Dagur - 25.01.2000, Qupperneq 5

IX^nr
ÞRIBJVDA G UR 2S. JANÚAR 2000 - 21
Tragískt hj ónaspil
sem með skemmtanafýsn sinni
°g lygahneigð kallar tortímingu
yfir þau. En kostir leiksins sem
drama, og það sem gefur honum
líf, er þrátt fyrir allt það jafn-
ræði sem er með hjónunum.
Konan á líka sínar málsbætur og
er raunar vorkunn þótt hún leiti
ævintýra eins og ástatt er.
Ernest er að vísu ærlegur maður
en alls ekki gallalaus, smámuna-
samur og eigingjarn sem hann
er.
Teygt úx deilum
Þórhallur Sigurðsson fer skyn-
samlega leið að þessu gamla
verki. Hann hafnar þeim stof-
unatúralisma sem áður var
beitt, leikmyndin er stílfærð og
einföld, búningar fallegir, léttir,
færðir til nútímans. Þannig er
sögulegri umgerð leiksins þokað
til hliðar, enda skiptir hún litlu
máli. Þótt leikritið Vér morð-
ingjar sé auðvitað barn síns tfma
í ýmsum hugmyndum, stíl og
orðafæri, þá er það hinn mann-
legi kjarni sem gefur því líf. Sál-
ræn viðureign hjónanna verður
umfram allt að komast til skila.
Og hún gerir það. Halldóra
Björnsdóttir og Valdimar Örn
Flygenring, f hlutverkum Normu
og Ernests, hafa með leikstjór-
anum komið sér niður á opinn
og frjálslegan Ieikstíl, „nútíma-
legan“ í hreyfingum og lát-
bragði, einkum hjá Halldóru þar
sem spilað er af meira hispur-
leysi upp á hið kynferðislega en
áður tíðkaðist. I þessu er sýn-
ingin auðvitað - eins og leikritið
- barn síns tíma. En hér er farið
af smekkvfsi og öryggi í sakirnar.
Og samleikur þeirra Halldóru og
Valdimars tókst vel, var í góðu
jafnvægi. Nokkur skjálfti var
raunar í sýningunni í byrjun og
kom fram í dálitlum hnökrum í
textameðferð hjá Valdimar, en
eftir því sem á leið náðu þau æ
blæbrigðaríkari tökum á hlut-
verkunum. Frá höfundarins
hendi er raunar teygt úr deilum
hjónanna í mesta lagi svo end-
urtekninga gætir. Það er því
engan veginn sjálfgefið að takist
að fleyta þessu tragíska hjónapili
áfram frá upphafi til loka án
þess að slakni einhvers staðar á,
en það virtist mér sem sagt
takast prýðilega á Smíðaverk-
stæðinu.
Þessi tvö hlutverk yfirgnæfa
alveg önnur í leiknum. En þrjár
persónur aðrar koma hér við
sögu. Mæðgurnar Lillian Dale,
sem hefur spillt Normu með eft-
irlæti og óhófslífi, og Susan sem
heldur við ríkan karl til að geta
baðað sig í lúxus. Þær eru báðar
ógeðfelldar persónur en þjóna
auðvitað þeim tilgangi að skýra
bakgrunn Normu og varpa Ijósi
á hvers vegna hinar lakari hliðar
þessarar ástríku konu verða yf-
irsterkari. Kristbjörg Kjeld lék
móðurina einkar skemmtilega
og lífgaði ekki lítið upp á sýn-
inguna. Atriðið þar sem hún og
tengdasonurinn gera upp sakirn-
ar var sérlega vel af hendi leyst.
Linda Asgeirsdóttir gat ekki gert
mikið úr hlutverki Súsan, vant-
aði slægðina, og skörulegt tal og
Iimaburður bætti það ekki upp.
Francis vin Ernests Iék Magnús
Ragnarsson myndarlega og Þór
H. Tulinius gerði viðhaldi frúar-
innar, flugmanninum Rattigan
fullnægjandi skil.
Sýningunni var einkar vel tek-
ið á frumsýningu. Vonandi verð-
ur hún til þess að fleiri gefi því
gaum en áður hvert leikritaskáld
við áttum í Guðmundi Kamban.
Sýningin er vönduð, ber
vott um aiúð og virðingu
fyrir viðfangsefninu, -
sem auðvitað á alltaf að
ríkja þegar um klassísk
verk er að ræða.
FRAMSÓKNARFLOKKURINN
Miðvikudagur 26. janúar Mónudagur 31. janúar
Hótel Reynihlíð viS Mývatn
kl. 20.30
• Valgerður Sverrisdóttir
• Siv Friðleifsdóttir
• Jónína Bjartmarz
Fundarstjóri: Sigbjörn Gunnarsson
Fimmtudagur 27. janúar
Rabbabar, Patreksfirði kl. 20.30
• Kristinn H. Gunnarsson
• Póll Pétursson
• Ingibjörg Pólmadóttir
• Jónína Bjartmarz
Fundarstjóri:
Þórunn Guðmundardóttir
Mónudagur 31. janúar
Hótel Borgarnes kl. 20.30
• Ingibjörg Pdlmadóttir
• Pdll Pétursson
• Kristinn H. Gunnarsson
• Guðni Agústsson
Fundarstjóri:
Sigurgeir Sindri Sigurgeirsson
Framsóknarhúsið,
Hafnargötu 62, Reykjanesbæ
kl. 20.00 ,
• Halldór Asgrímsson
• Hjdlmar Arnason
• Isólfur Gylfi Pdlmason
Fundarstjóri: Skúli Þ. Skúlason
Miðvikudagur 2. febrúar
Framsóknarhúsið, Háholti 14,
Mosfellsbæ kl. 20.00
• Siv Friðleifsdóttir
• Valgerður Sverrisdóttir
• Ingibjörg Pdlmadóttir
Fundarstjóri: Jónína Bjartmarz
Miðvikudagur 2. febrúar
Hlíðarendi, Hvolsvelli kl. 20.30
• Guðni Agústsson
• Hjdlmar Arnason
• Olafur Örn Haraldsson
Fundarstjóri:
Isólfur Gylfi Pdlmason
Múnudagur 7.febrúar
Hótel Framnes, Grundarfirði
kl. 20.30 ,
• Halldór Asgrímsson
• Ingibjörg Pdlmadóttir
• Kristinn H. Gunnarsson
• Pdll Pétursson
Fundarstjóri: Ragna ívarsdóttir
Miðvikudagur 9. febrúar
Framsóknarhúsið,
Digranesvegi 12, Kópavogi
kl. 20.00
• Siv Friðleifsdóttir
• Ólafur Örn Haraldsson
• Jónína Bjartmarz
Fundarstjóri:
Isólfur Gylfi Pdlmason

Þjóðleikhúsið:
VÉR MORÐINGJAR
eftir Guðmund Kamban.
Leikstjóri: Þórhallur Sigurðs-
son.
Leikmynd og búningar:
Jórunn Ragnarsdóttir.
Lýsing: Asmundur Karlsson.
Tónlist: Sigurður Bjóla.
Frumsýnt á Smíðaverkstæðinu
22. janúar.
Það er almennt
talið - og varla
nokkur vafi á því
- að Vér morð-
ingjar sé best
gerða leikrit
Guðmundar
Kambans. Val
þess til sýningar
á afmælisári
Þjóðleikhússins
er því í alla staði
heppilegt og
fagnaðarefni að þetta leikrit
skuli sett á svið eftir rúm þrjátíu
ár. Mestu skiptir þó að sú vinna
skilar góðum árangri. Sýningin
er vönduð, ber vott um alúð og
virðingu fyrir viðfangsefninu, -
sem auðvitað á alltaf að ríkja
þegar um klassísk verk er að
ræða. En því miður verður
stundum misbrestur á því, eins
og glænýtt dæmi af Stóra svið-
inu bendir til.
Ávöxtur af dvöl Kambans
Guðmundur Kamban skipar
heiðurssess í íslenskri leikritun,
um það er ekki blöðum að flet-
ta, þótt á sinni tíð ættu verk
hans misjöfnu gengi að fagna
erlendis. I Oss morðingjum náði
hann föstustum tökum á list
sinni, - hefur nokkur íslenskur
höfundur skrifað betra dramat-
ískt Ieikrit en þetta? Það er
samið í raunsæis- natúralískum
stíl, í anda meistara eins og Ib-
sens og Strindbergs, - einkum
kemur sá síðarnefndi hér í hug-
ann, því hann fjallar mjög sem
alkunnugt er um átök kynjanna.
Vér morðingjar er hjónabands-
leikur, um deilur og trúnaðar-
brest hjóna sem fær hörmulegan
enda. Verk Kambans hefur
vissulega ekki þann sprengikraft
sem sænski meistarinn er gædd-
ur. Þar á móti er textinn í Oss
morðingjum skýr, rökréttur,
hnitmiðaður. Lýsing hjónanna,
Ernests og Normu, er glögg, en
hæfilega opin til að gefa Ieik-
endum og áhorfendum mögu-
leika á að ráða í hana með ýms-
um hætti.
Leikritið er ávöxtur af dvöl
Kambans vestan hafs, en þar
velti hann mjög fyrir sér glæp og
refsingu og gætir þess í verkum
hans um skeið. Slíkar hugmynd-
ir eru vafalaust ein kveikjan að
Oss morðingjum, eins og Marm-
ara frá svipuðum tíma, en sá er
munurinn að þær sliga síðar-
talda Ieikritið að mildu leyti, en
Vér morðingjar lifa eigin lífi. -
Leikurinn gerist í NewYork.
Uppfinningamaðurinn Ernest og
Norma hafa verið gift í níu ár og
nú grunar Ernest konuna um
ótryggð, ekki að ástæðulausu.
Hún er alin upp við munað sem
eiginmaðurinn á erfitt með að
veita henni. Og við grunsemd-
um Ernests bregst Norma með
sífelldum vífilengjum og lygum.
Sjá má, - og enn skýrar af eftir-
málanum sem ekki er leikinn
hér, sem betur fer, og hefur
aldrei verið leikinn á sviði, - að
samúð höfundarins er með
Ernest, hinum heiðarlega upp-
finningamanni. Það er konan
LEIKUST
Gunnar
Stefánsson
skrifar