Lögberg - 20.04.1922, Blaðsíða 2

bU. I
inJBERU, F [MTUDAGINN 20. APRIL 1922.
Ef yður getur
ekki batnað
TAKIÐ “FRUIT-A-TIVES” OG
VERIÐ HEILBRIGÐ.
“Fruit-a-tives” hið óviðjafnan-
lega meðal, sem (byggir upp, er á-
reiðanlega bezta meðalið, sem
fólk hefir fengið.
Alveg eins og oranges, epli,
víkjur og sveskjur eru náttúr-
unnar meðul, eins er “Fruit-a-
tives” búið til úr þessum aldin-
um, en bætt að miklum mun. Er
alveg sérstakt við allri maga-
veiki, og lifrarveiki, og nýrna
sjúkdómum; einnig gott við höf-
uðveric og harðlífi, meltingar
leysi og taugasjúkdómum.
Ef þér á að líða vel, þá taktu
“Fruit-a-tives”. Askjan' á 50c.,
6 fyrir $2.50, reynsluskerfur 25c.
Fæst hjá llum lyfslum eða póst-
frítt frá Fruit-a-tives, Limited,
Ottawa.
Hann var tilfinninganæmur mað-
ur og gerði bæði að gleðjast inni-
lega og hryggjast sárlega. Sam-
vizkusamur var hann og hinn
vandaðasti maður til orða og
verka, og trú sinni hélt hann vel
til dauðadags.
Fjöldi manna sakna porsteins
pórarinssonar. Er þó skarðið
sárast, isem höggvið er í heimilið,
þar sem ástríki hans hefir aldrei
brugðist, svo frábærlega góður
eiginmaður og faðir sem hann
var. Ekkja hans og börn blessa
minningu hans. Og þau færa
ástarþakkir öllum þeim mörgu,
sem þau hafa aðstoðað á margan
hátt á dimmum dögum.
Minningarorð.
porsteinn pórarinsson.
Fráfalls porsteins kaupmanns
l>órarinssonar hefir áður verið
getið í blöðunum. Hann andað-
ist á heimili sínu, 747 Beverley
Str. Winnipeg, 13. marz 1922, én
hafði áður verið veikur í tíu mán-
uði. Jarðarförin fór fram 15.
s. m. frá Fy.rstu lút. kirkju, að
viðstöddu fjölmenni. sóíknarprest-
ur og fornvinur porsteins, dr.
Björn B. Jónsson, flutti líkræðuna.
porsteinn pórarinsson var
fæddur í Kleif í Fljótsdal í N.-
Múlasýslu 1. dag desember-mán-
aðar árið 1862. Foreldrar hans
voru pórarinn Jónsson, bóndi á
Kleif, og kona hans Guðrún
porsteinsdóttir. Föður sinn
misti porsteinn tveggja ára gam-
aM. Var hann þá tekinn til
fósturs af hinum alkunnu merkiiS'-
hjónum Sigfúisi Stefánssyni og
Jóhönnu Kerúlf, sem um mörg ár
bjuggu rausnadbúi á Skriðu-
Klaustri í Fljótisdal.
Vorið 1883 innritaðist porsteinn
í , búnaðarskólann á feyðum, og
iauk þar butfararprófi með ágæt-
is-einkunn vorið 1885.
Vorið 1886 kvæntist porsteinn
og gekk að eiga Sigríði Jónsdótt-
ur. Pálssonar frá Viðvík í Skaga-
firði. Sama ár fluttu þau hjón
til Canada, settust að í Winnipeg
og hafa búið hér ávalt síðan. Lif-
ir Sigríður mann sinn ásamt þrem-
ur bömurn þeirra hjóna, en þrjú
börn önnur, er þau hjón eignuðr
uist, dóu í æsku. Börnin, sem
difa, eru öll hjá móður sinni: Guð-
rún Margrét, jþórarinn Jón, og
Tómassína Andrea, gift Fred
Scott.
Við verzlúnarstörf var por-
steinn sál. pórarinson riðinn um
35 ára skeið. Var hann fyrst
nokkurn tíma við álnavöruverzlun
þá, sem Bergvin Johnson rak á
norðaustur horni Ross og Isabell
Str. Eftir það var hann um
hríð ráðsmaður blaðsins “Heims-
kringlu”. pá mörg ár við verzlun
Árna Friðriksisonar á Ross Ave.
Síðustu tíu árin rak hann mat-
vöruverzlun á eigin reikning í
félagi við Halldór Bjarnason, á
'homi Wellington og Victor Str.
Var verzlunin nefnd “Wellington
Grocery,” en félagsnafnið var
“Thorarinson & Bjarnason”.
Allir þeir, sem lengi hafa búið
í Winnipeg, þektu porstein pór-
arinson, og Ijúka allir upp einum
munni um mannkosti hans. Hann
var hið mesta prúðmenni I hví-
vetna, raungóður og hjálpsamur
svo að ekkert mátti hann aumt sjá. I
Hann var greindur maður og vel'
að sér, en sérlega yfirlætislaus. |
Glaðvær var hann að eðlisifari, þó
á síðari árum hefði heilrubilun og \
mótlæti sett á hann þyngri svip.
■ I /IMA Pú gerir enga til-
| |ÍLf IflMraun út 1 bláinn
L með því að nota
Dr. Chase’s Olntment við Eczema
og öðrum húðsjúkdómum. Jað
græðir undir eins alt þesskonar. Ein
askja til reynslu af Dr. Chase’s Oint-
ment, send fri gegn 2c. frímerki, ef
nafn þessa blaða er nefnt. 60c. askj-
an I öllum lyfjabúðum, eða frá Ed-
manson, Bates and C., Ltd, Toronto.
Veðmálið.
Eftir Anton P. Chekhov.
I.
pað var haustkvöld og níða-
myrkur úti. Banlkastjórinn
gamli gekk umi gólf í skrifstof-
unni sinni og var að hugsa um
boðið, sem hann hafði haft heima
hjá sér fyrir fimtán árum síðan.
— par voru margir gáfaðilr
menn samankomnir og samræður
fjörugar.
Á meðal annars, sem þar bar á
gómja, var líflátsshegning. Gest-
irnir flestir, þar á meðal hálærð-
ir prófessorar og blaðamenn, voru
dauðaheghingunni mótfallnir, þeir
sögðu að það væri óviðeigandi og
ósamboðið siðferðismeðvitund
kristins fólks.
Sumir héldu að í stað dauða
hegningarimnar ætti æfilangt
fangelsi að korna.
“Eg er ykkur ekki samdóma,”
mælti húsráðandinn. “Eg hefi
hvorki reynt dauðahegningu, né
lífstíðar fangelsi sjálfur, en ef
maður mætti dæma um hvort
væri réttlátara, þá er það mín
skoðun, að dauðahegningin sé
mannúðlegri og frá siðferðislegu
sjónarmiði ákjósanlegri en fang-
elsisvistin. Aftakan gerir út
af við mann tafarlaust, fangels-
isvistin drepur mann smátt og
smátt. Hvört er mannúðlegra að
lífláta mann umsvifalaust eða að
pína lífið úr mönnum uppihalds-
laust í fleiri ár?”
“Báðar aðferðirnar eru jafn
rangar frá siðferðislegu sjónar-
miði,” svaraði einn af gestunum,
“því takmark beggja er eitt og
hið sama — að taka mannslíf.
Ríkið er ekki guð. pað hefir
engan rétt til þess að taka það,
sem það á ekki ráð á að veita þó
það hafi hvöt til þess.”
Á meðal gestanna var ungur
lögfræðingur, á að giska tuttugu
og fimm ára gamall. Og þegar
hann var beðinn um álit sitt í
þessu máli svaraði hann:
“Dauðahegning og lífstíðar
fangelsi eru jafnranglát frá sið-
fræðilegu sjónarmiði,, en ef eg
ætti um þá kosti að velja, tæki eg
vissulega þann síðari. pað er
betra að lifa á einhvern hátt,
heldur en lifa ékki.”
Ú.t úr þessu spunnust fjörugar
umræður. Bankastjórinn sem
þá var yngri og örari í lund, sló
hnefanum í borðið og sneri sér að
lögfræðingnum og hrópaði með
frekju:
“pað er lýgi. Eg skal veðja
við yður tveimur miljónuml, að
þér munduð ekki tolla í fanga-
klefa í fimm ár.”
“Ef þér meinið þetta,” évaraði
lögfræðingurinn, “þá skal eg
veðja, að eg skal ekki að eins tolla
í fangelsinu 1 fimm ár, heldur, í
fimtán ár.”
“Fimtán! Gott!” hrópaði banka-
stjórinn. “Herrar minir eg
veðja tveimur miljónum.”
“Eg geng að því. pér véðj-
ið tveimur miljónum, en eg
frjálsræði mínu,” sagði lögfræð-
ingurinn.
þannig stóð á að þetta glanna-
lega veðmál var gjört. Banka-
stjórinn, sem átti fleiri miljónir
en hann gat talið og sem velemeg-
un hafði gert ógætinn og kærulaus
ann, var í sjöunda himni út af
þessu tiltæki sinu. Á meðan á
kvöldverði s-tóð sagði hann i gletni
við lögfræðinginn:
“Gætið nú skynseminnar, ungi
maður, áður en það ef um seinan
Tvær miljónir eru mér einskis-
virði, en þér komið til að tapa
þremur eða fjórum beztu árum
æfi yðar, eg segi þremur eða
fjórum, því þér endist víst
ekki lengur í fangelsis-
vistinni. Gleymið því ekki heldur,
ógæfusami maður, að einginval
yðar í þessum efnum verður
þyngra, en ef þér hefðuð verið
neyddir til þess. Umhugsunin um
að hafa réttinn til frjálsræðis
hvenær .sem þér óskið, eitrar alt
fangelsislíf yðar. Eg kenni í
brjósti um yður.”
öll þessi atriði komu nú fram
í huga bankastjórans þar sem
hann gekk fram og aftur um
gólfið í skrifstofu sinni og hann
spurði sjálfan sig: “pví var eg
að gjöra þetta veðmlál? Hvaða
gagn gjörði það? Lögfræðingur-
inn tapar fimtán árum af æfi
sinni og eg tveimur miljónum.
Mun það sannfæra fólk um að
dauðhegning sé verri eða betri
en æfilöng fangelsisvist? Nei,
nei! heimska. Frá minni hálfu
var það dutlungar úr manni, sem
hefir allsnægtir, af hálfu lög-
fræðingsinis, peningagræðgi.
Hann rifjaði upp í huga sín-
um hvað þeir hefðu gert kveld-
ið eftir að veðmálið var ákveðið.
pað var ákveðið að lögfræðing-
urinn yrði að hlýða hinum ströng-
ustu reglum á meðan á fangelsis-
vistinni stæði, en fangelsið var
í þeim enda húss bankastjórans
sem út að garðinum vissi. Aldrei
mátti hann koma út fyrir húsdyr
né heldur hafa nokkurt samneyti
við fólk, ekki einu sinni að heyra
mál manna eða taka á móti bréf-
um eða blöðum.
Honum var leyft að hafa hjá
sér hljóðfæri, að lesa bækur og
skrifa bréf og hann mátti fá eins
mikið vín og hann vildi drekka
og tóbak til að reykja. Honum
var leyft að líta út um ofurlítið
gat, sem búið var til á vegginn,
en hann mátti ekki tala eitt orð,
helduir að eins sjá hvað framfæri
úti fyrir. Nauðsýnjar allar svo
sem bækur, músik, vín og tóbak
gat hann fengið með því að skrifa
á blað það sem hann vantaði og
rétt miðan út um gatið á veggn-
um.
í samningunum var það skýrt
tekið fram, að hann skyldi vera
aleinn í fimtán ár, frá því klukk-
an tólf 14. nóvember 1870 til 14.
nóvember 1885, og ef hann gerði
hina minstu tilraun með að kom-
ast í burtu fyrir þann til tekna
tíma þá' skyldi bankastjórinn
laus allra mála.
Fyrsla fangelsisárið báru lín-
ur þær, er hann sendi út, vott um
að honum ieiddist mjög einveran.
Hljóðfæras'láttur heyrðist dag og
nótt frá fangelsi hans. Hann
hafnaði bæði víni og tóbaki.
“Vín”, ritaði hann, “æsir fýsn-
irnar, en þær eru aðal óvinir
fanganna; auk þess er ekkert
eins leiðinlegt og að drekka gott
vín einsamall og tóbakið eyðilegg-
ur loftið í herberginu”. Fyrsta
árið las lögfræðingurinn léttar
bækur, skáldsögur, bækur um
hryðjuverk og morð, og skemti-
bækur.
Á öðru árinu þagnaði hljóð-
færið alveg í klefa lögfræðings-
ins. En í stað þess tók hann að
lesa fræðibækur. í þrjú ár hélt
hann áfram að lesa bækur bók-
mentaiegs eðlis. En á fimta ár-
inu tók hann aftur að leika á
hljóðfærið og tók að drekka vín.
Þeir sem nánasta eftirtekt
veittu honum, sögðu, að í heilt
ár hefðist hann ekkert að, ann-
að en éta, drekka og sofa. Hann
teigði oft úr sér og talaði iðulega
við sjálfan sig í æstum málrómi.
Hann snerti ekki við neinni bók.
Stöku sinnum settist hann við
borð á nóttunni og skrifaði þá
stundum lengi, en svo reif hann
það alt í sundur, þegar hann
hætti. Og stundum grét hann
þungt.
Á síðari hluta hins sjötta árs
tók hann að lesa tungumál, heim-
speki og sögu, og svo sótti hann
lesturinn fast að (bankastjórinn
hafði varla undan að útvega hon-
um bækur. Á fjórum árum
las hann um sex hundruð bækur,
og það var á meðan að ástríðan
að drekka í sig innihald slíkra
bóka varði að bankastjórinn fékk
eftir fylgjandi bréf:
“Kæri fangavörður minn! Eg
skrifa þessar línur á sex tungu-
málum. Gjörið mér þann greiða
að sýna þær málfræðingum. Látið
þá lesa þær og ef þeir geta ekk-
ert sett út á þær frá málfræðis-
legu sjónarmiði, þá bið eg yður
að láta iskjóta úr byssu í garðin-
um svo eg fái að vita að erfiði
mitt hafi ekki verið til ónýtis.
Afburða menna allra alda og
allra landa tala mismunandi
tungumál; en í sál þeirra brenn-
ur sami neistinn. ó, ef þér skild-
uð þá guðdómlegu gleði, sem í
hjarta mér er út af því að geta
skilið mál þeirra.”
Ósk fangans var uppfylt. Tvö
skot riðu af úti í garðinum fyr-
ir utan klefa hans. Eftir að
tíu ár voru liðin, sat lögfræð-
ingurinn hreyfingarlaus við borð
í klefa sínum og las að eins í
Nýjatestamentinu. Bankastjór-
anum þótti afar einkennilegt að
maður, sem á fjórum árum hafði
drukkið í sig innihald sex hund-
ruð bóka, skyldi nú hafa eytt ná-
lega heilu ári til þess að lesa
eina bók, sem ekki væri neytt
sérlega torvelt að skilja og ekki
heldur neitt sérlega ,stór bók.
Svo hætti hann að lesa Nýjatesta-
mentið og tók að lesa guðfræði
og kirkjusögu.
v Síðustu tvö árin af fangelsis-
vist sinni las fanginn ótrúlega
mikið af bókum um allslags efni.
Stundum las hann náttúrufræði,
Stundum rit Byrons eða Shakes-
peares. Hann sendi skriflega
beiðni um læknisfræðlslegar bæk-
ur og bækur um eðlisfræði í sama
sinn, og bækur um heimsspeki
og guðfræði. Lestur hans var
nú eins og viðleitni manns, sem
hefir lent í skipbroti og er að
reyna að bjarga sér á sundi inn-
anum alt rekaldið.
II.
Alt þetta kom fram, í huga
bankastjórans og svo sagði hann
við sjáifan sig: “Klukkan tólf
á morgun fær hann frelsi sitt og
eg verð að borga honum tvær
miljónir samkvæmt samningun-
um. Ef eg borga þær, er eg ör-
eigi, og þá er úti um mig —”.
Fimtán ár eru liðin síðan veð-
málið var gjört og þá hafði banka-
stjórinn meiri peninga en hann
vissi hvað hann átti að gjöra við.
En nú var hann hræddur við að
spyrja sjálfan sig hvort hann
hefði meira af peningum eða
skuldum. Fjárhættu fyrirtæki
af ýmsu tægi höfðu féflett hann
og svo sterku haldi höfðu þau
náð á honum, að hann gat jafn-
vel ekki nú á efra aldri slitið sig
frá þeim. Og þessi yfirlætis
mikli og djarfi fjármálamaður
var nú bara orðinn algengur
bankastjóri, sem titraði og iskalf í
hvert sinni er eignabréf þau er
hann hafði með höndum, hækk-
uðu eða féllu á peninga markað-
inum.
“petta andstygðar veðmál”!
tautaði bankastjórinn gamli og
greip höndunum um höfuð sér í
örvæntingu. “Hvi skyldi maður-
inn ekki hafa dáið? Hann er að
eins fjörutíu ára gamall. pað er
svo sem auðséð, að hann tekur
mitt síðasta cent, giftir sig svo,
lifir ánægjusömiu lífi, verzlar í
kauphöllinni, og á alt þetta má eg,
vesalings þurfamaður, horfa og
heyra sömu orðin af vörum han.s
dag eftir dag”. ”Eg er yður inni-
lega þakklátur fyrir alla þessa
Mfsánægju. Leyfið mér að hjálpa
upp á yður”. “Nei, slíkt er ó-
þolandi. Eini vegurinn til þess
að komast hjá gjaldþrotum og
smán, er að maðurinn deyi”.
Klukkan var að enda við að
slá þrjú. Bankastjórinn stóð og
hlustaði. Fólkið í húsinu var alt
í fasta svefni og það var ekkert,
sem rauf hina djúpu þögn næt-
urinnar, nema skrjáfið í frosnu
viðarliminu fyrir utan glugann,
þegar vindurinn hreyfði það.
Hljóðlega gekk bankastjórinn
að öryggis skáp sínum, lauk hon-
um upp tók út úr honum lykil-
inn að hurðinni, sem ekki hafði
verið opnuð í fimítán ár, fór svo í
yfirhöfn sína og fór út úr hús-
inu. 1 garðinum fyrir utan var
niðamyrkur og nætur loftið var
kalt. pað var rigning, vindurinn
hráslagalegur, suðaði í trjánum
í garðinum og gaf engin grið.
Bankastjórinn reyndi að greina
hluti í garðinum, en hvernig
sem hann fór að, gat hann hvorki
séð til jarðar né greint hvítu
myndastyttuna, sem hann vissi
af í garðinum, eða trén. Hann
fór mjög gætilega í áttina til
fangaklefans, og þegar hann
var rétt kominn að honum kall-
aði hann tvisvar á varðmíanninn,
en hann gengdi ekki. Hann hafði
auðsjáalega dregið sig inn úr
rigningunni og vindinum, og var
máske steinsofandi, annaðhvort í
eldhúsinu, eða í vermireitshús-
inu.
“Ef mig brestur nú ekki kjark
til þess að framkvæma ásetning
minn”, hugsaði bankastjórinn,
“þá fellur grunurinn á varð-
manninn”.
í myrkrinu fikraði hann sig á-
fram og þreifaði fyrir sér unz
hann fann tröppurnar, sem voru
við fordyr hússins, er fanginn
var í. Hann opnaði hurðina og
gekk inn í ganginn fyrir innan.
Hann leitaði eftir eldspýtu í
vasa sínum, fann hana', kveikti
og litaðist um. Enga lifandi sálu
var þar að sjá. Tómt rúmstæði
stóð í ganginum og hitunar ofn
út í einu horninu. En innsiglið
á hurð fangans sem snéri út í
þenna gang, var óbrotið.
pegar eldspýtan var brunnin
og aftur varð dimt, setti .titring að
bankastjóranum út af geðshrær-
ingunni, sem hann var komin í.
Hann gekk að ofurlitlu opi, sem
var á veggnum, og leit inn í fanga-
klefann.
Á iborðinu í klefanum logaði
kertaljós dauflega. Við borðið
sat fanginn, og sneri baki að
bankastjóranum svo hann sá
ekki nema hárið bakið og hend-
urnar á honum. Á borðinu fyr-
ir framan hann lágu bækur, á
tveimur stólum, sem voru í her-
berginu og til og frá um gólfið.
Þarna beið bankastjórinn í
fimm mínútur án þess að fang-
inn hreyfði sig minstu vitund.
Fimtán ára einvera hafði kent
honum að sitja hreyfingaylaue
tímum saman.
Bankastjórinn klappaði ofur
hægt á gluggann með fingrunum
en fanginn hreyfði sig ekki að
' heldur. pá braut bankastjórinn
j innsiglið á hurðinni mjög varlega
' setti lykilinn í skrána og sneri
honurn. pað urgaði í skránni og
manraði í hjörunum á hurðinni,
er hann lauk henni upp, og bjóst
hann við að fanginn mundi hljóða
upp og stökkva upp úr sæti sínu
við hávaðann. prjár mínútur liðu
og sama kyrðin ríkti yfir fangan-
um sem áður, svo bankastjórinn
réð af að fara inn í klefan.
Við borðið sat maður, sem var
ólíkur öllum öðrum mönnum.
pað var beinagrind, andlitið fölt
og holdlaust, hárið strý-kent
og féll niður um herðar, skeggið
óhirt og ljótt útlits. Andlitsblær-
inn var gulieitur, kinnarnar sogn-
ar, bakið mjótt og herðarnar rýr-
ar og hendurnar, sem hann hvíldi
höfuðið á, svo magrar, að hryggi-
legt var á að líta. Hárið var orðið
silfurgrátt og enginn, sem séð
hefði fangann, hefði geta látið
sér detta í hug, að hann væri að
eins fjörutíu ára gamall.
Á borðinu fyrir framan fang-
ann láu blöð sem voru þétt skrif-
uð með skýrri en smárri rithönd.
“Vesalings ræfillinn”, hugs-
aði bankastjórinn, “hann sefur
og er líklega að dreyma um mil-
jónirnar. Eg þarf ekki annað,
en hrista hann fleygjia honum svo
í rúmið og kæfa hann með kodd-
umL Hann er nú þegar meira
en hálf dauður; og þó nákvæm
rannsókn verði hafinn út af dauða
hans, þá verður enginn nær um
hina eiginlegu ástæðu. En lát-
um mig lesa fyrst, það sem hann
hefir skrifað.”
Bankastjórinn tók blöðin af
borðinu og las:
“Á morgun, klukkan tólf e. h.,
verð eg frjáls og get aftur átt
samneyti við fólk. En áður en eg
fer út úr þessum klefa—áður en
eg ,sé sólina aftur þá finst mér
eg þurfa að segja nokkur orð til
yðar. Eftir minni bestu sam-
vizku og frami fyrir guði mínum,
sem alt sér og þekkir, lýsi eg yf-
ir því, að eg fyrirlít frelsið, lífið,
heilsuna og alt, sem þesisar bækur
yðar kalla blessun lífsins.
í fimtán ár, hefi eg veitt lífinu
á jörðunni nákvæmt athygli. Að
vísu hefir jörðin og fólkið verið
hulið sjónum mínum, en úr bók-
um yðar drakk eg gómsætt vín, í
anda söng og ljóð, veiddi dýr og
villigélti á mörkinni og elskaði.
Og fagrar konur í líkingu við
skýin óendalegu, sem ímyndunar-
afl stórskáldanna skapa, komu
til mín á næturþeli og hvísluðu
undursamlegum sögum, í eyru
mér, svo mig Já við svima. í bók-
um yðar kleif eg upp á hæðsta
tind Elbruz og Blanc fjallanna,
oig sá þaðann sólina rísa á morgn-
ana og roða loft, lög og fjallshLíð-
ar með hinum glóandi geislum
sínum, þegar hún seig til viðar á
kveldinn. Frá þeim sjónarhóli sá
eg þrumuljósið kljúfa skýin; eg sá
græna skóga, akra, ár, vötn og
bæi, eg heyrði blásturinn í eim-
pípunum og óminn frá hljóðfær-
unum; eg snerti vængi hinna í-
smeygilegu ára sem komu til mín
að tala við mig um guð.
1 bókum yðar kastaði eg mér
í botnlaust hyldýpi, framkvæmdi
kraftaverk, brendi borgir til
grunna, kendi ný trúarbrögð, og
lagði lönd undir mig.
Bækur yðar færðu mér vísdóm.
Alt það sem hinn óþreytandi
mannsandi hefir hugsað í gegn-
um aldirnar er orðið að ofur litlu
hnoða í heila mér. Eg veit að eg
er vitrari en þér allir. Og eg
fyrirlít bækur yðar, fyrirlít all-
an veraldar vísdóm og öll verald-
ar gæði. pað er alt tómlegt, ófull-
komið, ótraust og kvikult eins og
mýrarljós. pótt þér séuð stolt-
ur, vitur og fallegur, þá samt
sópar dauðinn yður af jörðinni,
eins og músunum, sem í jörðu
grafa sig; og framtíð, saga og ó-
dauðleiki þeirra manna, sem and-
lega yfirburði hafa haft yfir sam-
tíð sína, verða að firosnu sindri,
sem forgengur og brennur eins
og jörðin, sem vér búum á.
pér eruð frávita og farið villur
vegar. pér aðhyllist lýgina í
stað .sannleikans, og andstygðina
í stað fegurðarinnar. Þér mund-
uð undrast ef á epla og apelsínu-
trjám yxu froskar og snákar í
stað ávaxta, eða ef að af rósinni
legði svitalykt. Á sama hátt
undrast eg yfir yður sem skiftið
á himnaríki fyrir heimsgæði. Eg
vil ekki skilja yður. " —
Til þess að eg geti í sannleika
sýnt fyrirlitnigu mína fyrir því
sem þér hafið lifað fyrir, þá af-
sala eg mér öllu tilkalli til mil-
jónanna, sem mig dreymdi einu
sinni um eins og Paradísargæði
en sem eg fyrirlít nú, þá ætla eg
að fara út héðan fimm mínútum
áður en hin ákveðin fangelsis-
viisit er úti og með því fyrirgera
rétti mínum til þeirra”.
pegar bankastjórinn hafði lesið
blöðin lagði hann þau aftur á
borðið, iaut ofan að höfði fangans
og kysti á hár þessa undarlega
Copenhagen
Vér ábyrgj-
omst það að
vera algjörlegt
hreint, og það
bezta tóbak í
heimi.
PPINHÁÖEN#
snuff
Ljúffengt og
endingar gott,
af því það er
buið til úr safa
inikiu en miidu
tóbakslaufl
MUNNTOBAK
manns og grét.
Bankastjórinn fór aftur út'úr
klefanum. Aldrei hafði hann
fyrirlitið sjálfan sig eins og hann
gjörði nú, jafnvel ekki á meðan
hann var að fleygja út fé sínu
í hin gapalegustu fjárglæfra fyr-
irtseki. þegar hann kom inn í
svefnherbergi sitt, lagðist hann
upp í rúm, en ekki gat hann sofn-
að sökum æstra skapsmuna ©g
grát-viðkvæmni, lengi, lengi.
Morguninn eftir kom varðmað-
urinn hlaupandi inn til Banka-
stjórans og sagði honum að hann
hefði séð manninn s'em í klefanum
hefði verið fara út um gluggann
og út í garðinn—hefði séð hann
fara út um garðshliðið og hverfa
eitthvað út í buskann. Bankastjór-
inn fór undir eins til klefans með
vitni með sér, til þess að geta
sannað að fanginn væri farinn.
Og svo til að koma í veg fyrir ó-
þarfa umtaJl, þá tók hann blöðin
sem fnginn hafði skilið eftir á
borðinu í klefanum og læsti þau
inn í öryggisskápnum.
Eymd hinna œðri stétta
á Rússlandi.
fNiðurl.)
Gorky skorar á Bandaríkin.
Eg hefi nú minst á sumt af því
sem bar mér fyrir augu í Rúss-
landi í fyrra sumar. En síðan eg
kom heim hefi mér borist eftir
fylgjandi áskorun frá skáldinu
Maxim Gorky, sem skýrir sig
sjálft og sýnir enn betur eymd
þá, sem mentafólkið í Rússlandi
á við að búa.
Til hinnar veglyndu Banda-
ríkjaþjóðar.
“Eg þykist viss um, að þér séuð
mér siamdóma um það að dýr-
mætara öllum auð ;sé mannvitið
og framsókn mannsandans á
svæði vísindanna og að gagn-
legastir allra manna séu þeir,
sem á undan öðrum ganga á
braut vísindanna. Menning
Bndaríkjanna og Evrópu á þeim
mikið að þakka í sambandi við
þrótt sinn og hugsana fegurð.
Leyfið mér að draga athygli yðar
að þeim sannleika, að á Rúss-
landi eru þó nokkuð margir af
slíkum leiðtogum — hópur af
rúsínaskum vísidmamönnum,
sem hafa átt sinn þátt í að full-
komna framþróun heimsins í
uppfyndingum og menning, en
sem nú eru, sökum hallæris, við
dauðans dyr.
Ástand þeirra er að verða sorg-
legra með hverjum deginu'fn. Eg
vil ekki dvelja hér við ástandið
í Rússlandi yfirleitt, en mig lang-
ar til að benda á, að fjögur síð-
astliðin ár hafa vísindamenn
á Rússlandi átt við sker-
andi fátækt og hungursneyð að
búa; ástand þeirra er isvo tilfinn-
anlegt, að sumir þeirra hafa ekki
getað veitt hinum algengustu
kvilluml mótstöðu og hafa látið
lífið.
Endurreisn almennra viðskifta
í Rússlandi getur ekki bjargað
við ástandi vísindamannanna
rússnesku, vegna hins háa verðs,
sem er á matvöru, matvöruskorts
og um fram alt harðréttis,
sem hlýtur að halda áfram.
Soviet stjórnin er jafn vel ekki
nú fær um að borga vinnulaun
þau, sem henni ber að greiða, og
þessir menn hafa ekki fengið
kaup sitt borgað síðan.í ágúst.
Hungursneyðin útbreiðist stór-
lega á meðal þeirra, og þess er
ekki langt að 'bíða að þeir verði að
láta lífið í tugatali. Til þess að
bjarga lífi þeirra, — lífi þeirra
manna Rússlands, sem mestum
og beztum hæfileikum eru gædd-
ir, þarf hjálp að fást tafarlaust.
pað er bráð nauðsynlegt að þeir
fái hveiti, garðávexti, feitmeti,
baurir og sykur. Ó, Bandaríkja-
menn, þetta er ekki þurfamanns-
bón; það er hróp heillar þjóðar,
hróp til þess fólks, sem veit að
vísindin eru grundvöllur menn-
ingarinnar og að framþróun
þeirra er í insta eðli sínu eam-
eiginleg eign þjóðanna og aLls
heimsins.
prátt fyrir erfiðleikana sem
áttu sér stað á stríðs og byltinga-
árunum, hafa vísindamenn Rúss-
landis í allri einlægni haldið
starfi sínu áfram í sambandi við
vísindalegrar rannsóknir. Félag-
ar viísindaskólans og lærdóms-
félaganna ásamt mörgum ein-
stökum lærdómsmönnum, hafa
lokið við og búið undir prentun
niðurstöðu tilrauna sinna í sam-
bandi við hinar þýðingarmestu
rannsóknir, sem óefað hafa mikla
þýðingu fyrir mannfélagið.
pað eru vísindaleg handrit tilbú-
in til prentunar, isiem mundu
fylla um tuttugu þúsund prent-
aðrar blaðsíður. En verk þetta er
ómögulegt að prenta á Rússlandi,
vegna fjárþurðar og þurðar á
prentáhöldum. Kæru Bandaríkja-
menn þér munduð vinna heiminum
ómetanlegt gagn með því að
stofna sjóð til að gefa út verk
þessara rússnesku vísindamanna,
því fyrir þau verk þeirra mundi
heimurinn verða auðugri á öllum
svæðum vísindanna. Mér ber ekki
að setja neinar reglur fyrir fram-
kvæmd þessarar hugmyndar, en
mér virðist að framlkvæmd henn-
ar mundi gefa þjóðunum sérstakt
tækifæri til þess að finn til hins
sameiginlegan menningarþroska
síns.
Fyrir yður, borgarar hins auð-
ugasta lands í heimi, sem hafið
náð slíkum yfirburðaþroska í
efnalegu tilliti, ætti framkvæmd
slíkrar hugmyndar að vera auð-
veld. Eg get ekki trúað því, að
Bandaríkjaþjóðin daufheyrist við
þessari hjálparbón rússnesku-
þjóðarinnar.' - '
Maxim Gorky.
Pension Stellinger, Augs-
burgar Strasse 47, Berlín, Ger-
many.
Höfuðverkur
Höfuðverkur stafar venju-
legast af iþreytu í taugakerf-
inu og hann hverfur ekki með
öllu fyr en taugavefinir eru
endurhrestir með Dr. Chase’s
Nerve Food.
Bráðabirgðarlinun fæst
stundum með hinu og þessu
höfuðverkjjardufti, en sMkt
duft er langt of hart á taugun-
um. )
Komið taugunum í lag og
mun höfuðverkurinn þá ekki
framar trufla yður.
Mrs. W. J. Pearse, Nunn St.
Coíbourg, Ont., iskrifar:
“Eg varð mjög taugaveikluð
og fylgdi því þrálátur höfuð-
verkuir. Stundum varð eg að
vefja dúk eins fast um höfuðið
og eg frekast þoldi, því mér
fanst höfuðið ætla að klofna.
Yinur einn ráðlagði mér Dr.
Chase’s Nerve Food og eftir að
hafa lokið úr fyrstu öskjunni,
var mér istrax farið að skána.
Eg ihélt áfram þar til eg hafði
notað úr >sjö öskjum og var þá
orðin alheil. Kenni eg nú
eigi framar höfuðverkjar.
Dr. Chase’s Nerve Food, 50
cent askjan, fæst hjá öllum
kaupmönnum, eða beint frá
Emanson Bates og Co., Limi-
ted, Toronto.