Austri - 20.05.1897, Qupperneq 2

m. 14
A U S T R I.
54
Tyrkir hafa nú og rekið allan her
Grikkja langt suður yfir landamæri
og náð flestum horgum fessalíu á sitt
vald, og voru Grikkir hörfaðir suður
undir Donoko í Otrysfjallgarðinum, er
síðast fréttist paðan að sunnan 11. þ.
m., og ætla peir sér víst að veita par
og’í Laugaskarði hið síðasta viðnám.
°Georg Grikkjakonungur hefir kallað
Yassos heim frá Krítey með ýmsa
sveitarforingja, og var liann farinn til
hersins norður á pessaLíu.
En á Krítey hafði konungur skipað
pann höfðingjaliðsins, er Sacks heitir,
og ráðgjörðu! stórveldin að leyfa hon-
um ekki landgöngu á Krít, en það fer
líklega líkt um hann og Vassos og lið
hans, að hann spyr stórveldin ekki
um leyfi, til að ganga par á land.
í Apenuhorg hafa orðið miklu minni
óspektir, en við mátti búast, hjá svo
hviklyndri pjóð, eptir allar pessar ó-
farir peirra. Delyannis, hinn aldraði
forsætisráðgjafi, hefir lagt niður völdin,
og heitir sá Ralli, er nú skipar for-
setasætið í ráðaneyti Georgs konungs,
og hafði pað nýja ráðaneyti afráðið
að halda ófriðnum áfram; en Englend-
ingar, Frakkar, Kússar og ltalir vilja
fegnir koma á vopnahlé og síðan fuil-
um friði á milli Grikkja og Tyrkja,
en all-harðir eru friðarkostir peir, er
Tyrkir kröfðust 11. p. m., nefnil. brott-
för Grikkja úr Krítey. einhver íviln-
un á landamærum, öll forréttindi
grískra manna á Tyrklandi upphafin
og 54 millionir króna í herkostnað.
fangað til pessum skilmálum verður
fullnægt, segjast Tyrkir muni halda
fessalíu.
Georg Grikkj akonungur er sagður
veikur af hjartakrampa.
Nýlega veitti illræðismaður Umberta
Ítalíukonungi banatilræði með morð-
kuta, par s#m konungur ók um götur
Kómaborgar. En konungur brá sér
svo hart undan laginu, að morðinginn
missti hans.
Franz Joseph Austurríkiskeisari
hefir nýlega verið í kynnisför hjá Rússa-
keisara, og fengið par hinar heztu
viðtökur.
Friðþjöfur Nansen var strax gjörð-
ur að prófessor í dýrafræði við Kristj-
aníuháskólann, er hann kom heim frá
Danmörku. Siðan hefir hann farið til.
Stokkhólms og sagt par frá norðurför
sinni. far hélt hann mjög friðsam-
lega og vingjarnlega ræðu til Svía, og
óskaði pess og vonaði, að deiluefnin
milli frændpjóðanna myndu semjast,
svo að háðir mættu vel við una, og
aldrei yrði pað stór-hneyxli, _ að svo
skyldar pjóðir færu að herast á bana-
spjótum.
Öllum heimskautaförunum hefir stór-
ping Norðmanna nú veitt meiri eða
minni heiðurslaun úr ríkissjóði.
Öldungaráð Bandaríkjanna hefir
neitað gjörðardómi í deilumálum Eng-
lendinga og Bandamanna með 43 at-
kvæðum gegn 26, og er pað illa farið,
ef pau skulu verða síðustu forlög svo
góðs málefnis.
Hinn nýji forseti, Mc. Kinley, hefir
séð sér pann einn kost, að flýja em-
hættagræðgi sinna flokksmanna, og
farið á fiskiveiðar fram með Norður-
amerikuströndum!
í Danmörku lítur út fyrir samkomu-
lag milli fólkspingsins og stjórnarinnar.
Innlendar fréttir.
Úr Skagafirði.
Fyrir árið, er leið, er óparft að rita
pér fréttir, Austri sæll. Að veðrið í
sumar er leið, var óhagstætt til hey-
skapar á engjaslættinum, og að úthey
urðu pví hrakin og rýr, en að töður
nýttust að mestu vel, er pegar orðið
alkunnugt.
Illviðriskastið í byrjun oktöber í
haust, kom einnig hér, eins og annar-
staðar, gerði skaða og erfiðleika, sem
vænta má, en eptir að pað var að fullu
gengið um garð, hefir veðrið verið hag-
stætt og_ gott nær alltaf fram til 15.
marz. í dag, 15. marz er rauð jörð,
logn og glaða sölskin.
Að undanteknu all-pungu kvefi í vet:
ur, hefir heilsufar mátt heita gott. I
vetur hafa dáið: Eyjólfur Einarsson
(frá Mælifellsá) bóndi á Keykjum í
Tungusveit, og í næstliðnum júni and-
aðist kona hans; Benedikt Kristjáns-
son, fyrrum póstur, og Guðrún Jor-
steinsdóttir, ekkja Jóns sál. Jónssonar,
frá Hrauni í Unadal, par sem pau
bjóuin höfðu húið í 20 ár; voru pau
hjónin sómahjón, og að góðu einu
kunn í sveit sinni.
Skuldir í kaupstað eru sagðar að
fara vaxandi ár eptir ár. |>ó hefir
verzlun í kaupfélagi Skagfirðinga verið
miklu betri, en í búðum, eins og eðli-
legt er, par eð varan gengur gegnum
færri manna hendur. Af hverju kem-
ur pá, að kaupstaðarskuldirnar vaxa
samt sem áður? Til pessa eru marg-
ar orsakir, og má nefna: betra líf,
dýrara verkmannahald, meiri eyðslu,
miklu meiri óparfakaup, og ýmsan til-
kostnað og meiri íburð í ýmsu, on fyr
átti sér stað. Eitt, sem vér purfum
að læra, er pað, að kunna að sníða
oss stakk eptir vexti hver og einn.
Pöntunarfélagsfitndur var haldinn
í Ási í Hegranesi 19. og 20. janúar
næstliðinu. Formaður félagsins gerði
par full reikningsskil að vanda, og
fengn allar deildir meira eða minna
af peningum, pótt verð sauðanna væri
mjög lágt: 100 pd. sauður 11 kr. 23
a.ur. En pað hafði verið pantað var-
lega í fyrra, sem sjálfsagt er ætíð.
Ákveðið var að halda áfram félags-
skapnum við hina sömu viðsldptamenn,
eða með sömu umboðsmönnum næsta
ár sem fyr. Formaður félagsins var
endurkosinn, hr. Pálmi Pétursson á
Sjávarborg, pvi að hann leysir vel af
hendi pennan starfa, og herir traust
vort. Flestir aðrir starfsmenn endur-
kosnir. En samkvæmt fyrirmælum hr.
Zöllners var vigt sauðanna færð uppí
110 pd., er peir verða nú lægst teknir,
vegna innflutningsbannsins inn í Eng-
land, og af pessu leiðir, að fjöldi hinna
efnaminni manna verður útilokaður frá
að geta pantað að svo vöxnu máii.
Mun nú einkum verða pantað fyrir
tryppi; sumir panta og fyrir sauði og
ull. En mér mun óhætt að fullyrða,
að pöntun minnkar stórkostlega, nema
útflutningur sauðanna breytist. J>að
væri pó stórt og sorglegt spor aptur-
ábak, ef kaupfélagsverzlunin dæi út,
pví að hún er spor í rétta átt.
Eptirtektavert pykir pað, að Hún-
vetningar, sem sendu sína sauði á
sama skipi og Skagfirðingar í haust,
fengu miklu hærra verð fyrir sína sauði,
og er pó álit manna, er til segjast
pekkja, að merki fari af sauðum á
leiðinni. Hvernig er þá unnt, að
pekkja pá sundur, sauði Húnv. og
sauði Skagf., pegar merki eru öll burt
máð, er út er komið, og selja pá sér?
]>að er nauðsynlegt, að bæudur fái
ljósa grein á pessu.
Bindindisfélag var stofnað í sumar
í Yiðvíknrprestakalli, og gekkst stud.
art. Sigurbjörn Á. Gíslason fyrir pví.
fað heldur 1 fund á mánuði á Hól-
um; par er svo gott húsnæði. J>að
heldur blað. t pví var haldinn út-
breiðsliifundur 3. janúar næstliðinn.
Á honum flutti herra skólastjóri Jósep
J. Björnsson fyrirlestur um „almenn-
ingsálitið11, sem var vel saminn og
vel fluttur.
Fyrirlestur var og fluttur á Sauð-
árkrók hinn 23. febr., eptir frú Sig-
urlaugu Gunnarsdóttur í Asi í Hegra-
nesi. Hanu var um „uppeldi og
menntun kvenna“. Höf., sem er al-
kunn merk kona, er ein í kvennfélag-
inu hér, og var hann fluttur til ágóða
fyrir pað. Inngangur 0,25 fyrir mann;
húsið rúmaði c. 100 manns. Abnonn
réttindi kvenna áleit höf. næstum ó-
parft, að kvennfólagið léti mikið til
sín taka, af pví að sú skoðun væri
orðin ríkjandi hjá fjölda af karlmönn-
um, að pau ættu :tð aukast, og al-
pingi væri farið að berjast fyrir peim.
Enda fengi hússtjórnarstaðan peim
nóg að vinna: innanbæjarstörfin, mat-
reiðslan, vinna kvennfólksins og barna-
uppeldið, að ógleymdri hinni gömlu
og góðu gestrisni, sem einatt heimtaði
nokkurt umstang. Höf. hélt með frum-
varpinu um fjárráð giptra kvenna, og
vonaði, að pví yrðí haldið fram, uns
pað ynnist. Höf. er á pví, að ný-
fermdar og öllu övanar stúlkur hafi
sárlítið gagn af pví, að vera 1 eða 2
vetur á skóla, og vill, að pær láti sér
nægja pá fræðslu, sem pær geta fengið
hjá mæðrum sínum eða á góðum heim-
ilum, fram undir tvítugsaldur. ]pann-
ig geti ungar stírikur lært flest pað,
sem nauðsynlegt sé til pess, að geta
orðið heiðvirðar bændakonur, en pað
sé takmarkið, sem mestur hlutinn af
kvennfóiki hér stefni að. Námfúsar
stúlkur geti einnig mikið menntað sig
sjálfar, og geti haft ýmsar góðar þæk-
ur til pess, sem höf. taldi upp. Síðan
minntist hún all-mikið og skynsam-
loga á uppfóstur barna, sem sé eitt
hið vandasamasta verk fyrir mæðurn-
ar, og gefur hún góðar bendingar um
pað frá fæðingu barnsins fram undir
tvítugsaldurinn. Höf. leggur áherz’lu
á, að meiri nytsemi sé að hoimilis-
kennslunrri en að skólakennslunni.
„Hin fínni kvennaskólamenntun hefir
að sönnu tízkugildi á pessum tíma“,
sagði húrt, „en hafi liún ekki vcrulegt
gildi fyrir lífið, vorðar hún léttvæg.
Að hafa lært að sauma í sessuver eða
blaðaslíður og þessháttar flingur, sýn-
ist ekki hafa verulegt gildi, og þess-
vegna varla kostandi til pess miklu
fé, eins og sumar pó hafa gjört; jafn-
vel eytt talsverðum arfi, sem annars
gat orðið góður styrkur til að byrja
búskap með". J>ó vill höf., að stúlk-
ur, sem hafa næg efni til að vera á
skólum fleiri vetur, og ætla sér að
stefna 'nærra, en að verða bændakon-
ur, noti pá.
Samsöngur var haldinn 24., 25. cg
26. febr. í Sauðárkrókskirkju. Organ-
istinn par, Hallgr. porsteinsson, stýrði
söngnum. |>ótti söngurinn fara vel og
vera mikil skemmtun, enda er fagur
söngur hin bezta skemmtun. Helm-
ingur ágóðans rann í kvennfélagssjóð-
inn hér, en hinn helmingurinn í söng-
félagssjóðinn á Króknum.
Skemmtanir hafa verið í vctur á
ýmsum bæjurn í sýslunni, t. d. Eyhild-
arholti, Krossanesi, Flugumýri o. v;
mest hefir fólk skemmt sér við dans,
sem mjög fer 1 vöxt meðal fólks. Apt-
ur er sár-lítið um þjóðlegar skemmt-
anir, t. d. glímur. Teljum vér skaða,
hversu pær eru sára-lítið tíðkaðar, og
óskum peim viðgangs og vaxtar.
Sýsluýundur var haldinn að vanda
á Sauðárkrók 23. febr. og næstu daga.
Sýslumaður var svo lasinn, að hann
gat lítið stýr't fundi. Fundurinn hafði
venjuleg mál til meðferðar. Talað var
um, að brúa Vesturvötnin nær sjó, og
áætlað, að sú brú mundi kosta nær
30,000 kr., og ákveðið, að leita styrks
úr landssjóði til brúargjörðarinnnr.
Um nytsemi þessarar brúar parf eigi
að fjölyrða. — Fundurinn sampykkti
reglugjörð um kynbætur hesta. — Sú
gerð sýslufundarins mun og vekja
nokkra eptirtekt, að hann aftók að
veita kvennaskólanum á Ytrey nokk-
urt fé úr sýslusjóði; sumir voru pó á
móti þessu. En pessi aðferð, að neita
Eyjarskólanum um fé úr sjóði þessar-
ar sýslu, mun koma af pví, að peir
fjölga, er pá skoðun hafa, að happa-
sælla sé, að hafa færri, stærri og betri
skóla, en ekki mai'ga. J>essi ráðstöf-
un mun koma Húnvetningum á órart
og pykja miður drengileg, svona. upp
úr purru. Og eru ýmsar ástæður til
pess, að réttara hefði verið, að láta
Húnv. vita fyr, hvað til stóð, og koma
sér saman um, að sameina Eyjarskól-
ann við eyfirzka kvennaskólann.
Sj'onleihir voru haldnir um sýslu-
funclinn á Sauðárkrók, svo sem í fyrra,
í húsum kaupmanns Popps. Leiknir
voru 2 leikir: „Hann drekkur11 og
„Hinn priðji“; sótti að peim mikill
fjöldi fólks kvöld eptir kvöld, og þótti
mikil skemmtun. J>að hænir og fólk
að, að Sauðárkróksbúar eru mjög gest-
risnir. Leikendurnir léku mjög vel,
flestir. Ágóðinn (0,75 og 0,50 fr.
mann) á að renna í sjöð, er á slnum
tíma á að verja til leikhúss- og funda-
hússbyggingar á Sauðárkrók.
Á málinu á leikjum pessum póttu
vera hinir mestu gallar, og sýndist
svo, sem þýðendurnir hefðu verið mik-
ils til of kærulausir, er peir pýcldu
ritin. En slíkt er mjög vítavert.
Úr Stöðvaríirði.
I sögu „Stöðvarfjarðar'1 var pó hið
siðastliðna ár all merkilegt að pvi
leyti, að pá var hér sett á stofn kaup-
tún, eða byggt verzlunarhús, sem ó-
pekkt var í Stöðvarfirði, frá pví er
pórhaddur nam fjörðinn. Húsið er
24 ál. á lengd og 14. ál. á br., tví-
loptað, engan veginn mjör vísir i svo
lítilli sveit, samt vonandi pað verði
mikils vísir; yfirsmiðurinn var Lúðvík
snikkari Jónsson á Djúpavog; eigand-
inn er Carl kaupmaður Guðmundsson,
sem rekur hór pegar eigi svo litla
verzlun. Hið nýja kauptún færir fjarð-
arbúnnum mörg ný pægindi, meiri
upp-rigling og samgöngur, meiri sjáv-
arútveg og betri pekking í pví efni,
betri húsakynni, fieira fólk og í einu
orði sagt, meiri framfarir pegar fram
í sækir. Slæðist eitthvuð illt roeð, pá
er pað ekki tilveru kauptúnsins að
kenna, heldur frjálsum og skynsömum
verum, sem með hvorugt kunna að
fara, frjálsræðið og skynsemina. En
svo mikil gæði og svo mikinn kjarna
mun pessi litli fjörður með sínum fáu
íbúum hera í skauti sínu, að pess er
vonandi og óskandi, að pegar eitt sinn
er búið að draga hann fram í dags-
birtuna, muni hanri reynast stór-lítill
og koma fram á sjónarsviðið sjálfum
sér tri sóma og öðrum til fyrirmyndar.
Frá vetrinum er pað héðan að segja,
að frá byrjun hans og fram í marz
mánuð var hann líkari sumri, en sjálf-
um sér; optast autt uppí tinda; sjald-
an föl á jörðu. Aðeins fáir frost-
dagar á þorra, en skammdegið hins
vegar all rosa- og rigningasamt. Hinn
11. marz skipti um tíð, með austan
snjóbleytu hríðum, sem haldizt hafa
lengi; aðeins 2 uppbirtudagar. Er pví
konrin allmikil fönn, einkum inn til
dala, og hvervetna lítið eða ekkert
um beit, og allt stendur við garða.
Heilsufar manna allt til pessa al-
mennt hið bezta.
M A]N N A L Á T.
Dánir eru í Kaupmannahöfn pessir
íslendingar:
Ekkjufrú Jófríður Guðmundsson,
ekkja Jóns kaupmanns Guðmundsson-
úr í Flatey, mesta sóma- og merkis-
kona.
Pétur Thorberg, sonur landshöfð-
ingja Bergs sál. Thorbergs og frú
Elínborgar Pétursdóttur biskups, gáf-
aður efnispiltur.
Arni Beinteinn Gíslason, kennara
Magnússonar, cand phil., lipur gáfu-
maður og drengur góður; hafði um
nokkur ár lagt mikla stund á tónlist,
og var ágætlega vel að sér í þeirri
mennt.
Drukknanir, Nýdrukknaðir eru í
sjó 2 sunnlenzkir merkisbændur, peir
Sigurður Guðmundsson, hrepps-
stjóri og sýslunefndarmáður, íHjörsey
fyrir Mýrum, á heimleið úr kaupstað,
og 4 menn með honum; og Guð-
mundur útvegsbóndi Guðmundsson
frá Lambhúsum á Akranesi, mesti
sóma og dugnaðarmaður, og 2 menn
með honum, í fiskiróðri.
Skipströnd. J>anri 2. nmi rak fraklc-
neska skipið'St. Paul í lancl áKeykja-
víkurhöfn og hafðist ekki úf aptur pó
að bæði „Heimdallur“ og franska her-
skipið „La Manche“ reyndu að ná pví
út.