Norðurland - 13.06.1903, Síða 3

faðma stóran garð til tilrauna. Þar
hafa verið gerðar tilraunir með:
1. Grasfræsáning.
a. 11 útlendum grasfrætegundum
sáð á bletti hverjum fyrir sig.
b. Fræinu sáð blönduðu með höfrum.
2. Tilraunir með tilbúin áburðar-
efni.
3. Gulrófur 2 tegundir, finskar næp-
ur og gulrætur. Ennfremur voru gerð-
ar tilraunir með tilbúin áburðarefni
hjá: Aðalsteini Halldórssyni á Akur-
eyri í rófna og kartöflugarði, Birni
ritstjóra Jónssyni Oddeyri í kartöflu-
garði, Benedikt Bjarnasyni á Vöglum
í Fnjóskadal á óræktargrund, Páli
Jónssyni á Stóruvöllum í Bárðardal á
óræktargrund, Vilhjálmi Einarssyni á
Ölduhrygg á graslendi, Jóhanni Jó-
hannssyni á Hvarfi á graslendi.
Gjaldl. 9. Það er ætlast til að
prentuð verði lög og skýrsla um
starfsemi félagsins og stuttur leiðar-
vísir til að safna íslenzku grasfræi.
Gjaldl. 10. Það er ætlast til að
gerðar verði tilraunir með að safna ís-
lenzku grasfræi, á sem flestum stöðum.
Áætlun
um tekjur og gjöld Ræktunarfélags Norður-
lands árið 1904.
Tekjur.
1. Tillög og gjafir.........kr. iooo.oo
2. Landsjóðsstyrkur........— 10000.00
Samtals kr. . . . 11000.00
Gjöld.
1. Skuld frá fyrra ári.......kr. 2000.00
2. Kostnaður við aðalstöðina — 1500.00
3. Til verklegrar kenslu ... — 1000.00
4. Til aukastöðva..............— 1500.00
5. Til verkfærakaupa...........— 500.00
6. Fræ og útsæði...............— 500.00
7. Tilbúin áburðarefni.........— 500.00
8. Plöntur og tréfræ...........— 500.00
9. Ferðir til leiðbeiningar fyrir
félagsmenn...................— 1200.00
10. Stjórn félagsins.............— 500.00
11. Styrkur til að nema verk-
lega jarðyrkju...............— 500.00
12. Prentun áskýrslumfélagsins — 300.00
13. Til að safna fræi af íslenzk-
um fóðurjurtum...............— 500.00
Samtals . . . kr. 11000.00
Ástæður
fyrir áætlun um tekjur og gjöld Jarð-
yrkjufélags Norðurlands árið 1904.
Að gjaldl. 2—3. Það er ætlast til
að vorið 1904 verði byrjað á þeim
tilraunum, sem talað er um í fjár-
hagsáætlun fyrir 1903.
Kostnaðurinn við undirbúning jarð-
vegsins verður tiltölulega mikill þetta
ár, enn fremur er ætlast til að teknar
l
verði hér um bil 10 dagsláttur af
landi, sem verði plægðar og undir-
búnar til grasræktar 1905. Það er
ætlunin að verkleg kensla fari fram í
plægingum, grasfræsáningu og gróður-
setning trjáa, og þarf þá allmikið
verkefni að vera fyrir hendi, svo
nemendurnir geti fengið næga æfingu
í þeim störfum, sem þeim er ætlað
að læra.
Að gjaldl. 4. A þessu ári ætti að
byrja tilraunirnar á aukastöðvunum,
og gera undirbúning á öðrum, þar
sem á að gera tilraunir 1905. Það
er gert ráð fyrir að einni aukastöð
verði komið á fót í hverri sýslu og
að kostnaðurinn við hverja þeirra
verði 34OO krónur.
Að gjaldl. 5. Það þarf að halda á-
fram verkfærakaupum og láta gera
tilraunir með þau.
Að gjaldl. 6. Félagið þarf allmikið
fræ og útsæði til sinna tilrauria, einnig
ætti það að láta þá félagsmenn, sem
óska að gera tilraunir sjálfir, fá lítið
eitt af fræi og útsæði ókeypis.
Að gjaldl. 7. Það er ætlast til að
tilraunum með tilbúin áburðarefni verði
haldið áfram bæði á aðalstöðinni, og
út um land, en í smáum stíl.
Að gjaldl. 8. Félagið þarf að út-
vega meðlimum sínum plöntur til
gróðursetninga. Það er ætlast til að
þessar plöntur verði aldar upp á aðal-
tilraunastöðinni. Þar sáð tréfræi. Einnig
er ætlast til að félagið taki að sér
gróðrarstöðina á Akureyri, því í henni
er töluvert af plöntum, sem hafa fengið
nægan þroska til þess að verða fluttar
á aðra staði, og verða gróðursettar
þar. Á meðan að eigi er búið að ala
upp nema lítið eitt af trjáplöntum,
ætti að fá eitthvað af plöntum frá
Noregi, það er að segja þær plöntur,
sem reynslan er búin að sýna að þoli
flutninginn, t. d. reynir og birki.
Að gjaldl. 9. I lögunum er ákveðið
að félagið hafi í sinni þjónustu menn,
sem gefi allar upplýsingar, sem hægt
er, viðvíkjandi jarðrækt; einnig þarf
félagið að hafa eftirlit með tilrauna-
stöðvunum. Það er ætlast til að fé-
lagið hafi einn mann í sinni þjónustu
yfir sumarið, og fleiri menn, ef þörf
gerist, styttri tíma.
Að gjaldl. 10. Það er ætlast til að
stjórnin fái eigi borgun fyrir starfa
sinn, en endurborgaðan þann kostnað,
sem leiðir af framkvæmdum hennar —
ferðum, skriftum, verkfærapöntun, út-
hlutun á fræi o. fl.
Að gjaldl. II. Það er ætlast til
að á aðaltilraunastöðinni verði verk-
leg kensla vorið 1904. Námstíminn
sé 6 vikur, og sérstaklega kendar
plægingar, grasfræsáning, garðyrkja
og gróðursetning trjáa. Það er ætlast
til að hægt væri að taka 10 nemend-
ur og hver þeirra fengi um 50 króna
styrk.
Að gjaldl. 12. Það er ætlast til að
prentuð verði skýrsla um starfsemi
félagsins, og ef til vill einnig lög
þess bæði á dönsku og íslenzku,
sömuleiðis leiðarvísir til að safna fræi
af íslenzkum jurtum.
Að gjaldl. 13. Það er ætlast til að
gerðar verði tilraunir með að safna
íslenzku grasfræi.
Félagar og gjafir.
Þegar fundurinn var haldinn, var
skólastjóra Sigurði Sigurðssyni kunn-
ugt um nálægt 100 félaga í hverri af
þessum sýslum: Húnavatns, Skaga-
fjarðar og Eyjafjarðar (með Akureyri)
og um 200 úr Suður-Þingeyjarsýslu.
En félagsmenn eru orðnir fleiri.
Gjafir til félagsins nema þegar um
500 kr. 10 kr. og þar yfir hafa þessir
gefið: Gísli Isleifsson sýslum. 10 kr.,
Magnús Jónsson gullsmiður Akureyri
10 kr., Flóvent Jóhannsson Hólum 18
kr., Eiríkur Halldórsson Veigastöðum
50 kr., síra Z. Halldórsson 23 kr.,
Sigurjón Benjamínsson Ingveldarstöð-
um 48 kr., Sig. Sigurðsson skólast.
50 kr., Bjarni Benediktsson Vöglum
16 kr., Páll Briem amtmaður 50 kr.
Eldgosið.
Þess var getið í síðasta blaði voru, en
nú hefir Nl. fengið nokkuru Ijósari fregnir
af því.
Á áliðnum degi þ. 28. maí síðasti. sá síra
Árni prófastur á Skútustöðum mökk koma
hátt upp á loftið og bera yfir - ðja Trölla-
dyngju, skamt vestan við Sellanuafjall, sem
er allhátt; mökkinn bar futlum þriðjungi
hærra en fjallið. Frá kl. 10 og fram eftir
nóttinni sáust eldneistar alltíðir, sumpart í
mekkinum og sumpart á allstóru svæði til
beggja hliða. Morguninn eftir var heiðskírt
og bjart veður, en þá virtist liggja bruna-
móða á Dyngjufjöllum og út á Bláfjall.
Mökkurinn koin þá aftur upp um daginn,
miklu ljósari en áður, líkur hveragufu, stóð
beint upp í loftið, og var á að gizka helm-
ingi lægri en daginn áður. Eftir þann dag
bar Iítið á þessu. Eldgosið hlýtur að vera í
Vatnajökli og ber yfir sömu stöðvar eins
og eldgos, sem menn þóttust sjá í síðastl.
desember.
Frá bæ einum í Reykjadal bar svo mikið
á reykjarmekkinum aðfaranótt 29. maí, að
karlmenn fóru upp úr rúmum sínum og
riðu á stað, af því að þeir héldu, að bæir
á Mývatnsheiði mundu vera að breuna.
Á fimtudaginn var sá síra Sigtr. Guð-
laugsson af Vaðlaheiði austanverðri eins og
ský, sem bar yfir austanverðan Grjótárdal,
og svo reykjar- eða gufukúfa þyrlast upp.
Sýnilega stöfuðu þeir af eldgosi. Þá bar mjög
hátt á loft. Svo smá-jafnaðist úr þeim, og
þeir urðu eins og þykt ský.
Tæpri viku eftir er eldgosið sást í maí,
4. og 6. þ. in., komu svo mikil hlaup f
Jökulsá á Fjöllum og Skjálfandafljót, að fá-
dæmuin sætir. Kunnugir menn geta ekki
gert sér grein fyrir þeim hlaupum á annan
hátt en þann, að þati hljóti að hafa staðið
í sambandi við eldsumbrot.
Geta má þess jafnfraint, í síðastl. desemb.
komu líka í bæði þessi vötn svo óvenjulega
mikíl hlaup, að þau tóku ferjur á báð :m
vötnunum. Sennilegt þykir, að þau hafi
stafað af samskonar orsökum.
Höföingleg gjöf.
Tvenn merkishjón í Skagafirði, Jóhann
P. Pétursson dannebrogsmaður og Elín
Guðmundsdóttir á Brunastöðum og
Björn Þorkelsson og Guðlaug Gunn-
Iaugsdóttir á Sveinsstöðum, • hafa gefið
2000 kr. (1000 kr. hvor) til stofnunar
sjóðs, er nefnist »Vinagjöf« og verja
skal til uppeldis munaðarlausum börn-
um, er mist hafa foreldrs sína og
sveit eiga í Lýting'sstaðahr ppi. Ekki
mega fleiri en 2 börn njóta uppeldis
af sjóðnum í senn, og ekki eldri en
16 ára. Séu engin slík börn til í
hreppnum, má verja vöxtunum til að
styrkjafátækan fjölskyldumann í hreppn-
um, mann, sem ekki hefir notið sveitar-
^styrks. Sjóðurinn skal ávaxtaður í
sparisjóði Sauðárkróks og honum stjórn-
að af hreppstjóra Lýtingsstaðahrepps,
oddvita þar og 3. manni, er hrepps-
nefndin kýs, undir aðalumsjón sýslu-
manns í Skagafjarðarsýslu.
Mannalát.
Húsfrú Þorbjörg Stefánsdóítir á
Veðramóti í Skagafirðl kona Björns
hreppstjóra Jónssonar, lézt að heimili
sfnu 18. f. m. úr lungnabólgu. Hún
var dóttir Stefáns bónda Stefánssonar
á Heiði (nú á Möðruvöllum) og Guð-
rúnar Sigurðardóttur, og systir þeirra
bræðra síra Sigurðar f Vigur og Stef-
áns kennara á Möðruvöllum. Þau hjón
áttu 12 börn; 2 dóu í æsku, en 10
lifa, og eru 5 þeirra komin yfir ferm-
ingaraldur; 2 elztu synir þeirra eru
útskrifaðir úr Möðruvallaskólanum og
hinn 3. er nú í Hólaskóla. Þorbjörg
sál. var talin ein af hinum alla dug-
legustu og merkustu konum í Skaga-
firði og veitti heimili sínu hina beztu
forstöðu. Hún var mjög vel gáfuð og
fróðleiksgjörn, stóð að því leyti ekki
að baki bræðrum sínum. Trygglynd
var hún og vinfóst. Hún vandaði upp-
eldi barna sinna eins og hún hafði
framast föng á, enda var samtaka
manni sínum í að gera þau að sem
beztum og nýtustum mönnum. —Jarðar-
för Þorbjargar sál. fór fram að Sauðár-
krók 29. f. m. með mikilli viðhöfn og
að viðstöddu miklu fjölmenni. Þrír
prestar héldu ræður: sóknarpresturinn
síra Árni Björnsson, síra Jón Ó. Magn-
ússon á Rfp og síra Björn Blöndal í
Hvammi. Er Þorbjargar sál. sárt sakn-
að, ekki að eins af nánustu ástvinum
hennar, heldur öllum, sem nokkur kynni
höfðu af henni.
Qísli Þorláksson hreppstjóri áFrosta-
stöðum í Skagafirði andaðist 4. þ. m.
58 ára. Hann var með efnuðustu mönn-
um í Skagafirði og sæmdarmaður í
hvfvetna. Bróðir hans er cand. mag.
Guðmundur Þorláksson í Rvík.
í gærkveldi seint lézt hér í bænum
frú Quðrún Hjaltalín, kona skólastjóra
J. A. Hjaltalíns, eftir langvinnan heilsu-
brest.
Frá kjördegi.
Ræða sú er hr. Guðm. Finnbogason hélt
á kjördegi, þótti alveg fyrirtaksgóð, og
tnargir höfðu þá orð á því, að svo framar-
lega sem hann byði sig fram aftur hér,
skyldi ekki standa á sínu atkvæði. Hann
talaði mest um sannfœringuna, sem ætti að
verða mannanna eigin eign fyrir þekking
og íhugun, en ekki fengin i búðum við
tækifæri.
--»--
öeysimikill vöxtur var í Eyjafjarðará
kjördaginn. Vegna hans og hvassviðris
komst ekki á kjörfund nema helmingur
Öngulstaðahreppsnianna, þeirra er væntan-
legir voru. 20—3o manns - ekki samt alt
kjósendur — sneru aftur við ferjustað, með
því að óferjandi þótti þá. Þeir hugðu, að
ekki mundi unt að komast yfir fjörðinn
heldur, sem var reyndar misskilningur og
héldu því heim til sín. Allur þorri kjós-
endanna í þeim hóp ætlaði ekki að greiða
atkvæði með hr. Hannesi Hafstein.
Mjög tvísýnt var um stund þ. 6. þ. m.,
hvort nokkur kjörfnndur gæti orðið f Norð-
ur-Þingeyjarsýslu þann dag vegna hlaupsins
í Jökulsá, þar sem bæði kjörstjóri og þing-
mannsefni áttu að sækja yfir ána. Með lífs-
háska varð yfir hana komist.
Amfsráð
Norðuramtsins heldur fund hér þessa
dagana. Ágrip af gjörðum þess kemur í
næsta blaði.
pilskipin.
„Helena" kom 5. þ. m. með 5000 fiskjar.
Þessi hákarlaskip hafa komið inn í vik-
unni: „Vonin" 148 tn.: „Kerstine", 45 tn.;
„Henning", 78 tn.; „Flink" 71 tn.; „Min-
erva" 35 tn.
Sigling.
„Vesta" kom sunnan að þ. 8. þ. m. Með
því voru meðal annarra útflutningstjórarnir
Sveinn Brynjólfsson, Páll Bjarnarson og
Sigfús Eymundsson með útflytjendahóp.
Nokkurir tóku sér far með skipinu héðan
áleiðis til Vesturheims.