Lögrétta - 28.07.1909, Page 3

L0GRJETT A.
147
«1 fe
Af síðasta blaði „ísafoldar" má
sjá, að stjórnin ætlist til, að hinn
nýji viðskiftaráðunautur, Bjarni Jóns-
son frá Vogi, skuli einnig vinna að
því, að auka ferðamannastrauminn til
íslands.
Jeg minnist þess, að fyrir nokkr-
um árum síðan var það til umræðu
í Stúdentafjelaginu hjer í Reykjavík,
hvort æskilegt væri, að útlendum
ferðamönnum fjölgaði hjer og að ís-
land yrði, eins og Sviss og Noregur,
fjölsótt ferðamannaland.
Á þessum fundi mælti einmitt
Bjarni Jónsson frá Vogi og flestir
aðrir, er töluðu, kröftulega á möti
því, að það væri landinu gagnlegt,
að vinna að því, að straumur ferða-
manna yrði sterkur hingað. Töldu
þeir það mundu verða til skaða og
ills eins. Jeg minnist þess, að þeir
kváðu reynslu Noregs í þessum efn-
um sýna og sanna þetta. Bentu þeir
á, að útlendar tungur og siðir mundu
hafa spillandi áhrif á málið og háttu
landsmanna, að ferðamenn mundu
flytja með sjer hingað ýmsa slæma
sjúkdóma, að það mundi auka auð-
mýkt og undirgefni landsmanna und-
ir auðvald og höfðingja, að það
mundi auka leti og flakk, ófýsi til
heiðarlegrar vinnu, en löngunina til
að verða auðvirðilegir þjónar og þræl-
ar auðmanna vegna krónugjalds þess,
er í boði væri, og margt fleira töldu
þeir upp máli sínu til sönnunar. Og
niðurstaðan á fundinum varð sú, að
samþykt var með miklurn meiri hluta
atkvæða tillaga samhljóða þeirra
málstað.
Er nú ekki til ofmikils mælst, ef
ætlast er til, að viðskiftaráðunautur-
inn, Bjarni Jónsson frá Vogi, láti
launa sjer til þess að vinna að því
úti í löndum, er hann sem stúdent
heima í Reykjavík, telur iltogskað-
legt ættjörð sinni ?
S t ú d e n t.
Forseti Rrasilíu, dr. A. Au.
Penna, er nýlega dáinn. Hann var
maður á besta aldri og hafði gegnt
forsetaembættinu nálægt þremur ár-
um.
Nýjan Suez-skurð er nú ráðgert
að grafa, jafnhliða hinum fyrri. Það
er fjelagið, sem gamla skurðinn á,
sem hugsar sjer að gera þetta.
rF'i*jíil>ot.
Trje er mjög notað til bygginga,
húsgagna og margskonar smíða, eins
og allir vita. Og hitt er og kunn-
ugt, að ekki tjáir að nota til smíða
nýtt (hrátt) trje, eins og það er ný-
höggvið af jörðinni, því að þá er
það fult af safa, skreppur svo sam-
an við þurkinn, aldurinn og notk-
unina, rifnar í sundur, snýst og
vindst á ýmsar hliðar.
Nýtt trje er því lítt notandi til
húsagerðar nje annara smfða, og því
betur sem menn vilja vanda trje-
smíðar, því meira far gera menn sjer
um, að velja til þeirra vel þurt trje og
nokkuð gamalt.
Margs konar aðferðir hafa hafð-
ar verið til þess að ná safanum úr
trjenu og gera það hentugt og end-
ingargott til húsagerðar og smíðis-
gripa, en hefur gengið misjafnlega.
En nú hefur maður einn í Ástralíu,
Powell að nafni, f indið nýja aðferð,
er talið er líklegt, að muni ryðja sjer (
til rúms um allan heim, og gera alt
trjesmíði langt um gagnsamlegra en
áður hefur tekist.
Aðferð þessa Powells er sú, að
sjóða trjeð í sakkarin-blöndu og þurka
það svo á eftir vandlega í hituðum
húsum. Við suðuna hverfur út úr
trjenu safinn, harpixinn, loftið og
ýms lífræn efni, sem eru í holum
þess og æðum, en þær fyllast aftur
af sakkarin-vökvanum og öðrum þeim
efnum, er látin kunna að vera einn-
ig í blönduna, t. a. m. litunarefni.
Og þá er þurkunin hefur farið fram,
má þegar nota trjeð til smíða. Við
aðferð þessa ljettist trjeð um V4 hluta,
en styrkleiki þess vex um 50°/o, það
verður þjettara í sjer, þarf langtum
minni málning, drekkur miklu síður
í sig raka, rifnar ekki og skekkist
ekki nje vindst. Það fylgir og með,
að ýms skordýr, er í trjám lifa óg
spilia þeim, þrífast ekki í trje, er
þessi „powellisering" hefur verið not-
uð við.
Stjórnin í Ástralíu hefur í nokkur
undanfarin ár látið gera ítarlegar til-
raunir með „pówellisering“, og nið-
urstaðan hefur orðið svo góð, að
hún hefur ákveðið, að aðferð þessa
skuli hafa við alt það trje, er hún
lætur nota í þarfir ríkisins.
Aðferðin er mjög ódýr og hækkar
því lítið verð trjesins. Sakkarín er
sætuefni, fundið upp 1885; er alt að
því 400 sinnum sætara en sykur og
er notað á margvíslegan hátt.
h.
Kveöjuskeyti til I. Msteins
fyrv. ráðherra.
Hœstvirti fyrverandi ráðherra,
Hannes Hafstein, Reykjavík! Vjer
undirritaðir alþingiskjósendur i
Miklaholtshreppi í Snœfellsness- og
Hnappadalssýslu, sendum yður
kveðju vora, með kœrri þökk fyr-
ir vel og drengilega unnið 5 ára
starf yðar í þarfir lands vors og
þjóðar. Óskum og vonum, að
þjóð vorri auðnist sem fgrst að fá
yður skipaðan i ráðherrasœtið aft-
ur, þótt þjer yrðuð að víkja um
stund fyrir grunnhyggni nokkurs
hluta þjóðarinnar og valdasýki
sjerstakra manna.
Stefán Guðmundsson, Kristján Þórðar-
son, Björn Sveinbjarnarson, Gísli Krist-
jánsson, Sigurður Kristjánsson, Kristján
Lárusson, Oli Daníelsson, Kristján Elías-
son, Kristján Jónsson, Þorgils Sigurðsson,
Guðbjartur Kristjánsson, Oddur Ásmunds-
son, Þórður Pálsson, Óli J. Jónsson, Guðm.
Jóhannesson, Halldór Bjarnason, Sigur-
geir Sigurðsson.
Kríteyjar-málið.
24. þ. m. var ráð fyrir því gert,
að stórveldin kölluðu herskip sín
burt frá Krítey, er haldið hafa þar
öllu í skefjum nú um tíma. En
hvað síðan hefur gerst þar, er enn
ófrjett. Kríteyingar vilja komast
undir Grikkland, en Tyrkir vilja ekki
láta þau yfirráð, sem þeir hafa þar,
þótt ekki sje nema að nafni. Það
hefur verið sagt, að Ungtyrkjastjórn-
in vildi helst nota Kríteyjar-þrætuna
fyrir ófriðarefni gegn Grikklandi.
Meðal almennings á Tyrklandi kvað
vera ríkjandi megn óvild til Grikkja,
og af þeim ástæðum er sagt að Ung-
tyrkjastjórnin mundi afla sjer lýð-
hylli og festi sig í sessi, ef hún berði
á Grikkjum. Hafa menn ráðið af
ýmsu, að hún hugsaði sjer að nota
þrætuna um Krítey þar fyrir ástæðu.
Danskt ríkislán. Danir hafa ný-
lega tekið nýtt ríkislán, 40 miljónir
króna. Það er fengið á Frakklandi.
Rentan er 3V2% og lánið borgað
út með 943/8°/o.
Yeðurbreytingar voru um miðj-
an þennan mánuð óvenjulega mikl-
ar bæði í Miðevrópu og Suðurevrópu.
Stórrigningar gerðu skaða á Þýska-
landi. í Sviss voru kuldar ómuna-
miklir. í Millesimó í Norður-Ítalíu
fjell einn daginn svo mikið hagl, að
jörð var hvít í margar klst. Meðan
haglið fjell var þar 10 st. kuldi.
Norðurlandamál og bókmentir
í París. Við Sorbonneháskólann í
París er nú nýstofnað aukaprófess-
orsembætti í Norðurlandamálum og
bókmentum ’ Norðurlanda. Blaðið
„Pólitiken" segir, aðí það verði skip-
aður Paul Verrier, er kvað vera mjög
vel að sjer í öllu, er snertir Norð-
urlönd.
Frá Indlandi berast frjettir um
megnar æsingar gegn Englendingum.
Rottustríðið. Bæði í Englandi
og Danmörku hafa verið mynduð
stór fjelög til að eyða rottum og
gera þau það á þann hátt, að þau
veita verðlaun fyrir hvert rottulík,
sem þeim berst. Þau verðlaun hafa
farið hækkandi eftir því sem frá
leið, líklega af því, að rottueyðslan
hafi tekist svo vel á þennan hátt.
Nú eru borgaðir 10 au. fyrir hvert
rottulík í Khöín og á Friðriksbergi.
Ófriður í Marokkó. í Marokkó
er kviknuð megn óánægja gegn
Muley Hafid soldáni og hreyfing í
þá átt, að koma Abdul Aziz aftur
til valda. Muley Hafid kvað nú
eiga fáa varnarmenn og vera í
megnum fjárkröggum.
Nadir Agha, yfirgeldingur Abduls
Hamids og hans helsti trúnaðar-
maður, kvaðst ætla innan skams að
gefa út æfisögu sína, er hann hefur
sjálfur ritað, og vænta menn margs
fróðleiks í þeirri bók um mál, sem
fáum er áður kunn.
Loftskeyti frá Spitzhergen til
Noregs. Það er í ráði að Ameríska
kolafjelagið á Spitsbergen komi á
loftskeytasambandi þaðan og til Nor-
egs.
Svertingi niálaflutningsmaður.
í fyrsta sinn nú í sumar hefur svert-
ingi orðið málaflutningsmaður í París.
Hann heitir Hecter Apollinaire og
er sagður skarpur lögvitringur og
duglegur, svo að því er spáð, að
hann muni fá mikið að gera.
Flngvjelar hafa tekið miklum um-
bótum nú á síðustu tímum og er
víða af miklu kappi reynt að gera
þær hæfur til nota, jafnframt og
loftsiglingunum fleygir áfram. í sum-
ar er verið að reyna flugvjel í Khöfn
og þykir ganga vel.
ReiOhjól (karlmanns) til sölu með
góðu verði. — Uppl. í „Gutenberg".
Stykkishólmsbryggjan.
Lögr. hefur verið send frá Stykk-
ishólmi nákvæm frásögn um bryggju-
vígluna 18. þ. m., en af því að áð-
ur hefur rækilega verið frá henni
sagt í blaðinu, þá er hjer að eins
tekið niðurlagið af þeirri frásögn:
„ . . . Bryggjan er á lengd, frá
aðalgötu út á bryggjuhaus, 603 .fet;
breidd bryggjuhússins 44V2 fet, lengd
128 fet. Breidd sjálfrar bryggjunn-
ar 15 fet; 12 steinstöplar halda bryggj-
unni uppi, auk tjáverks. Tveir vagn-
sporvegir liggja eftir henni og hand-
rið utan með úr járni með strengdu
vírneti.
Nú í dag (19. júlí) er verkfr. Sig.
Thoroddsen, ásamt fleirum, að yfir-
líta verkið og skoða frágang allan;
þykist jeg vita, að „verkið lofi meist-
arann", því Guðm. bryggjusmiður er
sjerstaklega vandvirkur og lætur
ganga samviskusamlega frá hverju
einu.
Að lokum er mjer ljúft að minn-
ast þess, bæði fyrir hönd verka-
mannanna og allra bæjarbúa, að hlýj-
ar heillaóskir og þakklátir hugir fylgja
þeim hjónum hjeðan úr bæ, fyrir
góða viðkynningu. B.B.U.
flugvjela-kappþraut.
Flogið frá Calais til Dover.
Fyrir miðjan þennan mánuð kom
enskur flugmaður, Latham, með vjel
sína til Calais og ætlaði að reyna
sig á því, að fljúga yfir sundið til
Dover. En veður hömluðu þá. Frjett-
in barst fljótt um og komu þá til
fleiri, er keppa vildu um þessa þraut.
Múgur og margmenni safnaðist sam-
an bæði í Calais og Dover til að sjá,
hvernig færi. Nú segir símskeyti frá
Khöfn í gærkvöld:
„Blériot hefur flogið frá Calais
til Dover á 27 mínútum,
Blériot var áður frægur flugmaður,
en þó var nú farið að telja H. Lat-
ham honum jafnsnjallan. Launin
fyrir sigurinn þarna eru, auk frægð-
arinnar, 1000 pd. sterl.
100 97
um, og jafnvel meira en sá maður
verðskuldar að sjá, sem heimtar gist-
ingu með valdi og ofstopa. Núviljeg
segja þjer það, að best er fyrir þig að
njóta þeirra gæða, sem drottinn hefur
sent þjer, en hirða ekkert um, hvernig
þeirra er aflað. Heltu nú aftur í bik-
ar þinn og drektu, en hins hið jeg
þig, að neyða mig ekki til þess með
nærgöngulum spurningum, að sýna
þjer fram á það, að þú hefðir ekki
náð hjer gistingu, ef jeg í fullri alvöru
hefði viljað meina þjer hana«.
»Nú gerirðu mig enn forvitnari, en
jeg var áður«, sagði riddarinn. »Jeg
het aldrei liitt fyrir neinn einbúa þjer
líkan, og áður en jeg ter hjeðan, vil
jeg vita eitthvað nánar um þig. En
hótunum þínum, helgi maður, svara
jeg með þvi, að jeg er maður, sem
leita hættunnar, en flý hana ekki«.
»Jeg drekk þjer til, Slæpingi riddari!«
sagði kofabúi. »Jeg dásama hreysti
þína, en eigi vit þitt að sama skapi.
Ef þú vildir reyna við mig vopnaleik,
þá mundi jeg með allri vinsemd og
bróðurkærleika gefa þjer slíka ráðn-
ingu, að þú mundir ekki syndga af
forvitni aftur tólf næstu mánuðina«.
Riddarinn drakk til hans og bað
hann að velja vopnin.
»Það eru engin vopn til, alt frá skær-
um Dalílu og til sverðs Goliats, að jeg
geti ekki mætt þjer með þeim«, svar-
aði kofabúi. »En ef jeg á að velja,
hvað segir þú þá, kunningi, um þessi
leikföng?«
Um leið og hann sagði þetta, lauk
hann upp Veggskáp og tók út úr hon-
um tvö breið sverð og tvo skildi, líka
þeim, sem heldri menn Engilsaxa báru.
Riddarinn sá, að einnig voru inni í
skápnum bæði bogar og örvar; þarað
auki harpa og fleira, sem ekki átti vel
heima hjá einsetumunkum.
»Nú lofa jeg þjer því, góði brððir«,
sagði riddarinn, »að jeg skal ekki koma
með íleiri nærgöngular spurningar.
Það, sem þessi skápur hefur að geyma,
er svar upp á allar tilgátur mínar. En
jeg sje þarna eitt verkfæri, og vil held-
ur sýna þjer hvernig jeg kann með
það að fara, en með sverð og skjöld«.
Um leið og hann sagði þetta, henti
hann á hörpuna. ,
»Jeg hygg, herra riddari, að þú verð-
skuldir ekki auknefni það, sem heimur-
inn hefur gefiðþjer«, sagði kofabúi. »Og
þaðsegi jegþjer, aðþú ert mjer grunsam-
ur. En úr því að þú ert nú gestur minn,
þá vil jeg ekki reyna á karlmensku
þína móti vilja þínum. Sestu nú niður
attur og fyltu bikar þinn; nú skulum
við drekka, syngja og skemta okkur.
Ef þú leikur vel á hörpu, þá skal þjer
ætíð velkomin ein brauðkolla í Prests-
húsum meðan jeg þjóna kapellu hins
heilaga Dunstans, og vona jeg að það
verði, með guðs hjálp, þangað til gröfin
tekur við mjer. En skenktu nú í bik-
arinn meðan jeg stilli hörpuna, því
ekkert skerpir röddina og skýrir eyrað
betur en bikar af góðu víni. Jeg vil
helst finna áhrit vínsins út í fingur-
gómana áður en jeg byrja að hreyfa
með þeim strengina«.
gat losað við sig af herklæðunum. Nú
sá kofabúi fyrst andlit hans. Það var
göfugmannlegt og svaraði vel vaxtar-
laginu; hárið var gult og' þjett og lá í
lokkum, augum blá og óvenjulega skær
og fjörleg, munnurinn fríður og skegg
á efri vör, nokkru dekkra en hárið.
í heild sinni bar andlitið vott um djörf-
ung, kjark og kaiimensku.
Það var eins og kofabúi vildi launa
gesti sínum það traust, sem hann sýndi
honum með því, að hann hugsaði eigi
um að dylja útlit sitt. Hann tók munka-
hettuna frá andlitinu og ljet hana falla
aftur á herðarnar. Kom þá í ljós, að
hann var maður á besta aldri. Hann
var krúnurakaður að munka sið, en í
kring reis upp svart hár, þjett, strítt
og hrokkið, og var rakaða krúnan mitt
í því engu líkari en fjárrjett með há-
um veggjum. Ekki bar andlitið neinn
vott um munkalíf eða meinlætalifnað;
það var hraustlegt, en nokkuð drunga-
legt; brúnirnar miklar og svartar, ennið
hvelft, kinnarnar rjóðar og feitar, og
á kjálkum og höku sítt skegg, svart
hrokkið. Alt bar útlitið vott um, að
munkur þessi hefði fremur lifað á uxa-
kjöti og dýrasteik, en þurrum korn-
mat, og ekki gat hjá þvi farið, að gest-
urinn veitti þessu eftirtekt. Þegar hann
hafði borðað nokkra spæni af baun-
unum, bað hann húsbóndann að
gefa sjer að drekka, og setti munkur-
inn þá fyrir hann stóra könnu, fulla
af tæru lindarvatni.
»Þetta er úr lind hins heilaga Dun-
stans«, sagði hann; »í henni skírði
hann á einum degi fimm hundruð
danska og bretska heiðingja, — lofað
veri nafn hans!« Svo bar hann könn*
una að munni sjer, en dreypti aðeins
lítið eitt á vatninu.
»Mjer sýnist, góði faðir, »að þú þrif-
ist ótrúlega vel á þessari ljettu fæðu
og þessu heilaga vatni, og neytir þú
þó hvorstveggja sparlega«, sagði ridd-1
arinn. »Þú lítur fremur út fyrir að
hafa æft þig á aílraunum og bardög-
um, en í messusöngum og meinlæta-
lifnaði«.
»Herra riddari!« svaraði munkurinn,
»þú talar um þetta eins og fáfróður
leikmaður og holdlega sinnaður. En
guðs móður og verndarengli mínum hef-
ur þóknast að blessa þá fátæklegu fæðu,
sem þau hafa úthlutað mjer, og gefa
mjer góða heilsu«.
»Það er þá kraftaverk, sem gert hef-
ur verið á þjer, helgi faðir«, sagði ridd-
arinn. »En leyfist mjer ekki, syndug-
um leikmanni, að spyrja um nafn
þitt?«
»Þú mátt kalla mig klerkinn í Prests-
húsum, því svo er jeg nefndur hjer i
nærsveitunum. Menn eru reyndar
vanir að skeyta við nafn mitt »hinn
helgi«, en jeg heimta það af eng-
um, því jeg er þess ekki verður. —
En má jeg ekki lika spyrja um nafn
þitt, göfugi riddari, sem nú ertgestur
minn?«
»Jú«, svaraði riddarinn. »Mennkalla
mig lijer í nágrenninu svarta riddar-
ann — og margir bæta þar við auk-
nefninu »slæpingi«, en jeg er ekki svo