Dagur - 14.09.1963, Page 5

4
FEGURRA LiF
VIÐ, fslendingar, tökum oftast vel eftir
því, hvað aðrir segja og skrifa um land
og þjóð, hafandi í huga þau sannindi,
að glöggt sé gestsaugað. Þegar ummælin
snúast um fegurð lands, gestrisni, klæðn-
að, menntun og framfarir, er á þau hlýtt.
En það er stundum annað, sem á góma
ber hjá erlendum mönnum í frásögnum
af hinu fagra landi og fólkinu, sem þar
býr. Og þegar þeir segja hárbeittan sann
leikann um bverbrestina í menningu okk
ar viljum við ekki hgyra.
Nýlega voru margir erlendir menn,
sem bó hafa verið hér Iangdvölum, flest-
| ir, leiddir fram í fjöllesnu tímariti og
beðnir að segja álit sitt um fsland og fs-
lendinga. Svörin voru yfirleitt vinsam-
leg. En eftirtektarvert var, að nær allir,
sem þama tóku til rnáls, viku að drykkju
skapnum hér á landi. Þeir undruðust
hann og fordæmdu. Við þurfum ekki út-
lendinga til að segja okkur frá því, að
þetta þjóðarböl; hóflítil áfengisneyzla,
sem spennir arma sína og klær um öll
þrep mannfélagsins, allt frá útigöngu-
fólki á Amarhóli til Bessastaða, er stað-
reynd. En ef sú staðreynd verður ein-
hverjum ljósari vegna þess, að menn,
sem upp eru sprottnir í öðmm jarðvegi,
minna á hana, þá er vel. Sannleikurinn
er sá, að hér á landi er hver vinnandi
maður þjóðfélaginu svo dýrmætur, að
við megum ekki horfa á það lengur, án
þess að hafast eitthvað að, að ofnautn
áfengis leggi árlega fjölda manns í gröf-
ina, svo sem nú er. Og við megum ekki
við það una lengur, að sami bölvaldur
brjóti niður heilbrigt líf og lífshamingju
þúsundanna. Stóraukin fræðsla um áfeng
ismál, útilokun drykkfelldra manna frá
opinbemm trúnaðarstöðum, þjóðfélags-
leg aðstoð við þá, sem höllum fæti standa
fyrir Bakkusi og röggsamleg meðferð
áfengismála hjá dómsvaldinu, em ráð,
sem látin em lítt notuð.
Drykkjuskapur, siðleysi og glæpir
haldast í hendur og færast óðfluga í
vöxt í landinu. Opinberar fréttir um af-
brot staðfesta það, að við færumst niður
í öldudalinn og verðum að hefja okkur
þaðan sjálf. Þjóðfélaginu er það í sjálfs-
vald sett, hvort það sættir sig við meiri
niðurlægingu eða hefur menningarlega
sókn. Sú sókn þyrfti að vera margþætt,
því áfengisvandamálið er aðeins ein
grein af mörgum á meiði þess mannlífs,
sem við öll viljum sem fegurstann.
Erlendur maður sagði nýlega, eftir
dvöl hér á landi: „Ég þykist sjá í lifnað-
arháttum íslendinga nokkurt merki um
skort á markmiði eða tilgangi. Vissulega
er mér ljóst, að þeir eiga sér fleiri hugð-
arefni en þau, að vinna, drekka og sofa,
en samt þykist ég hafa orðið var við
skort á markmiði . . . . Og hvað trúna
snertir, á hún vöm í formfestunni ....
Sleppiun öllum öðrum hliðargreinum trú
arinnar en þeirri hagrænu, og við mun-
um komast að þeirri niðurstöðu, að trúin
gefur lifinu tilgang. Hún sér okkur fyrir
dýrmætum viðfangsefnum. Hún gefur
okkur vonina og nokkuð til að keppa að.
Loks sér hún okkur fyrir margs konar
tilgangi, heilu kerfi, sem er óviðjafnan-
legt af því það er frábrugðið því tilgangs
kerfi, sem er bundið amstri dægranna,
sandinum, sem rennur úr greipum okk
ar . . . .“ Þessi orð mættu einnig vera
til umhugsunar þeim, sem vilja viima
að fegurra lífi okkar fámennu þjóðar. □
.............. JÓNAS JÓNSSON FRÁ HRIFLU:
iiiiiiiiiiiiiiiiiiiiin iii tn 1111111111111111111111111111 iii
Bændahöllin og niðurborgun búvöru
STÓRHUGA BÆNDUR
Bændur landsins hafa löngum
verið stórhuga. Þeir lögðu út í
það hættusama fyrirtæki á 9.
og 10. öld að reisa hér á landi
eina lýðstjórnarríki álfunnar.
Þessum búandmönnum tókst að
lifa hér öldum saman frjálsu
menningarlífi af gæðum lands-
ins, vatna og sjávar við
strendur þess. íslenzka þjóðin
var þá sveitafólk sem sameiin-
aði lífsbaráttu bænda við erf-
iðar og fullkomnar menningar-
þrautir. Samhliða sveita-
mennsku og lítilsháttar sjóróðr-
um sömdu þessir menn og
skráðu á heimaunnin kálfskinn
listrænustu fræði menntalanda
álfunnar. íslenzkar byggðir
hafa fætt og fóstrað næstum
öll skáld og flesta andlega yfir-
burðamenn þjóðarinnar. Þetta
á jafnt við skáld og listamenn,
þar með talinn Gottskálk faðir
Alberts stórmeistara norrænn-
ar höggmyndagerðar. Jafnvel
yngstu skáld þjóðarinnar,
Davíð, Stefán, Tómas og Hall-
dór eru fóstraðir og fullmótað-
ir við yl og yndi íslenzkra
sveita.
ÖFUGÞRÓUN
Þessara staðreynda er minnst
hér af því að tímabundinn öfug-
þróun í þjóðarbúskapnum er
með þeim hætti að vel má svo
far.a að íslenzkar sveitir verði
eyðibyggðir en athafnasöm þjóð
á sjávarbakkanum lifi á dósa-
mjólk sunnan úr heimi og kjöti
frá Argentínu. Víst má draga
fram líf á þvílíkum matvælum,
en þá myndi innan tíðar skorta
andans auð og þann stórhug,
sem gert hefur íslendinga að
eftirtektarverðri menningarþjóð
í skjóli hárra fjalla við frið-
sæla firði. Lítil ferð mín um
kunnar strjálbýlissveitir með
tveim ungum sveinum, vakti að
nýju í hug mér tilfinningu fyrir
dásemdum íslenzkrar náttúru.
Á einum björtum sumardegi
bar fyrir augu okkar Slútnes,
Kálfaströnd með skrautgarði á
Héðinshöfða, Dimmuborgir,
Dettifoss og Ásbyrgi. Þetta var
mikil fegurðarsýning en hvað
myndi þá ef litið væri yfir land-
ið allt. Bjarni frá Vogi sýndi
erlendum gesti, af skipsþiljum,
jökla Suðurlands með einfaldri
spurningu: „Sýnist yður þetta
ríki bera skattlandssvip?“
BÆNDAHÖLLIN — ÓLEYST
FJÁRHAGSVANDAMAL
Bændur landsins hafa látið
samtök sín, Búnaðarfélagið og
Stéttarsamband bænda, reisa
Bændahöllina á undanförnum
árum. Fullgerð mun hún kosta
130 milljónir króna. í þessu
húsi geta bændur haft skrifstof-
ur fyrir stjórn sína, ráðunauta,
fundarstað bændasamtakanna
o. s. frv. Að öðru leyti er bygg-
ingin reist fyrir Stór-Reykja-
vík, sem spennir yfir land allt
frá Seltjarnarnesi og Elliðaám
til Hafnarfjarðar. Þennan hrað-
vaxandi bæ skorti viðhlítandi
gistihús. Þar munu margháttuð
félagsfyrirtæki fá samastað,
enda hafa sum þeirra nú þegar
aflað sér húsakynna í Bænda-
höllinni.
Bændasamtökin ráða tæplega
yfir nema fimmta hluta þess
fjár sem þarf til að fullgera
húsið. Hundrað milljónir þurfa
að koma annars staðar að,
sennilega að láni. Þar sem að-
komumenn utan úr sveitum
munu að líkindum sjaldan búa
í höllinni, heldur erlendir og
innlendir efnamenn, má vita-
skuld segja að bændasamtökin
hefðu átt að leiða þessa fram-
kvæmd hjá sér. En bændastétt-
in hefur alla stund verið djörf
í framkvæmdum. Ekkert hafði
Snorri Sturluson nema ótíma-
bært andlát fyrir að skrifa
hetjusögu norskra kounga. Eng-
in hagnaðarvon hefur staðið að
bókmenntaafrekum íslendinga
fram á síðustu tíma. Meðfædd-
ur sköpunarmáttur og metn-
aður fyrir land og þjóð hefur
knúið ótalda fræga menn til að
vinna stórvirki sem enginn bað
þá um og enginn þakkaði með-
an þeir voru ofan moldar. Sams-
konar stórhugur hefur leitt
bændastétt landsins til að reisa
höll sem verður mikils virði
fyrir þjóðina en getur ef illa
fer eytt sjóðum bændasamtak-
anna, sem lagðir hafa verið
fram í bygginguna.
Jónas Jónsson frá Hriflu.
SIGUR JÓHANNESAR
A BORG
Jóhannes Jósefsson og hin
fagra og þróttmikla kona hans,
Karólína sýslumannsdóttir frá
Akureyri lögðu aleigu sína
fram til að byggja Hótel Borg.
Tíu fyrstu árin var erfitt að
láta gistihúsið gera sig. Jóhann-
es hefði getað fundið hundrað
álitlegri leiðir til að ávaxta fé
sitt heldur en þessa fram-
kvæmd. En landið vantaði gott
gistihús í höfuðstaðnum. Eng-
inn hreyfði hönd eða fót til að
ráða fram úr því máli nema
Jóhannes. Honum gekk til alda-
mótahugur og þjóðrækni. Hann
hætti á að fara á tæpasta vaðið
og vann sigur feins og fyrr í
kappraunum erlendis. Fram-
vegis á Reykjavík við Austur-
völl úrvals gistihús, sem eldist
ekki fremur en aðrir snillihlutir.
Og áhættufé hóteleigandans hef
ur verið bjargað. Atvinnubar-
áttu hans lauk með sigurgöngu.
Reykjavík var gistihúsalaus
1930 og skyldi ekki þörf sína.
Vaskur Norðlendingur leysti
þrautina með dirfsku fyrri kyn-
slóða. Nú skortir Stór-Reykja-
vík gistihús í samræmi við
stærð bæjarins. Bændastéttin
hefur með mikilli dirfsku en
minni framsýni en eigandi
Borgar lagt á hættuleið fyrir
höfuðstaðinn og landið. Ef ekki
kemur til óvæntra bjargráða
getur svo farið að Bændahöll-
in vei'ði seld hæstbjóðanda á
nauðungaruppboði einu sinni
eða tvisvar áður en fundizt hef-
ur rekstrargrundvöllur fyrir
nægilega fésterka eigendur.
ÚRRÆÐIN MARGVÍSLEG
Þessi málalok væru ekki stór
mannleg, hvorki fyrir bændur
eða Stór-Reykjavík. Sneiða má
fram hjá strandi með margvís-
legum úrræðum. Landið og bær
inn studdu Hótel Borg með á-
byrgðum fyrir byggingarskuld-
um fvrstu árin. Sú aðstoð var
hyggileg og gagnleg. Sömu að-
ferð má beita við Bændahöllina.
Eitt húsverð er ekki þung
byrði nú á tímum. Ríkið fékk
240 milljónir að láni í Englandi
fyrir jól í vetur til óákveðinna
framkvæmda. Um páskaleytið
fékk landið 60 milljóna fjárhæð
frá Ameríku í vélvæðingu lands
ins. Á undangengnum missirum
hefur landíð gengið í ábyrgðir
fyrir 200 milljóna láni fyrir
fimm stóra togara, þó að út-
gerð slíkra fyrirtækja sé fyrir-
sjáanlegur taprekstur eins og
Bændahöllin verður fyrstu árin.
Máltæki segir: „Sveltur sitj-
andi kráka“. Þetta verða for-
kólfar bænda að muna. Þeir
verða að sækja fast eftir stuðn-
ingi, við valdamenn landsins í
Alþingi, bæjarstjórn Reykjavík-
ur, landsstjórnina og bankana.
Þeir verða að knýja fast á hurð
ir og leita bandamanna hvar
sem þá má finna. Hér eiga ekki
við nein feimnismál. Bændur
hafa nú sótt fram með svipaðri
ógætni eins og þegar Snorri í
Reykholti samdi frægðarsögu
Norðurlanda án vonar um end-
urgjald eða nokkur þessa heims
laun. Ekki hlýðir fyrir foringja
landsins og Stór-Reykjavíkur
að feta í fótspor Noregskon-
ungs er hann launaði hinn
mesta velgerning og sæmd á
þann hátt sem þjóð hans hefur
nú reynt að bæta fyrir með
drengilegum fórnum.
ÞRENGT AÐ BÆNDUM
Víst er Bændahöllin vanda-
mál bænda og mannfélagsins,
en þó bíða stórum erfiðari mál
úrlausnar. Mitt í sæmilegu ár-
ferði og hagstæðum viðskiptum
þjóðarinnar við önnur lönd er
elzta atvinnuvegi þjóðarinnar,
landbúnaðinum, að blæða út.
Menn segja að búskapur borgi
ekki tilkostnað eins og útvegur,
iðnaður um verzlun. Hamslaus
eftirspurn er um vinnuafl og fá
flestir nokkuð á frjálsum mark-
aði nema bændur. Tekjur þeirra
nægja ekki til kaupgreiðslu. í
sveitinni vinna hraðvirkar vélar
að bústörfum, byggingum og
vegagerð með bændum, konum
þeirra og börnum, ömmum og
öfum, ef það fólk fyrirfinnst.
Sveitaheimilunum er haldið við
með orku véla sem keyptar eru
dýrum dómum frá öðrum lönd-
um og starfhæfum vandamönn-
um bóndans. Ef maður veikist
í fjölskyldunni er voði fyrir
dyrum. Vélin hleypur ekki í
skarðið. Undir þessum kringum
stæðum verður sveitalífið sálar-
deyfandi vinnuþrælkun með
skuldabasli fyrir vélar, fóður-
bæti og kjarnfóður. Margir gef-
ast upp. Heilar sveitir eru að
fara í auðn. Bændur sem eiga
í jarðeign, húsum, vinnuvélum
og bústofni jafnvirði góðra í-
búða í Reykjavík fá enga kaup-
endur að eign sinni. Engin lán
eru fáanleg til slíkra viðskipta.
Öldruð hjón, sem eiga vel hýst-
ar stórjarðir en skortir þrótt
til fámennisbúskapar geta
hvorki selt vandamönnum eða
öðrum hinar álitlegustu fast-
eignir með bústofni. Undir því-
líkum kringumstæðum geta slík
hjón hvorki selt eða búið. Oft
halda þau áfram störfum sem
eru þeim of erfið. Þau eru
skorðuð milli jarðarinnar, vél-
anna og skuldanna þar til yfir
lýkur.
Meðan bændastéttin býr við
þennan fárlega kost veit öll
þjóðin að togaraútgerðin er rek
in með sífelldu tapi bæði hjá
einstaklingum og ríki. Milljón
kr. tap á togara er hóflegt mót-
læti. Mestu tapskipin eru falin
umsjá Seðlabankans, sem bænd
ur róma lítt fyrir viðskiptin.
Síldin gefur stundum arð, en
í sumar lítur út fyrir gífurleg-
an halla á mörgum síldarbát-
um, en á tálvonum eig-
endanna bíða margar vel vinnu-
færar stúlkur eftir háum tekj-
um en fá næsta lítið þegar til
kemur. Afkoma vélbáta sem
stunda þorskveiðar er stundum
bjarganleg en oft sífelldur tap-
rekstur bankanna. Verzlunin
blómgast betur öðrum atvinnu-
vegum, iðnaðurinn lifir á vemd
artollum sem hraðauka dýrtíð-
ina og afkomuerfiðleika lands-
manna.
DÆMI BRETA OG
BANDARÍKJAMANNA.
Aðsteðjandi eyðing byggð-
anna stafar af teykjuleysi þeirra
sem vinna að búnaðarfram-
leiðslu. í Bretlandi gætir sömu
meinsemda. En þar beita stjórn
og þing nægilegri niðurgreiðslu.
Valdamenn Breta telja sveitabú
skapinn líftaug þjóðlífsins. Sá
strengur má aldrei bresta ef
þjóðin á að lifa. í Bandaríkj-
unum kaupir ríkið feiknamikið
af hveitiframleiðslu, geymir
það og gefur víða um lönd þar
sem þess er þörf. Eisenhower
kom til hugar að fella niður
hveitikaupin, en frá þeirri ráða-
gerð var horfið.
Hér á landi verður að rísa
bjargráðaalda. Bændur verða að
gera lífvænar kröfur. Þeir verða
að krefjast aðstoðar við Bænda
höllina meðan verið er að koma
eigninni á notenáur framtíðar-
innar, en það eru atvinnu- og
risnufyrirtæki Stór-Reykjavík-
ur. Bændur verða þar að auki
í blöðum, á fundum, á Alþingi
og í stjórnarráðinu að bera
frani sitt mikla þjóðmál: Niður-
greiðslur þar til fengið er jafn-
vægi í kaupgreiðslum atvinnu-
veganna. Ef méð þarf verða
bændur að beita Verkfallsvopn-
inu eins og aðrir 'dugandi menn
gera bæði hér á landi og með
öðrum þjóðum. Svo máttugt er
þetta vopn að tylft matsveina
á kaupskipaf 1 otanum stöðvaði
hin miklu og dýru skip þar til
lausn var fengin á kaupkröfu-
málum þessarar fámennu sveit-
ar.
SAGA FRA 1916
Eg vil ljúka þessu máli með
frásögn um lífsbjargarbaráttu
togaraháseta í Reykjavík vorið
1916, ári áður en bolsivisminn
fæddist í Rússlandi.
í Reykjavík voru þá margir
gróðasælir togarar en hásetam-
ir þjáðir með þrælavinnu sem
gerði vaska menn að öldung-
um á miðjum aldri. Þeir voru
sviknir um sanngjarnt kaup. í
örvæntingu stöðvuðu hásetar
flotann með allsherjarverkfalli.
Þeir héldu heita kröfufundi um
hörmungarlíf sitt. Nokkrir
menn úr landi veittu hásetum
aðstoð í ræðu og riti. Eg var
einn af þeim og fékk illúðlega
dóma í Morgunblaðinu og Vísi.
En hásetar unnu sigur. Mesta
tekjugrein þeirra, lifrarpening-
arnir, hækkuðu um helming.
Síðan var þrældómur sjómanna
afnuminn með vökulögunum.
Sjómannastéttin býr við mann-
leg kjör og borgaralegt rétt-
læti.
Bændur landsins eiga tvö
vandamál óleyst í bili, en auð-
velt er að leysa þau. Mannfé-
lagið þarf Bændahöllina og á
að takast á herðar réttmætar
skyldur. Þá er því ævintýri
(Framhald á blaðsíðu 2).
Valdimar
Júlíusson
frá Felli
F. 13. ágúst 1903
D. 18. ágúst 1963
KVEÐJA ÚR GLERÁRHVERFI.
Nú stundin er komin við kveðjum þig öll
og kynningu þökkum af hjarta,
er flytur þú vinur í framtíðar höll
svo fagra og skínandi bjarta.
Nú kveðjum við eiginmann, afa og vin
elskaðan föður og bróður,
að síðustu kyssti þig sólfagurt skin
því svona var Drottinn vor góður.
Þér guðsríki opnast, nú gengur þú inn
í geislandi himneskan ljóma,
við kveðjum þig vinur í síðasta sinn
• en sorgarljóð klukkurnar óma.
Hvað sem þú gerðir, og hvar sem þú sást
við Krossanesverksmiðju á daginn,
þú lagðir í vinnuna óskipta ást
til átaka þóttir þú laginn.
Er sást þú með gleði yfir sextíu ár
var sæla og birta í ranni,
nú ríkir á meðal vor söknuður sár
því sorgin er ásköpuð manni.
Það kveður þig síblessuð sumarsins tíð
og söngfugl á blómguðum velli,
minningin lifir svo ljós og svo blíð
um ljúfmennið Valda í Felli.
H. J.
Sfrandferðir Eimskipafélagsins
f RÁÐI er hjá Eimskipafélaginu
að taka upp reglubundnar
strandferðir. Upphaflega var
m.s. „Mánafoss“ ætlaður til þess
að bæta þjónustuna við strönd-
ina, þegar hann var keyptur á
öndverðu þessu ári, en vegna
mikilla anna hefur skipið verið
í millilandasiglingum fram að
þessu og þá aðallega annast
flutninga frá útlöndum beint til
hafna úti á landi. Nú hefur áætl
un verið gerð um strandferðir
skipsins fram til ársloka og þeg
ar reynsla er fengin, verður
frekari ákvörðun tekin um það,
hvernig siglingum verður hagað
eftir það.
Ferðir m.s. „Mánafoss“, sem
hefjast samkvæmt áðurnefndri
áætlun hinn 19. október, verða
á þriggja vikna fresti frá Reykja
vík til ísafjarðar, Sauðárkróks,
Siglufjarðar, Akureyrar og
Húsavíkur, og ef til vill fleiri
hafna þ. á. m. Austfjarðahafna,
ef nægur flutningur er fyrir
hendi og eftir því sem aðstæður
leyfa.
Eimskipafélagið væntir góðra
undirtekta landsmanna við
þessu tillagi til bættrar þjón-
ustu við hafnir úti á landi.
(Fréttatilkynning ).
- EYFIRZKUR
VÍSINDAMAÐUR
(Framh. af bls. 1)
synlegt væri að vekja áhuga á
hagnýtingu þessarar aðferðar í
sambandi við geymslu fersk-
fiskjar. Taldi hann góða mögu-
leika á því, ef vilji væri fyrir
hendi, að þessar nýjungar gætu
komið til framkvæmda innan
fárra ára hér á landi.
Ari er sonur hjónanna Guð-
rúnar Rósinkarsdóttur og
Brynjólfs heitins Sigtryggsson-
ar í Krossanesi. Hann á danska
konu og 3 börn. Q
- Samþykkfir aðalfundar
I 5
Athugun þessi nái yfir öll
svið búnaðarmálanna. Skal með
henni fást samanburður á opin-
berri aðstoð við landbúnaðinn
hér á landi og því, sem gerist
með viðskiptaþjóðum okkar, svo
um það fáist upplýsingar, hvaða
áhrif mismunur í opinberri að-
stoð hefur á markaðsaðstöðu ís-
lenzks landbúnaðar á erlendum
mörkuðum. Einnig skal gerður
samanburður á verði landbúnað
arafurða þar, hverja vöruein-
ingu og fyrirkomulag þeirra
mála.
Þá skal gerð athugun á því,
hver sé hlutur þeirra, er land-
búnað stunda, úr heildarfram-
leiðslu þjóðarinnar, svo upplýs-
ingar fáist um það, hver sé hin
efnahagslega aðstaða landbúnað
arins gagnvart öðrum atvinnu-
vegum.
Aðalfundur Stéttarsambands
bænda felur sambandsstjórn-
inni að kjósa 3 menn, er vinni
væntanlega með jafnmörgum
mönnum frá Búnaðarfélagi ís-
Iands að þessu máli.
Nefndinni skal heimilt að
ráða starfsmenn eftir því, sem
hún telur þörf.“ □
Allir vita, að smábæir víðs-
vegar á Norðurlöndum hafa
verulegar tekjur af ferðamanna
straumnum. Ferðafólk hefur
álíka mikla fjárhagslega þýð-
ingu fyrir suma þessara bæja,
t. d. bæja á stærð við Akureyri,
eins og fiskigöngur fyrir Vest-
mannaeyinga. Þar eru ekki lagð
ar netatrossur í sjp. heldur
byggð hótel, vélfryst skauta-
svell, skíðalyftur, skíðahótel á
fjöllum uppi og márgskonar
skemmtistaðir, sem þjónað geti
óskum hinna sundurleitu hópa
fólks úr öllum heimshlutum,
sem óska að eyða tíma og pen-
ingum fjarri heimilum sínum.
Á síðustu missirum hafa augu
heimsins opnast fyrir furðum
norðursins, með tilliti til ferða-
laga, og það svo, að við stönd-
um nú í miðjum ferðamanna-
straumnum. Við eigum þess
kost að banda við honum hendi
og sinna fremur öðrum verk-
efnum. Og við eigum þess líka
kost að auka strauminn að mun,
með nokkurri fyrirgreiðslu og
skynsamlegum ráðstöfunum,
m. ö. o. hagnýta þau viðhorf í
ferðamálum, sem skapast hafa,
án þess að kasta nokkru eftir-
sjárverðu fyrir borð.
(Framhald af blaðsíðu 8).
leiðréiting á hlutföllum verðs
milli mjólkur- og sauðfjárfram-
leiðslu. Fundurinn leggur til að
20% af hugsanlegri hækkun
færist á sauðfjárframleiðsluna.“
Aðstoð við afskekkt byggðarlög.
„Aðalfundur Stéttarsambands
bænda 1963 vekur athygli á því
að í sumum landshlutum vanti
mikið á, að sú framþróun sé í
landbúnaðinum, sem nauðsyn-
leg er til að bændur hafi viðun-
andi lífskjör og að tryggð verði
nægjanleg búvöruframleiðsla í
næstu framtíð fyrir þéttbýli
þessara héraða. Á þetta við um
Vestfirði, Austfirði og Norðaust
urland og víðar.
Fundurinn telur að jafnframt
hækkuðu verðlagi til bænda og
bættum launakjörum þeirra,
þurfi ríkisvaldið að gera sérstak
ar ráðstafanir til að bæta að-
stöðu landbúnaðarins í þessum
landshlutum, t. d. með aukinni
aðstoð við stofnframkvæmdir
„VILTU HEYRA NÝJA
DRAUGASÖGU"
SVO MÆLTI halur einn hæru-
grár, er í síðustu viku leit inn
á skrifstofuna, og auðvitað var
spurningunni svarað játandi.
„Jæja“, mælti karl, „ég sat hjá
kunningja mínum í innbænum
í gærkveldi og vorum við að
skrafa um hitt og þetta. Þá varð
allt í einu mikill hávaði, högg
og læti. Mér datt margt í hug
og meðal annars það, að ekki
væru myrkravöldin orðin krók-
lopppin.
En hér var að verki hópur
ílla siðaðra stráka. Húsbóndinn
lét þá sjá sig og fjarlægðu þeir
sig í bráð, en byrjuðu svo á
nýjan leik. Hringdi húsbóndinn
þá til lögreglunar og bað hana
aðstoðar. Fékk hann góð orð
en ekkert meira. Þessi ólæti
heldu svo enn áfram og aftur
var hringt í verði laganna og
komu þeir um síðir. En er þeir
birtust virtist jöi'ðin jafnskjótt
hafa .gleypt pörupiltana, alla
með tölu. Kvöldinu var spillt
fyrir mér og ég gekk leiður í
næturstað. Þetta er nýjasta
di-augasagan, sagði sá aldraði,
og hún er með þeim ljótari.
Þetta hélt ég að væri ekki til á
Akureyri." Q
OLÍAN OG FUGLARNIR
í VOR varð nokkur úlfaþytur
vegna ummæla þessa blaðs um,
að olía hafði verið sett í sjóinn
nálægt Akureyi’i. En í olíunni
drápust margir sjófuglar, bæði
endur og æðarfugl. Dýravernd-
unax-félag íslands og í'itstjóri
Dýravei-ndarans skarst í málið
er þá varð upplýst að fullu.
Fyi'ir skömmu var dálítið af
olíu flutt í gryfju við öskuhaug
ana á Akui’eyri. Af einhverjum
mistökum var ekki strax kveikt
í olíunni og rann hún nokkuð
út. Mai’gir fuglar klístruðu fiður
sitt og flugfjaðrir í olíu þessari
og urðu ófleygir. Meindýx-aeyð-
ir bæjarins mim síðai' hafa skot-
ið þessa ósjálfbjai-ga fugla, þá
er til náðist, og svo kom jarðýta
til sögunnar og ui'ðaði þá ólíu,
sem óbi'unnin var.
En mistök, eins og þessi, eiga
skv. jarðræktarlögum og með
sérstökum framlögum til ákveð-
inna framkvæmda, þar á meðal
til félagslegra bygginga, eins og
mjólkurbúa. Þessi framlög verði
óafturkræf eins og þau sem
veitt eru til endurbygginga íbúð
arhúsa.
Fundurinn felur stjórn Stétt-
arsambandsins að vinna að því
við ríkisstjóm og Alþingi, að
þessi mál verði tekin til úrlausn
ar á næsta þingi.“
Rannsókn á stöðu
landbúnaðarins.
„Aðalfundur Stéttarsambands
bænda 1963 felur stjórn sam-
bandsins að fara þess á leit við
Búnaðarfélag íslands, að það,
ásamt Stéttarsambandi bænda,
geri athugun á ástandi íslenzks
landbúnaðar með það fyrir aug-
um, að þessi félagssamtök geri
heildaráætlun um búvörufram-
leiðslu á íslandi og framtíðar-
skipulag íslenzkra búnaðarmála
yfirleitt.
ekki að koma fyrir og eru víta-
verð, þótt það séu aðeins fuglar,
og sumir ekki kærir, er harðast
verða úti. Q
HVERRA VERÐUR EIGNA-
RÉTTURINN?
DR. WALKER, enskur vísinda-
maður, sem verið hefur við
rannsóknir hér á landi oftar en
einu sinni, svo sem getið hefur
verið í fréttum, var eitt sinn
staddur uppi á Kúgilsheiði í
Þorvaldsdal í fylgd með bónda
af Árskógsströnd. Vísindamað-
urinn horfði yfir fjölbreyttan
kjarnagróðurinn umhverfis og
dalinn, þar sem áður voru mörg
byggð býli, en nú er með pllu
yfirgefinn, út að Klifi, í dals-
mynninu. Honum hrutu þá eftir
farandi orð af munni: Hér er
mikið land og gott, og betur
til sauðfjárræktar fallið en
ýmsir þeir staðir erlendis, sem
þó þykja mikilsverðir til slíkra
nytja. Og hvað verður nú eftir
15—20 ár? Verður íslendingum
leyft að ráða yfir slíku landi
sem Þoi'valdsdal, ef þeir nytja
það ekki sjálfir? Já, verða
þeir nokkuð um það spurðir,
hver eigi þetta ónotaða land?
Eitthvað á þessa leið,
mælti hinn víðförli vísindamað-
ur. Og það er meira en Þorvalds
dalur, sem í húfi er. Það er
ísland allt. Q
DRAUMSÝN EÐA VERU-
LEIKI
FRAM AÐ ÞESSU hefur orðið
„skíðalyfta" verið með einskon-
ar ævintýrablæ, eins og sögur
úr Þúsund og einni nótt. Til
skamms tíma var reynt að
brosa að þeim lélega brandara,
að hægt væri að hafa verulegar
tekjur af ferðamönnum, enda
algerlega gagnstætt þjóðar-
venju um gestrisni.
En á allra síðustu árum sýna
opinberar skýrslur tugmilljóna
króna gjaldeyristekjur af er-
lendum ferðamönnum. Og nú
vilja margir fara höndum um
það fé, sem ferðamenn óska að
skilja eftir fyrir vörur og þjón-
ustu, er þeir kaupa.
í síðustu viku kom til Akur-
eyrar vinsæl söng- og dans-
kona og skemmti bæjarbúum.
Vart er það mjög í frásögur
færandi, út af fyrir sig. En hitt
mætti vekja athygli, að með
þeim fjármunum, er samkomu-
gestir greiddu fyrir skemmtun-
ina, treystu þeir grunn fyrir-
hugaðar skíðalyftu í Hlíðar-
fjalli.
Skíðahótelið í Hlíðarfjalli og
skíðalyfta upp á fjallsbrún hef-
ur mikla framtíðarþýðingu. Þá
verður ekki efst á baugi hve
marga ferðalanga, sem til
Reykjavíkur koma, sé hægt að
toga hingað norður til nokk-
urra daga dvalar, því þá er ekk
ert eðlilegra en beinar flugferð-
ir að utan hingað til Akureyrar
með hópa af erlendu ferðafólki,
eins marga og stóra og höfuð-
staður Norðurlands getur tekið
á móti. Q