni hans við dóttur sína var köld og
systirdóttir sína inngegnst hann eins og ókunn-
uga. Hann Mfði sínu lífi í viðskifta og f jársýslu
heiminum, alt annað var fyrir utan hann.
Hann var ferðbúin er hann kom inn til Ernu
og virtist vera í mesta flýtir, og sagði fyrirvara
laust:
‘E‘g kom til að láta þig vita, að eg fékk bréf
í morgun frá hr. Waltenberg. Hann kom í gær
til Heilborn og ætlar að vera þar nokkrar vikur;
eg býst við að hann heimsæki þig á morgun.”
Hann sagði þetta kæruleysislega, en það
var ákveðin bending í augnatilMti hans, er hann
leit til Ernu. Hún tók fréttinni eins kalt og
kæruleysislega og svaraði rólega:
“Jæja, eg skal segja Alice og frú von Los-
berg frá því.”
“Frú von Losberg veit um það, og veitir ;
honum góða móttöku, en eg vil að þú takir og
vel á móti honum. Heyrirðu það, Erna!”
“Eg veit ekki til þess, móðurbróðir, að eg
hafi verið ónærgætin við gesti þína.”
“Gesti mína? Eins og þú vitir ekki eins vel
! og eg hvað það er sem dregur hann hingað, og |
að hann tekur sér dvalarstað í Heilborn. Hann !
vi 11 nú fá að vita vissu sína og eg get ekki láð
honum þó hann sé orðin leiður á þessari óvissu
sem honum hefur verið haldið í nú í fleiri mán- j
uði.”
“Eg hef ekki haldið honum í neinni óvissu”
sagði Erna kalt. “Eg hef bara haldið honum í
hæfilegri fjærlfgð, því hann virðist að vera
þeirrar skoðunar, að hann þurfi ekki annað en i
rétta út hendina eftir hverju helst sem hann
óskar.”
“Um það deilum við ekki, því þú virðist
með kaldlyndi þínu að hafa komist að því rétta.
Menn eins og Waltenberg sem hefur sína eigin
siði, og álítur hvert fjölskylduband sem hlekk, I
verður að vera meðhöndlaður á sérstakan hátt. j
Fljót eftirgefning hefði kanske gert hann efa- j
saman, en mótspyrnan hvetur hann til að ná því
sem hann ætlar sér.”
Erna leit þvermóðskulega á móðurbróðir
sinn og sagði:
“Þetta er þinn útreikningur, en ekki minn”.
“Það er sama hvers útreikningur það er, ef
hann er réttur”, sagði hr. Nordheim, án þess að
ansa þeirri ósökun sem lá í orðunum. “Eg hef
hingað til ekki blandað mér í það máf því eg sá
að leiðin lá beint að takmarkinu, en nú vil eg
biðja þig að draga ekki lengur að gefa hreint og •
afgerandi svar. Eg er í engum efa um, að hr.
Waltenberg muni bráðlega leggja hina afger-
andi spurningu fyrir þig, og þitt svar —”
“Getur orðið annað en hann byggist við!”
sagði Erna í ákveðnum róm.
Hr. Nordheim hnykkti við, og horfði ógn-
andi á systurdóttir sína.
“Hvað á þetta að þýða? Þér kemur þó varla
sú heimska í hug að neita honum?”
Hún þagði en í andliti hennar brá aftur fyr
ir hinni bitru þrjósku, sem spáði engu góðu.
Nordheim þekkti vel þennan svip og hleypti
brúnum.
“Erna, eg vona að ekki verði lagðar ónauð-
synlegar hindranir í vegin fyrir mitt alvarlega
og vel yfirvegaða áform, með giftingu þína með
manni —”
“Sem eg elska ekki!” tók hún frammí fyrir
honum.
Hr. Nordheim brosti glettnis og meðaumk-
unarlega.
Átti eg ekki von að það væri ein eða önnur
grylla á bakvið! Ást! Hinar svoköMuðu ástartrú-
lofanir enda æfinlega í vonbrigðum. Hjóna-
bandið verður að byggjast á skynsamlegum
grundvelM, það getur þú séð af dæmi AHce;
heldurðu kanske, að hún hafi látið æfintýralega
tilfinningu ráða trúlofun sinni, eða að Hr. Elm-
horft hafi gert það?”
“Ónei, — allra síst hann”, sagði hún
“Það er auðvitað frá þínu sjónarmiði glæp-
ur. Eg fel honum kvíðalaust framtíð dóttir
minnar, og er full viss um að hann verður henni
góður eiginmaður. En draumóra mann hefði eg
hreint ekki valið fyrir tengdason. Hr. Walten-
berg getur látið slíkt eftir sér, hann hefur ráð
j á því. Hann er í eðH sínu eins sérlyndur og þú.
Þið eruð hvort öðru Mk, og þessvegna get eg
ekki skiMð, hvað þú getur sett út á hann.”
“Sjálfs elsku hans! Hann lifir einungis fyr-
ir sjálfan sig og lífsnautnir sínar. Hann þekkir
hvorki föðurlands ást skyldur né metnað og vill
ekki þekkja það, því það hindrar munaðar
hneigð hans. Slíkur maður hefur aldrei neitt
ærlegt augnamið, né framtíð, og getur heldur
ekki elskað konu, því hann elskar bara sjálfan
sig.”
“En hann bíður þér hendi sína, og í þessu
tilfelli er það aðal málið. Ef þú bara krefst metn
aðar og atorku af þínum tilkomandi manni, þá
hefur þú átt að giftast hr. Elmhorft. Hann á
framtíð fyrir sér; það er eg viss um.”
Erna hrökk við, og málrómur hennar var
næstum skerandi, er hún sagði:
“Má eg biðja þig, móðirbróðir, að hlífa mér
við svona spaugi.”
“Mér er ekkert spaug í hug”, sagði hr. Nord
heim stutt. “En í stuttu máli sagt, háttalag þitt
við hr. Elmhorft er særandi, og framkoma ykk-
ar hvort við annað er til Mtillra þæginda fyrir
umgengi ykkar. Eg vil alvarlega biðja þig að
leggja niður stríðnistón þinn sem þú hefur van-
ið þig á er þú talar við hann. En að koma aftur
að aðal málefninu — það er eins og þú haldir,
í að þú getir vaMð milli allra mögulegra biðla og
kosið þann sem best svarar til þinna ímyndana;
mér þykir fyrir að opna augu þín fyrir þeirri
! vitleysu, en sannleikurinn er sá, að þú hefur um
; enga að velja. Það eru nógir til að sækjast eftir
fátækri fallegri stúlku og gera hana að vilMngi
— en ekki til að giftast henni. Mennirnir líta á
efnahag. Þetta er í fyrsta sinn, sem nokkur
hefur beðið þín, og það verður mjög Mklega sá
síðasti. Auk þess er hann hinn glæsilasti mað-
ur, sem þú gast ekki gert þér vonir um — þú hef
ur fulla ástæðu til að láta ekki þetta ágæta tæki-
færi sleppa úr höndum þér.”
Þetta var ekki sagt í neinum velvildar tón;
það var eitthvað ótrúlega særandi og tilfinning-
arlaust í því, hvernig hann sagði frænku sinni,
að hún, þrátt fyrir fríðleik sinn, gæti ekki gert
kröfu til að vera elskuð og eftirsótt, því hún
væri fátæk. Erna var orðin föl í andliti og varir
hennar titruðu en andlitssvipur hennar bar eng-
an vott um tilslökun.
“Og ef eg gríp svo ekki þetta tækifæri?”
spurði hún með hægð.
“Þá verðurðu að kenna sjálfri þér um afleið-
ingarnar. Staða þín yrði varla öfundsverð, ef
þú giftir þig ekki, eins og þú veist, giftir Ailce
sig næsta ár.”
“Og einmitt á samatíma verð eg orðin
myndug og sjálfri mér ráðandi!”
“Sjálfri þér ráðandi!” endurtók hr. Nord-
heim í háði. “Hvað þetta lætur hátt í eyrunum!
Ertu kanske ófrjáls hér í mínu húsi, sem þú
varst tekin inní, sem dóttir? Eða treystir þú á
arfin eftir föður þinn? Það er sama sem ekki
neitt, og þú ert orðin vön við hefðarkvenna lifn-
aðarhætti.”
“Eg hef lifað hinu einfaldasta lífi með
föður mínum”, sagði Erna biturt, “og við vorum
sæl — í þínu húsi hef eg aldrei verið það!”
Hr. Nordheim ypti fyrirlitningarlega öxl-
um.
“Þú ert sönn dóttir föður þíns. Hann vildi
heldur lifa á litlu bændabýli, en gera sig stóran
í heiminum með sínu gamla velþekkta nafni.
Nú býður hr. Waltenberg þér þetta eftirsótta
frelsi. Sem konan hans færð þú auðæfi, glæsi-
lega stöðu. Hann veitir þér allar óskir þínar og
eftirlanganir, ef þú kant rétt með hann að fara.
Eg krefst í síðasta sinn, þú gætir skynsemi þinn
ar í þessu máli. Ef þú gerir það ekki, erum við
skilin að fullu og öllu. Eg hef ekkert umburðar-
lyndi með þessari þvermóðsku sem virðist að
vera arfgeng í Thurgau ættinni.”
Erna svaraði engu, og hann- virtist ekki
heldur búast við þvl, en stóð við hurðina og
sagði með ískaldri áherslu:
“Eg vona að þegar eg kem aftur, að þú
verðir trúlofuð — Vertu sæl!”
Hann fór, og eftir fáar mínútur keyrði hann
á stað.
Erna fleygði sér niður í hægindastól. Sam-
talið hafði gengið nær henni en hún vildi láta
móðurbróðir sinn merkja, sem aðeins leit á gift-
ingu hennar sem hagkvæm viðskifti.
Trúlofuð! Það fór hrollur um hana við orð-
ið, sejn annars hefur vanalega fagnandi hljóm
fyrir allar ungar stúlkur, og þó elskaði þessi
maður hana, sá eini sem ekki lét það standa í
vegi, hvort heldur hún var rík eða fátæk; sem
vildi taka hana burt úr þessu húsi, þar sem að
peningar drottnuðu yfir öllum mannlegum til-
finningum, og fara með hana langt út í heim,
út í frelsi og fegurð! Kanskje gæti hún lært að
elska hann, kanske væri hann ástar sinnar verð-
ugur! Mundi sér verða mögulegt að yfirvinna
sig til þess?