Lögrétta - 22.04.1914, Síða 4

82
L0GRJETTA
Grölfdúkar,
Gölfdnkar!
yíir 5 sinálestir,
allar tegundir, allar breiddir. Einnig stigaleggingar
margar og gólfteppi, nýkomið til
cJónafans Porsíeinssonar.
50 aura
gefur Klæðaverlísmiðjnn „Iðunn“ ly r*ii*
pundið af Kvítri, g-óöri og vel þurri
haustull.
Verð á annari ull þar eítir*.

y.
MDNSTED^
danska smjörliki er bcsf
um tegunfeirnar
„OrrV’wTip-'To/p^^^ls” «f-6uc
Sm]örliki6 fce^f frd:
Offo Mönsteci ‘Xf
Kaitpmarmahöfn 05 Áró$um
i öanmörku.
55
Sðrlanðets Ulðvareþbrik, Kristiansanð S. Jforge,
modtager Uld og- Fillep til Spinding og Vævning af Dame og
Herrestoffer i enestaaende stort og godt Udvalg.
Norges nyeste og mest moderne Anlæg.
Kommissionerer með gode Anbefalinger antages. God Fortjeneste.
Um vjelgæslu.
Fyrir nokkrum árum var varla j
nokkur hjerlendur maður, sem kunni \
nokkuð, er að vjelgæslu laut. En brátt ,
skildist mönnum hve slíkt var afar- |
óþægilegt fyrir þá menn, er gerðu út j
gufubáta hjer, því þeir þurftu að fá
útlenda menn til þessa starfa, er oft
var ýmsum erfiðleikum bundið. Þá
var það að nokkrir hjerlendir menn
fóru að kynna sjer þann starfa, bæði
utanlands og líka innanlands, á út-
lendum gufubátum, er stunduðu fisk-
veiðar hjer við land, og má segja,
að þeim hafi tekist það allvel, því
flestir þeirra stunda nú vjelgæslu, og
leysa það starf vel af hendi, að
þeirra manna dómi, er vit hafa á,
og eiga þeir menn þakkir skyldar
fyrir að verða brautryðjendur í þeirri
atvinnugrein hjer. Árið 1909 mynd-
uðu svo þessir menn fjelag með sjer,
þá 9 alls, í því augnamiði, að vinna
að því eftir mætti að íslenskir vjela-
menn stæðu ekki að baki öðrum.
En slíkt var afarörðugt, því hjer
voru fá skiiyrði fyrir hendi, er til
þess þurfti að veita mönnum fræðslu
í þeim efnum, enda lítill áhugi al-
ment fyrir því starfi. Svo voru ekki
nein lög til í landinu, er að vjelgæslu
lutu. Varð því að fara eftir dönsk-
um lögum, er var þó lítt mögulegt
að öllu Ieyti, enda hafði stjórnar-
ráð íslands heimild til að veita und-
þágu frá þeim lögum. Kom svo þeim
mönnum, sem þá stunduðu vjelgæslu
hjer, til hugar, að nauðsynlegt væri
að hafa lög í landinum um vjelgæslu,
og bjuggu því til í samráði við sjer
færari menn uppkast að lögum, er
svo var lagt fyrir stjórn og þing.
Það komst þó ekki í framkvæmd
fyr en 1911. Alitu menn, að með
þessu væri stigið spor í menningar-
og sjálfstæðis-áttina, og um leið
girt fyrir að að þessu starfi kæmust
nema sæmilega hæfir menn. Verður
slíkt að álítast ekki síður nauðsyn-
legt fyrir útgerðarfjelögin en hvern
einstakan mann, því allir, sem nokk-
uð þekkja til og vilja með sannsýni
tala um það mál, viðurkenna, að
góður vjelstjóri sje eitt aðalskilyrði
fyrir góðu gengi hvers gufuskips.
Og það var og er skoðun þeirra
manna, sem þessum lögum komu í
framkvæmd, að vinna bæri að þvf, að
gera íslenska vjelamenn hæfa í stöðu
sína, en ekki hitt, að gera útgerðar-
mönnum erfitt fyrir, eins og heyrst
hefur.
Haustið 1912 var svo stofnuð
vjelfræðisdeild við Stýrimanna-
skólann, og var fenginn útlendur
kennari þangað. Tóku þátt í
náminu 8 piltar, er svo tóku próf
við skólann. 1913 taka 9 piltar
þátt í náminu og taka væntanlega
próf í vor. Er því ekki hægt að
segja, að menn hafi ekki áhuga á
þessu starfi nú eða að þeim fjölgi
ekki, eftir ástæðum, sem að því
halla sjer. í vjelstjórafjelaginu hjer
í Reykjavík eru nú yfir 50 fjelags-
menn, er flestir stunda vjelgæslu á
sjó, og eru það allmargir menn í
samanburði við skipafjölda hjer, og
þó ótaldir nokkrir, sem ekki eru
meðlimir fjelagsins, en eru samt á
skipum hjeðan. Ennfremur veit jeg
af nokkrum hjer, sem hafa í hyggju
að fara af landi burt, ef þeir fá ekki
atvinnu við vjelgæslu hjer á landi.
Það virðist því ekki á miklum
rökum bygt hjá útgerðarmönnum, er
farið hafa þess á leit við stjórnar-
ráðið, að veita undanþágu frá vjel-
stjóralögunum, til þess að geta haft
á skipum sínum menn, sem ekki
hafa rjettindi til þessa starfa. Vjel-
stjóralögin heimila útlendum vjel-
stjórum vinnu hjer, meðan vöntun
er á íslenskum, og verður því ekki
talið að lögin setji nein neyðarkjör,
þar sem allir vita að hægt er að fá
hæfari menn til þessa starfa frá út-
löndum en hjer er alment kostur á,
En með undanþágunni er drepinn
niður allur áhugi manna á því að
verða nýtir menn í þessari stöðu.
Því hver maður getur sjeð, að ekki
fara piltar að fara á skóla og verk-
stofur til að læra þetta, ef þeir hafa
svo ekkert gagn af því, en aðrir,
sem ekkert hafa lært, eru teknir
fram yfir þá. Ef ekki þarf annað
en að komast í kynni við einhvern
útgerðarmann, og hann fær svo und-
anþágu í stjórnarráðinu, er að lík-
indum veitist skilyrðalítið, og svo
er maðurinn orðinn vjelstjóri, og
máske bægir öðrum frá, sem rjett-
indi hefur. Þeim vjelstjórum, sem
rjettindi hafa fengið, er með þessu
órjett gert, því eftir að þessi undan-
þága er í gildi gengin, eru lærdóms-
skírteini þeirra lítils virði. Þó mun
niðurjöfnunarnefnd Reykjavfkur ekki
hafa tekið það til greina enn þá, að
atvinnu vjelstjóra væri hætta búin.
Fróðlegt væri að vita, hvað útgerð-
armenn, í samráði við stjórnarráðið,
hefðu í hyggju að gera við vjel-
fræðisdeild og kennara, þegar slfk
lög eru út komin sem þessi, og væri
æskilegt að heyra eittkvað frá þeim
um það atriði. Þvf virðist reyndar
svarað með undanþágunni á þann
hátt, að þeir vilji ekki hafa nein vjel-
stjóralögílandinu, áliti starfið ekkiþess
vert, að menn þurfi að fá neina sjer-
staka þekkingu á því. Jeg á bágt
með að trúa því, að hið háa stjórn-
arráð líti svo á, allra síst eftir fram-
komu þingsjns 1911 í þvf máli, er
virtist líta á það með sannsýni og
sama skilningi og hinn mentaði
heimur alment gerir, sbr. þingt. 1911.
Því síður er trúlegt, að útgerðar-
menn líti svo á þetta mál, að ekki
sje þörf á vel hæfum mönnum á
skip þeirra, en þá fá þeir aldrei með
því, sem þeir hafa nú komið í fram-
kvæmd, sem sje undanþágunni frá
vjelstjóralögununm. Það er sorglegt
til þess að vita, að þegar lands-
menn eru að vakna til meövitundar
um það, að nauðsynlegt sje að taka
sem fyrst allar siglingar í sínar hend-
ur, þá skuli annað eins og þetta
koma fyrir. Reyndar mun hjer átt
við, að veita undanþágu aðeins fyrir
fiskiskip. En má jeg spyrja: Er
nokkur sanngirni í því, að hafa
minni öryggi á fiskiskipum en öðr-
um skipum yfirleitt, eða má íslenska
þjóðin við því,? Jeg held ekki. En
það er eins og það sje gömul trú
eða vani, sem ríki hjá sumum, og
það jafnvel hjá sjómönnunum sjálf-
um, að ekki þurfi að hugsa eins um
útbúnað á fiskikipum og til dæmis
fólksflutningaskipum. En þar sem
nú öll okkar stærri fiskiskip sigla
með milli 20—30 manns hvert, þá
er það óneitanlega dýr farmur, ekki
síst fyrir jafn-fámenna þjóð og við
erum. Það væri því æskilegt, að menn
sæju sóma sinn og landsins og Ijetu
ekki þessa undanþágu vera lengur f
gildi en til næsta þings, og þing og
stjórn sæju sjer fært að auka svo
kenslu við vjelfræðisdeild Stýrimanna-
skólans að menn gætu tekið þar
fullnaðarpróf í vjelfræði, svo þeir
þyrftu ekki að leita til útlanda í
þeim efnum, þó skipum hjer fjölgi
og þau stækki. Því slíkt er algerð-
ur óþarfi. Og að þessu mun vjel-
stjóraíjelagt Reykjavíkur vinna, enda
þó að rjetti fjelagsmanna sje hallað
að þessu sinni. Jeg vil því beina
þeirri spurningu til allra þeirra
manna, sem þetta mál varðar, hvort
ekki væri rjett að vinna í samein-
einingu í þessu máli, í stað þess að
vekja sundrung og ósamkomulag.
Leyfi jeg mjer að fullyrða, að vjel-
stjórafjelag Reykjavíkur er reiðubú-
ið til að vinnn að góðu samkomu-
lagi og heill gufuskipaútvegsins í
heild sinni. Margt fleira væri þörf
að minnast á viðvíkjandi vjelgæslu,
en jeg læt hjer staðar numið að
þessu sinni, en vil að eins benda á,
hvað fráleit sú skoðun er, sem einn
borgari þessa bæjar og útgerðar-
maður ljet í ljósi við eigi alls fyrir
löngu. Hans álit var, að vjelstjóra-
lögin hefðu komið of fljótt í fram-
kvæmd. En einmitt af því að þau
komu of seint í framkvæmd, hefur
hann, og ef til vill fleiri, menn í
sinni þjónustu, sem æskilegt hefði
verið að væru færari um starf sitt
en raun er á. Vjelstjóralögin komu
því of seint, en ekki of snemma.
Sigurjón Kristjánsson.
Málaferli. Bankastjórar Lands-
bankans hafa óskað þess getið í
Lögr., að þeir ætli að höfða mál
gegn blaðinu út af greinum í 51. og
cTunóur i „%&ramv
rerður haldinn í Goodtemplara-
húsinu næstk. laugardag kl. 8xji
síðdegis.
Fundarefní:
1. Kosningarnar og horfurnar.
2. Lagabreytingar.
52. tbl. f. á., er út komu 5. og 12.
nóv., með fyrirsögnum .Gjaldkera-
málið dæmt í yfirdómi" og „Gjald-
keramállð". — Einnig, að þeir ætli
að höfða mál gegn P. Torfasyni út
af grein hans í 21. tbl. „Lögr.“, er
út kom 15. þ. m., með fyrirsögninni
„Björn að baki Kára".
Lögr. tekur því með mestu ró,
þótt þeir fari í mál við hana, og
hún hyggur, að eins sje því varið
um hr. P. J. Torfason. En ekki væri
það ólíklegt, að hann gerði blaði
þeirra sömu skil.
Lögrjetta biður velvirðingar á
því, að inn í nokkurn hluta af upp-
lagi þessa tbl. hafði verið tekin að-
send grein, sem ósamboðin er blað-
inu. Nafn höf. stóð undir greininni,
svo að hann bar ábyrgð á henni að
lögum, en þess vegna hafði ritstj.
ekki athugað greinina nógu vandlega.
Blaðið, með þessari grein í, hafði
verið borið út um bæinn, en ekki
sent víðar, og verður þetta, úr því,
sem komið er, ekki lagfært með öðru
en því, að senda öllum kaupendum
blaðið, eins og það hjer kemur fyrir
sjónir, svo að enginn þurfi að geyma
þessa umræddu grein, þó hann vilji
halda blaðinu saman.
AusturríklsKeisari dáinu.
Lát Frans Josephs Austurríkiskeis
ara er símað frá Khöfn í gær.
Sýslufundur Kjósarsýslu
var 15.—16. þ. m. Af gerðum hans
skal drepið á þetta (eftir minni); Eigandi
verksm. Alafoss hafði farið fram á, að
sýslan gengi í ábyrgð fyrir 16,000 kr.
veðláni til umbóta á eigninni, er hann
þegar hefur gert, svo hún nú er talin 3/5
meira virði, en þá er hann tók við
henni, eða 19,400 kr. þá, 48,040 kr. nú.
Meiri hl. sn. samþ. að ábyrgjast 13,600
kr. 1. veðrjettarlán, er hann fengi út á
eignina, og skyldi það skoðast sem
breyting á kaupsamn. hans og afsals-
brjefi, er ákvað að sýslan hefði 2. veð-
rjett fyrir kaupverðinu (eftirstöðvar nú
11,400 kr.), næst eftir það, er hann
kynni að geta fengið lánað gegn 1. veð-
rjetti. Nú skyldi á 1. veðr. eigi hvíla
hærra lán en þetta, uns það væri að
fullu greitt. (I minni hl. voru snm.
Kjósar, er eigi vildi fara hærra en
12,000 kr., og snm. Seltj., 11,000 kr.).-—
Samkvæmt till. úr Kjós o. v. skorað á
sveitarstjórnarvöld Árness. að koma í
veg fyrir óreglu við fjárrjettahöld í Þing-
vallasveit og notkun ólöglegrar rjettar
þar (í Bolaklifi). — Úr sömu átt kom
till. um, að nema úr gildi fyrir Kjósars.
eða breyta hestakynbótareglug., er nú
gildir. Nefnd: snm. Kjósar, Mosf. og
oddv. — Sömu nefnd íalið að semja
reglug. f. forðagæslum. Þeir samkv. till.
hreppsnefnda ákv. 3 í Kjósarhr., einn í
hverjum hinna. — Meðlag feðra með
óskiig. börnum skyldi á fyrsta aldurs-
skeiði þeirra vera kr. 60,00, lægst 35
kr. — I yfirkjörstj. f. Kjósars. kosinn
Sigurður Kristjánsson skrifari (bróðir A.
J. Johnsons í bankanum). Fyrir Gullbrs.
er það Sigfús Bergmann. Mun hafa
þótt, eins og nú standa sakir, best fara
á' því, að þessir tveir römmust kjör-
fylgismenn bankavaldsins f Hafnarfirði
skipuðu yfirkjörstjórn hjer. (Það gæti
einnig sparað Kjósars. alt að 12 kr.).—
Ákveðið að fella úr tölu sýsluvega frá
næsta nýári veginn milli Skotmannsmóa
og Fossvogslækjar (þann kafla Hafnar-
ijarðarvegarins, er í Kópavogslandi ligg-
ur), en fje lagt til viðhalds fjallveginum
yfir Svínaskarð, sem lítið þykir um hirt
af þeim, sem hlut á að máli . . .
Hitt flest venjul. mál, alls 26.
B. B.
Pappír «■ ritf æri
er best að kaupa í Pappírsversl-
nn Pór. B. forlúkssonar, Veltn-
snndi 1.
Ærince of *ffales
Og
c3fr. 3,
hinar góðkunnu, egyptsku Cigarettur,
eru nú komnar aftur í tóbaksverslun
R. P. LEVI.
„I9unnardúkar“
eru ódýrustu, haldbestu fatatauin.
Það viðurkenna allir, sem reynt
hafa. — Úr miklu að velja.
QiAmnnnl Muniö eftir rúmtepp-
ojoiiienn! unum og Dess. 322.
CiríRur Cinarsson,
Yfirdómslögmaður,
Laugaweg 18 A, (uppi). Talsími 433.
Flytur mál fyrir undirrjetti og yfir-
dómi. Annast kaup og sölu fasteigna.
Venjulega heima kl. 12—1 og 4—5 e. h.
Oddur Glslason
yflrrjettarmálaflutnlngsmaður,
Lanfásveg 22.
Venjul. heima kl. n—12 og 4—5
brúkuð íslensk alls-
konar borgar enginn
betur en
Helfli Helgason
(hjá Zimsen)
Reykjavík.
Vátryggið fyrir eldsvoða í
General-
Stofnsett 1885. — Varnarþing i Reykjavik.
Sig. Thoroddsen. Sími 227.
Umboð8menn óskast á Akranesi, Keflavik,
Vík, Stykkishólmi, Ólafsvik.
ynctýgjavinnustofa
Baldvins Einarssonar, Laugaveg 67.
Vönduð vinna og efni.
Reynið og sannfærist.
ézuám. cTfioroááson
tæknir.
Vonarstræti 12.
Talsiml461. Helma kl. 1—3.
Þekkið þjer „Gloria“?
„Gloria" er stærsta og ódýrasta
stórsöluhús á Norðurlöndum, sem
selur »privat« mönnum milliliðalaust.
Skrifið okkur, við sendum yður
þá gefins og kostnaðarlaust stóra
nýja myndaverðlistann okkar fyrir
1914, í honum er mörg þúsund munir
af búshlutum, járnvörum, vefnaðar-
vörum, hljóðfærum, úrum, pípum tó-
baki og vindlum, reiðhjólum, skot-
vopnum, glingurvörum, leðurvörum
o. s. frv.
Skrifið eftir verðlistanum og þjer
munið áreiðanlega verða viðskifta-
maður vor.
Varehuset »Gloria« A/S
Nörregade 51, Köbenhavn K.
Þakkarávarp. Hjer með votta
jeg öllum þeim, sem í veikindum mínum
og mótlæti hafa rjett mjer sína örlátu
hjálparhönd, bæði með peningagjöfum,
hlýju vinarþeli og huggunarorðum, rnitt
dýpsta hjartans þakklæti.
Sjerstaklega vil jeg minnast á heimilis-
fólkið hjer, Leikfjel. Vestm.eyja og kvenn-
fjel. „Líkn", sem öll hafa rjett mjer sína
örlátu hönd og á annan hátt veitt mjer
hjálp og aðstoð.
Alla mína velgerðamenn bið jeg for-
sjónina að blessa og vera þeim næst, þeg-
ar neyð þeirra er stærst.
Kirkjubóli í Vestm.eyjum 14. mars 1914.
Vilborg Jónsdóttir.