Austri - 29.03.1895, Blaðsíða 1

Austri - 29.03.1895, Blaðsíða 1
Kemur út 3 á mannði eða 36 blöð til nœsta nýárs, og kostar hér á landi aðeins 3 kr., erlendis 4 kr. Gjalddagi 1. júlí. GpjK'^o eVijfleg liundin yið áramót, Ogiid nema kontin sé til rilel.icrcnp fyrir 1, okíóber, Aaglýsingar 10 aur» Ifoan eða 60 í-.uiu hver þuml. dálks rg liáHu dírsríi á t'\rstu síðut :v. ár. SEYBISFIRÐI, 29. MARZ 1895. Nr, 9 Amtshokasafmð Í^^A SpaiÍ^ddur"SÍ\er4lfe!Ímið-, (íóð verzlun. j Af því vörupantanir til mín næstl. ár urðu svo miklar, þá hefi eg -— til þess að geta ! stundað þær svo vel rem unnt \ er — flott mig aptur hingað til ! höfuðstaðarins og leigt öðrnm verzlun þá er eg hafbi úti á | lanclinu. Eg býöst til eins og áður j að kaupa allskonar Vörur fyrir j landa mína, og með því eg kaupi einungia gegn borgun út í hönd, get eg keypt eins ódýrt og nokkur annar, eins og eg lika mim gjöra raér ómnk til þess að fá svo hátt verð, sem unnt er, fyrir þær vörur er eg sel fyrir aora. Eg léyfi mér ab vísa til meðmæla þeirra, er stóðu i Austra og ísafold f. á., og hefi eg einnig i höndum ágæta vitnis- bnrði frá nokkrum af merkustu kaupmönnum landsins, enn frem- ur hafa mínir nýju skiptavinir látið í Ijósi ánægju sina útaf vióskiptunum. Islenzkir seðlar teknir meb fullu verbi. Princip: Stör og áreibanleg verzlun, Iffcil ómakslaun, glöggir reikningar. Utanáskript til inín: Jakob Gnnnlögsson Nansensgade 46 A Kjfthenhavn K. Frelsi - frjálslyndi - lýðfrelsi. Eptir 51. J. Niðurl. 3. En nú er ab athuga sér- ' stakar greinir frelsis, og tökum þa fyrst það sem lýbfrelsi er kallað, eða lýðveldi (Demo- krati). Allir, sem iesa blöð hafa einhverja skímu af hvað það er, og fiestir vita að það er þab stjórnarfrrirkomulag, þar sem } fulltrúar þjóðarinnar en ekki kongsins eða hann einn, setja lög og landsrétt eða stýra mál- um (sérstaklega fjármálum)lands- ins. Annars kallast ekkert riki lýðveldi, sem konung hefir, encla hafa lýðveldisstjórar (for- setar) stunrlum jafnmikið stjórn- arvald sem sumir konungar hafa, þar sem takmarkað konungs- vald ríkir. Lýðveldin eru mis- munandi að stjórnarháttum, ým- ist frjálslegri eða bundnari, fer þaö eptir kosningar- og kjor- rétti, hvert ein þingdeild er eða tvær, hver völd forseti hefir eða ábyrgð, hversu dómsmálum er skipab, svo og hvort aðals- og auðmanna vald er meira eða minna. Hir rná taka frain, að hverskonar stjórnarform g e t u r farið . vel, jafnvel óbundið ein- veldi, ef vel og vitnrlega er með valdinu farið og, einkum, ef það form er nærri sanni fyrir þjóð og tima. A hinn bóginn má segja, aö sú stjórn er bezt — hvað sem hún svo kallast — sein vel gætir góðra laga, beitir engu gjörræði, og tekur sem allra minnst fram fjrir hendur landsmanna. Hvað vill nú lýðveldið eða hvert stefnir þab eptir þess hugsjón- armiði? Að kenna hverjum manni i rikisfélaginu að stjorna svo sjáJfimi ser að bæði hann og félagið allt nái sem beztum þrifum og þroska, og hið sama á allt félagið sem heild að læra. En þetta er jafn erfitt að kenna sem læra. þab kennist ekki né lærisfc nema jafnóðum og hið sanna allsherjarfrelsið þroskast hjá hinum einstöku. f>ab lær- ist — má hka segja — fyrir menntun og sibgæðisefling; en þá iná aptur svara: menntun og framfor í mannkostum kemur með lýðfrelsinu. En lýðfrelsi og lýðveldi er i raun rettri sitt hvað. Að visu er form frelsis- ins eða stjórnfrelsib áribandi, þott stundum sýni veraldarsag- an að töluverbum framí'örum megi ná í skjóli hverskonar stjórnar; en þab sem sannar og varanlegar almennings fram- farir hljöta á að byggjast, er ekkert stjórnarform, heldur stjórnarandi og — vilji, eða m. ö. o. lýðfrelsi. Hvað er það? það er hæfilegleiki og réttur lýðsins til að stjorna sér sjálfur (hvernig sem hann fer að því) samkvæmt prin- cipi sannarlegs lýðveldis. Englendingar, sem nú kunna allra þjóða bezt í sumum grein- um að framfylgja lýbveldisregl- um, og mest meta almennings viljann (Public Opinion) þeir fylgja þeirri grundvallarreglu, að gefa eða heiraila hverjum einstökum manni, heimili, hreppi, bæ, héraði, félagi svo mikið frjálsræði, sem félagsheildin þoli. petta ætla þeir drjúgast til að smáskapa hið sanna allsherjar- lýðfrelsi. pví þótt þeir af öðr*- ttm ástæðum séu seinir að af- nema erfða-réttindi ög ýmsar fornmenjar mannfélagsins, þá er hib sanna jetfnrétti orðið si- felt augnamið flestra, sem þar rába almenningsálitinu til lang- frama. pó eru þeir teknir að hafa beýg af óbundinni sam- keppni, þótt köllub sé byggb á frelsi hvt-rs manns til &') fara meb sitt, því þeir sjá, að þar teknr offrelsið eða gjörræðið við gagnvart öðruin, þar sem auð- mannavaldið vex ur hófi. þvi lýðfrelsi er annað og meira en viðskiptafrelsi. Lýðfrelsi einsog allt frelsi er siðferðislegt í eðli sínu og verður að fylgja alls- herjar-jafnaðarlögmáli o: enginn má vera svo frjáls, svo voldugur, svo ríkur, að hann eigi of ha?g- an hjá sér til að skaða aðra. Menn ættu því að sækjast eptir lýðveldi, þvi það er hið líkleg- asta fyrirkomulag til þess að vekja krapta þjóðanna og láta þær læra lýðfrelsi. En ekki ættu menn að hrapa að þvi að stofna slíka stjórn, heldur und- irbúa lýbinn c: sjálfa sig, sem bezt undir það; læra betur og betur það sem næst er dyrum, sjálfstjórn, hússtjórn, hreppstjórn og að fara með atkvæðisréttinn, sem er meginþáttur allrar lýö- valdsstjórnar. Bref fra Cliicago. dags. 27. desember 1894. Kæri vin! pegar eg for af landi burt, ! þá hét eg því að senda þér dá- lítinn pistil úr hiiiu fjarlæga vestri við tækifæri og gefa þér sem nakvæmasta hugmynd um núvorandi ástand þessa lands og þessarar borgar, með sérstöku tilliti til afkomu landa hér, en þetta loforð mitt hefir dregizt, cdvki af því að eg hafi nokkra stund gleymt þvi, heldur af því að eg vildi verða öllu sem kunn- ugastur og rita alit sem áreið- anlegast. Hér eru nii einhverjir þeír verstu tímar sem jafnvel elztu menn mttna, og ganga menn þusundum saman vinnulausir, en abrir vínna í'yrir litlu kaupi til þess að draga fram líf sitt og sinna. A erkmannalýðurinn er fyrir hóflausan innflntning úr öllnm áttum orðínn svo' fj'ól- mennur í samanburði við vinnu- veitendur, að til stökustu vand- ræða horfir, og kveður þo að sögn enn meira að þessu i Can- ada en hér i Bandarikjunum. það er almennt álit allra skyn- berandi manna hér, að þó að máske eitthvað batni í ári, þá geti aldrei orðið gott að kom- ast hér af frarnar, því þessi tak- markalausi fjöldi vinnulýðsina býðst til að vinna svo ódýrt til þess ,tð fá eitthvað að lifa á« Gullöld þessa lands er því á- reiðanlega horfin fyrst um sinn þangað til duglegar skorður verða reistar við innflutnings- straumnum, sem stendur nú oröið öllu fyrir þrií'um. Öll beztu blöðin eru jafnan full af áskor- unum til þings og stjdrnar um að rába sem allra fyrst bót á böli þessu, því þar sem fyrir örfáum árum hafi óviða verið eins gott að hafa ofan af fyrir sér sem hér í landi, þá eigi nú það mótsetta ser stað. l;in landa hér er íatt gott að segja. Yfirleitt mun óhætt að segja að þeir eigi við fremur bág kjör að búa; flestir þeirra eiga þó því láni aö fagna að hafa eitthvað að starfa, svo þeir þurfa ekki að líða tilfinuanlega nauð, en það kostar þrældum og úfrelsi íneira en þekkist heima í gamla landinu. ]'ú eru til hér landar sem vinna fyrir gbðu kaupi, en vinnan er þá

x

Austri

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Austri
https://timarit.is/publication/141

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.