Verkamaðurinn


Verkamaðurinn - 12.11.1954, Blaðsíða 2

Verkamaðurinn - 12.11.1954, Blaðsíða 2
VERKAMAÐURINN Föstudaginn 12. nóv. 1954 WERKflifleuRinn Útgefandi: Sósíalistafélag Akureyrar. Ritnefnd: Björn Jónsson, ábyrgðarm., Jakob Árnason, Þórir Daníelss. Afgreiðsla: Hafnarstræti 88. - Sími 1516. - Pósthólf 21. Áskriftarverð 30 kr. árgangurinn. — Lausasöluverð 1 kr. cincakið. Akureyri. — Prentverk Odds Björnssonar hi. Leiðin er .aðeins ein » Fyrir rúmri viku fóru fram á Alþingi umræður um hernáms- málin, eftir að utanrikisráðherra hafði flutt þinginu skýrslu um þau. f skýrslu ráðherrans og um- ræðunum að henni fluttri upp- lýstust ýms atriði, sem munu vekja óskipta athygli allra fs- lendinga og ugg meðal þeirra flestra. Helztu upplýsingarnar eru þessar: Aðalverkefnin, sem unnið verður að á Keflavíkurflugveui næsta ár, er lenging hinna geysilöngu flugbrauta þar. Landshöfnin í Njarðvík verður afhent Bandaríkjaher, þegar út- kljáð eru ágreiningsatriði varð- andi staðsetningu og gerð vænt- anlegrar herskipahafnar þar. Fjórar radar-herstöðvar verða fullgerðar utan Keflavíkur. Þróuninni verður beint í þá átt að hernámssvæðin, og þá sér- staklega KeflavíkurflugvöHur, verði algerlega bandarískt land. Þetta var það helzta, sem ráð- herrann MATTI SEGJA en e. t. v. er sú viðurkenning ráðherrans, að hann verði að beygja sig fyrir fyrirskipunum hins erlenda her- veldis, um það hvað hann megi segja Alþingi, sem hann þó á, að íslenzkum lögum, að bera ábyrgð gerða sinna fyrir, ekki sízt at- hygli verð. Svo djúpt er ríkis- stjórnin öll, og utanríkisráðherr- ann sérstaklega, sokkinn í fenið, að hann verður að viðurkenna frammi fyrir löggjafarþingi þjóð- arinnar og alþjóð, að hann sé ekki sjálfráður athafna sinna og orða þegar ráðamenn bandaríska her- veldisins kippa í spottann eða nefna töfraorðið „hernaðarleynd- armál". Meðal „hemaðarleyndar- málanna" eru reglurnar, sem ráð- herrann telur vera í gildi um dvöl hinna eriendu hermanna og verka manna utan varnarstöðvanna og svo að sjálfsögðu þeir leyni- samningar, sem ríkisstjórnin í heild hefur eða virðist hafa gert um herstöðvar utan Keflavíkur- vallar, því að engin heimild er finnanleg í varnarsamningnum frá 1951, varðandi uppsetningu slíkra herstöðva. Heimskunnugt er orðið að Keflavíkurflugvöllur er þegar orðinn meðal stærstu flugvalla veraldar. Samt á að verja hundr- uðum milljóna á næsta ári til þess að stækka hann enn. Engum heilvita manni kemur til hugar að slíkt sé gert tíl varnar fslandi, heldur er hitt augljóst að Kefla- víkurvöllur er hugsaður sem árásarstbð, ef til styrjaldar kem- ur og býður því heím tortíming- arhsettu fyrir alla íslenzku þjóð- ina. Þeir, sem eru svo langnúnnugir að þeir muna kröfur Bandarikja- manna frá 1945 um herstoðvar á fslandi til 99 ára, munu einnig minnast þess, að þá var aldrei talað um að þær ættu að verða varnarstöðvar, heldur vildu Bandaríkjamenn byggja þær sín vegna einna. Hugur Bandaríkj- anna stendur enn til þess sama. Það er unnið sleitulaust að því af Bandaríkjastjórn og leikbrúð- um hennar í ríkisstjórn fslnads að koma því fram „smátt og smátf, undir fölsuðum forsendum, sem þá tókst ekki að fá fram um ógrímubúið landaafsal 1945. — í"annig beinast endurbætaur ut- anrfíkisráðherrans og „lagfær- ingar" allar í þá átt að afnema áhrif og frelsi fslendinga á dval- arstöðvum hersins og gera þær að bandarísku ríki í landinu, ríki þar sem fslendingar eru sviftir ferðafrelsi og athafnarétti. Framsóknarflokkurinn tók við yfirstjórn varnarmálanna af lág- kúrulegasta og óvinsælasta lepp, sem Bandaríkin hafa átt hér á landi, Bjarna Benediktssyni, og setti í hans stað mann, sem ekki hafði saurgað nafn sitt af beinni þjónustu við innrásarliðið. — Margir munu hafa hugað gott til þeirra skipta og enn munu þeir fjölmennir, sem eru þeirrar skoð- unar að Kristinn Guðmundsson, í rauninni vilji þjóð sinni vel og hafi nokkurn hug á að „bæta" og „lagfæra". Það álit skal ekki véfengt, svo lengi sem auðið er, en hitt er óvéfengjanlegt, að sá vilji hefur ekki borið neinn ár- angur annan en þann að reyra hernámsviðjarnar enn fastar að þjóðinni en nokkru sinni áður og gera hlut hennar í skiptum öll- um við innrásarliðið enn smánar- legri en jafnvel í tíð Bjarna Ben. Skýringin á þeim ófarnaði Krist- ins Guðmundssonar í embætti varnarmálaráðh. liggur í augum uppi. Hernámið allt er slík mein- semd i þjóðlífi okkar, að kák skottulæknis, þótt velviljaður sé, kemur þar ekki að neinu haldi, heldur hlýtur það að verða til þess eins, að meinsemdin grefur æ meira um sig til mikillar gleði fyrir þá, sem vitandi vits gróður- settu hana. Hún verður aðeins læknuð á þann eina hátt að taka fyrir rætur hennar og skera' hana í burt. Og leiðin til þess er aðeins ein, sú öll þjóðin rísi upp og krefjist brottfarar alls erlends herliðs úr landinu. Hver er kominn úti? Bragi Siguxjónsson: Undir Svörtuloftum, ljóð. — Ak- ureyri 1954. — Prentverk Odds Björnssonar. Það skal í upphafi tekið íram, að hér verður ekki reynt til að gera bók þessari eða höfundi hennar, nein tæmandi skil. Það mundi kref jast miklu lengra máls, en góðu hófi gegnir í Jitlu viku- blaði. En sökum þess, að mér hef- ur orðið tíðlitið í bókina undan- farin kvöld og finnst sem margt megi um hana segja, þykir mér rétt að geta hennar að nokkru. Þetta er þriðja ljóðabókin, sem Bragi sendir frá sér á sl. sjö ár- um. Það er þess vegna ekki ófyr- irsynju að lesandinn fari að hug- leiða erindi hans í fullri alvöru í °g spyrja sjálfan sig: Hver er kominn úti? Það er skemmst frá að segja, að Bragi hefur vaxið af þessari síð- ustu bók sinni og það til muna, að mér finnst. Á hitt skal þó ekki dregin nein dul, að í næst síðustu bók hans, Hraunkvíslar, eru all- mörg kvæði, sem telja verður góð. Út frá þeim forsendum undr- ar mann ekki, þótt mörg kvæð- anna í þessari nýjustu, Undir Svörtuloftum, séu ágætavel ort. Bragi grípur á furðu mörgum strengjum í ljóðagerð sinni. Hann yrkir löng kvæði á fornum og nýjum, sögulegum grundvelli; örstuttar stemningar; kaldhæðn- ar ádeilur, ekki skornar við nögl, og hálýriskar tjáningar. Ekki er gott að segja, hvert við- fangsefnið lætur höfundi bezt. Hann gerir þeim öllum góð skil á blettum, en bregst einnig boga- listin hér og þar. Tvö kvæði vil eg strax nefna, sem dæmi um góð vinnubrögð og skáldlega túlkun, en þau eru: Stúlkan í Hallmundarhrauni og Svartur hestur. Þau eru bæði létt kveðin, rismikil og takmörkuð og hljóta að verða minnisstæð. Þó álít eg að hið fyrrnefnda sé síð- asta erindinu of langt, skýringar séu óþarfar og ekki til bóta. Allra bezt þykja mér þó nokk- ur smákvæðí, eins og t. d.: Hver er ég, Ættleri, Hverjum klukkan glymur og Lífsþorstans kveðja á vori, sem mér persónulega finnst bezta Ijóðíð í bókinni og maður hlýtur að vænta nokkurs af skáldi, sem þannig getur ort Kvæðið, Við Rangalón á Jök- uldalsheiði, er einnig mjög hug- þekkt og búið ágætu formi. Þar er þetta stórfína erindi: „Gullsólgna þjóð við gömul afreksminni, geturðu búið sátt við örlög slík að vera fátæk, þegar þú ert rík, þú sem varst áður rík í fátækt þinni?" Bókamenn á Akureyri! Naestu daga verða seld hundruð verðlækkaðra bóka frá eftirfarandi forlögum: ísafold, Helgafelli, Ið- unnarútgáfunni, Draupnisútgáf- unni, Söguútgáfunni o. fl. Skáld- sögur, ljóð, þjóðsögtir, ferðasögur, tímarit, allt með mjög lækkuðu verði. — Flestar þessar bækur hafa aftur verið hækkaðar í upprunalegt verð syðra. Notið því þetta tæki- (æri. Bókamarkaðurinn í Soluskálanum á Strandg.horninu. Bókamiðlunin Reykjavík. Þetta eru setningar, sem festast í manni, minna dálítið á Steinarr, en eru ekki verri fyrir það Hins vegar álít eg, að ekki sé hægt að tala um sporrækt döggfall, held- ur er sporrækt í döggfallinu, ekki satt? Höfundur seilist oft langt eftir nýjum eða sjaldgæfum orðum. Þetta er oftar til bóta og gerir stílinn reistari og fjölbreyttari, en nokkuð ber þó á því. að léttleiki í framsögn verði að setja ögn ofan og hliðra til fyrir málskrúðinu. Dæmi: „.... svo dapurgráust grjótsins rein varð græn á samri stundu." Dapurgrá er ágætt lýsingarorð, en hástigið hæfir mjög illa. Aftur á móti er þetta fallega sagt í kvæðinu Sögulok: „Hvassar brúnir Bröttuf jalla sópa byljavendir löngum éljatágum." Og víðar má það sama segja. Á einstaka stað hef eg hnotið um hæpna stuðlasetningu og rek- ið upp stór augu. Það hlýtur að vera fljótfærni hjá höfundi, að slíkt kemur fyrir. Eg get ekki að því gert, að mitt takmarkaða rímeyra, greinir t. d. ekki stuðlana í þessari hendingu: , Þeim gleymdar voru allar vetrarkvaðh." Enn er eftir að geta tveggja, harðra ádeilukvæða. Hið fyrra ber nafnið Undir Svörtuloftum. Það hef ur á sér kynngimagnaðan þjóðsagnablæ, en ljóst er þó til hvers það vísar. Myndríkt og meitlað kvæði. Hitt kvæðið, Vér íslands börn, er mörgum t' fersku minni, bví að það birtist í Stúdentablaðinu í fyrra og olli þá nokkrum úlfaþyt í vissum herbúðum, að mig minn- ir. Kvæðið er mjög athyglisvert, og bak við það hlýtur að liggja mikil vinna og hugsun Þessa losaralegu umsögn verð eg láta nægja að sinni, en hefði þó gjarnan viljað segja fleira. — Eg ráðlegg öllu ljóðelsku fólki að lesa bókina og lesa hana vel. Höfundurinn þolir það, og eins og eg sagði í upphafi, þá er bezt að hver og einn aðgæti sjálfur, frá sínum bæjardyrum, hver sé kominn úti, því að nú er kvatt dyra í þriðja sinn. Orðið er laust Smátt sem hundstungan finnur ekki. „Dagur" slær upp þeirri „rosa- frétt" sl. miðvikudag að Þjóðvilj- inn hafi „logið um 300%", er hann skýrði frá því, að eftir Degi, hve margir Akureyringar hefðu flutt til Rvíkur og Suðurnesja á þessu ári, og er ekki seinn á sér að draga hraustlegar ályktanir af. Segir blaðið: „Þannig ijúga kommúnistar um mörg hundruð prósent, án þess að blikna eða blána, er þeir telja sig geta orSið að liði í hatursbaráttu Rússaþjóna gðegn íslenzkum málstað." Það sannleikskorn er í rosa- frétt Dags, að prentviUa varð í greín Þjóðviljans — 1 varð að 5 — og leiðrétti blaðið þessa viUu mjög greinilega strax dagínn eftir og getur það naumast hafa farið fram hjá ritstj. Dags, hafi hann lesið blaðið. Samt notar hann sér prentvilluna til þess að ausa and- stæðinga sína heimskulegum sví- virðingum og auglýsir með því sannleiksá:st sina og heiðarleik. Það er heiðvriðra manna hátt- ur að leiðrétta missagnir, þótt Haukur Snorrason hafi aldrei getað lært það, og mun bað fátítt í íslenzkri blaðamennsku að menn séu ausnir auri fyrir það „að hafa það er sannara reynist". Haukur litli veit líka vel að hann sleppur vel, þótt sú reglan yrði upptekin. Slíkar sakir verða seinfundnar á hann. Skemmtikvöld Kvenfélags sósalista Skemmtikvöld Kvenfélages Sósía verður í Ásgarði annað kvöld, iaugardag, kl. 8.30. Til skemmtunar verður: Sam- eiginleg kaffidrykkja. — Frásaga: Elísabet Eiríksdóttir. — Kvik- mynd. — Félagskonur! Munið að taka gesti með ykkur. — Nefndin. 4. 5. 6. Óskilaíé á Akureyri Hvítur lambhrútur. Mark: Gagnfjaðrað hægra og stýft vinstra. Hvít lambglmbur. Mark: Hvatt hægra og mark- leysa vinstra. Hvítur Iambhrútur. og alheilt vinstra. Hvítur lambhrútur. Mark: Sílt hægra og biti framan Mark: Heilrifað hægra, biti fr. og síit og gagnbitað vinstra. Mórauður lambhrútur. Mark: Sneitt framan hægra, biti aftan og sneiðrifað aftan vinstra. Hvítur lambhrútur. Mark: Sneitt framan hægra, fjöður framan vinstra og hófbiti undir. Andvirðis sé vitjað til Baldvins Benediktssonar fjall- skilastjóra Oddagötu 3B. BÆJARSTJÓRINN. XX X NfiNKIM vö isrvauuif&toeztmsm

x

Verkamaðurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Verkamaðurinn
https://timarit.is/publication/215

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.