Dagur - 08.12.2000, Qupperneq 4

4 -FÖSTUDAGUR 8 . DESEMB E II 2 00 0
JÓLAGJA FA HANDBÓK

Hvemig væri nú að
prófa eitthvað nýtt?
Hver og einn á sína uppáhaldsuppskrift sem hann vill fá til að kalla fram
jóHn en margir vilja h'ka breyta aðeins til.
Nú eru jnargirfamir að
spá og spekúlerafyrír
jólin. Hvað eigi að
baka, hversu margar
tegundir afsmákök-
um, hvortprófa eigi
eitthvað nýtt. Eins og
allirvita þá eru upp-
skríftimar óteljandi.
Hver og einn á sína
uppáhaldsuppskríft
sem hann villfá til að
kalla framjólin en
margirvilja líka breyta
aðeins til.
Ef leita skal að einhverju spenn-
andi þá getur farið í það mikill
tími enda ekki af fáum bókum,
blöðum og bæklingum að taka
þegar kemur að jólauppskrift-
um. Það er ekki tími til að skoða
allt það sem áhugavert er og þá
er alltaf gott að fá smá bjálp og
innsýn í það sem t.d. erlend
matreiðslutímarit bjóða upp á.
Hér á eftir eru nokkrar upp-
skriftir sem bandarísk mat-
reiðslutímarit mæla með fyrir
jólin. Mjög er vandað til verks-
ins og af mörgu spennandi að
taka. Einnig er greinilegt að í
hinni stóru Ameríku er margt
annað bakað en smákökur því
mildð er um glæsilegar og spari-
legar uppskriftir af ostakökum,
kanilsnúðum og öðru álíka góð-
gæti.
Tiramisú-ostakaka
3/4 bolli mulið súkkulaðikex,
um 1 5 stk.
2 msk. bráðið smjör
12 fingurkex, „ladyfingers"
2 tsk. espresso kalfiduft
2 msk. brandy eða mjólk
250 g mjúkur mascarpone
rjómaostur
1 bolli sykur
1 tsk. kornsterkja
1 tsk. vanilludropar
__________3 egg
250 g sýrður rjómi
1/2 tsk. kakóduft
Það þarf að byrja á því að
mylja súkkulaðikexið og bráðið
smjörið og blanda því vel sarnan.
Setja það í hringlaga form og
þrýsta blöndunni vel niður og út
með köntunum. Fingurkexið er
þá tekið og skorið í tvennt,
þvert, og því raðað hringinn með
sléttu hliðina niður. Kaffiduftið
er leyst upp í brandí eða mjólk.
Osturinn er hrærður þar til
hann er vel mjúkur. Þá er sykri
bætt saman við hann og áfram
hrært vel. Kornsterkju og
vanilludropum er hellt í osta-
blönduna, þá eggjunum einu í
einu. Allt saman hrært vel sam-
an. Helmingnum af þessari
blöndu er hellt ofan á botninn í
hringforminu en í hinn helm-
inginn er kaffiduftinu hrært
saman við. Þeirri blöndu er þá
helt yfir hina fyrri í form-
inu.Kakan er bökuð í ofni á
175°C hita í 45 mínútur eða þar
til miðja kökunnar er orðin frek-
ar stinn. Þá er kakan tekin úr
ofninum og sýrða rjómanum
smurt ofan á hana miðja. Kakan
er tekin úr forminu og látin
kólna í klukkustund. Súkkulaði
stráð yfir hana til skrcytingar.
Kanilhringur
meö appelsínukeim
4 1/2 bolli hveiti
2 pakkar þurrger
1/2 bolli volg mjólk
1/3 bolli sykur
1/3 bolli mjúkt smjör
1 tsk. salt
___________2 egg__________
1/2 bolli appelsfnusafi
2 msk. rifinn appelsínubörkur
3 msk. bráðið smjör
1/2 bolli sykur
1/2 bolli kókos
2 tsk. kanill
Tveir bollar af hveiti og gerinu
er blandað saman í skál og geymt.
Mjólkin er hituð örh'tið í potti og
sykri, mjúku smjöri og salti bland-
að saman við í pottinn. Smjörið
látið bráðna. Hveitinu blandað
saman við og hrært vel, þá er
eggjum og appelsínusala hnoðað
saman við og hrært með hand-
þeytara í 3 mínútur. Appelsínu-
berkinum er blandað saman við
með sleif og örlitlu hveiti ef
þarf til að deigið verði mjúkt.
Deigið er sett í skál sem hefur
verið smurð að innan með
smjöri og látið hefa síg þar und-
ir viskastykki í 90 mínútur. Að
því loknu er það hnoðað varlega
og því skipt í tvennt. Það flatt
út með kökukefli þannig að
passi á ofnplötu. Smurt með
bráðnu smjörinu og sykri, kanil
og kókos blandað sarnan og
stráð yfir, einungis helmingi
blöndunnar. Þá er deiginu rúll-
að upp og það lagt saman í
miðjunni þannig að það iiggi
frekar þétt, tveir vænir bitar
ofan á hvor öðrum. Skorið því
næst langsum í deigið, ekki al-
veg í endann og það opnað
þannig að úr verði n.k. hjarta.
Þctta kanilhjarta er síðan bakað
á 225°C hita í 20 mínútur.
Skreytt með appelsínuglassúr
(flórsykri og appelsínusafa).
Súkkulaði-
kanilhringur
3 bollar hveiti
1/3 bolli kakóduft
1 pakki þurrger
2/3 bolli mjólk
1/3 bolli smjör
1/3 bolli sykur
3/4 tsk. salt
________2 egg________
2 msk. bráðið smjör
1/4 bolli sykur
2 tsk. kanill
3/4 bolli súkkulaðispænir
1/4 bolli möndlur
1 1/4 bolla hveiti, kakó og geri
er blandað saman í skál. Geymt.
Mjólkin, smjörið, sykurinn og
saltið er sett í pott og hitað þar til
smjörið bráðnar. Blöndunni er
hellt saman við hveitiblönduna í
skálinni og eggjunum bætt við.
Hrært með handþeytara í 3 mín-
útur og afgangnum af hveitinu
blandað saman við.
Deigið er hnoðað og látið hef-
ast í smjörborinni skál þar til það
hefur tvöfaldast. Slegið örlítið
niður og hnoðað létt, flatt út með
jafnar hliðar og smurt með
bráðnu smjöri. Sykri, kanil og
súkkulaðispæni blandað saman
og stráð yfir deigið, þá möndlun-
um. Rúllað upp. Þarna þarf að
skera í deigið, passa að það sé
bara ysta lagið. Þetta er gert til að
hægt sé að búa til fallegan hring.
Skurðirnir eiga að vera með um
3 cm millibili. Þá opnast kringl-
an fallega sbr. á myndinni.
Hringurinn er bakaður á
225°C hita í I 5-18 mínútur, eft-
ir 10 mínútur þarf að hylja
hringinn með álpappír í ofnin-
um. Skreytt með glassúr, sem cr
búinn til úr 1 bolla af flórsykri,
1 msk. af Kahlúa líkjör, 3 tsk. af
rjóma (getur þurft meiri rjóma).
Fróðleíksmolar um græmneti
Nú þegarein mesta át-
veisla ársinsferí hönd
finnst mér rétt aðfjalla
aðeins umgrænmeti,
þá aðallegagrænmeti
sem við notum ekki oft,
en sjáumiðulegaí
grænmetisborði stór-
markaðanna.
Vonandi verður þessi fróðleikur
þess valdandi að fleiri sjái sér
fært að elda þetta grænmeti og
njóti þess, og um leið vil ég
minna á áramótaheitin sem
tengjast mataræði, eða á ég að
segja þyngdarlögmálinu. Taki
þeir til sín sem eiga.
SeUerírót (Celeriac)
Er rót selleríjurtarinnar sem flest-
ir þekkja, sem eitt mesta megrun-
arfóður sem til er. Sumir segja að
það eyðist fleiri hitaeiningar við
að tyggja það en seleríið sjálft
inniheldur. Rótin er mun bragð-
minni en stilkarnir og er með-
höndluð á svipaðan hátt og annaö
rótargrænmeti. Þegar þykkt hýðið
hefur verið skorið utan af er
nauðsynlegt að geyma grænmetið
í sítrónuvatni. Sellerírótina þarf
að sjóða vel áður en hún er borð-
uð, cinnig er gott að skera hana í
þunnar sneiðar og djúpsteikja.
Hún hentar vel í súpur og með
kartöflum í kartöflusalat.
Dvergbítur
Er af „squas“-ætt og er oft kall-
að zucchini eða kúrbítur, líkist
óneitanlega agúrku þrátt fyrir
að vera alls óskild. Dvergbítur-
inn er bæði til grænn og gulur
og er yfirleitt ekki borðaður
hrár; hentar ekki sérlega vel til
suðu vega þess hversu bragðlít-
ill hann er en hentar því betur
til steikingar, ofnbökunar og á
grillið bæði heill, saxaður og í
sneiðum.
Timjan og svartur pipar eiga
mjög vel við kúrbítinn.
Kínabreðka
(Mooli radishesss)
Er náskyld litlu rauðu radísun-
um sem við þekkjum þrátt fyrir
allt annað útlit. Bragðið er
sambærilegt en þó ekki eins
beiskt, líklega af því að það
mildast fljótt við geymslu.
Samkvæmt áreiðanlegum
heimildum er sterkur jripar-
keimur af hreökunni ef hún er
borðuð beint upp úr garðinum.
I austurlöndum er hún oft
borðuð hrá en í vestrænum
heimi oftast súrsuð eðd snögg-
steikt í blandaða rétti, einnig
góð ný, soðin og í súpur.
Það er eins með kfnahreðk-
una og sellerírótina að þegar
búið er að skræla hana veröu-r
að geyma hana í sítrónuvatni.
Sykurbaunir (sugarpeas)
Belgbaunir eiga sér langa sögu
allt aftur til 5700 f.kr. Þær inni-
halda mikið af próteinum og kol-
vetni og eru orðin fastur þáttur í
evrópskri matargerð. Frakkar eiga
frumkvæðið í eldun þeirra eins og
í svo mörgu öðru en Englending-
ar hafa tamið sér að nota þær og
teljast þær nær ómissandi með
svínakjöti í Norður Englandi.
Þrátt fyrir þetta eru sykurbaun-
ir ekki mikið matreiddar á heimil-
um hér á landi, en þó noldtuð á
veitingahúsum. Gott er að skola
baunirnar vel í köldu vatni og
Ijarlægja endana. Bragðið af þeim
líkist belgbaunum eða snittu-
baunum en er með sætum keim.
Sykurbaunir henta vel í snögg-
steikta rétti, nýsoðnar og einnig
pönnusteiktar upp úr smjöri eða
olífuolíu kryddaðar með salti og
pipar.
Salatblöð
Hér á ég við t.d. eikarlauf, lollo
rosso, radicchio og lambhagasal-
at svo eitthvað sé nefnt.
Fjöldinn allur er til af salati
sem hentar vel í hina Ijölbreyti-
Icgustu salatrétti með mat eða
sem sjálfstæð máltíð. Eitt er
sameiginlegt með þeim öllum og
það er meðhöndlunin sem öllu
máli skiptir. Leysið salathausinn
í sundur og fjarlægið öll óhrein-
indi og skemmd blöð, skolið sal-
atið vel undir köldu vatni og
þerrið vel, helst með salatvindu.
Rífið blöðin í hæfilega stóra bita
án þess að kremja þau. Eg mæli
ekki með því að salatið sé saxað
með hníf.
Rífið salatið niður eins stuttu
fyrir neyslu og mögulegt er og
munið að salat er alltaf best sem
ferskast og best er að geyma það
á köldum dimmum stað þar sem
loftar vel um það.
Gleðilegl jól og verði ykkur að
góðu.