Lögrétta

Tölublað

Lögrétta - 25.08.1915, Blaðsíða 3

Lögrétta - 25.08.1915, Blaðsíða 3
LÖGRJETTA 139 Ritstjóri Lögr. hefur veriS á ferSa- lagi aS undanförnu austur um Árnes- sýslu og Rangárvallasýslu. Hagnýta sálarfræðin. I neSanmáls- grein hjá Háskólavini i 36 tbl. Lögr. þar sem lagt er á móti stofnun kenn- araembættis í „hagnýtri sálarfræSi", er ekki alveg rjett skýrt frá umsögn heimspekisdeildar háskólans, því hún mælir eindregiS meS embættisstofn- uninni, „ef alþingi sjái sjer fært", og háskólaráSiS hefur í umsögn sinni vísaS til þeirra ummæla. En þetta breytir í engu skoSun Lögr. á málinu, enda þarf nú ekki um þaS aS deila, því þingiS hefur, eins og sjá má á öSrum sta'S í blaSinu, nú horfiS frá emb.stofnuninni. NokkuS öSru máli er aS gegna um fjárveiting- una, sem upp hefur veriS tekin í staS embættisstofnunarinnar, þó lítil sjeu líkindi til þess, aS hún geti a'S nokkru gagni komi'S. Alþingi. Fjárlögin. í síSasta blaSi var getiS um flestar breytingar og viðaukatillögur, er f jár- laganefnd n. d. vildi gera viS fjár- lagafrv. stjórnarinnar. Frh. 1. umr. eSa eldhúsdagurinn svonefndi var 16. þ. m., og gerSist þar fátt sögulegt. Önnur umr. hófst á föstudaginn og var henni lokiS kl. 4 i fyrri nótt, og fór atkvæSagr. um síSasta kaflann fram í gær. Flestar tillögur nefnar- innar voru samþyktar. Þó var feld sú tillaga hennar, aS fella niSur fjárveit- ingu til byggingar vita á Malarrifi og í Selvogi, en samþykt tillaga hennar um aS veita ekki f je til byggingar vita á Akranesi og Bjarnarnesi. Feld var till. hennar um aS fella niSur styrk til búnaSarfjelaga og samþykt var aS hækka upp í 12000 kr. á ári styrkinn til skálda og listamanna. Feld var tillaga frá Sig. Eggerz um aS fella alveg niSur fjárveitingu til nýrra símalagninga, og var sú fjárveiting hækkuS um 21000 kr. f. á Samþykt var aS fella niSur 18000 kr. fjárveitingu til undirbúnings og rannsóknar járnbrautasvæSis frá Rvík til Þjórsár. Af tillögum þing- manna, sem samþyktar voru, má nefna: 78000 kr. til brúar á Jökulsá á Sólheimasandi, 1000 kr. til brúar á ÓlafsfjarSarós, 3000 kr. (endurveit- ing) til brúar á Ljá, 3000 kr. til Einars Hjaltsteds til þess a'S ljúka námi í sönglist, 800 kr. á ári til Boga Th. Melsteds til aS rita Islendinga- sögu, 3000 kr. á ári til dr. GuSmundar Finnbogasonar til rannsóknar og til- rauna til þess aS endurbæta vinnu- brögS í landinu, 7500 kr. til báta- bryggju á Blönduósi og 2000 kr. til bryggjugerSar í BúSardal. Af feldum till. frá þingmönnum má nefna: 75000 kr. til brúar á Eyja- fjarSará, 800 kr. til brúar á Hörgá* 7000 kr. til brúar á KjallaksstaSaá, 1200 kr. til brúar á Hamarsá, 5000 kr. til byggingar húsmæSraskóla á Akureyri og 1000 kr. til Alexanders Jóhannessonar. Tekjuhallinn hækkaöur frá stjórn- arfrumvarpinu úr kr. 129,641.92 upp í kr. 299,706.92, eSa rúml. 170 þús. krónur. Fyrirspurn til rá'Sh. um opinber reikningsskil, gjaldheimtur og aukiS tolleftirlit. Frá SigurSi Stefánssyni. — HvaS hefur landsstjórnin gert til að full- nægja áskorun efri deildar alþingis 1914, um reikningsskil, gjaldheimtur og aukiS tolleftirlit? Staðfest lög. Lög um heimild fyrir landsstj. til ýmsra ráSstafana út af NorSurálfuó- friSnum, sem prentuS voru í síSasta tbl. hafa veriS staSfest af konungi 21. þ. m., voru þau send honum til staS- festingar símleiSis. Velferðarnefndin. var kosin af sameinuSu þingi í gær: GuSmuudur Björnsson, Jón Magnús- son, Jósef Björnsson, Skúli Thorodd- sen og Sveinn Björnsson. Þingmannafrumvörp. 59. Um breyting á lögum nr. 40, 30. júlí 1909 um sóknargjöld. Frá Lög- taksnefndinni. — Aftan viS 2. gr. falli burtu orSin: „enda nemi framlög þau. er söfnuSurinn greiSir árlega til prests og kirkju, eigi minna en sem svarar 2 kr. 25 a. fyrir hvern safnaS- arlim, 15 ára eSa eldri." 60. Um þingsköp alþingis. Frá þingskapanefndinni. Fallin frumvörp. 13. Um maurdrepandi aukabaS á sauSfje. 14. Um stofnun kennaraembættis í hagnýtri sálarfræSi viS háskóla Is- lands .— Frv. þetta afgreitt meS rök- studdri dagskrá í þvi trausti, aS dr. GuSmundi Finnbogasyni yrSi veittar 3000 kr. á ári næsta fjárhagstímabil til rannsókna og tilrauna til þess aS endurbæta vinnubrögSin i landinu. MeS þessu voru: B. H., B. J., E. A., E. J., G. H., H. H., Jóh. E., J. J.; J. M., M. Kr., M. Ól. P. J., Sv. Bj., og Þ. Ben. Móti voru: E. P., Ben Sv., B. K, G. E., S. E. S. G Sig. Sig., og St. St. Sk. Th. og Þorl. J. greiddu ekki atkv. Hj. Sn. var fjarverandi. Þingsályktunartillögur. 25. Út af athugasemdum yfirskoS- unarmanna landsreikninganna fyrir árin 1912 og 1913. Alþingi ályktar aS skora á stjórn- ina: 1. AS gera rá'Sstafanir til aS vextir af veSlánum verSi innheimtir tafar- laust. 2. AS sjá um aS skrifstofukostnaSur viS æSstu stjórn landsins fari fram- vegis sem allra minst fram yfir fjárveitingu. 3. AS skora á stjórnina, aS leita jafn- an aukafjárveitingar fyrir öllum umframgreiSslum, nema þegar svo stendur á, aS nauSsynlegt er aS verja meiru fje en áætlaS hefur veriS, til einhvers mannvirkis til aS fyrirbyggja tjón, sem af drætti á framkvæmd verksins getur staf- aS. 4. AS eftirliti meS bændaskólunum verSi hagaS líkt og áSur var með an þeir voru nefndir búnaSarskól- ar og stóSu undir eftirliti amtsráS- anna, þannig, aS til þess verSi skipuS nefnd manna, sem tækifæri hafa til aS athuga iSulega fram- kvæmdir og ástand skólabúanna og skólanna yfirleitt. 5. AS dagpeningar starfsmanna landsins, sem aS undanförnu hafa veriS mjög á reiki, ýmist 6 eSa 8 kr. á dag, verSi framvegis ekki reiknaSir yfir 6 kr. á dag, sem virS- ist nægilega hátt, auk ferSakostn- aSar. 6. AS reikningar efnarannsóknarstof- unnar, sem aS undanförnu hafa veriS mjög á eftir tímanum, verSi heimtaSir svo snemma, aS tekj- urnar geti komiS fram á reiknings- ári því, sem þær tilheyra. 7. AS sala á niSursuSuverksmiSjunn' á ísafirSi verSi reynd á þessu ári, og jafnframt verSi rannsakaS hvort fyrverandi eigandi ekki er fær um aS greiSa þaS, sem á kann aS vanta, svo aS skuldinni, sem á verksmiSjunni hvílir, verSi aS fullu lokiS. 26. Um innlend lífsábyrgSarfjelög (sjá síSar í blaSinu). 27. Um kosningu nefndar til þess, aS endurskoSa reikninga yfir kaup og sölu á vörum þeim, er stjórnin hefur síSastliSi'S ár keypt fyrir landssjóSs- f je. Flm.: GuSm. Hann., Þór. Ben., Sig. Gunn., Hj. Sn. og Pjetur Jóns- son. — Alþingi ályktar, aS kjósa 5 manna nefnd til þess, aS endurskoSa reikninga yfir kaup og sölu á vörum þeim, sem stjórnin, meS ráSi velferS- arnefndar, hefur keypt fyrir lands- sjóSsfje og gefa þinginu stutta skýrslu um þaS, hvernig þessi versl- un hefur boriS sig. Tillagan var samþykt í gær og kosnir voru í nefndina: Bjarni Jóns- son, GuSmundur Hannesson, Matth. Ólafsson, Ólafur Bríem og Steingr. Jónsson. Lög frá alþingi. 12. Um breyting á lögum nr. 55, 10. nóv. 1913 um stofnun LandhelgissjóSs íslands. 1. gr. 3. gr. orSist svo: LandssjóS- ur leggur líka til sjóSsins 20,000 kr. á ári, er teljast meS árstekjum hans. 2. gr. 4. gr. orSist svo: SjóSnum skal á sínum tíma variS til aS koma upp einu eSa tveimur nýjum strand- gæsluskipum, er notu'S verSi til aS verja landhelgina, fyrir ólöglegum veiSum, og ákveSur löggjafarvaldiS, hvenær sjóSurinn tekur til starfa og hve miklu af fje hans skuli vari'S til þessara varna. Islenskt salt. Páll J. Torfason fjármálamaSur er nýlega kominn heim hingaS eftir nær ársdvöl í Danmörku. Hann hefur stofnaS og látiS skrásetja hjer fjelag, sem heitir „Aktieselskabet Islands Salt og kemiske Fabrikker.' ÞaS á aS starfa aS saltvinslu hjer viS land og ætlar einnig aS fást viS aS vinna olíu úr kolum eSa surtabrandi. í stjórnar- nefnd fjelagsins eru: P. J. Torfason, P. G. Utzon Buck og Chr. Grauballe, en framkvæmdarstjórinn heitir Einar Lytken, og er hann hjer nú aS kynna sjer verkefni fjelagsins. Hvar er máttarstoð ábyrgðarflækju Jóns Magnússonar? I 36. tbl. Lögr. gat jeg þess, aS SigurSur Ólafsson, fyrv. sýslumaSur, hefSi látiS þaS í ljósi viS GuSm. Þor- kelsson fyrv. hreppstjóra í NorSur- RútsstaSakoti, og aS jeg hef'ði heyrt, aS hiS sama hefSi hann láti'S uppi viS stjórnarráSiS: a'S hann ekki samþykti aS mjer væri bygSur Gaulverjabær vegna þess, aS jeg væri svo viS riS- inn „brask" Jóns Magnússonar frá Gaulverjabæ. Þetta virSist þá hafa veriS ástæSan fyrir því, aS hann lagSi svo mikiS kapp á aS vinna og láta vinna hiS alræmda verk, sem unniS var i Gaulverjabæ nóttina milli 7. og 8. júní síSastl. Þykir mjer þvi viS eiga, aS birta vottorS frá nokkrum af ábyrgSarmönnum Jóns Magnús- sonar, sem mótmæla þessu, og jafn- framt skora jeg á alla þá, sem í á- byrgS hafa gengiS fyrir hann, aS sýna og sanna, aS jeg hafi á nokk- urn hátt flækt þá inn í ábyrgSirnar eSa hvatt þá aS nokkru leyti til aS ganga í þær og hlífa mjer aS engu. Eftir beiSni er mjer ljúft aS votta, aS Björn Gíslason, nú á Þjótanda, átti engan þátt í því aS fá mig til aS ganga í ábyrgS fyrir Jón Magnús- son frá Gaulverjabæ, en þar á móti hefur hann hjálpaS mjer til aS kom- ast út úr ábyrgSarflækjunni meS betri kjörum en áhorfSist og þaS án nokkurs endurgjalds. ÞaS sem reiS baggamuninn aS jeg gekk svo langt i ábyrgSum fyrir Jón Magnússon var, aS hann sag'Si mjer af vottorSi SigurSar Ólafssonar sýslumanns dagsettu 3. okt. 1913. Staddur á Eyrarbakka 21. ág. 1915. Jón GuSmundsson frá HlíS. Eftir beiSni votta jeg undirritaSur, aS Björn Gíslason, nú á Þjótanda, átti engan þátt í því, aS fá mig til aS ganga í ábyrgS fyrir Jón Magnús- son frá Gaulverjabæ, en þar á móti hefur hann veriS mjer hjálplegur viS aS komast út úr ábyrgSarflækjunum meS betri kjörum en áhorfSist, og þaS án nokkurs endurgjalds. ÞaS sem reiS baggamuninn, aS jeg gekk í ábyrgS fyrir Jón Magnússon og lenti í viSskiftum viS hann, sem jeg hef ekki haft nema ilt af, var þaS, aS hann sýndi mjer vottorS SigurSar Ólafssonar sýslumanns, dagsett 3. okt. 1913. Stokkseyri 23. ágúst 1915. Hreinn Kristjánsson. Eftir beiSni votta jeg undirrita'Sur, aS Björn Gíslason, nú á Þjótanda, átti engan þátt í því aS fá mig til aS ganga í ábyrgS fyrir Jón Magnús- son frá Gaulverjabæ, en þar á móti hefur hann veriS mjer hjálplegur viS aS komast út úr ábyrgSarflækjunni meS betri kjörum en áhorfSist og þaS án nokkurs endurgjalds. Einnig er mjer ljúft aS votta, aS Björn hefur ætíS ráSlagt mjer heilt í þessu máli. Mýrum 23. ágúst 1915. Eiríkur ÞórSarson. Eftir beiSni vottast, aS Björn Gísla- son, nú á Þj.ótanda, átti engan þátt í því, aS fá mig til aS ganga í ábyrgð fyrir Jón Magnússon frá Gaulverja- bæ, en þar á móti hefur hann veriS mjer hjálplegur viS aS komast út úr ábyrg'Sarflækjunni meS betri kjörum en áhorfSist, og þaS án nokkurs end- urgjalds. Sljettabóli 22. ág. 1915. Einar Eyjólfsson. Eftir beiSni er okkur undirrituS- um ljúft aS votta, aS Björn Gíslason, nú á Þjótanda, átti engan þátt í þvi aS fá okkur til aS ganga í ábyrg'S fyrir Jón Magnússon frá Gaulverja- bæ, en þar á móti hefur hann veriij okkur hjálplegur aS komast út úr ábyrgSarflækjunni og þaS án nokkurs endurgjalds. Arnarhóli 21. ágúst 1915. Árni Símonarson. ÞórSur Árnason. Jeg birti hjer aS eins vottorS frá 6 mönnum, en fleiri eru til, og sýna sum af þeim glögt, aS hinn heilagi fugl hefur komiS nærri þessu ver- aldlega verki, og virSist nú ekki ýms- um svo sem vottorSiS hans sje mátt- arstoS ábyrgSarflækjunnar? p. t. Reykjavík 24. ág. 1915. Björn Gíslason. Nokkur orö um 1» iiilanleoa Eins og öllum er kunnugt, gaf frú Herdís Benediktsen allálitlega fjár- upphæS eftir sinn dag til þess aS koma upp kvennaskóla á Vesturlandi. Nú eru nær 18 ár síSan frú Herdís dó, og þann tima hefur fje þetta veriS á vöxtum, og er nú — samkv. síSasta reikningi — orSiS nærri því 79 þús. kr. SjóSur þessi er því orSinn töluvert stór og mörgum virSist hann orSinn nægilega stór til þess aS fariS sje nú aS hefjast handa og koma skólanum á fót og láta hann taka til starfa. Þær raddir hafa aftur á móti heyrst — þó fáir sjeu — aS rjettara sje aS fresta framkvæmdum þessa máls enn um ó- tiltekinn tíma og lofa sjóSnum aS á- vaxtast enn þá betur. En jeg er viss um aS þeir eru langt um fleiri, sem vilja láta skólann taka sem fyrst til starfa úr þessu, enda er brýn þörf á aS svo verSi. Jeg er nú einn í þeirra tölu, sem álít aS skólans sje bráS þörf, og aS hann eigi aS taka til starfa sem allra fyrst aS hægt er, og jeg álít aS hann eigi nú þegar nóg f je til þess, því auk þess fjár, sem hann þegar á í sjóSum, tel jeg víst og sjálf- sagt, aS hann verSi styrktur af lands- fje eins og hinir kvennaskólar vorir; á því á hann sama sanngirnisrjett og þeir, þrátt fyrir efni þau, er hann á sakir göfuglyndis hins mæta gefanda. Nú nálgast óSum 100 ára afmæli gef- anda, þaS mun vera 1920; virSist mjer þá einkar vel til falliS, aS skóhnn gæti tekiS til starfa á þvi ári, og ef vel væri starfaS aS undirbúningi til framkvæmda, þá virSist aS tíminn ætti aS vera nógur til undirbúnings til 1920. Jeg hef hvergi getaS fundiS skipulagsskrá þessa kvennaskólasjóSs í StjórnartíSindunum, og er líklegast, aS hún sje ekki enn búin aS fá laga- lega staSfestingu, en hvernig á því stendur veit jeg ekki. Jeg hef heyrt sagt, aS gefandinn hafi ákveSiS, aS skólinn skuli standa einhverstaSar viS BreiSafjörS, og aS stjórnarráSiS skuli ákveSa skólastaSinn eftir tillög- um sýshmefndanna í hinu forna Vest- uramti. Þegar ákveSa skal hvar hinn fyrirhugaSi kvennaskóli skuli standa, þá kemur fyrst til tals og athugunar, hvort hann skuli heldur vera í kaup- staS eSa sveit. Nú á seinni árum hefur svi alda gengiS yfir þetta land, aS toga sem flesta skóla vora í kaupstaSina, en skiftar eru skoSanir landsmanna nú um þaS, hvort þaS er gagnlegt og holt þjóSlífi voru aS hafa alla eSa hjer um bil alla skóla vora í kaupstöS- um. Mjer fyrir mitt leyti blandast 221 takiS viS þessu; og undir eins og þjer kom- til Englands, þá flýtiS ySur til herra Wardens og afhendiS þaS i eigin hendur hans." SíSan tók jeg af mjer selskinnsbudd- una, sem geymdi brjef lávarSar Versely til móSur minnar og fjekk honum þaS í hendur. Jafnframt skrifaSi jeg hr. Warden langt brjef, útlistaSi eftir því sem jeg gat, hverjum brögSum ofurstinn hefSi beitt, til þess aS komast yfir brjefin og hvers vegna jeg hefSi leiSst til þess aS koma lávarSinum til aS ætla, aS móSir mín væri látin. Jeg leitaSist ekki viS aS fegra breytni mína, heldur hiS gagnstæSa, því aS jeg áfeldi sjálfan mig harSlega fyrir undirferliS og kvaS mig eiga þaS meira en skiliS, ef jeg misti af arfinum. Kross bjó sig sem skjótast og lagSi af staS morguninn eftir. Þegar jeg var búinn aS koma þessu á veg, hafSi jeg ekki annaS aS gjöra en hugsa um Minnie. Eftir hálf- an mánuS var jeg albata og mintist þess þá viS hr. Vanderwelt, aS þaS væri innleg ósk min, aS giftingin færi fram. Hann hafSi ekkert á móti því og var þaS fastráSiS, aS viku hjer frá skyldi jeg leiSa hana upp aS altarinu. Mjer fanst vikan aldrei ætla aS líSa, en eins og allar aSrar vikur dó hún um síSir náttúrlegum dauSa og viS vor- um gift. BrúSkaupiS var afstaSiS, boSs- mennirnir komnir burtu og viS vorum aftur ein og hjelt jeg á elskulegu Minnie minni i faSmi mjer, er herra Vanderwelt færSi mjer brjef frá Englandi; þaö var frá hr. Warden og var jeg fljótur aS opna þaS. Minnie tók þátt í óþolinmæSi minni og las yfir herSar mjer; brjefsefniS hljóSaSi þannig: „Minn kæri kaft. Keene! ÞaS var næsta gæfusamlegt, aS þjer skylduS geyma brjef- iS, en jeg má ekki tefja. Þegar jeg tók viS því hjá Kross, fór jeg þegar af staS til gömlu meyjarinnar og sýndi henni þaS ; jeg gerSi meir, jeg las henni brjefiS ySar, þar sem þjer skýrSuS frá því, hvers vegna þjer hefSuS komiS láv. Verselý til aS ætla, aS móSir ySar væri dauS. Hin gamla mey, sem nú er næsta farin aS minni, gat naumast skiliS mig. Eigi aS síSur rankaSi hún dá- litiS viS sjer, er hún sá hönd bróSursonar síns og sagSi: „Jæja, jæja, jeg sje, aS jeg verS aS hugsa um þaS; jeg ætla ekki aS fastráSa neitt; jeg verS aS heyra, hvaS ofurstinn segir." En þaS var þaS, sem jeg ekki óskaSi, en hún var föst viS sinn keip og jeg var neyddur til aS fara frá henni. ÞaS var sent eftir ofurstanum, en ekki veit jeg hvaS gerSist, eSa rjettara sagt, kynni aS hafa orSiS, er lukkan kom ySur til hjálp- ar á næsta óvæntan hátt. Þegar jeg gekk út, sá jeg tvo menn koma í vagni; annar þeirra virtist mjög veikur og veikburSa, þvi a'S hann gat naum- ast gengiS upp þrepiS; þeir spurSu eftir Delmar ofursta og var vísaS inn í dagstofu, þangaS til hann kæmi út frá hefSarmeynni Delmar. Jeg sá hann koma og skein ánægj- an út úr andliti hans, svo aS jeg þóttist viss um, aS hann hefSi fengiS hana á sitt mál. Jeg skundaSi heim, fastráSinn i þvi aS brenna hiS nýja erfSabrjef, er ekki var und- irskrifaS, þó eigi væri til annars, en aS fá frest, og jeg þyrfti aS semja þaS aftur. En morgunin eftir var sent til mín og jeg beS- inn aS koma þegar til hallarinnar. Jeg gerSi svo, en tók ekki nýja arflei'SslubrjefiS meS mjer, þar eS jeg þóttist viss um aS gerSi jeg þaS, yrSi skrifaS undir þaS samdæg- urs. En þaS var á annan veg, en jeg ætlaSi; það var sent eftir mjer vegna dauða Del- mars ofursta, er hafSi um morguninn fall- iS í einvígi viS majór Stapleton, offíserann, er átti hólmgöngu viS ySur. ÞaS virSist svo, aS kaft. Green hafSi sagt majómum frá orSum ofurstans, er hann hugsaSi hann dauSann og majórinn, er alt af hefur veriS veikur síSan, hafi einungis beSiS viS, þang- aS til hann væri fær um aS standa, til þess aS heimta viSreisn af ofurstanum. ÞaS voru þeir majórinn og vinur hans, er jeg mætti, þegar jeg fór út úr höllinni daginn fyrir.

x

Lögrétta

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lögrétta
https://timarit.is/publication/196

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.