Lögrétta - 18.11.1914, Page 4

204
LÖGR/ETTA
15. febrúar 1915 verSur opnuð hin mikla heimssýning í San Franciskó. Menn hugöu, aS breyting mundi
verSa á þessu sökum Evrópustríðsins, en svo kvaS ekki verSa. Hjer á myndinni er sýnt sýningarhús Dan-
merkur. Var grunnur þess vígSur 5. sept. í haust, og voru þar þá saman komnir um 5000 menn danskir,
er heima eiga í San Franciskó og ná’ægum hjeruöum. Frá þeim degi er myndin vinstra megin, og þar ver-
iS aS draga danska ílaggið á stöng yfir grunninum.
ur fengiS lán fyrir, þá verður hann
strax að endurgreiða það„ sem hann
hefur fengið umfram það, sem lögin
ákveða. Grasbýlisbóndi er skyldur á
ir.eSan hann stendur í skuld við lands-
sjóð, aS viðhalda vel og vandlega
öllum mannvirkjum og jarSabótum,
sem hann hefur fengið lán fyrir.
12. gr. í fyrstu 10 árin frá því
grasbýli er stofnað veitist lán úr
landssjóði til byggingar og ræktunar
landsins, samkv. 10. gr.; á þeim tíma
er lánið afborgunarlaust, en vextir
eru greiddir árlega 4 prc. Þegar þessi
xo ár eru liSin frá því býlið var stofn-
aS, skal alt það lán, sem þá er á-
falliS, greiðast með jöfnum afborg-
unum á næstu 30 árum, ásamt 4 prc.
i vexti, svo að þessi skuld sje að fullu
greidd eftir 40 ár frá því grasbýlið
var stofnaS.
13. gr. Til tryggingar fyrir greiSslu
á láni því, sem þannig er veitt til
stofnunar grasbýlis, skal grasbýliS
veSsett landssjóSi meS fyrsta veS-
rjetti, og heldur landssjóður því veSi
þar til skuldin er greidd aS fullu.
14. gr. Ef grasbýlisbóndi á býli
sitt og vill selja, og sömuleiSis ef
hann hefur fengiS þaS meS erfSa-
festurjetti, og vill selja erfðafestu-
rjett sinn, þá hefur jarSareigandi
fyrsta forkaupsrjett, en annan for-
kaupsrjett hefur hreppurinn, þar sem
býliS hefur veriS bygt.
15. gr. Ef svo skyldi reynast aS
ekki yrði hægt aS ná samkomulagi
viS jarðaeigendur um, aS fá sæmilega
stór og góS lönd til grasbýla, þá
er landsstjórninni veitt heimild til að
kaupa alt aS fjórar jarðir á ári í því
augnamiði, aS skifta þeim niSur í
grasbýli. Þegar um slik landakaup
er aS ræða, svo sem hvar jarðirnar
liggja, og um hverja kosti þær hafa,
skal aðallega fara eftir sömu reglum,
sem ákveðiS er i 9. gr. um skilyrSi
fyrir stofnun grasbýla.
16. gr. Ef jörS er keypt undir gras-
býli, samkvæmt 15. gr., þá skal
stjórnarráðið fela sýslunefnd í þeirri
sýslu sem jörðin er, aS sjá um og
annast, aS henni sje skift niður í á-
| kveðin grasbýli. Hverju slíku býli
skulu fylgja 25—50 hektarar, eftir
því hvaS landiS er gott og vel falliS
til ræktunar. ÞaS skal aSallega lagt
til grundvallar, aS grasbýli þessi hafi
landsstærS af meSallagi góðu landi
um 35 hektara. Merki skal strax setja
um hin fyrirhuguðu grasbýli, meS
litlum vörðum annaðhvort úr grjóti
eSa torfi. Merkin skulu vera sett eft-
ir svo beinum línum sem hægt er.
ViS verk þetta skulu vera þrír menn,
sem sýslunefndin kýs, og skal aS
minsta kosti einn þeirra vera úr
sýslunefndinni. Hver þessara manna
fær 4 krónur á dag í þóknun, er
greiSist úr landssjóSi.
17. gr. ASaljörSin skal, þar til öSru-
vísi verSur ákveðið, ekki teljast eSa
meShöndlast sem grasbýli. Henni
fylgja öll innstæðukúgildi og allar
byggingar jarSarinnar, svo og tún og
matjurtagarSar, einnig eitthvaS meira
eða minna af öðru landi, eftir þvi
er skiftingamenn, samkvæmt tillög-
um sýslunefndar, álíta best viS eiga.
Henni fylgja einnig hin afmældu
grasbýlislönd, fleiri eða færri, þang-
aS til þau eru tekin til aS stofna á
þeim býli. Sýslunefndin hefur um-
ráð yfir þessum jörSum, og annast
um byggingu á þeim, og er hún skyld
aS gera þaS á þann hátt, aS hagur
landssjóSs sje sem best og fullkomn-
ast trygSur. JarSir þessar skulu tekn-
ar út og bygSar með álagsskyldu,
samkvæmt gildandi ábúðarlögum.
Aldrei má byggja slíkar jarSir leng-
ur en til 10 ára.
18. gr. Ef eitthvaS er þaS af húsum
cg mannvirkjum á jörSunni, svo sem
fjárhús og hesthús o. fl., sem legjandi
þykist ekki þurfa, og sem sýslu-
nefndin álítur aS alls ekki muni þurfa
handa jörðinni í sjáanlegri framtíS,
sökum þess hvaS hún er orSin lítil,
þá skal selja slík hús og mannvirki
á opinberu uppboSi.
19. gr. Grasbýli þau, er þannig eru
stofnuS á landssjóSsjörSum, meS-
höndlast á sama hátt, og hafa sama
rjett og grasbýli þau, er stofnuS eru
í einstakra manna löndum.
Kíoi*ski*ái
til kosningfar í nidm'j öfnunar•
nefnd 30. þ. m. og- til a.nkakosn-
in^ai* 1 í kæjarstjéra. S. desbr.
n- k. iig'g'iir íranmií á bæjar-
þingfstofiomi 13. til 2©. þ. m.,
ad báduiti áögsin medtöldum.
í kjörstjórn Reykjavíkur, 12, nóv. 1914.
K. limsen, Magn. Uelg'ason,
SighTatnr JBJanaason.
Oddur Gíslason
yfirrjettarmálaflutningsmaður.
LAUFÁSVEG 22.
Venjul. heima kl. n—12 og 4—5.
EFTIRMÆLI.
BlöS vor hafa ekki minst merkis-
konunnar Rannveigar Kolbeinsdótt-
ur, er ljest aS Vogartungu í Leirár-
sveit 27. maí 1913. — Hún var fædd
aS Reykholti 27. des. 1831, en ólst
upp aS HofsstöSum í Hálsasveit hjá
foreldrum sínum, Kolbeini hreppstj.
Árnasyni og konu hans RagnheiSi
Vigfúsdóttur. 23 ára gömul giftist
þau 35 ár saman í hjónabandi. Áttu
15 eða 16 börn og eru nú aðeins 3
þeirra á lífi, öll í Ameríku. Þau
hjónin bjuggu fyrst í Brekkukoti og
Sturlu-Reykjum í Reykholtsdal nokk-
ur ár, en síSan lengst aS Leirá, miklu
rausnar og stórbúi. Mörg börn sín
mistu þau í æsku, en sum uppkomin.
Mann sinn misti Rannveig sál. 1889.
Eftir lát hans bjó hún enn mörg
ár á eignarjörS sinni Leirá, uns hún
árið 1906 seldi hana og brá búi, enda
var þá og sjón hennar mikiS tekið aS
hnigna, og síðustu árin var hún al-
blind. Flestir munu vera sammála
um þaS, aS Rannveig sál. hafi veriS
mikil búsýslukona og staðiS einkar-
vel i húsmóSurstöðu sinni, góS eigin-
kona og ástrík móSir barna sinna;
yfir höfuS mikilhæf og merk kona
fyrir margra hluta sakir.
E. Th.
Balhoíf Halldórsson
gullsmiður,
SMIÐJUSTÍG 5,
býr til vandaSa og ódýra
gullhringa.
VátryggiS fyrir eldsvoða í
GENERAL.
Stofnsett 1885.
Varnarþing í Reykjavík.
SIG. TIIORODDSEN. Sími 227.
Umboðsm. óskast á Akranesi, Kefla-
vík, V'ík, Stykkishólmi, ólafsvík.
Klæöaverksmiðjan
Álafoss
kembir, spinnur, tvinnar, þæfir, ló-
sker, pressar, litar, gagneimir (af-
dampar) og býr til falleg tau.
Vinnulaun lægri en hjá öðrum klæða-
verksmiðjum hjer á landi.
„Álafoss“-afgreiðslan: Laugaveg 34
Rvík sími 404.
Bogi il. ]. Oórlatsoo.
Gráhærí fóík
c' ríi'.nj'O illllls r. Gr**
haruJ (fétir Jtrr apíur nntt
hl rf þjrrnotid frukknr.skm tutrvHit-
nié >Juni>rnhnr tir Junon* jm'JD*
hriibrigdisráó Frakkhttuii vg rjriar
gir Itrknur állla óbnt/dult ay átkunf-
irrjt. Flaskan kostar Kr. 2,64».
Aéalálsala fynr íslnnd
Rristiti Mnnbo/t,
foaghvUsslJirh 2b, Hcykjaoik. laistmi 4-JÁ
PrentsmiSjan „Rún“.
cent; þjer verSiS aS fyrirgefa mjer þaS,
aS mjer þótti þetta verk ySar ekki sæm-
andi, og jeg þoldi þaS ekki aS hafa ilt
álit á yður.“ — „ÆtlarSu svo sem aS
koma mjer til að trúa, aS þú hafir ekki
ilt álit á mjer nú,“ mælti hann og hvesti
augun á mig. — „Jeg hef alls ekki ilt
álit á yður; þjer hafiS leyst þá er jeg baS
fyrir, og jeg er yður þakklátur fyrir þaS.“
—- „Þú hefur komið mjer til aS gera þaS,
er jeg hef aldrei áSur gert,“ svaraSi hann
og settist upp. — ,,Jeg kannast viS þaS;
jeg hef komiS yður til aS gefa hvítum
mönnum líf.“ — „Jeg á ekki viS það, en
þú komst mjer til aS rjúfa eiS minn, meS
því aS reita mig til reiði.“ — „Já, þaS var
mín skuld frekar en yðar; jeg hafði eng-
an rjett til þess aS tala, eins og jeg gerSi,
en jeg var bálreiður, satt aS segja. Jeg
hygg, aS jeg hefSi skotiS á ySur, ef jeg
hefSi haft hlaðna skammbyssu í hendinni,
svo þaS er nokkuS jafnt á komiS meS okk-
ur í því tillití.“ — „Jeg er gramur viS
sjálfan mig og þaS því fremur, sem mig
grunaði síst, að þú vildir vera hjá mjer,
eftir aS jeg hafði rofiS eiS minn; þaS er
annað hvort, aS þú hefur fengiS mikl-
ar mætur á þessum persónum, eSa þú hlýt-
ur aS bera mikiS traust til mín, traust,
er jeg hef sýnt, aS jeg á ekki skiliS.“ —-
„Jeg játa þaS, aS þjer gleymduS sjálfum
yður, en jeg ber þaS traust til yðar, aS
það verSi yður til viðvörunar og aS þjer
gleymiS yður ekki aftur. Jeg er því hjá
ySur meS fullu trausti til yðar og þykist
vera óhultur, þangaS til yður þóknast aS
gefa mjer frelsi.“ — „Þú vilt þá enn þá
fara burtu frá mjer?“ — ,Jeg á frændur
og vini og hef köllun að gegna. HvaS get
jeg unnið viS að vera hjer nema vináttu
yðar? Jeg ætla mjer aldrei aS verSa vík-
ingur; þjer getiS veriS vissir um þaS. Jeg
vildi óska þess af hjarta, aS þjer væruS
þaS ekki.“ — „Hverjir ættu aS vera vík-
ingar, ef svertingjar væru þaS ekki?“ svar-
aði Víncent. „Ef ekki bölvun Kains yfir
þeim? Eru þeir ekki svívirtir? Eiga ekki
hendur þeirra að vera uppi á móti öllum,
nema þeim sjálfum? HvaS er Arabinn ann-
aS en víkingur eyðimerkurinnar, sand-
hafsins? Víkingalitur er svartur. Jafnvel
hinir hvítu víkingar kannast viS þennan
sannleika, eSa hvers vegna draga þeir upp
svarta blæju?“ —• „ÞaS er aS minsta kosti
iSnaður, sem sjaldan endar vel.“ — „Og
hvaS gerir þaS! Vjer eigum einungis eitt
sinn aS deyja; mjer er sama hversu fljótt
þaS verður. Jeg get sagt þjer það meS
sanni, aS mjer hefur ekki þótt lífiS svo
sætt, aS jeg hirði um þaS. ÞaS er einung-
is eitt, sem er sætt viS tilveruna, og aldrei
þreytist, þaS er hefndin.“ — „Er ekki ást-
in og vináttan sæt? Hina fyrri þekki jeg
aS vísu ekki.“ — „Jeg þekki hana ekki
fremur en þú. Menn segja aS vináttan sje
staSfastari, og sem sönnun fyrir því, hvaS
hún sje staSföst, miSaði jeg skammbyssu
minni á þig, og hefði ekki brunnið fyrir
í henni, hefði jeg drepiS hinn einasta, er
jeg nokkru sinni hef fengiS vináttu til í
veröldinni.“ — „ÞaS er leiður vani, aS
þjer skuliS jafnan bera á ySur skamm-
byssur; þær eru of handhægar og gefa
engan umhugsunartíma. ViS skulum setja
svo, að þjer hefðuS skotiS mig; ySur
mundi hafa fallið þaS þungt.“ — „Cató!
Jeg hef margra líf í höndum mjer, og jeg
vona aS hafa langtum fleiri áður en jeg
dey. Jeg hef aldrei á æfi minni iSrast
nokkurs verks, nokkurs morSs, eins og þú
kant aS kalla það, og mun aldrei gera;
en þaS segi jeg þjer hreinskilnislega, aS
ef jeg hefði myrt þig í bræSi minni, hefði
jeg orSiS vesæll maður. Jeg veit þaS og
finn það.“ — „Látum okkur ekki minn-
ast á þaS framar; jeg get fullvissað yður
um, að mjer þykir eins vænt um og yður,
aS þjer skutuS mig ekki. Nú kemur Jóse
með miSdegismatinn.“
SamræSa okkar datt niður, og hef jeg
getiS hennar til þess aS lýsa skapsmunum
þessa fágæta manns, er jeg var kominn í
kynni viS. Eins og hann sjálfur komst aS
orði, var jeg sannarlega eins og lítill
hvolpar í tígrisdýrsbúri, og af kunnings-
skap viS hann eins djarfur eins og hvolp-
ar eru vanir aS vera viS slík tækifæri.
Fyrir morgun vorum viS lagstir fyrir
akkerum í leynivognum og var tjöldum
skotiS á land eftir venju. Vjer dvöldum
þar rúman hálfan mánuS, og óx vinfengi
mitt viS kapteininn meir en nokkru sinni
áður. Hann virtist leitast viS með öllu
móti aS jeg bæri hiS sama traust til hans
og áSur, enda tókst honum þaS. En eigi
aS síSur verS jeg að játa, aS mjer fór aS
leiSast þetta lif. Draumar mínir lutu allir
aS morSi og blóðsúthellingu, og oftar en
einu sinni datt mjer í hug aS strjúka, en
jeg hafði lofaS aS gera þaS ekki og þaS
vildi jeg efna.
Um miðdegisbil einu dag gaf vörS-
urinn á sjónarhæSinni bendingu um þaS,
að hann sæi skip. Víncent hljóp þegar af
staS og jeg á eftir honum. ÞaS var renni-
leg skonnorta meS löngum seglum. Vín-
cent horfSi á hana um stund, fjekk mjer
síSan kikirinn og spurði mig um álit mitt.
„Þessi skonporta er herskip," mælti jeg.
— „Þú hefur rjett aS mæla,“ sagSi hann.
„Jeg kannast viS hana; þaS er Örin og er
hún aS leita mín. ÞaS er hiS þriSja sinn,
sem hún hefur veriS send á mig. Einu
sinni skiftumst viS á nokkrum skotum,
en þá kom jeg augá á annaS herskip og
ljet því undan síga; en hún skal ekki á-
saka mig fyrir þaS, aS jeg renni undan
henni núna, fyrst hún er einsömul, og í
fyrramáliS skal jeg veita henni tækifæri til
]>ess aS boða mig fanginn, ef henni verS-
ur þess auðið, en nái jeg henni, veistu
hvað hún á i vændum.
ViS höfSum auga á henni þangaS til
um sólsetur; þá fór Víncent ofan af hæS-
inni til þess aS skipa fyrir um siglinguna,
99___
en fjekk mjer kíkirinn. Jeg leit í hann,
og sá jeg þá, aS skonnortan gaf visbend-
ingar.
Þá er hún ekki ein, hugsaSi jeg meS
mjer, og Víncent verður ekki eins hægt
fyrir og hann hyggur aS. taka hana. Hvergi
gat jeg sjeS hitt skipiS, og af þvi rjeS
jeg, aS þaS mundi leynast mjer undir
landinu.
Vísbendingarnar voru gefnar fram und-
ir kvöld; fór jeg þá ofan, og voru þá all-
ir í uppnámi. Vincent skipaði fyrir um
útbúnaSinn, og ekki sagði jeg honum frá
vísbendingunum. Jeg hafði einhvern vegin
þá hugmynd, aS jeg mundi fá frelsi mitt,
og var mjer ekki síður en Víncent um
þaS hugaS, aS Stella legði af stað.
ÁSur en klukkan var io, var alt undir-
búiS. Víncent hafSi sagt mönnum sínum
frá því, aS herskip væri úti fyrir og aS
hann ætlaSi aS leggja til atlögu við þaS.
ÞaS virtist sem þeim þætti vænt um, og
voru þeir svo hugaSir og einbeittir sem
nokkrir menn gátu veriS.
Þegar Stella var komin út úr víkinni,
var alt undirbúiS til orustu, og jeg verS
aS játa, aS ekki var unt aS þeir gætu far-
iS skjótar nje rólegar aS öllu en þeir gerðu.
Vjer sigldum 5 mílur til hafs og síðan meS
fram ströndinni i stefnu til Hafanna. Þá
kom Víncent ofan. Jeg hafði um tíma sof-
iS á öSrum sófanum í káetunni en þessa
nótt lá jeg i fötunum, þvi aS jeg var eigi
ugglaus um, aS vjer mundum lenda í bar-
daga áður en morguninn kæmi.
Örin hafSi komist aS því aS skýli vort
væri einhverstaSar viS austurendann á
eyjunni og hafSi því lagt af staS, en gat
ekki fundið þaS.
Vincent kastaði sjer á annan sófann, en
jeg þóttist sofa, því aS jeg vildi ekki tala
viS hann; jeg var of sokkinn niSur í mín-
ar eigin hugsanir og fann þaS, aS ekkert
gat veriS likt meS okkur á þessari stundu.
Hann sofnaði skjótt og talaSi upp úr svefn-