Norðri - 03.08.1906, Page 2

132
NORÐRI
NR. 33
NORÐRI
Qefinn út af hlutafélagj.
Ritstjóri: Jón Stefánsson.
Skrifstofa Hajnarstrœti 3.
Prentsmiðja B- Jónssonar.
Nærsveitamenn eru beðnir
að muna eftir að vitja »Norðra« á af-
greiðslustofu hans Hafnarstrœti 3, þegar
þeir eru hér á ferð.
að hinni siðferðislegu, helgustu skyldu
sé létt af foreldrunum og vandamönn-
um, sem þó í sjálfu sér er ekki annað
en skerðing á sjálfstæði. Pað er tek-
in af þeim skyldan að nokkru leyti og
þeirra eigin peningar. Aflið til að full-
nægja skyldunni, því það má hver vita
að ekki getur landsjóður borgað annað
út en það sem á einhvern hátt borg-
ast inn af þjóðinni. En á meðan mál
þetta kemst ekki lengra en á pappírinn
væri nauðsynlegt að styrkja þannig lag-
aða kenslu.
Ef fastir skólar, sem að líkindum yrðu
bæði farskólar og heimavistarskólar gætu
stofnast, myndi umgangskenslan hverfa
smásaman jafnhliða uppkomu fastra
skóla. Gæti því ekki verið um hana
að tala eða peningaframlag úr landsjóði
til hennar, því hún myndi um síðir
lognast út af með alla sína kosti og
lesti.
Skyldi svo fara að sú breyting á ung-
lingamentun kæmist á, að ílestir ungling-
ar gætu fengið aðgang að skólamentun
og skólar þeir væru að nokkru leyti kost-
aðir af landsjóði, þá virðist svo, sem
ekki væri ótilhlýðilegt að foreldrar og
vandamenn bæru þá skyldu, að kenna
börnunum án landsjóðsstyrks, fyrstu und-
irstöðuatriðin, svo sem lestur og krist-
indóm. Það sýnist óþarfa kostnaður. að
láta kennara sitja með börn á hné sér
til að kenna þeim að stafa, eins og nú
er farið að eiga sér stað við umgangs-
kensluna. Pað eyðir og líka tíma kenn-
aranna frá því að sinna öðrum nem-
endum, sem lengra eru á veg komnir.
Aftur á móti álítum vér að landsjóð-
ur verði ekki aðeins að borga tiltölu-
legan hluta af kennaralaununum, ef þeir
sykldu fæðast einhverntima, heldur og
líka styrkja að nppkomu skólanna sjálfra
ef nokkur framkvæmd á að verða með
uppkomu þeirra. Pað er gott að hafa
nógu marga kennara, en ekki einhlítt.
Pað verður svo bezt gagn að þeim, að
þeir þá hafi þegar til kemur einhvern
aldingarðinn að sá í sínu nýfengna ment-
unarfræi. Vanti hann eða skólana, verð-
ur hætt við, að blómin visni og beri
lítinn ávöxt eða komi ekki að tilætluð-
um notum.
Vér viljum óska, að þetta og að sjálf-
sögðu margt fleira, væri tekið til íhug-
unar við endurskoðun frumvarpsins, því
eins og það er áríðandi að drífa mál-
in áfram röggsamlega, þá er það og eigi
síður áríðandi að vanda frágang þeirra
sem bezt.
S^ft
J. C. Poestion
konunglegur yfirbókavörður í Vínar-
borg, hinn góðkunni íslandsvinur og
íslenzkra bókmenta, kom hingað í gær-
dag landveg sunnan úr Reykjavík. —
Gerir hann ráð fyrir að dvelja hér um
kyrt eina viku eða þar um bil. Væri
vel til fallið ef Akureyringar sýndu hon-
um, einhvern þakklætisvott fyrir starf-
semi hans í þarfir íslenzkra bókmenta.
Glímur á
Hofmannaflöt.
Eins og kúnnugt er vár Hofmanna-
flöt leikvöllur forfeðra vorra til forria,
meðan landið var sjálfstætt og einnig
síðar franr eftir öldum. Þar söfnuðust
saman hinir mestu íþróttamenn þjóðar-
innar og sýndu listir sínar. Hefir þar
oft mátt líta hraustan dreng og falleg
handtök. Munnmæli eru það einnig
að þar hafi verið sagðar sögur af hinum
fyrstu atburðum er gerðust í landi voru
áður en þær voru færðar í letur.
Norðri vill skjóta því til þeirra manna,
sem nú hafa bundist samtökum til end-
urreisnar þjóðlegum íþróttum í landinu,
hvort ekki væri tiltækilegt, að menn
legðu mót með sér á Hofmannaftöt,
þegar haldnar skulu kappglímur eða
aðrar kappraunir, sem öllum landsmönn-
um er heimilt að taka þátt í. Auðvit-
að er það ýmsum örðuleikum bundið
sérstaklega að því er snertir samgöng-
urnar, en ekki þætti oss ósennilegt, að
holl áhrif mundi það hafa á þá er tækju
þátt í glímunum eða öðrum þeim í
þróttum, sem yðkaðar kunna að verða,
ef að þeir gætu andað að sér því lofti
— ef svo mætti að orði kveða — sem
vera mun yfir Hofmannaflöt.
Vilja ekki 'einhverjir þjóðlega sinnaðir
Islendingar leggja »orð í belg» um
þetta.
Thor.efélagið
hefir keypt nýtt skip sem sagt er að eigi
að ganga í vet«r milii Khafnar og suður-
landsins. Það heitir »Sterling« er nærri
nýtt og prýðisvel útbúið seni farþegaskip.
Nýja kirkju
er verið að byggja í Húsavík við Skjálf-
anda. Hún kvað verða fallegt hús og er
áætlað að hún muni kosta 20 þús. kr
Ullarverð.
Það sem vér vitum til að mest hafi
verið borgað fyrir ull nú í kauptíðinni
í peningum er kr.: 1,05 fyrir pundið,
en í reikninga kr.: 1,10 og mun það
alment.
Ungfrúrnar
Elín Matthíasdóttir og Kristrún Hall-
grímsson úr Reykjavík ráðgera að koma
hingað áður en langt líður og syngja
hér fyrir fólkið, vonum vér að yngis-
mönnum bæjarins þyki það skemtileg
tíðindi.
Skip.
Eimsk. «Projsen» þýskt síldveiðaskip
kom og fór aftur 26. júlí.
Eimsk. »Leslie» kom 26. júlí með
106 tn. af síld,
Eimsk. »MjöInir» kom að vestan 26.
júlí og fór sama dag fullfermdur til
útlanda.
Eimsk. »Reidúlf» (norskt) síldveiða-
skip kom 28. júlí, fór daginn eftir.
Mótorskipið »Ulf» (sænskt) síldveiða-
skip kom 28. júlí fór sama dag.
Eimsk. «Schottisk Belle» kom 28.
júlí og fór aftur sama dag.
Eimsk. >Argo kom 28. júlí frá F*órs-
hamri og fór aftur sama dag með 600
tn. af síld til Aberdin.
Eimskipið «Reidar» kom 28. júlí með
600 tn. af síld og þann 31. júlí með
400 tn. af síld.
Fimsk. «Glamis Castle», «Glenogil»
og »GIenis!e« öll ensk komu 29. Júlí
og fóru sama dag.
Eimsk. »Rjúkan« kom 30. júlí með
með 130 tn. af síld, og aftur 1. ágúst
með 350 tn.
Eimsk. »Hannover« (þýskt) kom hér
30. júlí og fór sama dag.
Eimsk. »Askur« kom 30. júlí með
300 tn. og 1. ágúst með 700 tn. af
síld.
Eimsk. -Birgit* kom 31. júlí mcð
300 tn. af síld.
Eimsk. Elin. kom 1. ágúst með 300
tn. af síld.
Eimsk. »Aron< (sænskt)kom sama dag
með 225 tn. af síld og »Vogen með
álíka mikið.
Huliðsheimar (Haugtussa)
Arna Garborgs er nú að koma út í Rvík
í íslenzkri þýðingu eftír Bjarna Jónsson frá
Vogi. Vér höfum séð nokkuð af þýðing-
nnni í handriti og er hún viða snildarlega
gerð.
Landveg
suður til Rvíkur lögðu á stað nú í vik-
unni þeir Kolb. Arnason kaupm. og Kr.
Guðmundsson verzlunarstjóri.
Skagfirðingar
hafa verið nokkrir hér á ferð að undan-
förnu. Snorri Jóhannsson bókhaldari á Sauð-
árkrók og kona hans, Arni Eiriksson odd-
viti á Reykjum og Jón sonur hans, Þorv.
Arasen póstafgr.m, á Víðimýri og sonur
hans o. fl,
Mannalát.
Pórunn Porleifsdóttir móðirÞorleifs hrepp-
stjóra Jónssonar á Hólum í Hornafirði and-
aðist þar 1, júní s. 1. í hárri elli.
Tíðarfar
hefir verið mjög gott vikuna sem leið.
Munu flestir nú vera búnir að ná |inn töðum
sínum með góðri verkun.
Hver skrðkvar?
Þessi spurning «Norðra> viðvikjandi skálda-
styrk handa Þingeyingum er gerð að um-
ræðuefni í »NI.« síðast og mun persóna sú,
sern talin er ritstjóri blaðsins, hafa búið til
þá samsuðu. »Norðri» hefir þetta að at-
huga við hana:
Það er ósatt að ritstjóri »Norðra« hafi haft
nokkur brigzlyrði um Stefán kennara í þessu
máli. Það er ekki siöur hans að láta »Norðra«
flytja login höfundanöfn eða skrifa sjdlfur
greinar í blaðið undir ýmsum dularnöfnum.
Slíkt athæfi fremja ekki nema treggáfaðir
heybuxar, sem altaf eru lafhræddir við ná-
ungann þó þeir séu altaf að naga hæla hans
til að þjóna eðlinu,— Máske ritstj. »N1«
eigi fremur hægt með að setja sig í spor
slíkra prúðmenna? Það er ennfremur ósatt
að ritstjóri »Norðra« hafi tekið nokkuð aft-
ur í þessu máli og alt fimbulfamb »N1« út
af því eru þar af leiðandi helber ósann-
indi — Annars lítur svo út að ritstj.n. »NI.»
hafi verið eitthvað »undarlegur« eða »utan
við sig» á meðan hann var að semja á-
minst greinarkorn og var það sérstaklega ó-
heppilegt þar sem Stefán kennari var ekki
heima til þess að lesa það yfir á eftir.
Stagkálfsnuddið.
Ritstjóra-nefnu »NI« hefir orðið heldur
ónotalegt af því sem »Norðri« mintist á það
nýlega og kveðstnú ætla að nudda við að
láta ritstjóra »Norðra« »sæta ábyrgð« fyrir
þann greinarstúf. Vonum vér að ritstjóra-
nefnunni hepnist að nudda svo við málið,
að engum manni komi framar í hug stag-
kálfar né athæfi þeirra þó minst sé á rit-
stjórnina á »N1«.
Norðri hefir nú að undanförnu haft eftir-
lit með frásögn »N1« um .hitt og þetta og
leiðrétt mishermi þess eða hálfsagðar sagn-
ir þegar þörf hefir verið á.— Það er leið-
indaverk og ekki gott að fást við það, nerna
með því að ata sjálfan sigum leið.— Norðri
mun því hér eftir aðeins birta leiðréttingar
sínar stuttlega ef »N1« fer ekki rétt með, en
að öðru Ieyti ekki fást neitt við umræður
við blaðið út af þeim.
Óðalsbændur.
(Framh.)
Gunnar stóð upp: «Þegar jafn rosk-
inn og reyndur maður og þér eruð, haf-
ið auðsýnt mér ungum og óráðnum vin-
áttu og traust í mörg ár, þá vona eg
að hér þurfi ekki mikla skýringu við,
til þess að styðja bæn mína. Eg á
16,000 ríkisdali í bankanum hér og þre-
falt meira fé í Hamarsbanka. Nú hefi
eg tilkynt bankastjórninni, að eg þurfi
á miklu fé að halda áþriðjudaginn kem-
ur, og fyrir þann tíma kemur amtmað-
urinn ekki. Þegar frú Lund kemurhér
á morgun lofar hersirinn hcnni þeirri
npphæð sem hún ákveður. Eg kem
hingað með peningana — — og svo,
þrátt fyrir alt verðið það þér sem bjargið
heiðri ættarinnar. Mín má að engu
geta.»
Hersirinn horfði undrandi á hann um
hríð og sagði síðan: »Segið mér nú eitt
Gunnar, hvað kemur yður til þess, að
fara svo fávíslega með fé yðar, þér sjáið
ekki einn pening af því aftur, og það
ætti hvert barn að geta séð.»
< Fyrst ogfremst vinátta til þeirra allra
„C/ara“
er ekki lengur bezti vindillinn á
»Hótel Akureyri« því nú hefir
Vigfús fengið
„Fortúna“ og ,,Sírena“
og svo meðaunkun með veslings mann-
inum.
»það er fyrirtaks fallegt — og hvað
svo meira?» •
«Hvað meira?« f; |l - > •
»Já, fleiri ástæður. Þegareinhver með
opin augun gerir slíkaflónsku. þá liggur
frumhvötin einhverstaðar nærri þessari
blessuðu ást. Þér elskið Mögðu.»
»Þótt hún væri ekki til mundi eg samt
hafa gert það. En það er satt eg ann
henni og einmitt fyrir þá sök má hún
aldrei vita neitt um það, sem gerist hér.
Eg vil ekki að neitt þeirra álíti sig
bundið fyrir þessa ástæðu og allra sízt
hún. Öllum mundi þeim verða þungt
í skapi ef óviðkomandi menn vissu um
óhamingju þá sem nú hefir þyrmt yfir
þau; Magða mundi þó angrast mest.
Hjálpin verður að koma frá yður og
engum öðrum. Þér getið rétt til, bónda-
sonurinn hefir gerst svo djarfur að lyfta
augum til sýslumannsdótturinnar. Við
unnumst, og því vil eg á engan hátt
særa tilfinningar hennar og forðast eins
og heitan eld, að sá auðvirðilegi grun-
ur falli á mig að eg hafi notað mér fjár-
þröng þeirra. til þess að kaupa dóttur-
ina. Skiljið þér mig ekki herra hersir?»
»Jú, það geri eg — og hjálpina þakka
eg kærlega, fyrir höiid ættarinnar. nð-
ur en lýkur skuluð þér einskis missa
við þetta. Látið þér mig einráðan um
það — eg skal tala við »náðugu frúna«
og goðið hennar í fullri alvöru. . . Já,
konurnar eru hættulegar »höfuðskepnur«
og það jafnvel þær sem beztar eru.
Menningarþjóðir fornaldarinnar höfðu ó-
ræka ástæðu til þess, að taka dreng-
börnin frá mæðrunum um leið og þau
voru vanin af brjósti og fá karlmönn-
um í hendur uppeldi þeirra; temja þeim
þannig alvöru og áræði. Það hefir
margur viðkvæmur drengur orðið mann-
leysa fyrir vitlaust eftirlæti skammsýnnar
móður«.
»Má eg þá koma hingað á morgun
eftir að frúin er farin?«
»jú, hjartanlega velkomin. Mér hefir
ávalt geðjast vel að yður eins og þér
hafið getað rent grun að, og að þið
Magða fekiuð hugi saman hefði eg hug-
boð um, enda óskaði eg þess. Vita
annars nokkrir um það?»
«Frúin hefir líkast til grun um það,
eg ræð það af háttaskiftum hennar og
Axel — —» Gunnar sagði hersinum
frá atburðinum í anddyrinu.
> Meir en svo — það hefir komið ólga
í æðarnar á hinum göfuga herra. Þá
stundina hefir hann ekki munað eftirþví
að afi hans var grænsápusali sem bjó í
lítilli og dimmri búðarholu í Oslo. Eg
skaláðuren langtum líðursmyrja á honum
snjáldrið með því þrifunarefni og steypa
svo yfir hann köldu vatni á eftir. Hann
skal sjálfur mega sækja peningana hing-
að, garpurinn; þann skildaga set eg
frúnni — — þegar öllu er á botninn
hvolft, þá hefir hann samt góðar taug-
ar, og er undarlegt ef ekki er hægt að
opna á honum augun og láta hann sjá
hvað honum ber að gera, til þess að
sjá sóma sínum borgið. Góða nótt
Gunnar og hjartans óskir um gæfu og
gleði til ykkar Mögðu frá gamla karlinum
í Bjarkarhlíð. Eg bið að heilsa henni
og segið að eg komi bráðum ofan
eftir«.
Sjúklingurinn svaf þegar Gunnar kom
heim. Frúin ætlaði sjálf að vaka yfir
honum.
Systkynin voru háttuð. Læknirinn hafði
látið góða von í ljósi við þau. Gunn-
ari létti fyrir hjartanu; hann gekk til her-
bergis síns glaður í huga yfir kveldstarf-
inu. Herbergið var bjart af tunglsljósi;
borðið var dúkað og á því smurt brauð
og mjólk; þar var og blómker með
stórum liljuvendi í, Sæll við ilmkveðju
unnustunnar lagðist hann til hvíldar og
sofnaði sætt og rótt eftir erfiði og gleði-
breytingar liðins dags.
*
* *
Héraðslæknirinn kom út úr herbergi
sjúklingsins í sömu andránni og frúin
kom ofan frá Bjarkahlíð.