Sunnanfari - 15.01.1901, Side 2

2
7 læknishéruð, og Vestmanneyjar hið 8. Nokkr-
um árum síðar, 1870, var létt af honum Stranda-
sýslu og austustu hreppunum af Barðstrandar-
sýslu (Olafur Sigvaldason), en vesturhluta þeirr-
ar sýslu ekki fyr en 1881 (Davíð Scheving),
og Vestur-ísafjarðarsýslu ekki fyr en 1888. Nærri
má geta, hve auðsótt muni hafa verið ferðalög
um annað eins landflæmi, og það jafn-ilt
yfirsóknar, ýmist á sjó og landi eða hvorttveggja,
— líklega hið örðugasta læknisumdæmi í heimi.
Hitt er vitaskuld, að læknisþjónusta gat varla
yfirleitt orðið annað en nafnið tómt nema um
miðbik annarra eins umdæma; annað hefði verið
mannlegum mætti ailsendis ofvaxið. Um út-
sveitir þessara landfláka, gömlu læknishéraðanna,
björguðust menn við skottulækna; þeir áttu eigi
annars úrkost.
Aðsetur tók hann sér á Isafirði þegar haustið
1863 og hefir þar setið alla tíð síðan. Hóf þar
og hjúskap bráðlega og gekk að eiga frænd-
konu sína Þórunni Jónsdóttur prests Hjartarson-
ar á Gilsbakka og Kristínar Þorvaldsdóttur pró-
fasts Böðvarssonar. Eiga þau 7 börn á lífi: tvo
sonu og 5 dætur. Eldri sonurinn er Jón læknir,
aðstoðarlæknir föður síns nokkur ár hin síðustu;
hinn yngri, Ólafur, er verzlunarmaður í Khöfn.
Dætrannaer hin elzta, Hólmfríður, gift Árna Jónssyni
verzlunarstjóra á ísafirði; önnur, Helga, síra Páli
Stephensen; liin þriðja, Sigríður, er heitmey Þor-
valds frænda síns Krabbe; þá er Gyríður, heitmey
Bjarnar stúdents Bjarnasonar frá Viðfirði; og loks
Kristín, ógefin í föðurgarði. Heiniili þeirra
hjóna segja kunnugir hafa á sér mjög viðfeldið
gestrisnis- og glaðværðarsnið, h'kt og heimili for-
eldra hans hér í Reykjavík á sínum tíma. Hann
er og snyrtimaður mikill í framgöngu, lipur og
viðmótsþýður, reglumaður mikill og ráðdeildar.
Af landsmálum hefir hann lítil eða engin
afskifti haft, en af héraðsmálum víst tölu-
verð, lengi í bæjarstjórn á Isafirði o.
s. frv. Sjúkrahúsi allmyndarlegu hefir hann
komið upp á Isafirði fyrir nokkurum árum:
var frumkvöðull þess og gekk manna ötullegast
fram að útvega fé til þess, m. m. B. J.
Bólu-Hjálmar.
Svo sem í eftirmála-skyni við sögurnar af
honum í síðasti árgangi Sunnanfara langar mig
til að fara nokkurum orðum um hann með sér-
stakri hliðsjón á sumu því, sen: af honum er
sagt í ritgjörð Hannesar Hafsteins framan við
»Kvæði og kviðlinga eftir Bólu-Hjálmar«. Sú
ritgjörð er að mörgu leyti góð og töluvert á
henni að græða. En sumt er þar, sem eg hefi
aldrei getað felt mig við, og hygg vera gersarn-
lega rangt.
Þess skal getið, að að því leyti, sem mig
þrýtur þekkingu, byggi eg á sögusögn Guðrún-
ar, dóttur Bólu-Hjálmars. Hún þekti föður sinn
langtum betur en nokkur annar maður. Og eg
hefi ekki setað orðið annars var en að óhætt sé
að reiða sig á frásögn hennar. Hún virðist ekki
hafa neina txlhneiging til að draga fjöður yfir
það, er að honum mátti finna, er einstaklega á-
nægð með hann eins og hann var.
Eg minnist þá fyrst nokkurra atriða, sem ein-
hverjum þykir sjálfsagt lítils um vert. En þeim
er eins farið og öðru, að viðkunnanlegast er, að
nákvæmlega rétt sé með farið.
»Það var siður hans að skrifa upp nokkur af
kvæðum sinum á smápésa og gefa bændadætrum
og húsfreyjum á ferðalagi sinu«, segir H. H.
Þetta mun vera alveg gripið úr lausu lofti; eg
varð þess aldrei var og heyrði þess aldrei getið.
Guðrún þvertekur lika fyrir það. Auk þess er
það mjög ótrúlegt. Hjálmar var ekki minstu
vitund stimamjúkur við bændadætur og húsfreyj-
ur. Ljóðmæli hans eru fremur illa fallin til
slikra gjafa; og á engu varð séð, að honum væru
þau neitt útföl.
Þá segir og H. H., að oftast muni hann hafa
farið fótgangandi með staf sinn, og þá hafi verið
skotið undir hann dróg við og við milli bæja.
Hjálmar var sjaldan eða aldrei fótgangandi á
ferðum sínum, átti æfinlega dróg til að sitja á.
Tvent er ranghernt hjá H. H. í frásögn hans
af útför Hjálmars. Hann segir, að »béitarhús-
kveðja« hafi verið yfir honum haldin, sem sjálf-
sagt á að þýða það, að hún hafi verið flutt í
beitarhúsum þeim, er Hjálmar andaðist í. Sann-