Dagur - Tíminn Akureyri - 19.07.1997, Síða 8

jDtigur-CTtmhm
8 - Laugardagur 19. júlí 1997
PJÓÐMÁL
jDagur-
Útgáfufélag: Dagsprent hf.
Útgáfustjóri: Eyjólfur Sveinsson
Ritstjóri: Stefán Jón Hafstein
Aðstoðarritstjóri: Birgir Guðmundsson'
Framkvæmdastjóri: Marteinn Jónasson
Skrifstofur: Strandgötu 31, Akureyri, Garðarsbraut 7, Húsavík og Þverholti 14, Reykjavík
Símar: 460 6100 og 800 7080
Netfang ritstjórnar: ritstjori@dagur.is
Áskriftargjald m. vsk. 1.600 kr. á mánuði
Lausasöluverð kr. 150 og 200 kr. helgarblað
Prentun: Dagsprent hf./lsafoldarprentsmiðja
Grænt númer: 800 70 80
Fax auglýsingadeildar: 460 6161 - Fax ritstjórnar: 460 6171
Æfing í lýðræði? Ekki bara

í fyrsta lagi
Sauðárkrókur fagnar afmæli með glæsibrag í dag
en Dagur-Tíminn vill sérstaklega óska bænum til
hamingju með merka æíingu í virku lýðræði. í til-
efni afmælisins var skipuð „framtíðarnefnd" bæj-
arbúa. Það jákvæða og merkilega við þessa nefnd
er að hún var EKKI skipuð leikföngum leiðans:
póbtískum gæludýrum. Bæjarfulltrúar fengu EKKI
að sjá framtíðarskýrsluna á undan öðrum borgur-
um! Og hver er framtíðarsýn óbreyttra borgara?
Fjölskylduvæn byggð með áherslu á þekkingu, há-
tækni og umhverfið. Hér með er vakin athygli á
fréttaskýringu um málið á síðu 6 í blaðinu í dag.
Ekki bara draumar um betra líf. „Endur-
skipuleggja þarf allt stjórnkerfi Sauðárkróksbæjar
til einföldunar og sparnaðar“ segir í skýrslu fram-
tíðarnefndarinnar. Athyghsvert að nefndin leggur
til að kjörnir fulltrúar verði „atvinnupólitíkusar".
Efstu menn lista verði tilbúnir að helga sig því
starfi að vinna í almannaþágu sem launaðir sveit-
arstjórnarmenn. Marga mun reka í rogastans, en
fulltrúarnir í nefndinni vUja koma í veg fyrir hags-
munaárekstra með þessum hætti. Ekki verður bet-
ur séð en fólkiö vilji sjálfstæðari fulltrúa sem starfi
með faglegri hætti en vani er. Hér er áhugavert
innlegg í umræðu um stjórn sveitarfélaga.
í þriðja lagi
Þessi æfing í lýðræði fékk strax eldskírn þegar
bæjarstórn ákvað að ganga gegn tillögu minni-
hluta sem var samhljóma uppástungu nefndarinn-
ar um sameiningu skólanna í bænum. í bæjar-
stjórn sitja báðir skólastjórarnir sem eiga hlut að
máli. Á borgarafundi um skýrsluna var allt með
kyrrum kjörum þar til bæjarfulltrúar viku af fundi.
Þá blossuðu upp umræður. Þar kom í ljós að fólkið
hafði ekki hugsað sér að líta á framtíðarnefndina
einungis sem æfingu í lýðræði. Heldur fyrsta skref
til aukins lýðræðis. Til hamingju með það, og allt
annað, Sauðárkrókur.
Stefán Jón Hafstein.
Skilur þú hafnfirsk stjórnmál?
Davíð Þór
Jónsson
ritstjóri
Já, vandamálið er
að fólk með 19.
aldar hugsunar-
hátt og 21. aldar
hugsunarhátt eru að
reyna að koma sér
saman. Það hlýtur að
enda með ósköpum.
Heimir Már
Pétursson
framkvœmdastjóri
Alþýðubandalags
Stjórnmál Krata í
Hafnarfirði
minna á fárán-
leikaleikrit eftir Daríó
Fó. Maður veit aldrei
hvað gerist næst og
þeir vita það sjálfsagt
ekki sjálfir en það er
ekki góð pólitík.
♦
♦-
Inga Jóna
Þórðardóttir
borgarfulltrúi
*
Eg held að það sé
bara fyrir inn-
fædda að skilja
hafnfirsk stjórnmál.
SagtiMUi^
Vantar hugsjónamenn
„Það vantar menn á Alþingi
sem hafa góðar og göfugar hug-
sjónir, sem stjórnast af heil-
steyptu hjartalagi, en slíkir
menn eiga ekki upp á pallborð-
ið hjá þjóðinni. Þeir, sem masa
mest, eru ávallt kosnir í æðstu
stöður þótt mælgi þeirra segi
ekkert jákvætt, en bulla bara
innantóm slagorð."
- Lesendabréf í Morgunblaöinu.
Tími til kominn
„Það er mál til komið að Alþýðu-
flokkurinn svari því hvaða bæj-
arfulltrúar eru talsmenn hans.“
- Magnús Jón Árnason í Degi Tímanum
í gær um Uafnarijarðarkrata.
Tilneyddir
„Það er kannski ekki að ósekju
að verkföll eru jafn tíð á íslandi
og raun er á. Launþcgar virðast,
í mörgum tilfellum, neyddir til
að beita verkföllum. Það er ekki
viðunandi að sitja á spjallfund-
um vikum og mánuðum saman
eftir að samningar eru lausir,
þar sem umræðuefnið er allt
annað en það sem máli skiptir."
- Leiðari Alþýðublaðsins
Spánskt fyrir sjónir
„í Ijósi þessa kemur það býsna
spánskt fyrir bæði eyru og augu
hins venjulega manns þegar
skipstjórar fiskiskipa, sem eru
að veiðum innan íslensku lög-
sögunnar, neita að láta af hendi
hliðstæðar upplýsingar og veiði-
mönnum áa og vatna er gert að
skrá í þágu almennings og í
samræmi við nútíma upplýs-
ingavætt samfélag."
- Helgi Laxdal í DV í gær.
Sakbitnir dómarar
Fjórir saklausir íslendingar sátu í hundrað
daga gæsluvarðhaldi vegna hvarfs Geir-
finns Einarssonar á sínum tíma. Skömmu
eftir að mennirnir voru látnir lausir heyrði pist-
ilhöfundur nokkra menn ræða saman á kaffi-
húsi og voru skaðabætur tii hinna saklausu
manna á dagskrá. 1 hópnum var kunnur mála-
færslumaður á þeim tíma og hafði sá tekið að
sér lögmannsstörf i'yrir ríkið. Sér til undrunar
heyrði pistilhöfundur þetta opinbera möppudýr
segja að saklausum mönnunum bæru engar
bætur úr ríkissjóði heidur ættu þeir að borga
ríkinu fyrir bæði mat og húsnæði á meðan á
gæsluvarðhaldinu stóð.
Ekki hafði pistilhöfundur fyrr sleppt orðinu í
síðasta pistli um dómara nokkurn í hæstarélti
fslands en allur rétturinn birtist í sviðsljósinu.
Erindið var að hafna beiðni Sævárs Marinós
Ciecielski um endurupptöku á þessu sóðalegasta
dómsmáli íslandssögunnar. Óhætt er að segja að
hæstiréttur hafi ekki brugðist vonum pistilhöf-
undar af því hann batt engar vonir við niður-
stöður réttarins að gefnu tilefni. Þetta er jú sami
dómstóli og staðfesti tvisvar sinnum gæsluvarð-
haldið yfir saklausum fjórmenningum á sínum
tíma eins og vélræna afgreiðslu á færibandi.
Möppudýrið á kaffihúsinu hefur eignast öfiuga
bandamenn fyrir hönd ríkissjóðs.
En af hverju er hæstiréttur íslands svona
hallur undir kerfið og hunsar fólkið? Svarið er
ekki einfalt svar og á sér rætur í gerjun íslenska
þjóðfélagsins. Fólk sem á þess kost að fylgjast
moð þróun nýfrjálsu ríkjanna í Austur-Evrópu
skynjar fljótt að ísland er ekki hluti af Vostur-
löndum nema að nafninu til. Einkum og sérílagi
er stjórnsýslan öll miðsvæðis á milli Vesturlanda
og Austurálfunnar. Dómstólar mannréttinda og
fulltrúar Efnahagssvæðis Evrópu í Brussel hafa
vísað bæði dómum fs-
lenskra dómstóla og at-
höfnum íslenskra stjórn-
valda heim til föðurhús-
anna. Skemmst er að
minnast þegar hjólreiða-
maður á Akureyri hafði
endaskipti á íslensku rétt-
arkerfi fyrir mannrétt-
indadómstóli Evrópu. ís-
lenska lýðveldið er eftir-
bátur í lýðræðisþróun Vesturlanda og sýpur úr
hófspori nágranna sinna.
Lýðveldið er 53 ára gamalt og á þeim tíma
hefur íslendingum ekki tekist að greina í sundur
þrjá þætti vaidsins: Löggjafarvald, fram-
kvæmdavald og dómsvald: Alþingi hcfur afsalað
sér löggjafarvaldinu til ráðherra framkvæmda-
valdsins og lög eru ekki lengur samin á þingi
heldur í ráðuneytum. Síðan eru lagafrumvörp
send þingmönnum til að samþykkja eins og
strengjabrúður. Þingmenn sækja í störf hjá
framkvæmdavaldinu á borð við ráðherradóm,
bankastjórnir og fleira í stað þess að einbeita
sér að því að setja lög. Ráðherrar sækjast svo
eftir að sitja á þingi á meðan þeir stjórna fram-
kvæmdavaldinu í ráðuneytum. Dómsvaldið ber
kápuna á báðum öxlum og er ýmist dómsvald
eða stjórnvald eftir atvikum. Síðustu sljórn-
valdsathafnir hæstaréttar í Geirfinnsmáli stað-
festa liins vegar að skó-
smiðum er hollast að
halda sér við leistann.
Vitaskuld er það fyrir
neðan allar hellur að
dómstólar fái sjálfir að
velja og hafna hvaða mál
eru lögð fyrir dóminn.
Hæstiréttur hefur itrekað
úrskurðað saklaust fólk í
gæsluvarðhald í þessu
sama máli og vafi leikur því um aðra dóma rétt-
arins í Geirfinns- og Guðmundarmálum. Um
réttmæti þeirra dóma fæst ekki úr skorið meðan
hæstiréttur sjálfur getur lagst á ntálið og svæft
það. Dómarar hæstaréttar eru hérna að dæma í
eigin sök og þannig dómar þykja ekki góð latína
í vesturhluta Evrópu. Skera verður á nafia-
streng dómstóla og framkvæmdavalds án tafar
og áður en strengurinn veldur meiri skaða. Mál
fást aldrei tekin upp aftur fyrir íslenskum dóm-
stóli á meðan sakbitnir dómarar ráða fcrðinni í
dómskerfinu.
En hvað þýðir niðurstaða dómara hæstarétt-
ar fyrir réttvísina í landinu? Jú, niðurstaðan er
skelfileg: Rétturinn horfir framhjá ofbeldi í
fangelsum, fölsunum á dagbók og valdníðslu
gegn fangapresti svo eilthvað sé nefnt. Böðlar
Síðumúlafangelsis eru því ineð úrskurð haista-
réttar upp á vasann um að mega halda áfram
að berja innilokað fólk. Böðlar Síðumúlans eru
líka með úrskurð hæstaréttar um að geta
óhindrað falsað áfram dagbækur. Og böðlum
Síðumúlans er óhætt að vísa fangapresti þjóð-
kirkjunnar bæði norður og niður þegar hann
kveður dyra.
íslenskur útgerðarmaður lenti í þeim raun-
um að vera haldið í gislingu um borð í leiguskipi
frá Litháen fyrir nokkrum árum og síðan siglt
með hann nauðugan til hafnar í borginni Klaip-
eda við Eystrasalt. Þegar íslendingurinn leitaði
réttar sfns fyrir dómstólum í Litháen vegna
mannránsins komst rétturinn að svofelldri nið-
urstöðu: Skipstjóri leiguskipsins er ekki ábyrgur
af því hann fékk fyrirmæli frá bankastjóra Bún-
aðarbankans sem átti skipið. Bankastjórinn var
ekki ábyrgur af því hann fékk fyrirmæli frá
stjórnarmönnum bankans. Og stjórn bankans er
ekki ábyrg af því hún er ekki einstaklingur. Ein-
björn, Tvíbjörn og Þríbjörn.
Hæstiréttur íslands þarf ekki að leita langt
yfir skammt að verðugum kollega í Evrópu.
(Xðgevt
Mannes