Austri - 26.10.1895, Blaðsíða 1

Austri - 26.10.1895, Blaðsíða 1
T. Ali. SEYÐISFHiÐI, 26, OKTOBER 1895. NR. 29 Amtsl)bkasaí'nið á Seyðisfírði er | Snarisjoðíir Seyðisfj. borgar4% opið á laugard. kl. 4 e. m. j vexti af ínnlögum. llérmeð ailglýsist,að þann l. okt. s.Lflutfc i störkaupmaður TliOl' E. TlllÍllÍUS til HavilC- gatle 43 Ejgbenhavn K. Sögukennsla eflir gíífur og siðgæði. (Aðsent) —o—¦ Sögukennslan eílir andlega uæfilegleika manna; hún er ör- uggasta ráðið til að bæta úr þeim brestum, sem kallaðir eru eintrjáningsskapur og þröngsýni. En það er eintrjáningsekap- ur, að mæla allt og alla á sömu stiku, þab er þröngsýni, er menn dæma alla eptir sjálfutn sér, ept- ir liögiun þeirra sjálfra. Sagan er minnug og margfróð, hún færir út takmörk hins andleea o sjondeildarhrings, kennir mönn- um tið bera saman tímabil, þjóðfélög og einstaka --uenn, hvort setn það er líkt eöa ólíkt. Hún gjörir menn glögg=ærrí; þeir sjá orsakir og afleiðingar viðbiirðanna, og það er einmitt Jjósasti votturinn um verulega ntenntun. Sögukennslan eykur mann- þekkingu. Sá, sem notið heíir góbrar sögukennslu, hana heíir eins og ferðast utn heiniinn o<>- séð allt með sjálfs síns augum eins og hinir víðförlu forfeður vorir gjörðu. enda kváðu þeir: Sá einn veit, er víöa ratar ok hefir fjöld um farit, hverju geði stýrir •gumna hverr, sá er vitandi er vitg", Með sögukennslunni ú að skýra athafnir og hagi einstakl- inganna svo Ijost og lifandi fyrir nemendum, að þeim finnist eins og þeir hafi gjört það sjálfir og reynt þaö sjalfir. Sögukennslan vekur tilfinn- ingu fyrir cðrum mönnurn í brjóstumnemanda. Hversumamt tækifaöri gefst ekki sögukennar- anum, ef hann er mannvinur, til að vekja hjá nemendum tilfinn- ingu fyrir kjörum hinna lágu og smáu, hinna þieyttu, þjáðu og undirokubu, sem andvarpa eins og Pólverjar. „Drottinn! gef Polen misstar febrafrægðir, fold láttu blómgast. sem af harðstjórn máist. Leið til vor aptur friðarnáð og nægðir! Nog höfum þolab, Sjá hvab fólkib þjáist. Gub heyr vort óp, er grættir þig ver biðjum, gef oss vort land, og frelsa þab úr viðjum". Sagan er mikilfenglegur sorgarleikur í óteljandi þáttum. það helgar hjörtu nemendanna, ab vorkenna þeiiu, sem ratab hafa í raunir, hvort sem þeir raunamenn hafa sjálfir veribvald- ir ab böli sínu eins og sagt er uml'ólverja, eða abrir hafa steypt [>eim í ejmd og voiæði. En éngir þættir sögunnar eru eins vel fallnir til að vekja belgar tilfinningar i brjóstum nemenda eins og æfisögur fieirra manna, sem hafa borið föður- land sitt fyrir brjóstinu og gleymt sjálfs síns hag, en lagt lífið í sölnrnar fyrir þjóð sína. 'pessir þættir sögunnar eru ský- lausir og skorinorðir siðalærdóm- ar, }iað er uppeldisfræði sög- unnar. það eru hin <j'öfuomstu dæmi, sem sagan getur sýnt. það ríður á ab innræta [>essi dæmi börnum og ungum mönn- um, að þeir taki [>að eptir, enda eru þeir margir sem orðið hafa þjóðræknir menn og mannvinir einmitt af því, ab þeir hafa ver- ið dæmafróöir í þessum skiln- ingi. þab er sagt, ab margir hafi unnib göfugt verk og gott, fórn- ab sjálfum sér, en þó hafi það að engu haldi komið. En þetta er ekki sannleikur. Ef einhver- sem lítið hefir samið sig að sið- um góðra manna,, vinnur göfugt mannlegt verk, þá er eins og hann meb því verki vei'bi hand- genginn því, sem gott er; hann ber meiri virbingu fyrir sjálfum sér en ábur, og félagsbræbur hans taka líka ab virba liann meira en ábur. Hann minnist þessa fremdarverks jafnan síban og þab aptrar honum frá rang- læti. Alveg eins má finna göf- uglegan þátt í sögu einhverrar þjóbar; hann vekur hjá henni virbingu fyrir sjálfri sér og nágramiaþjóbirnar virba hana lika fyrir þab, ab liún á þann helgidóm til í eigu sinni. „þennan vér mætan eigum arf: minningu fræga, fegurst dauni, svo niðjum hraustra í huga kæmi að örva liug og efla starf". Sugukennslan eykur hug- myndagnótt og íniyndunarafi nemandanna. Sá, sem kennir sögu, ætti að gefa sér ráðríim til að lýsa athöfnum manna með fjöri og nákvæmni, svo ab allt væri eins og uppmálað fyrir hugskotssjón- um munendanna; en ekki erþað rétt, að lieimta af nemendum, að þeir niuni livert einasta at- vik, sem hann hefir sagt þeim eða í bókunum stendur; nóg, að þe'tr geti gjort greia fyrir abal- atriðunum. [>ab of|>yngir síbur minni þeirra og þeir eiga hægra meb ab segja í'rá þvi, sem þeir hafa farib }-fir, þegar fyrirfram er búið ab útlista hvern náms- kafla fyrir þeim, þegar þeir fyrir fram eru eins og búnir ab takp Ijósmyndir í huga sér af mönnum og viðburbum, er sagan greinir frá, ]>að er ebli sögunnar, ab hún lærist bezt af samtali eða af munnlegri frásijgn. [>á fer hún í al[)5rbufötin sín; [)á er hún í þeim búniiígi, sem flestum gebjast bezt. J>ab er margur sem segir: „Meira gaman hefi eg af því ab sögurnar seu ]esn- ar fyrir mig, en ab lesa þ»r sjálfur; en skemmtilegast aföllu er ab heyra þær vel sagbar". ijistina þá, aö segja rel sögu. þarf hver sögukennari aó kunna, annars verbur sögukennslan hans svo þur og leiðinleg,. að þar kemur, ab allir ljúka upp ein- um munni um það, að sagan se leiðasta kennslugrein í skólan- um... „Eregna ok segja skal fróðra hverr, sá er vill heitinn horskr", var gamla reglan og með þoim hætti urðu til hinar inndælu, þjóðlegu fornsögur vorar. Ef þær hefðu ekki gengið í alþýöumunnieinsog þær gjörðu,. þá hefðu þær verið allt þurrari og ósögulegri. En með muun- legri frásögn lijúpuðust þær þessum ódáiushjúpi, sem aldrei fyrnist. í sama búning á hver sögu- kennari aö búa söguna handa lærisveinum sínum í skólanum. í stuttu skrifuðu ágripi er einatt hlaupið yfir hib smáleg- asta, einmitt þab, seru nemcnd- um þykir skemmtilegast; einkan- lega er opt sleppt einkennileg- um orbtökum manna, sem þó ef til vill, iýsa þeim betur en heil blabsíða, þar sem talin eru upp verk þeirra. Verkin s.ýna merk- in, segja menn, verkin sýna, liver maburinn er, hvab hann hefir hugsab og viljað; þab er ab vísu satt, en opt er þab, ab fá orb eru opt sannari spegill iiins innra manns, en margar atliafnir. þetta hafa líka for- febt.tr vorir fundib, þab má sja af skapferlislýsingiiin þeirra, sem einatt eru settar um leib og einhver er nefndur fyrsta sinni og svt> því, ab þeir tilfæra ým- isleg einkennileg orðtök þeirra, sem opt eru svo vaxin, ab meb þeim má eins og sjá nibur til sálarboíns, ef svo mikib mætti segja, hjá þeim nianni sem hefir talab þau. Æíisogur einstakra manna, eru bezt fallnar handa börnum af því bcirn hafa enga hugmyud um [ijoðiélög og þjöðlíf; þaa þekkja ekki nema einstaka menn, tilíinningar þeirra og hagiþeirra sem þau lifa saman vib; þau miða allt vsð sig sjálf og þá litlu þekkingw, sem þau hafa af umheiminum. Opt er yfir þvi kvartað, að ekki se gaman að ýtnsum þátt- uni sc'gunnar, af því aðþað „fari svo illa í þeim" eöa þar sé svo

x

Austri

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Austri
https://timarit.is/publication/141

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.