Dagur - 17.04.1971, Side 4

4
3
Skrifstofur, Hafnarstræti 90, Akureyri
Simar 1-11-66 og 1-11-67
Ritstjóri og ábyrgðarmaður:
ERLINGUR DAVÍÐSSON
Auglýsingar og afgreiðsla:
JÓN SAMÚELSSON
Prentverk Odds Björnssonar h.f.
Fiskrækt á Norðurl.
f GREIN, sem nefnist: „Fiskrækt á
Norðurlandi" og birtist hér í blað-
inu fyrir skömmu, ræðir Jónas Jóns-
son um þá stórfelldu möguleika, sem
Norðurland býr yfir á þessu sviði.
Þar segir m. a.:
„I Norðurlandskjördæmi eystra er
mikill fjöldi veiðivatna. — Þar má
telja a. m. k. 29 ár, sem eru eða gætu
orðið góðar laxveiðiár. 17 þeirra eru
þegar með nokkrum laxi. Stöðuvötn-
in eru enn fleiri, a. m. k. 33 stærri
vötn og vatnaklasa má nefna, auk
aragnia af smærri vötnum og tjörn-
um. Öll hin stærri vötn em með ein-
hverjum silungi. Samanlegt flatar-
mál þeirra er sjálfsagt töluvert á
annað hundrað ferkílómetrar. í
þessu öllu felast stórfelldir mögu-
leikar, sem aðeins em lítið nýttir nú
miðað við það, sem hægt væri. Ung-
ur námsmaður í vatnalíffræði, Jakob
Hafstein, hefur gert yfirlitskönnun á
veiðivötnum Norðurlands. Hann
lætur svo ummælt að þar séu fisk-
ræktar- og fiskeldismöguleikar fyrir
hendi á ótrúlega mörgum stöðum,
misjafnlega góðir að vísu en víða
mjög góðir, og er þá bæði átt við
möguleika til: Klaks, fiskeldis og
fiskræktar í vötnum og sjó. í öllum
þessum möguleikum telur hann fólg
in geysileg verðmæti ef rétt er á mál-
um lialdið.“
Þá segir ennfremur í grein Jónas-
ar:
„Það ætti að vera augljósara mál
en svo að, að þyrfti að eyða mörgum
orðum hvílík lyftistöng fullkomin og
vel rekin klak og eldisstöð yrði fyrir
alla fiskrækt á Norðurlandi. í lögum
um ..Lax og silungsveiði“ frá 1970 er
heimild fyrir því að ríkið komi upp
og reki fleiri slíkar stöðvar, þegar fé
fæst á fjárlögum.
Árið 1966 var samþykkt á Alþingi
ályktun þess efnis, að kannað yrði
hvort ekki væri tímabært að koma
upp slíkri stöð á Norðurlandi, og var
vatnasvæði Laxár þar sérstaklega
nefnt sem sennilegur staður, m. a.
vegna möguleika á jarðhita.
Á grundvelli þeirrar tillögu gerðu
þeir Þór Guðjónsson veiðimálastjóri
og Guðmundur Gunnarsson verk-
fræðingur könnun á aðstöðu fyrir
slíka stöð á allmörgum stöðum á
Norðurlandi. í skýrslunni eru þrír
staðir af þeim sem kannaðir voru
taldir hafa bezta aðstöðu. Þeir eru:
Við Litlá í Kelduhverfi, hjá Hafra-
kek í Aðaldal og við austanvert Mý-
vatn. Þá er einnig talin góð aðstaða
á Húsavík, en hún mun þó liafa batn
að síðan við tilkoinu hitaveitunnar
á sl. hausti. Margir fleiri staðir koma
(Framhald á blaðsíðu 3)
VIÐ Jökulsá á Fjöllum er viða
hrikalegt en einnig undrafeg-
urt. En sjálf er áin tröllaukin,
korglituð á sumrin og á upptök
sín í norðurjaðri Vatnajökuis.
Hún er nær fimm sinnum vatns
meiri en Laxá í Suður-Þing-
eyjarsýslu og vatnasvæði henn
: ar er allt að átta þúsund fer-
'kílómetrar, en lengd hennar er
rúmir 200 km. Frægasti foss
hennar er Dettifoss, 58 metra
hár og býr yfir þeim kyngi-
krafti, að hann lætur engan
ósnortinn frá sér fara. Skáldin
sjá sýnir í nærveru hans, jörð-
in skelfur hið næsta og foss-
drunumar yfirgnæfa allt ann-
að, fossúðinn er furðumikill og
stundum leiku*- regnboginn sér
yfir þessu náttúruundri, mildar
svip þess og eykur fjölbreytni
þess. Sjálfur hef ég fundið til
hræðslu í nærveru þessa mikil-
úðlega foss og það er eini foss-
inn, sem ég hef séð og mér
hefur fundizt Ijótur.
Jökulsárgljúfur er á mörg-
um stöðum myndauðugt og stór
brotið og í því eru Selfoss,
Hafragilsfoss, Réttarfoss og
Vígabergsfoss, sem allir búa
yfir fegurð. Rætt hefur verið
um virkjanir í Jökulsá, sem
framleitt gætu 300—400 þús.
kílóvött. En fall árinnar frá Sel
fossbrún, en sá foss er efstur
nefndra fossa, til Landsbæj-
anna í Öxarfirði, er um 300
metrar.
Hljóðaklettar og Hólmatungur
við Jökulsá, eru landskunnir
staðir fyrir fegurð. En ferða-
mann heyrði ég nefna stað, í
nágrenni Jökulsár, er hann
taldi öðrum fegurri austur þar,
en það var Vesturdalur, afmark
aður klettaþiljum og opnast þá
fyrst og allur, þegar komið er á
brúnina. Hann er eins og heim-
ur út af fyrir sig, smækkuð
mynd af mikilli og fagurri sveit
og getur líka minnt á þjóðsögur
um heimkynni útilegumanna.
í júnímánuði 1966 komu
nokkrir gestir frá kvikmynda-
iðnaðinum í heimsókn til Keld-
hverfinga í Norður-Þingeyjar-
sýslu og ræddu við bændur um
aðstöðu til kvikmyndagerðar
norður þar. En sumarið áður
höfðu staðhættir þó verið at-
hugaðir með þetta í huga.
Gestkoman þennan júnídag
var mjög sérstæð, enda í fyrsta
sinn, að rætt væri um að byggja
kvikmyndaver norðan fjalla.
En þar sem enn lá snjór á fá-
förnum vegi til þess staðar, sem
kvikmyndaverið átti að standa,
varð ekki að sinni farið þang-
að, en því meira ráðgert og
undirbúið að öðru leyti. En það
var Þórarinn bóndi Haraldsson
í Laufási, sem gestirnir snéru
sér einkum til og greiddi hann
götu þeirra öðrum fremur, þá
og síðar, bæði sem forystumað-
ur félagssamtaka í sveit sinni,
og einnig sem viðræðugóður og
velviljaður bóndi. Hann var t.
d. beðinn að láta moka snjó af
veginum og við hann þurítu
kvikmyndamenn að semja um
Skúlagarður, sem er félagsheim
ili, og var dvalarstaður leik-
ara, kvikmyndatökumanna og
annars starfsfólks við kvik-
myndagerð, og margt annað.
Og það þurfti að byggja heil-
an herragarð, sögulegan kjarna
kvikmyndarinnar. Þessum
herragarði eða kvikmyndaveri
var valinn staður á stalli eða
hæð, hinum fegursta stað milli
Hljóðakletta og Vesturdala.
Þangað var efni flutt og smiðir
og aðrir byggingamenn tóku til
starfa, þegar skóflur bænda, sól
in og sunnanvindurinn auðveld-
uðu umferð til staðarins. En
svefnstaður, mötuneyti og heim
ili allra aðkomumanna, sem
unnu að kvikmyndagerðinni,
var Skúlagarðux, sem áður seg-
ir. En engin regla er til án
undantekningar og sannaðist
einnig þar. Tveir gríðarstórir,
útlendir hundar, hundur og tík,
höfðu sín hlutverk í kvikmynd-
inni. Þá þurfti að æfa sérstak-
lega og þeirra þurfti að gæta
og fata með þá í daglegar heilsu
bótagöngur. Fyrir þá var her-
bergi tekið á leigu á nágranna-
bæ og þeirra gætti erlend
stúlka. Sást sú þrenning oft á
gangi nálægt Skúlagarði, kona
með hina stóru hunda í bandi.
Brátt dreif að hesta úr ýms-
um áttum. Margir voru frá Ak-
ureyri, sumir frá Reykjavík.
Hvítur litur var eftirsóttur, svo
sem sjá mátti á kvikmyndinni.
Þar voru margir góðir hestar
Stundum var unnið svo að
segja dag og nótt, en stundum
slegið slöku við, eftir veðvi og
öðrum ástæðum. Kvikmyndin
ber þess vott, að oft var þó lág-
skýjað og jafnvel naumast
þurrt veður, er myndatökur
fóru fram, þangað til farið var
að mynda niður í Lóni og svo
aftur suður í Gríndavík, þar
sem hluti kvikmyndarinnar var
gerður. Þá var sumar og sól.
Kvikmyndafólkið var alltaf
að fá eitthvað lánað, því mörgu
þui'fti þetta fyrirtæki á að
halda, og flestir vildu greiða
götu þess á allan hátt. En þessu
fólki virtist ekki reglusemin í
blóð borin. Það gleymdist stund
um að skila því, sem fengið var
ur, að fengirmi reynslu, fremur
•pehinga en loforð og lenti nú í
allskonár stappi og stríði. Bóndi
■einn :kom "í Skúlagarð, um það
'leyti ef. fólkið var að búast til
brottferðar og krafðist greiðslu
á íhargra tuga þúsunda króna
reikningí, m. a. fyrir benzín,
símakostnað o. fl. En hann fékk
aðeins loforð um greiðslu. Ekki
vildi bóndi sætta sig við það og
hristi gjaldkerann nokkuð.
Ogreidd var líka húsaleigan í
Skúiagarði,.. vinnureikningar og
vélaleiga til ræktunarsambands
ins og'óíál aðrir réikningár. En
peninga-r reyndúst ekki vera
fyi'ir hendi. Það síða.st a sem
sumarge.stirnir í Skúlágarði
Þórarinn Haraldsson. sögðu héimamönnum, var það,
hátt á þriðja hundrað þúsund
krónur. Þykir bændum hann
hár. Rétt er að geta þess, að
lögmaður bænda var Hörður
Ólafsson en lögmaður kvik-
myndafélagsins var Ólafur Þor-
grímsson. '
Þrótt -fyrir allt þetta eiga
Keldhverfingar margar góðar
minningar um þá stétt manna,
sem vann við kvikmyndaiðnað-
inn og byggði fyrsta kvikmynda
verið norðan fjalla.
Rauða skikkjan er gerð eftir
kvikmyndahandriti Frank Jæg-
er og Gabríel Axels, sem jafn-
framt er leikstjóri myndarinn-
ar. Er handrit þetta og um leið
kvikmyndin er byggð á gamalli
norrænni sögu um Hagbarð og
og gæðingar, um 40 talsins. Tek
ið var á leigu túnið á eyðibýl-
inu Svinadal, upp með Jökulsá,
á það borinn tilbúinn áburður,
svo að haga skorti ekki fyrir
þennan stóra hestahóp. Bænd-
ur keyptu áburðinn og báru
hann á, samkvæmt beiðni kvik-
myndamanna.
Ekki leið á löngu þar til veru-
lega fjölgaði fólki í Skúlagarði,
því margs þarf með, þegar kvik
mynd á að búa til. Flest mun
fólkið hafa talið 70, en þó mjög
mismargt eftir átæðum. Fyrst
voru unnin hin ýmsu undir-
búningsstörf, en síðan komu
leikararnir, flestir útlendir og
af mörgu þjóðerni, en einnig
nokkrir íslenzkir. En Benedikt
Árnason var fyrst um sinn aðal
stjómandi.
Kallað var, að farið væri „suð
ur í ver“ þegar haldið var frá
Skúlagarði að kvikmyndaver-
inu. Flestum heimamönnum
fannst það hressandi tilbreyt-
ing, að fá slíkan hóp gesta í
sveitina, þótt ekki sé að jafnaði
gesta vant á sumrin í Keldu-
hverfi. Og heimafólk fékk strax
mikinn áhuga á myndatökunni
og að hún gæt tekist sem bezt.
Kvikmyndatakan var hreint og
beint metnaðarmál heima-
manna, og því lagði það fram
sinn skerf af mjög fúsum vilja.
Kvikmyndatakan var mest á
góðviðrisdögum, sem ekki voru
of mai-gir þetta sumar. Þá þurfti
marga hjálparmenn úr sveit-
inni. Þeir létu kvikmyndina
sitja fyrir heyskapnum og var
raunar ekki búmannlegt, en
sýnir áhugann á því, að vel
tækist í kvikmyndaverinu.
Heimamönnum fannst, að kvik
myndin yrði góð auglýsing fyrir
sveit þeiiTa, og að hún kynni
að geta sýnt, hve margt væri
hægt að gera í kvikmyndun í
fögru og stórbrotnu umhverfi,
bæði þar og á mörgum öðrum
stöðum á landinu. Að sjálfsögðu
hafði fólk mikla trú á því, að
myndin tækist vel, hvað sem
mönnum hefur síðar fundizt, er
myndin kom fram á sjónarsvið-
ið, fullbúin til sýninga. En aðal-
leikstjórinn hét Gabríel Axel,
danskur maður.
Mörg skemmtileg atvik urðu
auðvitað, bæði í sambandi við
vinnuna við kvikmyndaverið og
í sambýlinu við hina framandi
gesti, innlenda og erlenda, er
höfðu svo sérstæð áhugamál og
verkefni. En yfirleitt bera frá-
sagnir af þessum atvikum því
vitni, að í daglegri umgengni
hafi aðkomufólkið verið hið
ljúfasta í allri viðkynningu.
að láni. Og þeir voru að finn-
ast smám saman ýmsir lánshlut
ir, jafnvel löngu síðar. Og bænd
um virtist ekki gæta mikillar
hagsýni í störfum eða meðferð
fjármuna.
Það slys varð, að tíkin út-
lenda varð hvolpafull, eftir því,
sem sagt var. Einhver eftirmól
urðu út af því og var íslenzkum
hundum kennt um. Hvort sem
það var rétt eða ekki, var hleg-
ið að þessu, enda ekki siður á
íslandi að hafa áhyggjur af
slíku hjá hundum. En hins ber
að geta, að hinir erlendu hund-
ar voru dýrar skepnur, tryggð-
ar fyrir hundruð þúsunda.
Verra var, að stúlkan, sem
hundanna gætti, hvarf af landi
brott með sorg í hjarta, en ekki
var íslendingum um það kennt.
Kvikmyndatakan í Keldu-
hverfi stóð nokkuð á þriðja
mánuð. Að því loknu var kvik-
myndaverið rifið og sjást þess
nú litlar menjar. Fóru kvik-
myndamenn nú að búast til
heimferðar. Þótti þá mörgum,
sem daufara yrði á eftir, er leik
arar hættu að heimsækja ná-
grannabændur á kvöldin, skrafa
og syngja í góðra vina fagnaði.
Ein þá hófst nýtt tímabil í þess-
ari sérstæðu sögu um kvik-
myndun norðan fjalla, þó frem-
ur sé það eftirmáli en aðalsaga.
Gestirnir skulduðu meira en
hálfa milljón og voru að fara.
Þeir höfðu ætíð tekið því vel að
greiða reikninga fyrir vinnu
manna og fyrir vélavinnu, en
báru því oftast við, að pening-
arnir væru nú rétt ókomnir. En
þegar þeim barst fé, greiddu
þeir hverjum þeim, er þá var
næstur með reikning. Var það
mælt, að allur kvikmyndakostn
aður hafi orðið langtum hærri
en búist var við, en kvikmynda
félagið hafi aðeins sent pen-
inga, samkvæmt upphaflegri
kostnaðaráætlun. Slíkt hlaut að
leiða til vandræða.
Þótti nú sveitamönnum vand-
ast málið. Reikningum var nú
safnað saman og þess kraíist,
að upp væri gert. Vildu bænd-
að peningarnir kæmu örugg-
lega eftir eina viku og þá yrði
hver reikningur greiddur að
fullu. Síðan héldu þeir suður.
Hófust nú leiðinleg eftirmál,
því að vikan leið án |iess að
nokkuð bólaði á peningunum.
Fengu bændur sér þá lögfræð-
ing til að hafa hendur i hári
kvikmyndamanna, áður én þeir
færu af landi brott, en þeir voru
þá að kvikmynda í Gringavík
og þar með að ljúka við Rauðu
skikkjuna. Lögfræðingurinn
hóf starf sitt með því að kyrr-
setja muni útlendingan'na, þar
til trygging var sett.
Kröfur bænda voru' 26 að
tölu, en skuldarupphæðin sam-
tals 512 þúsund krónúr. Lög-
fræðingar og dómstólar tóku nú
að fjalla um mál þessi ög fóru
sum-.fyrir Hæstarétt. Er þar
skemmst af að segja, að bænd-
ur unnu öll málin, en málarekst
urinn stóð á fjórða ár. Fengu
þeir í sínar hendur 90% af
skuldunum í sinn hluta. En
málskostnáður varð mikill eða
Signýju. f sýningarskrá segir
um efni kvikmyndarinnar:
„Sögnin um Hagbarð og Sig-
nýju hefur án efa verið íslend-
ingum kunn til forna.
Heiti og kenningar i fornum,
íslenzkum skáldskap, svo sem
Ynglingatali, Vellekla Einars
Skálaglams og vísu eftir Kor-
mák, bera þess vott.
íslendingar hafa þó ekki, svo
vitað sé, fært þessa sögu í letur,
en hins vegar reit Saxo hinn
danski (um 1150—1220) söguna
og hefur hún síðan varðveitzt.
Þá er og til danskt alþýðu-
kvæði frá miðöldum, um þetta
efni, og hefur Steingrímur Thor
steinsson snúið því á íslenzku.
í kvikmyndinni „Rauða
skikkjan“ er saga Saxa, um
Hagbarð og Signýju, lögð til
grundvallar, en þó í ýmsu
stuðst við kvæðið, sem fjallar
þó aðeins um lítinn hluta allrar
sögunnar.
Auðvitað hefur ýmsu verið
hagrætt og breytt í kvikmynda-
handritinu, en samkvæmt því
hefst þessi gamla saga, ástar og
haturs, eitthvað á þessa leið:
Sigarr konungur á þrjá sonu,
Sigvalda, Álf og Algeir. Þá er
honum og einnar dóttur auðið,
heitir hún Signý.
Sig'ai'r hefur fellt Hámund
konung, granna sinn á hólm-
göngu, en synir Hámundar, þeir
Hámundur, Helvin og Hagbarð-
ur, leita hefnda og berjast dag-
langt við Sigarrsyni.
Hvorugum veitir betur, en
víðureigninni lýkur með, að Há
mundarsynir og Sigarrsynir
sættast heilum sáttum og allir
halda heim á garð Sigarrs. Þar
hittast þau Hagbarður Hámund
arson og Signý Sigarrsdóttir og
fella hugi saman.
Þau fá þó ekki að njótast, því
vondir menn blása í glæður
haturs, öfundar og afbrýði og
brátt logar upp úr.
Rógur, illmælgi og fúl-
mennska fær því til leiðai' kom-
ið, að bræðurnir láta aftur
sverfa til stáls, og er ekki að
sökum að spyrja, ógæfan ríður
yfir eins og holskefla.
Ekki mun þörf að fjalla hér
nánar um söguþráð kvikmynd-
arinnar, því sjón er sögu rík-
ari.“
Myndin er í litum og leikar-
arnir eru frá íslandi, Dan-
tnörku, Noregi, Svíþjóð, Sovét-
ríkjunum og Þýzkalandi. En
framleiðendur myndarinnar
Asa-Film, Kaupmannahöfn,
M.A.E., Stokkhólmi og Edda-
Film, Reykjavík.
Aðalleikstjóri var áðurnefnd-
ur Gabriel Axel og textahöf-
undar Frank Jæger og leik-
stjóri. Signýju lék Gitte Hænn-
ing og Hagbarð lék Oleg Vidov.
Þegar kvikmyndin var frum-
sýnd í Kaupmannahöfn snemma
árs 1967, hlaut hún misjafna
dóma. Berlingske Tidende segir
t. d. að myndin sé „lífvana ást-
arsaga í glæsilegum ramma.“
Eitt danska blaðið sagði að
myndin væri „18 milljón króna
vonbrigði." Skömmu síðar var
Rauða skikkjan svo sýnd hér á
landi. En íslenzkir leikarar
voru fengnir til að tala inn á
myndina, m. a. þau Helga Bach-
mann, Margrét Guðmundsdótt-
ir, Arnar Jónsson og Róbert
Arnfinnsson.
Hér á Akureyri hófst einn
þáttur undirbúningsins að kvik
myndatökunni með því, að leit-
að var til hestamanna um reið-
skjóta, gæðinga er áttu að bera
flokka manna og skila verulegu
hlutverki myndarinnar. Ragnar
Stefánsson og Hugi Kristinsson
eru jafnan hestmargir og réðist
það svo, að þeir lánuðu og út-
veguðu hesta og að þeir dveldu
sjálfir austur við Jökulsá á
meðan á kvikmyndatöku stæði.
En báðir eru þessir menn kunn-
ir hestamenn á Akureyri.
Það var einhvern fyrsta dag-
inn í júlímánuði þetta ár, sem
þeir héldu af stað austur með
40 hesta. Auk fyrrnefndra voru
Flosi Ólafsson og kona hans,
Lilja Margeirsdóttir, með í för,
Benedikt Árnason og Vala Ein-
arsdóttir kona hans Sigurlaug
Stefánsdóttir frá Akureyri og
Ólafur Björgvinsson, Reykja-
vík.
í þessum 40 hesta hópi voru
8 hestar að sunnan, allir dökkir,
meðal þeirra tveir gæðingar-
Halldórs Sigurðssonar gull-
smiðs. Sex voru þeir hestarnir,
sem mest koma við sögu í kvik-
myndinni, þrír hvítir og þrír
svartir. Hvítu hestana áttu
Ragnar Stefánsson, Vilhelm
Jensen og Stefán Steinþórsson
á Akureyri, og hétu þeir Stíg-
andi, Glampi og Skagi. Eru þeir
á meðfylgjandi mynd, ásamt
svörtum hesti Ragnars Stefáns-
sonai', miklir gæðingar allir og
hinar fríðustu skepnur. En alls
munu sex hvítir hestar hafa
verið með í för. Nokkur vand-
kvæði hafa verið talin á því hin
síðari ár, að safna saman mörg-
um hestum með þessum lit, þar
sem slíkum hefur farið mjög
fækkandi.
Geta má þess, að konungs-
hesturinn í myndinni var kol-
svartur stólpagripur að sunnan
en Signýjarhestur var brún-
skjóttur traustleikahestur frá
Ólafi bónda í Garðshorni í
Glæsibæj aihreppi.
Hestamenn héldu með hesta
sína í Svínadal, eyðibýli við
Jökulsá, en þar háttaði svo til,
að húsnæði var þar fyrir hesta
og mátti koma öllum hópnum
undir þak. En þessi stóri hesta-
hópur þurfti mikið haglendi,
ennfremur nokkuð af heyi þeg-
ar hret gerði, og var það flutt
úr Kelduhverfi. Hestamenn
sváfu nokkrar fyrstu næturnar
í Skúlagarði, en sváfu þó lítið
því að þar var þá þegar margt
um manninn og mikið ráp um
húsið, jafnt á nótt sem degi.
En brátt reistu þeir hesta-
menn sér tjald í Svíhadal og
sváfu þar síðan. Höfðu þeir þar
hjá sér hitunaráhöld og leið vel
og gátu amiast hestana betur
með þessu móti. Rafgirðingu
settu þeir upp og auðveldaði
það mjög gæzlu hestanna, því
að þeir virtu girðinguna og
þannig girðing er auðveld í
flutningi og niðursetningu. En
oft þurfti að skipta . um haga,
'svo sem að líkum' lættir.
Hestamennirnir frá Akureyri

Úr Hólmatungum við Melbugsá.
höfðu með sér allmargar ótemj-
ur, sem þeir ætluðu að temja
fj'rir austan, en það reyndist
lítill tími til þess þegar til kom.
Að sunnan voru sendir nokkrir
menn til að þjálfa hestana sér-
staklega undir viss atriði kvik-
myndatökunnar. Einn þeirra
var Ómar Runólfsson, annar
Flemming Jensen og þriðji Þor-
steinn Aðalsteinsson, en áður
var nefndur Ólafur Björnsson
og var hann sá fjórði í hópi
þjálfara.
Þeir félagar, Akureyringarn-
ir, heyrðu það svona utan að
sér, er þeir höfðu skamma hríð
dvalið eystra, að þeir fjármunir,
sem ætlaðir voru til myndatök-
unnar allrar, væru þrotnir og
þótti þeim það fremur ill tíð-
indi, höfðu ekki áhyggjur af því
að sinni. Það urðu þeim nokkur
viðbrigði frá venjunni, að vinnu
brögð við kvikmyndatökuna,
svo og matmálstímar, voru ekki
mikið við klukku miðaðir. Þeir
áttu að fá sinn hádegismat í
Skúlagarði, og var hans stund-
um neytt 12 klukkustundum
síðar, eða kl. 12 á miðnætti.
Margir stjórnuðu og varð úr
því ótrúlegt stjómleysi á flest-
um sviðum í þessu kvikmynda-
veri. Að sjálfsögðu trufluðu
veðurguðirnir oft myr.datökur,
en einnig ótalmargt annað.
Urðu bæði hestamenn og reið-
skjótar oft að taka á þolinmæð-
inni og gerðu það eftir beztu
getu.
Kvikmyndirnar voru einkum
teknar við Hljóðakletta, í Lóni
og hjá Hafursstöðum. Gæzla
hestanna og flutningur allmikl-
ar vegalengdir var mikið verk,
bæði puð og púl, en þó segja
þeir Ragnar og Hugi, að þót'i
svo hafi verið, sé dvölin med
leikurum við Jökulsá þessa :
vikur, mjög björt í endurminn-
ingunni. Reiðvegir eru afburð;:.
góðir á þessum slóðum og land:;
lagið undrafagurt, en síðast og
ekkj sízt var fólkið, bæði inn ■
lent og erlent, sérlega umgéngn
isgott og glaðvært, og sveita ■
fólkið gestrisið og ágætt í allri'
viðkynningu.
Eitt var það hlutverk í kviís ■
myndinni, sem framan af va ’
óráðið hver með færi, en þa'ö
var hlutverk böðulsins. Kvik-
myndastjórinn, Gabríel Axei,
fór þess nú dag nokkurn á leii
við Huga, að hann tæki það aö
sér og var þag ákveðið. En at-
vikin höguðu því svo, að af þvi
gat ekki orðið þvi að sumar ■
leyfi hans var brátt á enda og
hann varð að hverfa heim áður
en komið var að þeim þætti
myndarinnar og féll það þvi
öðrum í skaut. En í hans staö
við gæzlu hesta tók þá Viiheln.
Jensen frá Akureyri mei)
Ragnari.
Síðasti hluti Rauðu skikkjunr.
ar var tekinn í Grindavík og
fór Ragnar þangað með stóran
hestahóp, er Páll Sigurðsson
flutti á bíl. Voru þar með hest-
ar þeir að sunnan, er fyrr getur.
Þar syðra lauk töku myndar-
innar og var þá farið að hausta.
Fyrri hluti þessarar greinar
er byggður á samtali við Þórar-
inn Haraldsson í Austurgörc-
um, en sá síðari á viðtali við þá
Huga Kristinsson og Ragnas
Stefánsson á Akureyri.
E. D.
„Sandkassifin" Irumsýndut
LEIKFÉLAG AKUREYRAR
frumsýnir á þriðjudaginn leik-
ritið Sandkassinn eftir Kent
Anderson í þýðingu Stefáns
Baldurssonar. Leikritið var að
einhverju leyti samið í hóp-
vinnu árið 1968 við Borgarleik-
húsið í Gautaborg. Tónlistin er
eftir Sven-Eric Johansson og
annast Þorgerður Eiríksdóttir
undirleik. Leikstjóri er Sig-
mundur Örn Amgrímsson.
Leikrit þetta hefur vakið
mikla athygli á Norðurlöndum,
en í því kemur fram sterk þjóð-
félagsgagnrýni einkum er varð-
ar samskipti barna og fullorð-
inna.
Leikendur eru 11 og hafá
flestir verið á leiklistarnám-
skeiði félagsins í vetur. Þeir
eru: Gestur Einar Jónasson,
Gísli Rúnar Jónsson, Guðbjörg
Kristinsdóttir, Guðmundu r
Karlsson, Guðlaug M. Bjarna*'
dóttir, Gyða Agnarsdóttir, Ing-
unn Jósepsdóttir, Jónsteinn
Aðalsteinsson, Sólveig' Haildóis
dóttir, Svanhildur Jóhannes-
dóttir og Viðar Eggertsson.
Ákveðið er að hafa aðeins
þrjár sýningar á leiknum og
verða hinar tvær um aði a
helgi.
Þá er í æfingu Túskúdinp >
óperan eftir Bertolt Brecht, Sem
er leikrit með söngvum vi'c >,ón
list eftú Kurt Weill. Leikstjo . I
er Magnús Jónsson, en ieik-
mynd er eftir Magnús Palss ,
»-