Dagur - 18.09.1974, Síða 2

2
Myiifthi er teldn í Drammen, við efri enda „Spiraien", hringfaga bíivegs, sem liggur upp
fjall til rnjög fjölsótts útsýnisstaðar. Þarna úppi er góður veitingastaður.
gegn um
ÞÆR DUTTU í LUKKUPOTT
Á síðastliðnum vetri efndu
Barnablaðið Æskan og Flug-
félag íslands (Flugleiðir h.f.) til
verðlaunasamkeppni, og voru
tvenn fyrstu verðlaun í boði
auk aukaverðlauna. Fyrstu
verðlaun voru ferð til Osló.
Ferðin var farin 19. til 21. ágúst
sl. og nutu verðlaunahafarnir,
þær Gíslný Þórðardóttir frá
Akranesi og Vilborg Borgþórs-
dóttir frá Seyðisfirði svo og
Grímur Engilberts ritstjóri Æsk
unnar og Sveinn Sæmundsson
blaðafulltrúi, góðrar fyrir-
greiðslu dagblaðsins Verdens
Gang í Ósló, sem hafði skipu-
lagt móttökur þar.
Meðan dvalið var í Ósló
bjuggu þátttakendur að Garden
Hotel og skoðuðu borgina og
nágrenni. Leiðsögumenn frá
Verdens Gang voru Siri Horn
og Jan Greve, ljósmyndari. □
FólksílutnÍRgarnir ntiklu 1940-73
„FÆKKUN í strjálbýli getur
verið eðlileg að vissu marki.
Vélvæðing, aukin tækni og
breyttir búskaparhættir leiða af
sér, að æ færri menn þarf til að
stunda landbúnaðarstörf, þrátt
fyrir aukna framleiðslu. En þeg-
ar heilar sveitir leggjast nálega
í auðn og eftir standa mann-
virkin og ræktuð lönd, þá hlýt-
ur sú spurning að vakna, hvort
sé hagkvæmara fyrir þjóðar-
heildina að afskrifa til fulls það
fjármagn, sem í þessum bújörð-
um liggur, eða stuðla að því
með ýmsum ráðum að efla og
viðhalda byggð þessara sveita.“
Þannig kemst Áskell Einars-
son, framkvæmdastjóri Fjórð-
ungssambands Norðlendinga, að
orði í yfirliti, er hann hefur sam
ið um búsetuþróun í landinu
árin 1940—1973.
f þessu yfirliti kemur fram,
að landsmönnum hefur fjölgað
um 75,4% á þessum árum —
sem næst 2,28% að meðaltali á
ári. En þessi mannfjölgun hefur
deilst mjög misjafnt niður, því
að enginn landshlutanna nær
meðaltali nema Reykjavík og
Reykjaneskjördæmi, þar sem
íbúatala hefur aftur á móti allt
að því þrefaldast á áðurnefndu
tímabili. Langharðast hafa sveit
irnar þó orðið úti.
Skýrslur, sem Áskell hefur
leiða í Ijós, að á þessum áratug-
um hafa Reykjavík og Reykja-
nesskagi dregið til sín úr öðrum
landshlutum um fimmta hluta
íslensku þjóðarinnar, 43 þúsund
manns. Blóðtakan, sem Norður-
land hefur orðið fyrir, nemur
fimmtán þúsund manns, og
Vestfirðir um þrettán þúsund
manns, en þessir landshlutar
hafa mest afhroð goldið.
Minnstu hefur Vesturland tap-
að, um fjögur þúsund manns.. Á
Norðurlandi og Austurlandi he£
ur þó heldur dregið úr búsetu-
röskun, en vaxandi á i Suður-
landi, Vesturlandi og Vestfjörð-
um. Á milli áranna 197£ og 1973
var mannfjölgun á Austurlandi
meira að segja 2,2%, og varð þá
hvergi meiri, nema í Reykjanes-
kjördæmi. Á Vestfjörðum hefur
hlutfallstala íbúanna staðið ná-
kvæmlega í stað þrjú síðustu
árin, og slíkt hið sama á Suður-
landi f tvö ár.
Á móti tölunni 100 árið 1940
eru nú íbúatölur sem hér segir:
Reykjavíkursvæðið með 253,4,
Reykjaneskjördæmi 323,8, Vest-
urland 136,8, Vestfirðir 76,6,
Norðurland 120,9, Austurland
115,8 og Suðurland 135,2. □
- Við hverja reiður?
(Framhald á blaðsíðu 4)
F réttir
af Svalbarðsströnd
Túnsbergi, Svalbarðsströnd, 15.
september. Slátrun hófst hjá
Kaupfélagi Svalbarðseyrar á
fimmtudag'inn. Áætlað er að
slátra um 18 þúsund fjár, sem
er um þriðjungi fleira en var
fyrir tveim árum. Dilkar virðast
nú með lakara móti og kenna
menn einkum tvennu um: Næt-
urfrostum í maí, er skaðað hafi
nýgræðing þann, er kominn var
þá, og slæmu tíðarfari nú í
ágústmánuði. Svipað mun vera
ástand fénaðar liér austur í
sýslu hefi ég frétt. Aðeins úti á
Flateyjardalsheiði hef ég séð
væn lömb í sumar, enda töldu
gróðursérfræðing'ar, er þar voru
við rannsóknir, afréttina þá
fallegustu, er þeir hefðu séð á
sínum ferðum. Eitthvað munu
dilkar bæta við sig í haust á
góðum haga, en ekki mega þeir
fitna um of, því nú er það hor-
kjöt og undanrenna, sem fólk
vill í vaxandi mæli. Heyrst hef-
ur, að fara eigi að refsa þeim
bændum, sem koma með of
stóra og feita dilka, með verð-
fellingu á slíku kjöti, og fer þá
lítið að verða úr kynbótum lið-
inna áratuga. Ekki bætti það úr
skák, að í sumar gerðu hundar
Samband
Massey-Ferguson frá Banda-
ríkjunum.
Skv. upplýsingum frá Arnóri
Valgeirssyni framkv.stjóra hafa
Dráttarvélar h.f. nú byrjað inn-
flutning á Massey-Ferguson
gröfu- og moksturssamstæðum
frá Bandaríkjunum. Nefnast
þær MF-70, og eru þær stærri,
sterkbyggðari og miklu aflmeiri
en þær, sem áður hafa verið
fluttar inn frá Bretlandi, en við
val þeirra var haft í huga að
bjóða aflmiklar vinnuvélar, sem
jafnframt væru auðveldar í
flutningi á milli staða. Hins veg-
ar er verð þeirra tiltölulega
nokkru hærra en á öðrum hlið-
stæðum gröfu- og moksturssam-
stæðum, sem áður hafa verið
fluttar inn.
mikinn usla í fé á norðurhluta
Vaðlaheiðar, hröktu það í hóp-
um fram og aftur, og er talið að
af þeirra völdum hafi drepist
a. m. k. 20 kindur, er fundist
hafa. Sumt af fénu hrapaði fyr-
ir björg en sumt hraktist í
skurði og drapst þar í vatni,
allt upp í fjórar kindur í stað.
Þá sáust fyrir skömmu tvær
kindur í sjálfheldu ofan við
Garðsvík, sem bændur þar náðu
þó með því að síga eftir þeim.
Kvartanir yfir végestum þess-
um hafa ekki borið nægan
árangur.
Nú stendur kartöfluuppsker-
an sem hæst og er uppskeran
mikil, allt upp í 900 pokar af
hektara, sem er lýgilega mikið.
Kartöflukóngar, sem slíka upp-
skeru fá, brosa nú breitt, reykja
digra vindla og hugsa í margra
stafa tölum. Fyrirsjáanlegt er,
að erfitt verður um gevmslu-
rými í haust og varðveislu upp-
skerunnar fram á næsta sumar.
Með tilkomu stórvirkra upp-
skeruvéla munu bændur lands-
ins einfærir um að sjá markað-
inum fyrir nægilegum kartöfl-
um. Þá þurfa þeir að fá lög-
verndaðan rétt til framleiðsl-
sfréttir
Breytingar á blaðaútgáfu.
Áður boðaðar breytingar á
blaðaútgáfu Sambandsins ganga
eftir áætlun. Vegna prentara-
verkfallsins í vor eru síðustu
heftin með því formi sem verið
hefur orðin nokkuð á eftir áætl-
un, en 6. og síðasta tölublað
HLYNS verður sent áskrifend-
um næstu daga, og 3. tölublað
SAMVINNUNNAR berst vænt-
anlega til áskrifenda í lok þessa
mánaðar. Undirbúningur hins
nýja félagsmannablaðs, sem
bera á heitið SAMVINNAN, er
vel á veg kominn, og ráðgert að
fyrsta heftið komi út fyrri hluta
september. Hið nýja blað verð-
ur sent öllum áskrifendum
beggja hinna blaðanna. □
unnar, svo menn úr öðrum
stéttum þrengi ekki um of að
markaðinum, með stórfram-
leiðslu að aukastarfi. Flestar
stéttir í landinu hafa sín vinnu-
réttindi, lögvernduð, og er ekki
nema sanngjarnt, að ábúendur
bújarða landsins hafi það
einnig.
Göngur eru hér hvorki langar
né erfiðar. En næstkomandi
laugardag munum við ganga á
Vaðlaheiði og rétta sama dag í
Miðvíkurrétt.
Á flestum bæjum hefur verið
málað í sumar, á sumum stöð-
um allt niður í minnsta reyk-
kofa, annars staðar minna.
Brátt verður flutt í fyrsta
nýja húsið, sem byggt var á
Svalbarðseyri í sumar og þrjú
í viðbót munu rísa af grunni
fyrir veturinn. í sumar hefur
mikið verið unnið að byggingu
á götu þeirri er hús þessi standa
við. Þá hefur hreppurinn sótt
um lán til byggingar leiguíbúða
og eftirspurn eftir þeim er
mikil.
Kaupfélag Svalbarðseyrar
mun í haust taka í notkun stóra
viðbyggingu við frystihús sitt,
sem verður til mikils hagræðis
fyrir félagið.
í einu Akureyrarblaðanna var
fyrir skömmu sagt frá því, að
stöðugur samdráttur hafi verið
á Svalbarðseyri í 30 ár. Ég tel
þetta hreint ekki rétt, því að á
þessum tíma hefur kaupfélagið
til dæmis byggt yfir alla sína
starfsemi, og er enn í sókn þrátt
fyrir það, að að því hafi verið
sótt úr ýmsum áttum. Hefði
kaupfélagið liðið undir lok, væri
ekki verið að byggja ný íbúðar-
hús á Svalbarðseyri núna. Þá er
það rangt, að þar séu ekki hafn-
armannvirki, því til eru þau þó
léleg séu, og losun og lestun
kaupskipa fer þar fram eftir
þörfum og það með meiri afköst
um en sumsstaðar annars stað-
ar. Sv. Lax.
HINN 9. ágúst barst Gagnfræða
skólanum á Sauðárkróki vegleg
gjöf, stjörnukíkir, sem gefinn er
til minningar um Jón Þ. Björns-
son fyrrv. skólastjóra á Sauðár-
króki, en hann var skólastjóri
Barna- og ungmennaskóla Sauð
árkróks um hálfrar aldar skeið.
Gefendurnir eru synir Jóns,
þeir Björn Jónsson læknir í
Kanada og Stefán Jónsson arki-
tekt í Reykjavík.
Björn afhenti gjöfina fyrir
hönd þeirra bræðra að við-
staddri skólanefnd, skólastjóra,
bæjaryfirvöldum og nokkrum
vina sinna. Skólastjóri, Friðrik
Margeirsson, veitti stjörnukík-
inum viðtöku fyrir hönd gagn-
fræðaskólans og þakkaði gef-
endum.
Að afhendingu lokinni bauð
bæjarráð Sauðárkróksbæjar til
kaffidrykkju að Hótel Mælifelli.
Undir borðum flutti formaður
skólanefndar, Guðjón Ingimund
arson, ræðu, þar sem hann
minntist Jóns Þ. Björnssonar og
þakkaði gefendum hlýhug
þeirra og ræktarsemi við heima
byggð. □
Fæst í kaupfélaginu
hluti gerir, skuli ekki vera
forsætisráðherra landsins.
En við liina ýmsu reiðu
vinstrimenn verður að segja,
að flestir ættu þeir að líta x
eigin barm og sinna flokka.
Þar finna þeir þá sem sviku
vinstri stjórnina eða höfðu
ekki kjark til að mynda nýja.
Áðalfundur
SUNN 1974
AÐALFUNDUR SUNN, sam-
taka um náttúruvernd, 1974 var
haldinn á Húnavöllum (Reykj-
um) við Svínavatn dagana 17.
—18. ágúst sl.
Orkumálin og nýjar virkjanir
á Norðurlandi voru sérstaklega
til umræðu á fundinum, og
gerði Haukur Tómasson jarð-
fræðingur frá Orkustofnuninni
grein fyrir þeim hugmyndum,
sem fram hafa komið í því efni.
Spunnust af því fjörugar um-
ræður, einkum um fyrirhugaða
Blönduvirkjun, sem vitað er að
veldur töluverðu tjóni á afrétt-
arlöndum.
í tilefni af fimm ára afmæli
félagsins samþykkti fundurinn
sérstakt ávarp til Norolendinga.
Þá voru gerðar ályktanir um
ýmis efni, m. a. um verndurj á
auðlindum sjávarins, votlendis-
vernd, landgræðslu, vistfræði-
rannsóknir við undirbúning
virkjana og umgengni á Kröflu-
svæðinu. Einnig samþykkti
fundurinn að heimila stjórn fé-
lagsins að vinna að stofnun
landssambands náttúruverndar-
félaganna, sem áætlað er að geti
orðið á hausti komanda.
Stjórn félagsins var endur-
kjörin, en hana skipa: Árni
Sigurðsson, Blönduósi, Haukur
Hafstað, Vík, Helgi Hallgríms-
son, Víkurbakka, Hjörtur E.
Þórarinsson, Tjörn og Sigurður
Jónsson, Yzta-Felli.
Síðari daginn var farið í skoð
unarferð um Vatnsdal, Vatns-
nes og Vesturhóp í -fegursta
veðri. Um 20 manns sóttu fund-
inn.
(Frétt frá stjórn SUNN)