Dagur - 28.08.1999, Side 7

V <> ft V T2«;vtv
X H\1 3 KUH • ' ! k .1

X^HT'
RITS TJÓRNARSPJALL
LAVGARDAGUR 28. ÁGÚST 1999 - 7
f * * * 1
1 *
1 ’ ■ •
i
í
1
1
Á þingflokksfundi Sjálfstæðisflokksins í byrjun vikunnar. Davíð Oddsson forsætisráðherra messar. Þingmennirnir Einar Oddur Kristjánsson og Guðmundur Hallvarðsson heyra erkibiskups boðskap.
Barist iim banka
ELIAS
SNÆLAND
JÖNSSON
SKRIFAR
Þjóðin hefur hlustað í forundran
á ótrúlegar yfirlýsingar Davíðs
Oddssonar, forsætisráðherra, að
undanförnu um málefna banka
og fjármálastofnana. Tilefni þess-
ara skipulögðu pólitísku árása
voru viðskipti með hlutafé. Ríf-
lega fjórðungshlutur £ Fjárfest-
ingabanka atvinnulffsins (FBA)
skipti um eigendur - fór frá einu
hlutafélagi Islendinga, skráðu í
Lúxemborg, f hendur annars hlið-
stæðs hlutafélags Islendinga sem
skráð er á sama stað. Hlutabréfin
voru seld í einum pakka á gengi
sem gaf til kynna að bankinn væri
næstum 20 milljarða króna virði.
Fyrstu viðbrögð Davíðs Odds-
sonar voru á þau að nú þurfti að
setja lög. Að vegna þess að þetta
hlutafé hefði farið frá einu hluta-
félagi í Lúxemborg til annars bæri
nauðsyn til að tryggja með lögum
dreifða eignaraðild að ríkisbönk-
unum eftir að þeir hefðu verið
seldir á almennum markaði.
Þeir sem lengi höfðu lagt
áherslu á nauðsyn dreifðrar eign-
araðildar fögnuðu þessum nýja en
óvænta bandamanni, en innan
stjórnarliðsins var fussað og svei-
að - einkum þó á bak við tjöldin
þegar foringinn var hvergi nærri.
En Davíð var ekki Iengi í para-
dís hinnar dreifðu eignaraðildar.
Nokkrum dögum seinna sneri
hann við blaðinu, sagði vonda
menn hafa eyðilagt stefnu ríkis-
stjórnarinnar um dreifða eignar-
aðild og þess vegna ætti að selja
þau 51 prósent sem ríkið á enn í
FBA í einu lagi og væntanlega til
eins kaupanda. Þar með hafði for-
sætisráðherra snúist í heilan
hring á örfáum dögum.
í Ieiðinni hefur Davíð Oddsson
hellt svívirðingum yfir Kaupþings-
menn, augsýnilega fyrir það eitt
að hafa selt röngum mönnum
hlut sinn í FBA. Mun algjört eins-
dæmi í þjóðarsögunni að íslenskt
ljármálafyrirtæki fái yfir sig slíkar
ásakanir af hálfu forsætisráðherra
landsins - ásakanir um siðleysi og
lögbrot. Og hann lét sér ekki
nægja að standa einn í skítkast-
inu; allt gamla strákagengið var
kallað fram á ritvöllinn forsætis-
ráðherranum til hjálpar í
leðjuslagnum.
í nóvember átti Kaupþing 15
prósent
Margar spurningar hafa vaknað
vegna hegðunar forsætisráðherra
síðustu dagana. Ein sú málefna-
legasta er auðvitað þessi: Ef það
eitt að fyrirtæki eignast fjórðungs-
hlut í FBA er glæpurinn mikli
sem eyðilagt hefur stefnu ríkis-
stjórnarinnar í bankasölumálum,
hvers vegna lét Davíð Oddsson
ekki þá skoðun sína í ljósi á síð-
asta vetri? Það er nefnilega langt
síðan allir vissu að erlent fyrirtæki
í eigu Kaupþings var komið með
fjórðung hlutabréfa í FBA á eina
hendi.
Vafalaust hefur enginn gleymt
því hvernig sala ríkisins á 49 pró-
senta hlut í Fjárfestingarbanka at-
vinnulífsins gekk fyrir sig, þótt
tæplega ár sé liðið og skammtíma-
minni Islendinga slappist stöðugt.
Fjársterk fyrirtæki gengust þá fyr-
ir svokallaðri kennitölusöfnun -
það er þau buðust til að borga
fólki fyrir að Iána kennitölu sína
svo fyrirtækin gætu keypt meira í
FBA en hverjum og einum var
heimilt samkvæmt útboðinu.
Þarna fóru í fararbroddi aðrir
bankar sem vildu eignast feitan
bita í gróðavænlegu ríkisfyrirtæki.
Þetta skilaði sér fljótlega í sam-
þjöppun eignar í FBA. Dagur
skýrði til dæmis frá því þegar
seinnipartinn í nóvember í fyrra
að Kaupþing væri orðinn lang-
stærsti hluthafinn í FBA, fyrir
utan ríkið, og þá þegar komið með
15% eignarhlut í bankanum.
Þá fannst Davíð ekkert athuga-
vert við þessa samþjöppun eignar-
halds í FBA. Þá var hún í lagi. Þá
þagði Davíð Oddsson.
í mars átti Kaupþmg
fjórðung
A síðastliðnum vetri hélt Kaup-
þing áfram að sanka að sér hluta-
bréfum í Fjárfestingarbankanum.
Samkvæmt frétt sem Dagur birti í
mars síðastliðnum - fyrir tæplega
hálfu ári - bar hluthafaskrá FBA
með sér að einn aðili væri kominn
með 24.09 prósenta hlut í bank-
anum. Fyrirtæki sem Kaupþing
hafði stofnað í Lúxemborg hafði
þannig eignast fjórðung hluta-
bréfa, eða ráðandi hlut næst á eft-
ir ríkinu, og fékk menn í stjórn
FBA í samræmi við það.
Samkvæmt rökum Davíðs nú
hafði Kaupþing þannig þegar á
fyrstu mánuðum þessa árs eyði-
Iagt stefnu ríkisstjórnarinnar um
dreifða eignaraðild. Hið skrítna er
að í mars síðastliðnum var hann
ekki þeirrar skoðunar. Þá fannst
honum ekkert athugavert við það
að eitt fyrirtæki ætti fjórðungs-
hlut í FBA. Þá var það í lagi. Þá
þagði Davíð Oddson.
Tilboð vina Daviðs
Þar sem Kaupþingsmenn höfðu
sterkan grun um að ætlunin væri
að koma því hlutafé sem ríkið á
enn í FBA - og þar með meiri-
hlutavaldi í bankanum - í einu
lagi til nýrra þóknanlegra eigenda,
og fengu engin svör um annað,
fóru þeir að leita hófana um sölu
á fjórðungshlut sínum í bankan-
um.
Það sem gerðist í þeim málum á
þessu sumri var rækilega rakið í
fréttaskýringu í Degi síðastliðinn
fimmtudag. Þar kom skýrt fram
að hópur Ijárfesta - manna sem
voru Davíð Oddssyni þóknanlegir
- unnu að því í sumar að kaupa
margnefndan fjórðungshlut f
FBA. Hópurinn gerði tilboð, en
bauð of lágt verð. Þess vegna
hafnaði Kaupþing tilboðinu.
í þessum hópi Ijárfesta var Sig-
urður Gísli Pálmason í Hofi, einn
erfingja Hagkaupsveldisins - mað-
ur sem þekktur hæstaréttarlög-
maður hefur nefnt opinberlega
sem öflugan fjáröflunarmann fyr-
ir Sjálfstæðisflokkinn. Sem sagt
einn af gulldrengjum sjálfstæðis-
manna. Hann var auðvitað ekki
ókunnugur Fjárfestingarbankan-
um - því það var einmitt FBA sem
Iagði stóran hluta af fjármunum
sínum til að kaupa af honum
Hagkaupsveldið. Vafalaust hefur
staðið til að nota eitthvað af þeim
milljörðum sem FBA reiddi fram í
þeim viðskiptum til þess einmitt
að kaupa bankann! Snilldarleg
hringrás fjármagnsins það - ef
dæmið hefði gengið upp.
Davíð var að sjálfsögðu full-
kunnugt um tilraunir gulldrengs-
ins og fleiri peningamanna til að
kaupa fjórðung í FBA, og hafði
ekkert við það að athuga nema
síður væri. Þar var ekki fyrr en
aðrir buðu betur og náðu samn-
ingum þar um sem forsætisráð-
herra umhverfðist í þá refsinorn
reiðinnar sem enn dynur á Kaup-
þingsmönnum fyrir þá ósvinnu að
selja öðrum en vinum Davíðs.
Hvers vegna nnna?
Eftir það sem á hefur gengið síð-
ustu dagana er eðlilega spurt:
Hvers vegna þagði Davíð Odds-
son í nóvember í fyrra þegar
Kaupþing hafði eignast 15 pró-
sent í Fjárfestingarbankanum?
Hvers vegna þagði hann í mars
þegar Kaupþing hafði eignast
fjórðungshlut í bankanum?
Hvers vegna þagði hann í sum-
ar þegar hópur honum þóknan-
legur reyndi að kaupa þennan
fjórðungshlut af Kaupþings-
mönnum?
Hvers vegna er það fyrst þegar
Orca-hópurinn kaupir þennan
hlut nú í ágústmánuði að hann
tryllist?
Svarið liggur auðvitað í augum
uppi. Það er ekki vegna þess að
honum sé annt um að þessi íjórð-
ungur hlutabréfanna sé í dreifðri
eignaraðild. Þá hefði hann mót-
mælt hástöfum í nóvember eða í
síðasta lagi í mars þegar sú stað-
reynd lá fyrir að eitt fyrirtæki
hafði náð til sín fjórðungshlut í
bankanum.
Nei, ástæðan er einfaldlega sú
að það voru ekki réttu mennirnir
sem keyptu. Það voru ekki gull-
drengir Sjálfstæðisflokksins. Þess
vegna sprakk Davíð opinberlega
og sýndi þjóðinni um leið á sér
afar ógeðfellda hlið sem ímyndar-
sérfræðingum flokksins hefur tek-
ist bærilega að fela til þessa.
Sýndi þjóðinni hvað gerist þegar
menn úti í bæ dirfast að kaupa
hluta af þeim gullgæsum þjóðar-
innar sem forsætisráðherra og
hirð hans hafa alla tíð ætlað hin-
um útvöldu í Sjálfstæðisflokkn-
um.
Hvað nú?
Reiðikast Davíðs hefur valdið
miklum vandræðum innan ríkis-
stjórnarsamstarfsins og algjörri
óvissu um hvernig staðið verði að
frekari sölu ríkisbankanna.
Það auðveldar ekki bankasölu-
mönnum málið að ríkisbankarnir
eru núna, sem hlutafélög í eigu
ríkisins, að skila þjóðinni gífurleg-
um hagnaði. Þess vegna spyija sí-
fellt fleiri: hvers vegna á ríkið að
Iosa sig við gullgæsina?
Þessi spurning beinist auðvitað
ekki síst að framsóknarmönnum,
því varla vilja þeir láta komandi
kynslóð minnast sín fyrir það
óþurftarverk að koma öllum
ábatasömustu eigum samfélags-
ins í hendurnar á fjármálayfirstétt
sjálfstæðismanna? Það yrðu dap-
urleg örlög.