Suðurland


Suðurland - 30.11.1912, Side 1

Suðurland - 30.11.1912, Side 1
SUÐURLAND Alþýðublað og atvinnumála III. sílg Eyrarbakka BO. nóTcmbcr 1912. Nr. 25. Lundsímastöðin á Eyrarbakka or opin frá kl. 8^/3—2. og 3Va—8 á virknm dögum. A helgum dögum frá kl. 10 — 12 f. hd. og 4—7 e. hd. Einkasíminn cr opinn á snma tíma. Sparisjóður Árnessýslu ev opinu hvern virkan dag frá kl. 3—4 e. hd. Lestrarfélag Eyrarbakka lánar út bœkur á sunnudögum frá kl. 9—10. f. hd. Ræktun landsins. II. Síðan vér fengum löggjafarvald og fjáriáð, hefir þing og stjórn á ýmsan hátt reynt að hlynna að ræktun lands- ins, bæði almennri jarðrækt og svo nú á seinni árum að skógvækt og sandgræðslu. Ef dæma skal um áiangurinn af þvi er gert hefir verið af hálfu þings og stjórnar til eflingar almennrijarð rækt, og þá sérstaklega um árangur jnn af því fé, er veitt hefir verið í þessu skyni, verður hver og einn að mynda sér skoðun um þetta eftir því sem fyrir augað ber og eftir eigin kunnug- leika og eftirtekt. Engar skýrslur eru til uin þetta, er neitt veiði bygt á. Skýrslur þær, sem út evu gefnar um stærð ræktaðs lands ognytjar af því, eru allar ramvitlausar og þjóðinni til stórskammar, og sjálfsagt er að við- urkenna það, að ef manni verður það á að ætla að byggja nokkuð á þeim, gerir maður sig sekan í hinni mestu flónsku. Er því hin mesta nauðsyn á að reyna að færa þetta í lag sem fyrst, því ábyggilegar skýrslur um þetta efni geta orðið til hinnar mestu nytsemdar. Gætu þær oft gefið mik- ilsverðar bendingar, bæði um áiang- urinn af því er reynt hefir verið að gera til umbóta, og eins um það hvað mest nauðsyn er á að styðja, en ekki er unt að fara frekar útí þetta efni að sinni. Framkvæmdir í aimennri jarðrækt hafa verið studdar af hálfu hins op- inbera, bæði beinlinis og óbeinlinis. Beinlínis með fjárstyrk og hagkvæm- um lánveitingum, en óbeiniinis með bættum samgöngum og aukinni fyr- irgreiðslu á sölu búnaðarafurða. Af beinum fjárstyrk, er veittur hefir verið af landsjóði, hefir styrkurinn til búnaðarfélaga líklega komið að jafnbestum notum, og hann getur enn orðið að miklu gagni. Hefir áður verið minst nokkuð á styrk þann hér í blaðinu, og skal því eigi fjölyrt um hann nú. fá hefir fjárstyrkur sá, er veittur hefir verið Búnaðarfélagi íslands, komið jarðræktinni að mjög miklu gagni. Alivei'ulegur hluti af því fé hefir gengið til styrktar ýmsum rækt- unarfyiirtækjum og tilgróðrartih auna, en gróðrarstöðvarnar eru ómissandi brautryðjendur fyrir framförum öilum í túnrækt og matjurtarækt. Pess vav getið í upphnfi greinar þessarar, nð tvísýnt mundi um það, hvort meir hefir dregið úr ræktunar- framförum hér, fjárskortur til fram kvæmdn eða vafinn um arðsemina. Úr þessum vafa eiga gróðrarstöðvarn- ar að hjálpa til að leysa. Þá eru og margar vafaspurningar um rækt- unaraðferðir o. fl., er miklu skiftir um hvernig ieysast. Og úrlausn þessarar spurningu er hlutverk gróðr- arstöðvanna. — Annars er það talsvert auðveldara að styðja með fjárframlögum að þvi að íá hinar ýmsu vafaspurningar um jarðrækt vora leystar, en hitt, að sjá lattdsmönnum fyrir fé til framkvæmd anna nteð hagkvæmum kjörum, og sú hefir líka oiðið reyndin. Ræklunarsjóðurinn hefir oiðið að miklu liði, einkum ineð lánveitingum. Lánskjörin hafa verið mjög svo að- gengileg, enda eru miklar jarðabætur til orðnar fyrir lán úr þessum sjóði, sem að líkindum væru annars ógerð- ar, en sá sjóður nær skammt til að fuilnægia þörfinni, sem altaf fer sí- vaxandi. Viðlagasjóðslánin til girðinga hafa orðið til hins mesta gagns, og verður það að teljast happaráð, að gefinn var kostur á siikum lánum. Pvj hefir að vísu verið haldið fram, að það væii óskynsamleg pólitík að lána landsjóðsfé með svo lágum vöxtutn, er landsjóður sjálfur þarf að taka fé að láni með hærri vöxtum. Fljótt á litið virðist þetta rótt athugað. En þegar nánar er aðgætt, sést það þó fljótt, að þetta er fyllilega réttmætt; með þessu fé er verið að auka rækt- un landsins og þar með framleiðsl una, og þar af leiðandi stækka og styrkja skattagrundvöll landsjóðs. En þetta mundi ekki gert án lánveitinga þessara, úr því ekki eru til í landinu lánst.ofnanir, er veitt geta jafn hag kvæm lán í þessu skyni, en íslensk jarðrækt þarfnast ódýrra og hentugra lána. — Verðlaun úr Ræktunarsjóði hafa unnið nokkurt gagn, en miklu minna tiltölulega en lánin. Veldur þar um nokkru, að sú rogla sem fylgt hefir veiið við úthlutun verðlauna þessara er alls ekki sem heppilegust. Verð launin hafa verið veitt eftir dags- verkatölu, án þess skeytt hafi verið um aðstöðu eða efnahag hlutaðeig enda. Enginn rnunur gerður á leigu- liða eða sjálfseignai bónda, fátækum einyrkja eða efnabónda, er hefir næg án vinnukraft. En þetta er ekki rétt, verðlaunin eiga fyrst og fremst að vera hvatn ing fyrir hinn efnalitla, viðurkenning fyiir dugnað hans og iðjusemi. Á þann hátt verða verðlauna þessara mest not, eu ekki með því að bita þau niður eftir dagvorkatölu einni, án tillits til efnahags og aðstöðu. Á síðasta búnaðarþiugi var þess óskað, fijítlddagi „Snðurlands“ var 1. nóvQTtiBer. At AT JTA að breytt yrði til um úthlutun verð- launanna í þessa átt og gerðar upp- ástungur um það, hvernig þessu yrði fyrirkomið, en þessum uppástungum hefir enn eigi verið sint — þarf lík- lega að árétta betur ef duga skal. Yfir höfuð má annars segja að flest það, er gert hefir verið af hálfu þings og stjórnar til eflingar almennri jarðrækt, hafi horið sæmilegan árang- ur, og þótt skiftar kunni að verða skoðanir um sumt í einstökum atrið- um, verður ekki annað sagt en við- unanlega hafi tekist það sem gert hefir verið. Hitt er annað mál, hvort löggjafar- og fjárveitingavaldið hefir gefið þessu svo mikinn gaum sem vert var. Eins og nú er ástatt, veltur ef til vill mest á því tvennu, að efla og útbreiða hverskonar þekkingu og kunnáttu og greiða götu allri nytsamri nýbreytni, og hinsvegav að sjá fyrir nægu lánsfé með hágkvæmum kjör- um til ræktunarfyrirtækja, mun það draga drýgst til umbótanna, og á því veltur það, hvort meivi háttar rækt- unaifyiirtæki, svo sem stærri áveitur geta komist í framkvæmd eða ekki. Væntanlega sér þing og stjórn skyldu sína í þessu efui, en það er fleira en „fjárframlög" er miklu skiftir, er um það er að ræða að efla ræktun lands ins. Löggjöfin getur stutt hana á margan annan hátt, og það hefir enda verið gert. Eitt allra mikilvægasta atriðið fyrir ræktun landsins er ábúð jarðanna, hvernig um hana er búið af löggjaf ai valdsins hálfu. Ábúðarlög vor eru gömul og úrelt að ýmsu leyti. Þegar þau eru samin, er ræktunaráhuginn nývaxinn og tökin lítil til framkvæmd anna, og margt hefir breyst síðan. Fyrir skömmu siðan var meir en helmingur jarða á landinu í leiguábúð og henni að ýmsu leiti illri og óhag- kvæmri. Nú hefir löggjafarvaldið slegið því föstu, að sjálfsábúð væri nauðsynlegt skilyiði fyrir framförum i búnaði og aukinni ræktun landsins, og út frá þessum skilningi eru þjóðjarðasölulög- in til orðin. Og samkvæmt þeim lögum hafa nú margar þjóðjarðir verið seldar ábúendum. Um það má nú samt sem áður deila, hvort sú stefna var rett að selja jarðeignir landsjóðs, því ekki verður annað séð en að hæg hefði veiið heimatökin að koma svo fyiir ábúðinni á þjóðjörðunum, að hún að engu leiti þyrfti að hindra um- bætur leiguliða á jörðunum. Sá er aftur á móti galiinn á því að selja þjóðjarðirnar, að tryggingin er engin fyrir því að jarðirnar haldist 1 sjálfs- ábúð framvegis. Þær geta komist í leiguábúð aftur þegar minst varir, og er ræktun landsins síst betur borgið með því að einstakir menn sóu lands- drotnar en landið sjálft. Nokkur hætta getur og af því stafað, að jarð- ir lendi í sífeldu kaupbralli bæði inn- lendra manna og útlendra með óeðli- legri verðhækkun sem verði til hins mesta meins fyrir ábúð og yrkingu javðanna. Tilgangur þjóðjarðasölulaganna er góður, en tryggingiu fyrir því, að sá tilgangur náist er sára lítil. Á síðasta þingi kom fram frumvarp þess efnis að tryggja landssjóði endurkaup þjóð- jaiða er ganga úr sjálfsábúð, á þessu er full nauðsyn, en vandséð er hvort því verði við komið svo vel fari. En það er ekki tilgangur greinar þessarar að ræða þjóðjarðasölulögin, en hitt er ástæða til að benda á, að jafnframt og löggjafarvaldið slær því föstu, að leiguliðaábúð standi ræktun landsins í vegi, — þá gerir það varla svo teljandi só til að bæta kjör leigu- liða á jörðum einstakra manna. Er svo að sjá sem þingið hafi jafnan verið hrætt við að hrófla nokkuð við ábúðat'lögunum frá 1884. Líklega þó ekki af því að þau lög hafi þótt svo mikil gersemi, heldur mun það fiemur hafa valdið, að vandhæfi hefir þótta á vera, að bæta kjör leigulið- anna án þess að þröngva kosti jarð- eigenda. En það sem hér skiftir mestu máli er það, að láta ekki leigu- liðaábúðina vera þröskuld i vegi fyrir ræktun landsins. Ábúðarlögunum þarf að breyta, svo að leiguliðar þurfi ekki að hika við að gera þær jarða- bætur, er nauðsynlegar eru og þeir geta framkvæmt, og tryggja þarf þeim að njóta arðs verka sinna. Yerði þett ekki gert án þess að jarðeigend* um þyki sínum kosti þröngvað um of, sýnist ekki vera niikið í húfi. Jarðeigendur hafa þá þær útgöngudyr að selja jatðir sínar ábúendum, eða þeiin, er gerast vilja ábúendur. Nú eru ótal aðrar leiðir opnar fyrir menn til að geia fé sitt arðberandi, en að l9ggja það í jarðeignir til að leigja þær öðrum. Mundi landbúnaði vor- um það óefað hollast að engum ein- stökum mönnum þætti borga sig að eiga jaiðir til að selja þær á leigu, þegar svo væri komið, mundi og þjóðjarðasölulögin ná betur tilgangi sínum. Ekki skal að þessu sinni íarið út í það, að gagnrýna ábúðarlögin, það yrði of langt mál, en á eitt atiiði skal bent, er stendur í nánu sam- bandi við það, sem hér er um að ræða — ræktun landsins. Þingið 1911 samþykti það ákvæði, að eftir árið 1919 mætti ekki taka til gieiua

x

Suðurland

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Suðurland
https://timarit.is/publication/211

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.