Lögrétta


Lögrétta - 06.07.1926, Qupperneq 1

Lögrétta - 06.07.1926, Qupperneq 1
Imiheiiuta og afgroiðsla í ÞingholtsBtræti 1 Sími 185. LOGRJETTA Útgeíaudi og ritstjór« Þorsteinn txíslasou Þirigholtsstræti 17. Sími 178. XXI. ár. Heykjarik, þriðjudaginn 6. júlf 1926. 28. tbl. Um wília vertSld. Síðustu fregnir. Frá Róm er símað, að Mussó- líni hafi gert víðtækar ráðstafan- ir til spamaðar og til þess að auka framleiðslu. Yinnutími hef- ur verið lengdur um eina klukku- stund á dag. Blöð mega ekki vera meira en 6 blaðsíður. Bannað er ; að fjölga skrauthýsum og skemti- í stöðum.' Spánarkonungur kom nýlega til Parísar og komst þá upp sam- særi gegn honum og átti að myrða hann meðan hann dveldi í borg- inni. Samningunum um skuldaskifti Frakka og Rússa hefur verið frestað um óákveðinn tíma. í Suður-Þýskalandi og í Sviss hafa nýlega orðið miklir land- skjálftar. Landskjálftar allmiklir hafa og komið á Sumatra. Eyddist bærinn Padang og 117 manns fórust. Kolanámudeilumar í Bretlandi eru ennþá óútkljáðar. Ýmsir verkamenn eru sagðir fúsir til þess að taka upp aftur vinnu með lengdum vinnutíma, gegn því, að kaupgjald lækki ekki. Neðri mál- stofan hefur líka samþykt lög um einnar stundar lenging vinnutím- ans á sólarhring hverjum, eða upp í 8 stundir. I Frakklandi er alt í óvissu enn- þá um fjármálin og gengi frank- ans. En jafnvel búist við því, að stjórnin verði aftur að fara frá innan skamms, þar sem vafasamt sje hvort þingið samiþykki fjár- málatillögu Caillaux. 1 Portugal er stjómarbylting- in nú fullgerð og er Costa hers- höfðingi nú orðinn alræiðismaður. Ýmsir merkir stjórnmálamenn hafa verið reknir úr landi til Az- oreyja. t Þýskalandi er alt í óvissu ennþá um úrslit málanna um furstaeignirnar og sífelt deilt um þau. ----o---- Jarðarför Jóns Magnússonar forsætisráðherra fór fram 2. þ. m. Flutti sjera Bjami Jónsson bæn á heimili hans og aðra í dómkirkjunni, en söngflokkur söng á báðum stöðunum sólma. Annars voru engar ræður fluttar. Öll athöfnin var mjög hátíðleg og svo mikill mannfjöldi var þarna saman kominn, að vart mun annar eins hafa sjest við nokkra jarðar- för hjer í bænum. Hermanna- sveitir voru við jarðarförina, bæði danskar, frá Gej ser, og enskar, frá ensku herskipi, sem hjer var þá statt, og er slíkt nýlunda hjer, en samúðarvottur frá sambandsþjóð okkar og frá ensku stjórninni. Einar H. Kvaran. Sögur Rann- veigar hafa nú komið út allar (bælði 1. og 2. bindi) á dönsku og sænsku, og nýlega hefur verið beðið um leyfi til að gefa þær út á þýsku og hollensku. — Sænska útgáfan af Sálin vaknar er þegar fyrir nokkru uppseld. Sambýli hefur einnig komið út í sænskri þýðingu, og eru allar þessar sög- ur, Sálin vaknar, Sambýli og Sög- ur Rannveigar, þýddar af frú Nordal. Barði Guðmundsson hefur ný- lega skrifað í (Norsk) Historisk Tidsskiúft (5. r. 6. b. 1926) rit- gerð um „Götalands politiske stilling fra 950 til 1050“. Hefur verið óvissa um það meðal sagn- XEristjáiH Jóbissoh, dómstjóri Hæstaxjettar. Kvöldið 2. þ. m. varð Kristján Jónsson dómstjóri bráðkvaddur á heimili sínu hjer í bænum. Var hann hress fram til hins síðasta og hafði jafnan verið hraustur og borið aldurinn vel. Hann var 74 ára, fæddur 4. marts 1852 á Gautlöndum við Mý- vatn, sonur Jón alþin,gismanns Sigurðssonar, sem var þjóðkunn- ur maður og mikilsmetinn á sinni tíð (d. 1889) og konu hans Sol- veigar Jónsdóttur, prests í Reykjahlíð, sem Reykjahlíðarætt- in er frá komin, og er hún nú ein af þektustu og þroskamestu ættum landsins. En forfeður Kristjáns dómstjóra í föðurætt hafa lengi búið á Gautlöndum, og á síðari árum hafa þeir Gaut- landamenö kent sig rtð bæinn, svo að hann er nú landskunnur sem ættaróðal þeirra. Kristján kom ungur í latínu- skólann og varð stúdent 1870. Fór svo á háskólann í Kaup- manna, las þar lög og lauk prófi í þeim 1. júní 1875. Var hann talinn afbragsgóður námsmaður. En að loknu námi hj elt hann heim og varð litlu síðar aðstoðarmaður á skrifstofu landfógetans hjer í bænum. 16. ágúst 1878 var hon- um veitt Gullbringu- og Kjósar- sýsla og var hann þar sýslumað- ur í 8 ár. 28. júlí 1886 var hann skipaður 2. meðdómari og dóms- málaritari í yfirdóminum. 16. apr. 1889 varð hann þar 1. meðdóm- ari og síðan dómstjóri 30. marts 1908, eftir Lárus Sveinbjörnsson. 1. desember 1919 var hann skip- aður dómstjóri í hæstarjetti, sem þá var nýstofnaður, oig hafði hann gegnt því embætti síðan. En jafnframt dómarastörfunum hefur hann gegnt mörgum vanda- sömum störfum og trúnaðarstörf- um. Hann var settur amtmaður í suður- og vestur-amtinu frá 1. okt. 1891 til 30. júní 1894, er Júlíus Havsteen fjekk veitingu fyrir því. Svo var hann lengi annar gæslustjóri Landsbankans. 1911— 1912 var hann ráðherra. 1912— 1914 bankastjóri íslands- banka. Formaður niðurjöfnunar- nefndar hjer í bænum var hann —r! i* * ■ i** ii_i~nn~ir»nu—u~w fræðinga, hvernig skýra ætti stjórnarfarslega afstöðu lands- hlutanna í Suður-Svíþjóð og Dan- mörku og ríkjamyndanir þar og oftast álitið, að Svíar og Gautar hafi verið stjórnarfarslega sam- einaðir þegar í byrjun 9. aldar undir veldi Uppsalakonungs. En nýlega hafði sænski sagnfræðing- urinn Curt Weibull mótmælt þessu í ritgerð um uppruna sænska og danska ríkisins og haldið því fram, að Svíar og Gautar hafi ekki lotið sama kon- ungi fyr en á dögum Ólafs Eiríks- sonar, eða um árið 1000. Á grund- velli þessa hefur B. G. nú tekið málið alt til nýrrar sjálfstæðrar ranmsóknar og komist að þeirri niðurstöðu, að Gautland hafi í upphafi lotið Haraldi Gormssyni Danakonungi. En Eiríkur sigur- sæli vann svo næstum alla suður- Svíþjóð og Danmörku skömmu frá 1896 til 1902 og í bæjarstjórn frá 1903 til 1910 og hafði á hendi stjórn fátækramála bæjarins á ár- unum 1905—1908. Hann var lengi kennari í kirkjurjetti við Presta- skólann, 1889—1908, mörg ár í stjórnarnefnd Landsbókasafnsins og forseti Bókmentafjelagsins frá 1904 til 1909. Frá 1893 til 1903 var hann konumgkjörinn alþing- ismaður og síðan þingmaður Borgfirðinga á árunum 1908— 1913. Eins og sjá má á þessari upp- talningu hefur Kristján Jónsson fengist við mörg og fjölbreytt störf um æfina. Hann hafði mikl- ar og fjölhæfar ,gáfur, var laga- maður góður, víðsýnn maður og, víðlesinn, frjálslyndur í skoðun- um og áhugasamur um landsmál, meðan hann fjekst við þau á AI- þingi. Þegar dr. Valtýr Guð- mundsson kom fram með frum- varp sitt á Alþingi 1897 um þá breyting á stjórnarfarinu, að skipaður yrði sjerstakur ráðherra til þess að fara með mál íslands, varð Kristján Jónsson einn af stuðningsmönnum þess, og á næstu árum þar á eftir var hann einn af forvígismönnum Fram- sóknarflokksins (gamla, sem fylgdi fram stefnu dr. Valtýs. En er Heimastjómarflokkurinn hafði borið sigur úr býtum 1904, hvarf Kristján Jóns'son af þingi um nokkur ár, en var kosinn á þing í Borgarfjarðarsýslu sumarið 1908, sem andstæfðingur sam- bandslagafrumvarpsins, sem þá eftir 980 og hjelst svo, uns Sveinn Haraldsson vann aftur Danmörku og nokkru fyrir 1000 komast á fullur friður milli Svía Oig Dana- konungá. Telur B. G. að þá'hafi Vestur-Gautland aftur horfið und- ir Dani, og ekki verið sameinað Svíþjóð fyr en um miðja 11. öld, gagnstætt því sem Weibull held- ur fram, og hafi Sveinn Úlfsson að lokum gefið upp kröfu Dana til þessa landshluta 1051. Rit- gerð B. G. er öll skýrlega og fróð- lega skrifuð. Pálmi Hannesson hefur nýlega lokið prófi í náttúrufræiðum við Hafnarháskóla. Hefur hann verið hjer á ferðalögum oft undanfarið í sumarleyfum sínum og sækir nú um kennarastöðu þá við Menta- skólann, sem losnaði við fráfall Dr. Helga Jónssonar. En um hana sækja einnig Guðm. Bárðarson jarðfræðingur og Luðvík Guð- var deilt um. Flestir forvígismenn Framsóknarflokksins gamla voru þá í Sjálfstæðisflokknum, sem | sigraði 1908 og tók við völdum j 1909, með Birni Jónssyni sem ráð- herra. En samheldni í Sjálfstæð- isflokknumi fór mjög út um þúf- ur litlu síðar, ekki síst vegna frá- vikningar Landsbankastjómar- innar haustið 1909, en í henni átti þá Kristján Jónsson sæti, og reiddist hann, sem eðlilegt var, þeim tiltektum, og snerist þá gegn Birni Jónssyni. Og er Björn var feldur frá völdum á þingi 1911, varð Kristján ráðherra með stuðningi nokkurs hluta Sjálf- stæðisflokksins og loforði Heima- stjórnarflokksins um, að þaðan yrði ekki brugðið fæti fyrir hann á því þingi. Rauf svo Kristján þingið og sigraði þá Heimastjórn- arflokkurinn, svo að Hannes Haf- stein tók við völdum í annað sinn á þinginu 1912. Sat Kristján Jóns- son síðast á þingi 1913; bauð sig ekki fram við kosningarnar 1914, nje síðar. Kristján kvæntist 22. okt. 1880 önnu dóttur Þórarins prófasts Böðvarssonar í Görðum á Álfta- nesi, mestu merkiskonu, og var hjónaband þeirra og heimilislíf hið inndælasta. Böm þeirra eru Þórunn, gift mag. Hjörring í Kaupmannahöfn, Böðvar, áður kennari við Mentaskólann og síðar framkv.stjóri h.f. Kol og salt, dá- inn 29. júní 1920, Jón prófessor í lögum við Háskólann, dáinn 9. nóv. 1918, Þórarinn hafnarstjóri hjer í bænum, Solveig, gift Sig- urði Eggerz bankastjóra, Halldór læknir í Kaupmannahöfn, Elísa- bet, ekkja Jóns læknis Foss, og Ása, gift Kronika skipstjóra. Kristján Jónsson var einn af merkustu mönnum samtíðar sinn- ar hjer á landi, og sýna hin mörgu og margvíslegu störf, sem honum voru falin, hvert traust menn báru til hans og líka, hver hæfileikamaður hann var. Hann var gervilegur maður á velli, prúðmenni í framkomu, vel máli farinn, glaðvær og skemtinn í við- ræðum og vinsæll og vel metinn af þeim, sem með honum unnu. mundsson stud. theol., sem gegnt hefur stöðunni s. I. vetur, sem settur kennari. Varðskipið Óðinn tók nýlega tvo útlenda togara við landhelgis- veiðar fyrir sunnan land og voru þeir dæmdir í Vestmannaeyjum í 12,500 kr. sekt hvor og afli og veiðarfæri upptækt. En báðir hafa áfrýjað dómnum. Dánarfregln. Nýlega er dáin á Siglufirði frú Margrjet Ólafsdótt- ir, ekkja Snorra Pálssonar, sem þar var fyrrum kaupmaður, og var hún 86 ára. Prófessor Wedepohl, þýski mál- arinn, sem hjer dvelur í sumar, hefur sýnt í sal K. F. U. M. and- litsmyndir eftir sig, sem hann hefur gert í sumar af ýmsu fólki hjer í bænum, og eru þær mjög vel gerðar, enda er hann sagður frægur í þýskalandi fyrir andlits- myndir sínar. Vesalingarnir. Victor Hugo: Vesaling- arnir. Fyrsta bók. Fant- ina. íslensk þýðing eftir Einar H. Kvaran og Ragnar E. Kvaran. Fyrsta bók hins mikla skáld- eöguflokks franska skáldins Hugo, sem nú birtist hjer í Lögrjettu er nýkomin í bókarformi.Vesaling- arnir þykja einhver hins besta og merkasta skáldsaga Evrópu- bókmentanna. En Hugo sjálfur var, sem kunnugt er, eitt höfuð- skáld álfunnar á 19. öld, fæddur 1802, sonur eins af hershöfðingj- um Napóleons. Hefir hann sam- ið mikið af Ijóðum, leikjum og sögum, sem enn er mikið lesið og í hávegum haft. Vesalingaj’nir komu fyrst út 1862 og vöktu þegar mikla athyg'li og hafa síð- an verið þýddir á flestöll menn- ingannál. Eitt af helstu skáldum Dana núlifandi, Sofus Michaelis, sem ná- kunnugur er frönskum bókment- um og t. d. snjallur Flaubert-þýð- ari, hefur m. a. ritað svo um Vesalinga Hugos: , Bókin er þjóðfjelagslegt risa- verk og rekur erindi þeirra, ?em undirokaðir eru og órjetti beittir, lýsir baráttunni milli einstaklings og þjóðfjelags, órjettmætum ör- lögum vesalinganna, hinu hræði- lega hlutskifti hinna brenni- merktu og útskúfuðu. Með guð- dómlegri mælsku sindrandi sann- fæsringar er málunum skotið und- ir dóm rjettlætistilfinningar alls mannkynsins, og kvatt til iðrunar og sjálfsaga gagnvart þeim eilífu kröfum, þeirri miklu allsherjar samvitsku, guði, sem er sjálfd óendanleikans, í þessu glæsilega riti, sem í eru hinar átakanlegsutu lýsingar úr öllum afkimum þjóð- lífsins, hefur skáldinu tekist að framkvæma hið mikla starf þess (demokratiska) lýðræðisboðskap- ar, sem hann þráði svo lengi og leitaði. Og í bókmentalegum skiln- ingi stígur hann þar sporið frá hugsæi til raunsæis, frá rómantík til realisma. Vesalingarnir eru ef til vill ágætasta skáldsaga náttúrustefnunnar, naturalismans, og benda í áttina til Zola. — En saga Hugos, sem jafnast get- ur á við hvað sem er annað, í raunverulegum lýsingum, er borin uppi af hugsjónum og mannkær- leika svo máttúgum, að enginn nútímahöfundur er þar sambæri- legur“. I ummælum um enska þýðingu á Vesalingunum segir ennfremur m. a. svo: „Meðan möguleg er þjóðfjelagsleg rangsleitni og kæruleysi eða með öðrum orðum og ennþá víðtækar sagt — meðan vanþekking og fátækt er til á jörðunni, getur það ekki brugðist, að bæjkur eins og Vesalingamlr verði að notum. ----o----- Landkjörið. Hjer í bænum kusu 3735 af 6100 kjósendum. Lík hef- ur sókn að kosningunum verið í flestum kaupstöðunum og sum- staðar nokkru meiri hlutfallslega, en í sveitum hefur hún víða ver- ið miklu minni. Sláttur er nú víða í byrjun hjer sunnanlands og byrjar um næstu helgi norðanlands. Grasspretta mun vera góð um alt land. Á Búðum á Snæfellsnesi var sláttur byrjanður á útengi 19. júní.

x

Lögrétta

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Lögrétta
https://timarit.is/publication/196

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.