Landið - 20.07.1917, Blaðsíða 2

LANDIÐ
114
Áskorun.
ÍO. Júní.
Það er nú orðið fullljóst af hálfs þriðja árs reynslu, að lögin um
aðflutningsbann á áfengi koma alls ekki að þeim notum, sem til var
ætlazt af frumkvöðlum þeirra og fylgismönnum.
Þótt áfengisnautn hafi 'ef til vill minkað eitthvað til sveita, en
þar var drykkjuskapur þegar að mestu leyti úr sögunni, þá hefur hann
ekki minkað í kaupstöðum og sjávarþorpum, en hefur aftur á móti orðið
miklu skaðlegri heilsu manna vegna neyzlu ailskonar ódrykkja, sem allir
vita, að margir leggja sér til munns, þegar hörgull verður á ómenguðu
áfengi, og alt eru það sterkustu brendir drykkir, sem til landsins flytjast nú
Staðhæfing bannmanna um, að það sé bannlögunum að þakka,
að efnahagur Iandsmanna hefur stórum batnað síðustu árin, verður
tæplega tekin í alvöru, því öllum er það vitanlegt, að öll hlutlaus lönd
hafa alt til þessa stór-efnast á ófriðnum, og svo er hér.
Bannlögin fara í bága við réttarmeðvitund alls þorra landsmanna,
og því er það, að þau hafa verið brotin eins alment og raun er á
orðin, og eins hitt, að óhugsandi er, að þau verði nokkurn tíma
haldin, svo að í Iagi sé.
Þau hafa þegar orðið til þess, að veikja virðingu manna fyrir
lögum landsins yfirleitt, enda hafa þau gert menn, svo þúsundum skiftir,
að lögbrjótum, jafnvel heiðarlegustu menn, sem aldrei hafa látið sér
til hugar koma, að brjóta nokkur önnur lög; og þetta á engu síður
við um þá menn, sem í orði kveðnu eru með bannlögunum.
Vér teljum það þegar fullreynt nú, að gjörsamlega ómögulegt
sé að framfylgja bannlögunum svo, að girt verði fyrir drykkjuskap í
landinu, og mun þetta þó sannast enn betur að ófriðnum loknum, er
eðlilegar siglingar hefjast á ný.
Vér staðhæfum það enníremur, að bannlögin séu óþolandi brot
á rétti borgaranna til þess að ráða þeim athöfnum sínum, sem ekki
koma í bága við réttmæta hagsmuni annara og alment velsæmi.
Vér leyfum oss því að skora fastlega á hina íslenzku þjóð, að
hún hlutist til um, að bannlögunum verði sem allra fyrst létt af, og
snúi sér að því, að finna aðrar leiðlr og henni samboðnari sem frjálsri
þjóð, til þess að koma áfengismálinu í sæmilegt horf.
Af þeim tillögum, sem fram hafa komið, virðist oss sú leiðin
einna tiltækilegust, að landssjóður hafi einn rétt til innflutnings á vín
föngum, taki af þeim hæfilegan tol), og úthluti mönnum vínföngum
eftir pöntunum, en að sala þeirra sé að öðru leyti bönnuð, nema þar
sem sýslufélag eða kaupstaður tekur að sér sölu, að undangenginni
almennri atkvæðagreiðslu (local option).
í júnímánuði 1917.
í stjórn Andbanningafélagsins.
A. Fjeldsteð. Gunnar Egilsson. Halldór Þórðarson.
Jón Kristjánsson. Jón Brynjólfsson.
Samþykkir f r a m a n s k r á ð r i áskorun:
A. Clausen kaupm. Aug. Flygenring kaupm. Arni Pálsson aðst bókav.
Ásmundur Gíslason prófastur. Ágúst Bjarnason prófessor. D. Bernhöft
bakarameistari. V. Bernhöft tannlæknir. Björn M. Ólsen prófessor.
Bjarni Sæmundsson aðjunkt. B. H. Bjarnason kaupm. Brynj. Björnsson
tannlæknir. Bjarnhéðinn Jónsson járnsmiður. Carl Berndscn kaupm. á
Hólanesi. G. Böðvarsson kaupm. Gunnl. Claessen læknir. V. Claessen
landsféhirðir. Eggert Briem frá Viðey. Einar Finnbogason fiskimatsm.
Eggert Briem yfirdómari. Eggert Claessen yfirréttarmflm. Einar Helga-
son garðyrkjufr. Eirfkur Briem prófessor. Friðgeir Hallgrímsson kaupm.
á Eskifirði. Guðm. Finnbogason dr. phil, dócent. Guðm. Hlíðdal
verkfræðingur. Guðm. Bergsson póstm. á ísafirði. Guðm. Kristjánsson
framkv.stj. G. Olsen kaupm. G. Sveinbjörnsson skrifststj. Garðar
Gíslason stórkaupmaður. Gísli Isleifsson aðstoðarmaður. Guðjón Guð
laugsson kaupfél.stj., alþm. H. Hafstein bankastj., alþm. Hannes Þor-
steinsson skjalavörður. Halldór Daníelsson yfirdómari. Jakob Havsteen
umboðssali. Jón Kristjánsson læknir. Jón Laxdal stórkaupm. Jón Sig-
urðsson frá Kallaðarnesi. Jes Zimsen kaupm. Jón Þórarinsson fræðslu-
málastj. Jón Þorkelsson þjóðskjalavörður. Jón Jacobsson landsbókav.
Jóhann Þorsteinsson præp. hon. Jón Jónsson frá Vaðnesi kaupm. Ingvar
Þorsteinsson bókbind. Jón Jónsson prófastur á Stafafelli. Ingibjörg
Brands leikfimiskennari. Thor Jensen kaupm. Kristján Ásgeirsson
verzlunarstj. í Flatey. Kristján Jónsson háyfirdómari. Kristín V.-Jacob
son frú. Klemens Jónsson landritari. Magnús Benjamfnsson úrsmiður.
Magnús Einarsson dýralæknir. Magnús Pétursson héraðslæknir alþm.
Matth. Einarsson læknir. Matth. Jochumsson skáld. Methúsalem Stef-
ánsson búnaðarsk.stj. M. Júl. Magnús læknir. Jóh. Nordal íshússtjóri.
Ó. Benjamínsson kaupm. Ó. Friðgeirsson ræðismaður. Óle P. Blön-
dal póstafgr.m. Ó. G. Eyjólfsson stórkaupm. Ólafur Þorsteinss. Iæknir.
Ólafur Ámundason kaupm. Ólafur Daníelsson dr. phil., kennari. Ólafur
Thors framkvæmdarstj. Ólafur Þorsteinsson verkfr. Páll H. Gíslason
kaupm. Páll Ólafson bóndi á Heiði. Pálmi Pálsson yfirkennari. Pétur
Jónsson kaupfél.stj., alþm. Pétur Pétursson kaupm. á Oddeyri C. Proppé
kaupm. Páll Magnússon járnsmiður. P. J. Halldórsson Iæknir. Ragnar
Ólafsson ræðism. á Oddeyri. Richard Thors framkv.stj. Sig. Briem
póstmeistari. Sighv. Bjarnason bankastj. Sigurður Lýðsson cand jur.
Snorri Jóhannsson kaupm. Sigurgeir Einarsson kaupm. Sigurj. Jó-
hannsson bæjarfulltrúi á Seyðisf. Sigurður Kristjánsson bóksali. Sig.
Guðmundsson magister. Sig. Thoroddsen aðjunkt. Sigurður Þórðar-
son frá Arnarh, sýslum. Stefán Th. Jónsson, ræðism. á Seyðisfirði.
Stefán Stefánsson skólameistari. P. J. Thorsteinsson kaupm. A. V.
Tulinius yfirréttarmálaflm. Th. Thorsteinsson kaupm, Vilh. P'insen
ritstjóri. Þorleifur H. Bjarnason aðjunkt. Þórunn Jónassen ekkjufrú.
Þór. B. Þorláksson listmálari C. Zimsen ræðismaður.
Vér konur höfum nú beðið og
hlustað eftir orðum þeim, er bræð-
ur vorir, karlmennirnir, hafa látið
frá sér fara um hátíðahald vort
19. júní síðast liðinn. Og, því
miður, verður ekki annað sagt, en
ummæli þeirra sumra, að minsta
kosti, hafi verið blandin töluverð
um misskilningi, lítilsvirðingu og
jafnvel óvild í vorn garð.
„Landið“ gengur þó lengst í þá
átt í 25. tbl. þ. árs. Og þar er
svo langt farið í misskilningi og
lítilsvirðingu, að ég tel ekki aðeins
rétt, heldur blátt áfram skyldu vora,
að svara og leiðrétta þau ummæli.
Blaðið segir, að „dagur þessi sé
mjög óheppilega valinn af kven-
fólkinu;" að: „hátíðahöld þann dag
geti dregið úr mannfagnaði þ. 17."
— og ályktar svo, að: sjálfsagt sé
að leggja niður glundroða-daginn
framvegis".
Svo mörg eru þau orð.
Eg vil nú leyfa mér að fara
nokkrum orðum um aðfinslur og
ályktun blaðsins í þessu máli.
Fyrri aðfinslan er þá sú, að:
„dagur þessi sé mjög óheppilega
valinn af kvenfólkinu". Þarna kem-
ur í ljós hálf-skringilegur misskiln-
ingur. Blaðinu ætli þó að vera það
Ijóst, að vér konur höfum alls ekki
valið þenna dag, eða neinn annan
sérstakan dag, oss til handa.
Vér höfum hingað til sjaldan átt
kost á að velja, hvorki í þessu
efni né öðru. Það hefur oftast fallið
í hlut bræðra vorra. Og þeir hafa
einmitt látið oss í té þenna dag.
Þenna dag, fyrir tveim árum, voru
oss veitt stjórnarfarsleg réttindi til
jafns karlmönnum. Vér vorum gerð
ar að frjálsum þegnum og sam-
borgurum bræðra vorra. Finst blað-
inu óeðlilegt, að vér höldum þann
dag hátíðlegan? Ég bara spyr.
Karlmennirnir, en ekki vér, hafa
kjörið fagnaðarhátíð vora. Óg þar
með álít ég fyrstu aðfinslunni svarað.
Önnur aðfinslan er þá sú, að: „há-
tíðahöld 19. júnf geti dregið úr
mannfagnaði þ. 17 * Ég held nú,
að sú hræðsla sé ekki á rökum
bygð. Én þótt svo væri get ég
ekki séð, að það mál komi oss
konum neitt við. Það yrði karl-
mannanna sök, ekki vor.
Vér konur höfum hingað til ekki
gengist fyrir hátíðahaldi 17. júnf.
Það hafa karlmenn tekið að sér.
Vér ætlumst heldur ekki til, að
karlmenn gangist fyrir fögnuði 19
júní. Það ætlum vér oss sjálfum.
En ætlumst til, að karlmenn láti
oss óáreittar með fagnaðarhátíð
vora, eins og vér höfum látið þá
óáreitta með hátíðisdaga sína, —
ekki nokkur ár, heldur þúsundir ára.
Loks er ályktun blaðsins, að:
„sjálfsagt sé að leggja niður glund-
roðadaginn framvegis".
Það er nú svo.
Slfkt heiti hélt eg ekki, að nokkur
íslendingur veldi 19. júní, Blaðið
ætti þó að vita, að þann dag var
mjög rýmkað um réttindi karl-
manna sjálfra. Þau tvö atriði hefðu
átt að nægja til þess að karimenn
teldu sér ekki sæmandi, að faraóvirð
ingarorðum um 19 júní eða að vilja
hann feigan. En nú höfum vér séð,
að slíkt veigra þeir sér ekki við.
Og hver er ástæðan? Ég vil ekki
koina fram með neinar getgátur.
Ég bara spyr: hver er ástæðan?
Uppástungu blaðsins eða tillögu
að „leggja niður glundroðadaginn
framvegis", þykir mér ólíklegt, að
1 krónu '\2 kgr,,
fæst í KATJPANGI.
vér konur sjáum oss fært að taka
til greina. Vér viljum, eins og ég
sagði áðan, láta bræður vora í
friði með hátíðisdaga sína, og ég
sé enga ástæðu til að vér krefjumst
ekki sama réttar oss til handa. Ég
teldi ekki viðeigandi, að vér færum
að stinga upp á því, að þeir flyttu
minningarhátíð Jóns Sigurðssonar yfir
á einhvern annan dag. En ég tel
jafn-óviðeigandi, að skipa oss að
flytja fagnaðarhátíð vora.
Hvorutveggja flutningurinn er ó-
hugsandi.
Jón Sigurðsson fæddist 17. júní.
Því verður ekki breytt.
Og stjórnarskráin, er veitti oss
stjórnarfarsleg réttindi, var undir
rituð 19. júní. Því verður heldur
ekki breytt.
Vér konur eigum ekki sök á því,
að sá atburður skeði þann dag, en
ekki einhvern annan.
En vér legðum á oss þungar
sakir, ef vér sýndum ekki í verk-
inu, að vér kynnum að meta þann
atburð.
Vér breiddum yfir oss vanvirðu
f augum framtíðarinnar, ef vér
fögnuðum ekki frelsisdegi vorum
Enda sé ég enga ástæðu til að
vikja í því efni.
Svo ætti að vera úttalað um það
mál.
Aðeins fáein orð að endingu.
Ég vil geta þess, að það er
persónuleg skoðun mfn, að hollast
sé þessu þjóðfélagi, að vér, konur
og karlar, forðumst þykkju út af
opinberum málum vorum, svo
lengi sem unt er. En ég lít þó
svo á, að vér getum keypt friðinn
of dýrt. Ég þverneita því, að rétt
sé að þegja við óvirðingarorðum
um mál, sem oss er heilagt. Og
allir menn, með Iíkama og sál,
ættu að geta skilið, að frelsisdagur
vor er oss heilagur. Ég veit, að enn
sem komið er, er mátturinn karl-
mannanna megin. Og því verður
ekki neitað, að augsýnilegt er, að
þeir vita vel, að svo er. Ég spái
engu um það, hvort komið geti til
mála, að skift verði um valdhafa
í framtíðinni. En hitt veit ég, að
karlmenn þurfa ekki að óttast svo
mjög að þeir minki að mun, þótt
vér vöxuvi lítið eitt. En það er
einmitt það, sem þeir virðast ótt-
ast, — sumir hverjir. Og þess-
vegna hættir þeim til, að vilja
banda við oss þegar vér sýnum
fyrir alvöru, að við höfum í hyggju
að klifa upp brekkuna.
Það er raunalegt, að íslenzkir
karlmenn skuli telja slíkt athæfi
sæmandi. En svona er þið. Þrosk
inn og bróðurþelið, er ekki öflugra
en þetta. Því segi ég það: Guð
hjálpi þessari þjóðl Hún er ekki
svo vel mönnuð, að hún sé þess
megnug, að bjarga sér sjálf —
ekki ennþá.
Vífilsstöðum 1. júlí 1917.
María Jóhannsdóttir.
Aths. ritstj. Rétt hefur oss þótt,
að leyfa ofanskráðri grein rúm í
blaðinu, þótt oss finnist hún óþarf-
lega margorð og harðorð. Því að
áreiðanlega var sú ekki tilætlunin,
að kasta rýrð á kvenþjóðina og há-
tíðisdag hennar sem slíkan, né að
banda hendinni við þroska hennar,
heldur voru umgetin orð í „Land-
inu" eingöngu rituð vegna þess, að
oss virtist óheppilegt, að hafa tvo
hátíðisdagana hvorn svo nærri öðr-
um. Og það auðvitað aðalattiðið,
að kvenfólkið fékk kosningarrétt-
inn, en ekki hitt, hvaða dag sá
atburður varð.
Oss virðist hinn heiðraði höf. gera
úlfalda úr mýflugunni, þótt hins
vegar sé skiljanlegt, að málið sé
viðkvæmt.
Frá alþing'i.
Þingmannafrnmvörp.
1. Frv. til laga um sölu á 7 hndr.
að fornu mati í kirkjujörðinni
Tungu ásamt skógarítaki.
2. Frv. til laga um sameining ísa-
fjarðar og Eyrarhrepps.
3. Frv. til laga um breyting á
lögum um eignarnámsheimiid
fyrir bæjarstjórn ísafjarðar á
lóð og mannvirkjum undir
hafnarbryggju.
4. Frv. til laga utn stækkun
verzlunarlóðar ísafjarðar.
5. Frv. til laga um bæjarstjórn
Isafjarðar. Flutningsm. þessara
fimm frv. er Magnús Torfason,
6. Frv. til laga um áveitu á Fló-
ann. Flm. S. S. og E. A.
7. Frv. til heimildarlaga fyrir
landsstjórnina til þess að selja
ýmsar nauðsynjar undir verði,
og að gjalda verðhækkunina
eftir því sem lögin greina.
Flm. Jör. Brynj
8. Frv. til laga um breyt. á lög-
um nr. 26, 20. okt. 1905, um
vátryggingu sveitabæja og ann-
arra húsa í sveitum, utan kaup-
túna. Fim. Sveinn Ólafsson.
9. Frv. til laga um breyt. á lög-
um nr. 60, 30. júlí 1909. Flm.
Skúli S. Thoroddsen. Um skift-
ingu ísafjarðarlæknishéraðs í
tvö læknishéruð.
10. P'rv. um afnám verðhækkunar-
tolls á ull. Flm G. Sv. og M.
Guðm.
11. Frv. um breyt á lögum um
fasteignamat, nr 22, 3/u. 1915.
Flm. G. Guðl.
12. Frv. um breyt. á aðfl banns-
lögunum — að helmingur allra
sekta fyrir brot gegn þeim
renni í sveitar- eða bæjarsjóð,
þar sem brotið er framið.
Fltm. G. Sv.
13. Frv. til laga um skiftingu
bæjarfógetaembættisins í Rvík
og um stofnun sérstakrar toll-
gæzlu í Rvíkurkaupstað. Flm.
G. Sv„ Jör. Br„ B J. f. Vogi.
14 Frv. um afnám laga nr. 21,
20/10 1905 um skýrslur um ali-
dýrasjúkdóma. Flm. M G.,