Reykjavík - 10.04.1909, Síða 2

74
REYKJAVIK
Sigurjón Ólafsson
Skólavörðustíg 4 og Klapparstíg 30.
kemur Björn inn sexföldum ó-
sannindum, og sum eru þannig
löguð, að þau hljóta annaðhvort, að
vera vísvitandi eða sá maður er ekki
með fullu ráði, sem sagt hefir þau.
Nýi ráðherrann notar sér ósann-
sögiina til þess að koma sér í mjúk-
inn hjá »dönsku mömmu«. Þetta
er vanalegt bragð illa siðaðra barna
að skrökva að mömmu sinni til
þess að fá bita. Björn hefir hefir
haft sama lagið og það hreif.
II. Loforðin.
Þegar Björn hefir svo blíðkað
»mömmu« með öllum þeim ósann-
indum, sem nefnd hafa verið og eru
ómótmælt frá hans hálfu, þá fer
piiturinn að skýra dönsku mömmu
sinni frá þvi, hvernig hann ætli nú
að hegða sér, meðán hann sé í þjón-
ustu hennar.
1. Hann lofar að halda núverandi
stjórnarástandi óbreyttu (símsk. 1.
apr. þ. á.) Hann lofar að halda
stjórnarástandi þvi óbreyttu, sem
hann hefir svo oft áður kveðið nið-
ur fyrir allar hellur. Danir eru
stórhrifnir af þessu, því að það er
meira en nokkur íslendingur hefir
áður viljað lofa þeim.
2. Af þessu er það óhjákvæmileg
afleiðing, að hann lofar enn fremur
að berjast gegn skilnaði og kveður
skilnaðar-hugmyndina loftkastala. —
Þetta staðfestir hann berum orðum
í símsk. 5. apr. þ. á.), sem hann
eða aðrir íslendingar taki ekki mark
á. Þetta segir nú hinn sami mað-
ur, er undirritaði Þingvallafundar-
ályktunina sælu sumarið 1907, þar
sem ákveðið var að vinna fyrir skiln-
aði, ef Danir vildu ekki verða. við
kröfum þeim, sem fram komu og
samþyktar voru á þeim fundi. Hann
lofar vitanlega að vinna að góðu
samkomulagi. Það er gott út af
fyrir sig. en i því sambandi sem
það stendur, er það loforð um að
hefta sjálfstæðismál íslands og ekk-
ert annað-
3. Þá heldur nýi ráðherrann á-
fram (símsk. 3. apr. þ. á.) og segist
ekki vilja stofna lýðveldi þó í boði
vceri. Segir hann enn, að Islending-
ur viti sig örugga með Dönum og geti
ekki œskt neins betra en að vera i
sambandt við Dani. Alt er þetta ó-
mótmælt. Þetta segir nú maðurinn
sem fyrir nokkrum mánuðum taldi
landráð að halda því fram, að ís-
lendingar ættu að hafa hermál sam-
eigin Danmörku, sem taldi það hlægi-
legt, að Danir hugsuðu til að verja
ísland og sagði að Danir væru kart-
nögl á heimsmenningunni, mundu
hrökkva sem rúsínusteinn niður í
gin Þjóðverja o. s. frv., o. s. frv.
III. íslandglýsing ISjörns
Jónggonar.
Til áréttingar Danasmjaðri sínu og
ósannindum, svo og til þess að rök-
styðja enn betur stefnu sina og sýna
Dönum, að hugur fylgdi máli hjá
sér, þóttist þessi herra þurfa að gefa
Dönum dálitla hugmynd um Iandið.
Hann hefir líka lengi kvartað um
þekkingarleysi Dana á því og mál-
um þess.
1. Hann byrjar með því að iikja
Islandi við Husmandshus (»þurra-
búð«, »hjáleigu«) og Danmörku við
»herragarð«. Þetta skýrir hann svo
í símskeyti 5. apr. þ. á., að hann
hafi átt við stærð landanna. ísland
(þurrabúðin) er nú reyndar nálega
þrefalt stærri en Danmörk (herra-
garðurinn)! Og þótt herrann vilji
ef til vill halda því hér fram, að
hann hafi átt við fólksfjölda land-
anna, þá er samlíkingin íslandijafnt
til smánar fyrir því. Ætli t. d. Dan-
ir kærðu sig um samskonar samlík-
ingu milli Danmerkur (þar yrði
Danmörk þurrabúðin) og þýzka rík-
isins? Og þótt hann ætti við fólks-
fjöldann, þá er samlíkingin jafn
herfileg fyrir því. Herragarðurinn
er ekki veglegri en þurrabúðin, þótt
þar sé fleira fólk, heldur einungis ef
þar er betra fólk. Loks mætti geta
til, að karlinn segist hafa átt við
landskosti og sjávar. Danmörk er
fisksnaúð og málmsnauð og fossar
engir. Fiskur er hér og fossar og
líklega málmar. Hvernig sem þessi
samlíking karlsins er skýrð, verður
hún ekki skilin öðru vísi en tilraun
til smánar íslands og smjaðurs Dön-
um, og til að gera hlægilegt alt
sjálfstæðishjal Björns sjálfs og frels-
isbaráttu íslendinga.
2. Þá er það í samræmi við
smjaður og fagurgala kappans við
Dani í þessari utanför er hann segir
að ísland sé o/ menningarsnautt og
óþroskað fjárhagslega til skilnaðar.
Hann þykist nú reyndar aldrei hafa
sagt, að það væri of menningar-
snautt. Má vera að eigi hafi hann
það sagt berum orðum. En ekkert
liggur nær Dönum, en að draga slíkt
út af þurrabúðarsamlíkingu hans.
Peir verða ekki í vafa um það,
hvernig þeir eigi að skýra hana.
IV. Árangfurinn.
Eftir það að Björn hefir likt ís-
landi við þurrabúð, uppmálað fátœkt
landsins og lofað Dönum að halda
núverandi stjórnarástandi óbreyttu, að
berjast gegn skilnaði /lojtkastalahug-
mgndinni), segist Björn í símskeyti
5. apr. halda fram persónusambandi
milli íslands og Danmerkur!
Þar sem Björn er nýbúinn að
bjargfesta þá trú hjá Dönum, að Is-
lendinga skorti öll skilyrði til að
standa á eigin fótum, kveðst hann
nú halda slíku fram. Það er aum-
asti kattarþvottur. Það er sama
sem að segja fyrst: »Eg fermérað
voða ef ég fæ hnífinn«, en biðja svo
um hann á eftir.
Stærsta og síðasta heimskan í
skeyti Björns (5. apr.) er sú, er hann
kveðst vona, að það (o: honum) lán-
ist að telja Dönum trú um réttmæti
krafa vorra (o: kröfunnar um per-
sónusamband). Von þessa hlýtur
hann að byggja á því, að hann er
sjálfur nýbúinn að sannfæra Dani
um vanmátt vorn og alvöruleysi og
á því að honum sjálfum hefir (auð-
vitað) ekki lánast að fá »neinar
nýtilegar breytingar á millilanda-
frumvarpinu« (símsk. frá B. J. 2.
apr. þ. á.)!
Það er alt á eina bókina lært hjá
þessum manni. Hann hefir um ó-
fyrirsjáanlegan tíma eyðilagt stærsta
velferðarmál landsins, fyrst hér heima
með hóflausum rangfærslum eða
sakir skilningsleysis síns á því máli
sem öðrum, innrætt Dönum með
hinni fíflslegu framkomu sinni, að
vér gætum ekki verið sjálfstæðir, að
vér vildum ávalt vera undir vernd-
arvæng Dana og teldum oss þar ör-
ugga, en þykist þó halda fram per-
sónusambandi, sem allir menn með
fullu viti vita, að veitir oss ekkert
skjól af hálfu Danmerkur og hlýtur
að hafa í för með sér allar sömu
skyldur sem skilnaður.
En Björn hefir gert meira en þetta.
Það er skylt að geta þess, að hon-
um hefir ratast satt á munn i sam-
tali sínu við Dani. Skeytið segir
hann hafa eingöngu barist gegn
Hannesi Hafstein. Þetta segir hann
satt. Aðeins kveðst hann (5. apr.)
ekki hafa sagt, að hann hafi eingöngu
barist gegn Hafstein.
Loks er það með eigin játningu
Björns (símsk. 5. apr.) sannað, að
baráttan gegn uppkastinu hafi m e s t-
megnis verið vegna ósamræmis
þess, er þeir frumvarpsandstæðingar
töldu vera milli danska og íslenzka
texta frumvarpsins.
Þetta hvorttveggja hefir Björn vit-
anlega sagt — ekki af því að það
var satt — heldur til þess að koma
Dönum i fullan skilning um það,
að til þeirra hafi skeytunum eigi
verið beitt í kosningahríðinni síðast-
liðið sumar, og til þess að telja
Dönum trú um trygð sína og holl-
ustu gagnvart þeim.
Skeytum þeim, er »Lögr.« og
»Rvík« hafa fengið um afrek Björns,
hefir hann að mestu leyti játað í
skeyti sínu 5. apr., eins og sýnt
hefir verið hér að framan. En áður
en þetta skeyti hans kom, var »ísaf.«
svo óheppinn, að hún hafði lýst alt
uppspuna, sem »Lögr.« og »Rvík«
hafði flutt, þar á meðal samlíking-
una um herragarðinn og þurrabúð-
ina. Svo að »ísaf.« hefir þá þótt
samlíkingin ófögur!
Hvað skyldi Björn xitstjóri gera
við Björn ráðherra fyrir alt saman?
ísafold segir væntanlega næst, að
Björn sé »mikilhæfastur stjórnmála-
maður þessa lands« og hafi alt gert
rétt — og síðan tekur öll halarófan
undir það.
Alvöraorð.
„Berlingur", hið gætnasta og orðvar-
asta blað Dana flytur 31. í. m. eftir-
farandi ritstjórnargrein:
“Hinn nýi íslandsráð-
h e r r a.
Hann afneitar »Jsa/old« og allri
sundrungarviðleitni.
Hinn nýi íslandsráðherra, alþingis-
forsetinn, Björn ritstjóri Jónsson hef-
ir í viðræðum við ýmsa blaðamenn hér
lýst hollustu* sinni gagnvart Dan-
mörku, honungi hennar og þjóð. Hann
staðhæfir að hann hafi aldrei reynt að
tortryggja Dani eða vekja gremju gegn
þeim meðal íslendinga, þykist þvert á
móti alltaf hafa reynt að hvetja til
*) Allar auðkenningar í textanum eftir
ritstj.
góðrar samvinnu og samkomulags
milli landanna og ætíð hafa snúizt
öndverður gegn öllum sundrungartil-
raunum, sem borið hafi á meðal sumra
íslendinga, enda tjáist hann vera
hinn einbeittasti mótstöðumaður
hverskonar tilrauna til að fjarlœgja
Island frá Danmörku.
Hin einbeittu mótmæli ráðherra Is-
lands gegn allri óhollustu og óvin-
semd af hans hendi gagnvart Dan-
mörku stafa vitanlega af því, að
blað hans ísafold hefir flutt ýmsar
greinar meðan stóð á baráttunni gegn
sambandslagafrumv. síðastlið sumar
og haust, sem reyndu á allan hátt að
tortryggja tilgang Dana með frum-
varpinu.
í Danmörku hafa menn litið svo á,
að ísafold hafi staðið í brjóstfylking
hins fjandsamlega andófis gegn Dan-
mörku, að hún hafi lagst svo fast á
móti frumvarpinu af því að slíta ætti
ísland úr öllu sambandi við Danmörku.
Og það álit styrktist mjög er hún í
sumar flutti grein nafngreinds Norð-
manns, er hvatti til að endurreisa hið
gamla lýðveldi.
Eftir því sem ráðherranum — nú far-
ast orð, má álíta að greinar þessar
hafi allar verið að kenna kosningahit-
anum. Hann hefir um alla nauðsyn
fram skýrt frá því, að allar þær
heiftar og smánargreinar, sem blaðið
flutti um eitt skeið gagnvart Dan-
mörku, væru eftir ungan glanna, er
hefðu slæðst inn í blaðið meðan hann
var fjarstaddur, og ætti hann þannig
enga sök á þeim, og hann hefir lýst
ví yfir að sér þyki miður fara, að
þær hafl komið fram.
Það mun vafalaust gleðja alla, sem
fylgst hafa rás viðburðanna á íslandi
og öllu öfugstreyminu þar með á-
hyggju, að heyra hinn nýja ráðherra
landsins taka svo skýrt og ákveðið af
öll tvímœli. Menn munu taka eftir
því, hve einlœgan vin hann telur sig
að sambandi Islands við Danmörku.
Og það mun friða menn að í broddi
hinnar ísienzku stjórnar stendur mað-
ur, sem vísa mun ómjúklega á bug
allri sundrungarviðleitni.
Bj. Jónsson er alkunnur á íslandi
sem framúrskarandi atorkusamur at-
vinnurekandi. Nú er hann verður
ráðherra, verður hann vitanlega að
sleppa öllum atvinnurekstri, svo sem
nú er slegið föstu sem meginreglu um
danska ráðherra.
En þekkingu sína í slíkum efn-
um mun hann nú að sjátfsögðu
nota til að stgrkja hið fjárhagslega
samband milli Islands og Danmerkur.
Og að því sambandi getur einmitt
holl íslensh-dönsk stjórn stutt afar-
mikið. Fjárhagsböndin eru einmitt
sterkustu böndin sem hinir ýmsu ríkis-
hlutar verða bundnir með. Og það má
ganga að því sem sjálfgefnu, að hinn
nýi íslandsráðherra muni hafa þetta
fyrir augum, eftir því sem hor.um
hafa farist orð nú síðast.
Hinn nýi íslandsráðherra styðst við>
þann flokk á alþingi, sem með engu
móti verður ætlað um, að taki sam-
bandslagafrumvarpinu þannig löguðu
sem Danir áskilja. Meiri hluti alþingis
hafnar hinu danska boði og þ á s t e n d-
ur við það ástand sem
n ú e r.
Annað mál er það, hvorti ineirihluti
alþingis fer hyggilega að ráði sinu
taki hann núverandi ástand fram yfir
sambandslagafrumvarpið, sem mjög á-