Lögrétta - 16.04.1919, Síða 3

LÖGRJETTA
XEBEJ
var, aö Clark yröi í kjöri, æptu fylg-
ismenn hans gleöióp samfleytt i emn
ki.tíma og 5 mínútur, en fylgismenn
Wilsons geröu enn betur, er tilkynn-
ing kom um, að hann yröi í kjöri,
og æptu látlaust í einn kl.tíma og 15
núnútur. Þegar til atkvæöagreiösl-
unnar kom, sigra'öi Clark samt sem
áöur viö fyrstu tilraun. Hann fjekk
440 atkv., en Wilson 324. En kosn-
ingin er ekki gild fyr en einhver
frambjóðanda fær % atkvæða, svo
aö kjósa varö á ný, og svo upp aftur
og aftur. Atkvæöagreiöslan stóö yfir
í 4 daga, og var kosiö alls 46 sinn-
um. Þá náöi Wilsons loks /3 atkv.,
og haföi atkvæðatala hans veriö aö
smástíga. Var það mikið þakkaö at-
fylgi W. J. Bryans, hins gamla for-
ingja Demokrataflokksins. Ettir
þessa atkvæöagreiöslu var Wilson
oröinn forsetaefni Demokrata, og nú
voru þeir, sem þar höfðu staðið móti
honum, allir orðnir hans fylgismenn.
Við forsetakosninguna fjekk hann
síðan meira fylgi en nokkur Banda-
ríkjaforseti hefur náð síöan Washing-
ton var þar í kjöri. Wilson fjekk 435
atkv., Roosewelt 88 og Taft 8.
4. marts 1913 fluttist Wilson inn
í „Hvíta húsið“, sambandsforsetabú-
staðinn í Washington. Dómsforseti
hæstarjettar Bandaríkjanna setur rík-
isforsetann inn í embættið, og fer sú
athöfn fram undir berum himni.
Venjan er, að um kvöldið sje dans-
samkoma hjá hinum nýja forseta. En
Wilson braut þá venju og auglýsti.
aö ekkert yrði úr danssamkomunni.
Vakti það óánægju sumstaðar, en
aörir ljetu vel yfir. Ástæðan til þess.
að venjan var brotin, var sú, að við
siðustu forsetaskifti haföi oröið svo
mikið kapp um, að ná í aðgöngumiða
að danssamkomunni, að út úr því
urðu óspektir og illindi.
Stefnuskrá sú, sem Wilson haföi
birt, var í xo liðuni, og var þar efst
á blaði rýmkun tollverndunarinnar.
í byrjun valdatíma síns átti Wilson
í þjarki út af því máli, og haföi þar,
aö minsta kosti að nokkru leyti, sín-
ar tillögur fram gegn auðfjelögun-
um. Síðan varö hann að beina at-
hygli sinni meira út á við. Fyrst gegn
Mexikó. Þar komst Huerta til valda,
eftir að hafa drepið Madero, og fjekk
viðurkenningu yrnsra Evrópuríkja,
þar á meöal Englands. Amerískir fje-
sýslumenn áttu mikið í ýmsum fyrir-
tækjum í Mexikó og voru hræddir
um það fje í þeim róstum, sem þá
gengu á út af valdabardaganum.Vildu
þeir láta stjórn Bandaríkjanna viður-
kenna yfirráð Huertu og reyna á
þann hátt að sefa óeirðirnar. En Wil-
son kvað ekki nærri því komandi, aö
morðinginn fengi viðurkenningu hjá
sjer. Fjesýslumennirnir heimtuöu þá
af honum, aö Bandaríkin segðu Mexi-
kó stríð á hendur. en þaö vildi Wil-
son ekki heldur, og gekk í mesta þófi
um þetta lengi, en svo hefur jafnast
úr deilunum smátt og smátt. f byrj-
un heimsófriöarins þótti Wilson vera
hikandi og afstaöa hans óljós. Hans
hugsun var þá, aö Bandaríkin ættu
aö hald sjera utan við stríðið og verða
sáttasemjarinn, þegar til þess kæmi.
En síðan urðu Bandaríkin sá ófriöar-
aðilinn, sem baggamuninn reið, eins
og kunnugt er.
Snjóflóð á Siglufirði.
Aðfaranótt 12. þ. m., nál. kl. 4,
fiell snjóflóö úr Staöarhólsfjalli, aust-
;an Siglufjarðar, niður yfir ströndina
gegnt kaupstaðnum óg út í sjó. Var
þetta þungt og mikið flóð, því lengi
hafði snjóað. Það tók með sjer síldar-
stöð Evangers þar á ströndinni. Alls
íóru þar 10 hús, að sögn, en eitt
hús lítið stendur þar eftir. 9 menn
liafa farist. Flóðið fór yfir bæinn
Neðri-Skúta, en fólk náðist þaðan án
stórvægilegra skemda, 7 manns.
Kaupstaðar megin geröi flóöið stór-
tjón á eignum, eða flóðaldan, sem
það skóp, er það fjell niður í fjörð-
inn. Þar brotnuðu eða skemdust flest-
ar bryggjur meira og minna.
í flóðinu fórust umsjónarmaður
Evaugersstöðvarinnar, Sæther að
nafni, gamall maður norskur, og kona
hans, Og tvær fjölskyldur í þurra-
búðarhúsi, sem stóð þar nálægt: Frið-
björn Jónsson, kona hans og fóstur-
sonur, og Benedikt Sveinsson, kona
hans og börn þeirra tvö.
Stórhríð var, þegar snjófjóðiö fjell,
með stormi og miklum snjóburði, svo
að erfitt var að rannsaka það, sem
gerst hafði, fyrst i stað, og voru þvi
fyrstu sögurnar, sem af þessu bárust,
ekki rjettar. Fólkið á Neðri-Skúta
var grafið upp úr flóðhrönninni á
laugardaginn, þ. e. daginn, sem flóð-
ið fjell.
Prjettir.
Tíðin. Hjer sunnanlands hafa að
undanförnu verið bjartir sólskinsdag-
ar meö norðanandvara. En í Noröm-
landi, á Austfjörður og Vestfjörðum,
liefur tíðin verið í versta lagi, sífeldar
norðanhríðar og fannkyngi nú í rúrna
viku. Frá Seyðisfiröi og Siglufirði er
sagt, að þar hafi hlaðið niður óvenju-
lcga miklum snjó. 1 gær var breyting
í veðri, hlýrrá en áður um alt land
og hjer sunnan-andvari. í morgun var
hjer þó föl á jörð.
Snjóflóð hafa, auk hins mikla flóðs
á Siglufirði, fallið bæöi á ísafirði og
Seyöisfirði. Úr fjallinu andspænis
ísafjarðarkaupstað, austan fjarðar-
ins, fjell flóð, eyðilagði hús á strönd-
inni þar fyrir neðan og drap nokkr-
ar kindur, sem þar voru. Á Seyðis-
fiði fjell snjóflóð utan við Búðareyr-
ina og færði i kaf hús, sem fólk var
nýlega flutt úr. Inni í kaupstaðnum
óttast menn snjóflóð og hafa flutt
sig úr þeim húgum, sem talin eru í
mestri hættu.
Mjóafjarðarprestakall er veitt sjera
Þorsteini Ástráðssyni, settum presti
þar síðastl. ár.
Lögreglustjóri á Siglufirði. Sú
staða er veitt Guðm. Hannessyni lög-
fræðingi á ísafirði.
Sóttvamarlæknir hjer í bænum er
Davíð Sch. Thorsteinsson skipaður
samkv. hinum nýju sóttvarnarregl-
um, sem áður hefur verið minst á
hjer i blaðinu og auglýstar hafa verið
í Lögb.bl.
Lausn frá prestskap hefur sjera
Sigfús á Mælifelli fengið frá næstu
fardögum. '
Fisksala til Þýskalands. Enska
stjórnin hefur nú gefið leyfi til þess,
að selja megi saltfisk þann, óverk-
aöan, sém hjer liggur, til Þýskalands.
Þilskipaafli mun vera hjer meiri
nú en dæmi eru til áður. Nýl. höfðu
þessi skip aflað eins 0g hjer segir:
Ása 50 þús., Björgvin 42, Hákon
34/4, Keflavík 46, Milly 42%, Sea-
gull 30, Sigurfari 38, Sæborg 40J4,
Valtýr 62/2, Hafsteinn 41, Sigríður
41J4, Kristján 19 og Helgi 20 þús.
Kirkjufjelag íslendinga í Ameríku
hefur sent S. Á. Gíslasyni, ritstjóra
„Bjarma" köllunarbrjef til að koma
vestur og taka að sjer prestsþjónust-
ur 9 mánuði ársins í Gimli-presta-
kalli á Nýja íslandi (hjá söfnuðun-
um á Gimli, Árnesi, Húsavík og Mikl-
ey), en vera ferðaprestur Kirkjufje-
lagsins hinn hluta ársins. Hann hef-
ur engu ákveðnu svarað um það enn
þa, en býst þó fremur við að fara
ÁV. Hafið þjer gerst kaupandi að
Eimreiðinni?
vestur annað hvort í ágúst í sumar
eða seinni hluta næsta vetrar.
Mælifellsprestakall í Skagafirði er
auglýst laust. Heimatekjur 146 kr.
Vreitist frá fardögum 1919. Umsókn-
arfrestur til 17. maí.
Landssjóðsskipin. Samkv. reikn-
ingi yfir útgerð þeirra síðastl. ár,
hefur gróði á þeim orðið 533.911 kr.
Á „Willemoes“ hafa græðst 315.452
kr. og á „Borg“ 414.668 kr., en a
„Sterling" tapast 196.209 kr.
Olymþisku leikarnir 1920 eiga að
fara fram í Antwerpen.
Sextugsafmæli á dr. Jón Þorkels-
son landsskjalavörður í dag, og halda
margir bæjarmenn honum samsæti í
Iönaðarmannahúsinu í kvöld til minn-
ingar um það.
Botnvörpungar við Vestmannaeyj-
ar. „Vísir“ sagði þá írjett frá Vest-
mannaeyjum nýlega, að botnvörp-
ungar hefðu þá einn daginn eyðilagt
veiðarfæri fyrir eyjamönnum, sem
næmu 30 þús. kr.
Sjera Jónmundur Halldórsson á
Stað í Grunnavík er hjer nú staddur.
Hann lætur vel yfir veru sinni þar
nyrðra, hefur nú»þegar bygt upp bæj-
arhúsin á Stað, sem öll voru í rústum,
og komið upp töluverðu búi.
Dánarfregn. Þau Klemens Jónsson
fyrv. landritari og frú hans urðu 7.
þ. m. fyrir þeirri sorg, að missa dótt-
ur sína, sem Alma hjet.
Sir Edw. Grey, áður utanríkisráð-
herra Breta, hefur lengi verið augn-
veikur, en er nú fyrir skömmu orð-
inn alveg blindur. Hann er þó ekki
gamall maður, fæddur 1862.
Frá Khöfn. Þaðan er símað 10. þ.
m., að 5000 byggingamenn, sem vísað
var frá vinnu, hafi komið saman úti-
fyrir rikisþingshúsinu og gert þær
kröfur, að ríkið tæki í sínar hendur
öll byggingafyrirtæki, rjeði í sína
þjónustu múrara, trjesmiði og aðra
þá, sem að byggingum vinna, og tæki
eignarnámi tígulsteinaverksmið j ur,
sögunarmyllur og aðrar verksmiðjur
sem vinna að húsagerð. — Látinn er
sagður Amundsen hæstarjettardóm-
ari.
5?
Stríðslokin.
Síðustu frjettir.
Ensk fregn segir, aö Churchill hafi
sagt í ræöu í London 12. þ. m., að
innan nokkurra vikna yröu birtir
friðarskilmálar þeir, sem Þjóðverjum
yröu settir, og mundi svo bráðlega af-
gert, hvort þeir vildu að þeim ganga,
eða hvort bandamenn yrðu að grípa
til nýrra ráöa. Felst í þessu sú hugs-
un, að svo geti farið, að Þjóðverjar
neiti að undirskrifa. I annari enskri
fregn segir um fjárkröfurnar, sem
gera eigi til Þjóðverja, að þeim muni
veröa jafnað niður á 30 ár, frá 1. maí
1921, en fyrsta greiðsla eigi að verða
1 miljarð sterlingspunda. Þriðja enska
fregnin segir, að þeim muni ætlað að
greiða 10—12 þús. miljónir sterlings-
punda, er greiðist á nálægt 50 árum.
I' rakkland eigi að fá umráð yfir kola-
námurnar í Saardalnum, en eftir 15 ár
eigi að fara fram atkv.greiðsla um,
livort þjóðernið íbúarnir vilja aðhyll-
ast. Danzig eigi að vera sjálfstæð
borg í nánu tollsambandi við Pólland.
Enn er talaö um, að krafist verði
framsals Vilhjálms keisara, svo að
hann verði undir eftirliti banda-
manna. Hins vegar er sagt, að friðar-
þingið hallist að þvþ aö'láta einhverja
eina þjóð, t. d. Belga, höfða mál gegn
honum og öörum einstökum mönnum,
sem talist geti sekir um brot á ai-
þjóðasamningum í byrjun ófriðarins.
Frá Bayern heyrist um sífeldar ó-
eirðir. Það er nú sagt, að Bolsjevíkar
og svo nefndur kommúnista- eða
sameignarmanna-flokkur berjist þar
um völdin. Her bandamanna hefur
yfirgefiö Ódessu. Englendingar ráð-
gera, að reka alla Bolsjevíka þar úr
landi. Sagt er, að útlit sje nú fyrir
samkomulag milli verlcmanna og
vinnuveitenda í Englandi.
Grænland.
Eftir Jón Dúason.
X.
Einangrun og óhagstæð verslun
voru hinni ungu nýlendu á Grænlandi
hið mesta mein. Grænlendingum hin-
um fornu var varnað allra andlegra
áhrifa frá nágrannalöndutium, og af
þvi leiddi andlega úrkynjun. Fyrir
l'kamlega vellíðun og fyrir atvinnu-
lif landsins var samgönguleysið hið
mesta böl. Loks varð það orsök i
þvílíkum ósköpum, sem gereyðing
þjóðarinnar. En nú er öldin önnur
hvað siglingar snertir. Skipagerð og
siglingafræði eru nú komnar á marg-
falt hærra stig en þá. Erfiðleikar við
siglingar til Grænlands eru nálega
engir i samanburði viö það sem þá
var. Skip má nú gera nálega eins stór
og vera skal. — Áöur töldu menn
tímann til Grænlandsfarar i árum, en
nú er ekki nema vikusigling til Græn-
lands frá Khöfn. Flutningar frá
landinu og til landsins eru einnig
margfalt meiri en þá. Einkum eru
það námufjelögin, sem hafa mörg
skip i förum og mikið þurfa að flytja.
Eins og getið hefur verið um, eru
námurnar í Eystri-bygð. Þá er og
nokkur verslun við 14 þúsund Skræl-
ingja í landinu, enda þótt viðskiftin
cg gróðinn af versluninni gæti orðið
margfalt meiri. Öll skip, sem ekki fara
til Eystri-bygðar sigla þar fyrir fram-
an og svo norður með landi. Nefnd,
sem sett var eftir aldamótin (1908)
til þess að rannsaka einokunarversl-
unina á Grænlandi, lagði meðal ann-
ars til, að gerð yrði höfn á sunnan-
verðu Grænlandi (Eystri-bygð) og
þangað og þaðan yrðu vörurnar flutt-
ar á stórum hafskipum, og lagðar
þar upp í vörubyrgi, en síðan væru
hafðir minni gufubátar í ferðum norð-
ur með ströndinni. Skyldu þeir flvtja
vörurnar á hinar ýmsu hafnir og taka
þar grænlenskar vörur og flytja suð-
ur í aðalhöfnina, sem svo yrðu fluttar
með stórskipum til Danmerkur. Thor
E. Tulinius kaupmaður var í þessari
nefnd, og má vera, að hann eigi
upptökin að þessari tillögu, sem vafa-
Iaust mundi bæta stónim samgöngur
á Grænlandi, og gera flutninga að og
frá landinu miklu ódýrari en nú. En
þessi tillaga fær nú aukið gildi vegna
þess, að fram hefur komið önnur
siálfstæð tillaga um hafnargerð í
Eystri-bygð, til að fullnægja alt ann-
ari og stórkostlegri samgönguþörf.
Tillögúmaðurinn er Alfred J. Ravad,
einn af áhugamestu og víðsýnustu
mönnum Dana, íslandsvinur og af ís-
lensku bergi brotinn, bróðir Thor