Lögrétta

Tölublað

Lögrétta - 22.11.1913, Blaðsíða 1

Lögrétta - 22.11.1913, Blaðsíða 1
Afgreiðslu- og innheimtum.: Þ0RARINN B. ÞORLÁKSSON. "Veltusundi 1. Taliimi 359. LÖGRJETTA Ritstjori: PORSTEINN elSLASON Plnghollsstræti 17. Taliiml 17S. M &&• R-eykjavík 33. nóvember 1913. VIII. Ar«. I. O. O. F. 95 ii289. Lárus Fjeldsted, Y fl rrj ettarmilafwrslumaOur. Lækjargata 2. Helma kl. 1 1 —12 og 4—7. B»eLc:ii.r, Innlendar og erlendar, pappír og allskyns ritföng kaupa allir í Bókaversl. Sigfúsar Eymundssonar. Fánamálið. íslenskur fáni fenginn með konungsúrskurði. Ráðherra símaði í dag frá Khöfn til landritara: »í dag er gefinn út svofeldur konungsúrskurður: „Vjer Kristján hinn X. & cet. gerum kunnngt: Samkvæmt þegn- samlegum tillögum stjórnarráðs íslands iiöfum rjer allramildileg- ast úrskuröað þannig: Fyrir ísland skal vera löggildur sjerstaknr fáni. Gerð hans skal ákveðin með nýjum konungsúrsknrði þegar ráðherra íslands hefnr haft tök á, að kynna sjer óskir manna á íslandi nm það atriði. Þennan fána má draga á stöng hvervetna á íslandi, og íslensk skip mega sigla nndir honnm í landhelgi íslands. Pó er það vilji vor, að á húsi eða lóð stjórnarráðs íslands sje jafnframt dreginn upp hinn klofni dannebrogsfáni á ekki óveglegri stað nje rýrari að stærð heldur en íslenski fáninn. Pessi vor allramildilegasti úr- skurður skerðir að engu lcyti rjett raanna til að draga upp dannebrogsfánann eins og að nnd- anförnu. Eftir þessu eiga allir hlutað- eigendnr að hegða sjer". Jafnframt samþykt frá konungi frumvarp til næsta alþingis um breytingu á síðari málsgrein 2. gr. skrásetningarlaganna«. Hjer er þá óskum síðasta al- þingis fullnægt í flaggmálinu. Og er komið fram, að ráðherra hef- ur sjeð þar rjett, hverja aðferð ætti að hafa í því, en ekki hinir, sem mest mæltu þar í móti hon- um. Hann sagði á þinginu, að sú aðferð, sem fylgismenn máls- ins þar vildu hafa, að sámþykkja flagg með ákveðinni gerð án þess að ræða fyrst um það við kon- unginn, væri röng, með því að þetta mál tæki til hans sjálfs meira en önnur mál, og ætti þvi undir- búningur þess að fara fram i samráði við hann og málið að koma frá stjórninni. Enaffrum- varpinu, sem fyrir þinginu lá, væri konungi það ekki fullljóst, hvers konar flagg það væri, sem æskt væri eftir. Málið var þá útkljáð í efri deild með svohljóðandi rökstuddri dagskrá: »í trausti til þess, að ráðherra skýri Hans hátign kon- unginum frá vilja alþingis í þessu máli og beri það upp fyrir hon- um, og að stjórnin síðan leggi Forstöðumenn Panamaskurðgraftarins. ------------- /-¦••¦.........'........ Goethals. Gforgas. Forstöðumaður hins mikla mannvirkis, sem Bandamenn hafa nú lokið við í Mið-Ameríku, hefur verið Goethals verkfræðingur. Aðalorsökin til þess, hve verkið gekk illa fyrir Frökkum í Panama er talin sú, að verkamenn þeirra hrundu niður af sjúkdómum; malaríusýkin og guluveiki deyddi þá i þúsundum. Menn vissu þá ekki að flugur, sem móskítur kallast, voru valdar að þessum sjúk- dómum. Frakkar reistu þarna stór sjúkrahús, sem Bandamenn hafa síðan haft gagn af. Fyrsta verk Bandamanna var að útrýma flug- unum, og það tókst þeim fullkomlega. Skógarnir voru ruddir og steinolíu veitt yfir forarflóana og þeir ræstir fram. Formaður við þetta verk og heilbrigðisumsjónarmaður Bandamanna þar syðra hefur Gorgas ofursti verið. Nú er hann kominn til Suður-Afríku; hefur verið fenginn þangað til þess að vinna þar líkt verk og hann hefur áður unnið í Panama. fyrir næsta reglulegt alþingi frv. til laga um íslenskan fána, tekur deildin fyrir næsta mál á dag- skrá«. Nú er flaggið fengið, eins og meiri hluti þingsins æskti eftir, en gerðin enn óákveðin, og mun það ætlun ráðherra, að skipa menn í nefnd af öllum flokkum til þess að ráða fram úr því máli. Ríkisráðsákvæðið. 011 blöðin hjer, sem minst hafa á úrslit stjórnarskrármálsins í ríkisráðinu 20. f. m., eru ánægð með þau, enda eru þau í sam- ræmi við það, sem allir bjugg- ust við að verða mundi, ef því ákvæði, sem þingið setti um þetta mál í stjórnarskrárfrumvarpið, fengist á annað borð framgengt, en um það voru sumir í efa. Pvi er nú ómótmælanlega sleg- ið föstu, að það sje ekki grund- vallarlaganauðsyn, að íslensk mál komi í rikisráðið, en að það sje íslenskt sjermál, að ákveða ásamt konuugi um uppburð málanna fyrir honum. Ennfremur, að þau mál, sem eftir stjórnarskrá okkar eru sjerstök fyrir ísland, sjeu alls ekki á neinn hátt lögð undir valdsvið danskra stjórnarvalda, þó að þau sjeu borin upp fyrir konungi í rikisráði hans, og að K. Berlin og þeir danskir stjórn- málamenn, sem honum fylgja og undanfarandi áratugi hafa elt ól- ar við okkur um þessi atriði, hafa orðið undir í þeim viðskiftum. Eimskipafjelagið. Bráða- birgðastjórnin hjelt íund í gær og var þar tekin ákvörðun um gerð skipanna og samþykt að auglýsa útboð um byggingu þeirra og leitast fyrir um tilboð hjá milli 10 og 20 skipasmíðastöðvum í Danmörku, Noregi, Pýskalandi, Hollandi og Englandi. Tjppdráttur af skipunum verð- ur eftir nokkra daga til sýnis á skrifstofu fjelagsins. UIivi 1 erkfræöingnr. í Lögr. 1. okt. í haust var sagt frá ítalska verkfræðingnum Ulivi, sem er að verða heimsfrægur fyrir hina svokölluðu F-geisla, en með þeim ætlar hann að eyða hern- aði og styrjöldum, því það er náttúra F-geislanna, að þeir kveikja i sprengiefnum í mikilli Ulivi verkfrasðingur. fjarlægð, svo að með þeim má eyðileggja þau skotfæri og morð- tól, sem nú eru mest notuð í styrj- öldum, löngu áður en hægt er að beita þeim. Menn hafa verið að gera tilraunir með uppgötvun Ulivis bæði i ílalíu, Frakklandi oú Englandi. Skamt frá Portsmouth var gamalt herskip enskt lagtvið akkeri og í það látið dálítið af sprengiefni. Ulívi var í tveggja mílna fjarlægð og sendi þaðan F.-geisla sína til þess að kveikja í sprengiefninu, og þetta tóksl svo vel, að skipið 'hefði sokkið, ef 5 dráttarbátar, sem nálægir voru, hefðu ekki farið til og bjargað því undir eins inn á höfn. Svo áhrifamikil var spengingin, er F.- geislarnir hittu skipið. Lögin frá síðasta alþingi eru nú öll slaðfest; sex hin síð- ustu voru staðfest a ríkisráðs- fundi í gær. Bómentaverðlaun Nóbelsjóðs- ins er sagt að austuríska sagnaskáldið P. Rosegger eigi að fá nú í ár. Um voviep dauðdaga. Slysfarir, sjálfsmorð og manndráp hjer á landi. Eftir Guðm. Bjömsson. I. Orðin eru til alls fyrst. Hugvekja min um y>Mannskaða á íslandin kom út vorið 1912. Hún er til sölu i öllum bóka- verslunum (sjerprentun úr Lcg- rjettu) á 15 aura. Þá ritgerð hafa margir lesið; þess hef jeg orðið var. En þar er eingöngu rætt um slysfarirnar. í vetur sem leið samdi jeg frumvarp til laga um mannskaða- skýrslur og rannsókn á fundnum likum, og sendi það stjórninni með ýmsum athugasemdum. Þar urðu sjálfsmorð og manndráp hjer á landi að umtalsefni, auk slys- faranna. Frumvarpið og athuga- semdirnar er að visu hvorttveggja í skjalaparti þingtiðindanna 1913. En sú heljarsyrpa fer vist fyrir ofan garð og neðan hjá alþýðu manna. Það sem hjer fer næst á eftir (II., III. og IV.) er orð- rjettur útdráttur úr því erindi mínu til stjórnarinnar. II. Hræðilegt skeytingarleysi. »Um langan aldur hefur prest- um verið gert að skyldu að semja ársskýrslur yfir þá, er dáið hafa »voveiflega«, en með þvi hefur verið átt við: a) sjálfsmorð, b) slysfarir, þar með talin morð. En þessar skýrslur hafa þeir samíð eftir sögusögn þeirra, er beiðst hafa greftrunar á líkunum, án nokkurrar frekari rannsóknar. Lög nr. 30, 11. júlí 1911, um dánarskýrslur, voru sett til þess eins, að útvega nýtilegt yfirlit yfir dauðamein manna. I þeim lögum eru alls engin sjerstök ákvæði um rannsókn á dauðdaga þeirra, sem deyja vo- veiflega; að visu má ekki jarða lík þeirra, ef þeir deyja i kaup- túni, sem er læknissetur, fyr en læknir hefur skoðað þau, og gefið dánarvottorð, en ekki er gert ráð fyrir neinni nánari rannsókn á þeim likum, en öðrum likum manna, sem enginn læknir hefir sjeð i banalegunni. Og utan þess- ara kauptúna fyrirskipa þessi lög enga rannsókn á likum bráð- dauðra manna. Yfirleitt er hvergi í íslenskum lögum fullnægjandi fyrirmæli um rannsókn á dauðdaga þeirra, er hljóta bráðan bana. í öllum öðrum siðuðum lönd- um er þetta alt á annan veg. Þar er alstaðar heimtað, að læknir skoði hvert lík í bæjum áður en það er jarðað, en líkskoðunar- menn í sveitum, og er það gert — 1) því til tryggingar, að enginn sje kviksettur — 2) til þess að fá vitneskju um dauðameinið — 3) til þess að varna glæpum (morðum). En hafi einhver dá- ið skyndilega, og sje það aug- ljóst eða hugsanlegt, að dauðinn stafi af einhverri annari orsök en undanförnum sjúkdómi eða lik- amsbilun, þá er alstaðar meðal annara þjóða heimfUð miklu nán- ari rannsókn á dauðdaganum, af löggæslumanni og lækni i sam- einingu. Á þann hátt vitnast iðu- lega glæpir, sem ella mnndu hafa dulist,ogáþann hátt aflast nákvæm vitneskja um allar slysfarir og or- sakir þeirra, og verður ljósthvað vinna þarf til að varna þeim. Hið rótgróna skeytingaiieysi hjer á landi í þessum efnum veld- ur því, að við vitum ekki einu- sinni með fullri vissu hversu margir látast af slysförum, höf- um enga nána vitneskju um or- sakir hinna afskaplega miklu mannskaða á sjó, og stöndum uppi ráðafáir og afskiftalitlir um þetta mikla manntjón, sem er þrefalt meira en i öðrum lönd- um. Það er og býsna eftirtektar- vert hversu fá mannsmorð hala vitnast hjer á landi, tiltölulega miklu íærri, en í öðrum löndum, og maður getur ekki varist þeim grun, að það kunni að stafa af þvi, að þeir glæpir hafi leynst hjer miklu oftar en annarsstaðar, af því að rannsókn á dauðdaga þeirra, er deyja voveiflega, hefir verið svo stórum vanrækt«. »1 ráðherrabrjefi 6. maí 1848 og einkanlega í ráðherrabrjeíi 4. júli s. á. er að visu fyrirskipað, að lögreglustjóri skuli, ásamt lækni, skoða fundin lík. En það er víst, að þó að sumir lögreglustjórar hafi rækt vel þessa skyldu, þá hefir hún miklu víð- ar verið vanrækt. Jeg hef sjálí- ur verið hjeraðslæknir i 11 árog skoðað mörg fundin lik, en aldrei hefur lögreglustjóri skoðað þau með mjer. Og sama segja flestir aðrir læknar. Þetta má ekki svo til ganga; þegar lík er skoðað og búningur þess, getur margt borið fyrir, sem lækni ber ekki að rann- saka, eða hann getur ekki rann- sakað á löglegan hátt. í nefnd- um brjefum er heldur ekki gert ráð fyrir, að fundin lík sjeu skoð- uð af lögreglustjóra og lækni, nema útlit sje fyrir, að dauðinn hafi hlotist af áverka (udvortes Vold). Og ekki eru þar nein sjerstök ákvæði um krufningu (Obduktion). Af því hefur svo leitt — það er mjer fullkunn- ugt — að margir lögreglu- stjórar hafa ekki talið sjer skylt og enda ekki heimilt að fyrir- skipa líkskurð á líkum, sem linnast, nema þvi að eins, að einhverjar ljósar og áþreifanleg- ar líkur sjeu fyrir því, að mað- urinn hafi verið myrtur. Þar við bætist, að alþýða manna hefir haft mikla óbeit áj likskurðum og altaf verið afarauðtrúa á sjálfs- morð, en mjög vantrúa á morð. Það er eins og menn telji óhugs- andi hjer á landi, að morð geti átt sjer stað, svo að ekki sjáist utan á líkinu. Ef einhver finst dauður í fjörunni og þykir aug- ljóst að hann hafi farið í sjóinn, þá er jafnan ályktað, að hann muni hafa dottið eða fleygtsjerji sjóinn, en enginn læknir getur þó sjeð með vissu utan á sjó- reknu líki, hvort maðurinn hafi druknað eða verið fleygt dauðum í sjóinn. Ef lík finst hangandi í snöru, þá er jafnan talið óyggj- andi, að maðurinn hafi hengt sig — og þó er oft ókleyft fyrir lækni að sjá utan á þvi líki, hvort maðurinn hafi dáið i snörunni, — eða verið hengdur dauður í hana. Ef lík finst með skotsár og skotvopnið þar hjá, þá er talið fullvíst, að maðurinn hafi sjálfur skotið sig, viljandi eða ó- viljandi, og ekki einu sinni haft fyrir að ná út kúlunni og sjá, hvort hún kemur heim við vopn- ið. Ef lik finst og sjást engin merki um voveiflegan dauðdaga, þá er talið sjálísagt, að maðurinn hafi orðið bráðkvaddur, enda þótt enginn sje til vitnis umþað, hvernig dauðinn atvikaðist. — Landslög Jog almenningsálit hafa haldið höndum saman um þetta dæmalausa aðgæsluleysi, og kæft

x

Lögrétta

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lögrétta
https://timarit.is/publication/196

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.