Fram - 01.03.1898, Blaðsíða 1

Fram - 01.03.1898, Blaðsíða 1
FRAM. M 1- ÍSAiTRBI, MAEZMÁNUBUR 1898. I. AH. „FRAM". Þó að kaupfélagsskapur hafi nú staðið hér í ísafjarðarsýslu í 10 ár, og í öðrum héruðum lands- ins um lengri eða skemmri tíma, verður þó eigi annað sagt, en að þekking almennings á kaupfélags- skap og verzlunarmálum, bæði í Isafjarðarsýslu og annars staðar, sé mjög af skornum skammti, og spretta þar af opt og einatt rangir og fljótfærnis- legir dómar. Úr þessu vill blaðið „F'x'am" að nokkru leyti leitast við að bæta. MFram" flytur því stuttorðar, en gagn- orðar, greinar um kaupfélagsskap og verzlunarmál. „JT'x-am" flytur fregnir af kaupfélögum, og sérstaklega af „kaupfélagi ísflrðinga", svo greini- legar, sem föng eru á, og rúm blaðsins leyflr. „Framw flytur og einatt öðru hvoru ná- kvæmar skýrslur nm markaðsverð í útlöndum á innlendum og útlendum varningi. Og margt flytur „l^i'am.44 fleira, sem þar£- legt verður og gagnlegt að lesa. „Fram" kemur iit við og við, og kostar 10 aura eintakið. . Aðal-iiieinið. Jhað er vafalanst aðal-mein íslenzkra kaupfólaga, eins og nú stendur, að þau liafa ekki fé í hönd- um, til þess að borga vörur sínar með fyrir fram að vorinn. Það er sitt hvað, að standa með peninga í hönd- um, og semja svo um vörukaupin, eða ganga fyrir erlenda stórkaupinenn, og beiðast vörunnar að láni. Þetta rekur hver maður sig á, kaupmenn og kaupfélög jöfnum höndum, og þó kaupfélögin að þvi skapi fremur, sem tiltrúin til þeirra er yfirleitt lítil í útlöndum, og bj-ggist að mestu að eins á til- trúnni til þess, eða þeirra, sem veita þeim forstöðu. Vanaleg kaupmannsrenta í útlöndum er fi af hundraði; en það er ekki það eina, sem lánþiggjand- inn verður að greiða, heldur er það aðal-reglan, að lánveitandinn veitir lánið með því skilyrði, að liann sé látinn annast um öll vörukaup og vörusölu, og fyrir þann starfann tekur hann svo jafnaðarlega af hvoru um sig, andvirði útlendu og innlendu vör- unnar, 2—21/.;. af hundraði í ómakslaun, og borgar þó lántakandinn þar á ofan að sjálfsögðu allan kostnað. Þessar útlendu lántökur eru því kaupfélögum og kaupmönnum aerið kostnaðarsamar, og inyndu þó hvorir um sig þykjast góðu bættir, ef ekki fyJgdu fieiri anmarkar. En það fer nú eptir atvikum, eptir því hvera- ig erlendu umboðsmennirnir veljast, hvort þeir eru góðir menn og samvizkusamir, eðilr miðlungi vand- aðir; og hvergi á það ef tjl vill betur "heima, en um verzlunarumboðsmenn erlendis, að „misjafn er sauður i mörgu fé".* ' Eru sumir þeirra næsta hirðulausir uni það, hvort þeir kaupa fyrir umbjóðanda sína vandaðar vörur eða vondar, dýrar eða ódýrar, og það hefir jafn vel verið haffc eptir einum verzlunarr manni, sem ýmsir Islendingar hafa hart viðyski við, að hann vildi heldur kaupa vörun., dyi að „þá yrðu umboðslaunin hærri". Yið ýms vörukaup í útlöndum niá \ nokkurra (opt þriggja) mánaða gjaldfrest vaxtala (ef kaupandi er seljanda þekktur, sem áreiðanlegur maður), eða þá afslátt nokkurn, mismunandi á hin- um ýmsu vörutegundum, ef borgun er greidd þpgar i stað, og geí'ur þá að skilja, að þegar umbjóðand- inn hefir lán tekið, hvort eð er hjá umboðsmanni, eða öðrum, og greiðir af þvi fulla vexti, bera auð- vitað honum, en ekki umboðsmanninum, allir slikir afslættir, sem á stundum geta munað all-miklu: en misjafnar (>ru heimturhar á þvi fó á stundum. Aí' þessu vonum. vér, að lesendum vorum sé það Ijóst, að það er sitt hvað, að kaupa vörur í i'it- löndum fyrir peninga út i hönd, eða að starfa með erlendu lánsfé, eins og. kaupfélögin íslenzku, og mjög rnargir isl. kaupmanna, verða að gjöra. Væri landsbanki íslands" svo úr garði gjiirður, að kaupfélög, og kaupmenn, gætu fongið þar lán að vorinu, er endurborguðust að iiaustinu, myndu kaupfélögiim, og verzlunarstéttinni, á þann hátt sparast eigi all-fáar „procentur", er varan yrði þeim ódjrrari. Framtiðartakmark ísl. kaupfélaganna hlýtur því að vera það, að komast i svipað horf, eins og t. d. ensku kaupíelögin, acf geta keypt úörur sfnar skuldlamt, að vera einu ári á undan tíinanum, i stað þess að þurfa að jeta fyrir sig fram'.1' Þetta hafa og flest kaupíelögin viðurkonnt í orði, og því leitast við að koma á fót svo nefndum stofn- eða vara-sjóðum; en þetta hefir orðið í svo smáum stýl, að eins.l—2"/„ í flestum félögunum, að sá vegur sýnist muni verða ærið langvinnur að takmarkinu. Hvað „kaupfélag ísfirðinga" snertir, myndi þvi

x

Fram

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Fram
https://timarit.is/publication/176

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.