Dagblaðið Vísir - DV - 13.07.1994, Side 4

22
MIÐVIKUDAGUR 13. JÚLÍ 1994
Hús og garðar

/
DV
Sumarbústaðir:
Vinsældir aukast stöðugt
Þetta finnska bjálkahús er framleitt af Honka Rakenne. Það er 43,5 fm að
stærð með verönd og er selt á kynningarverði um þessar mundir. Það
kostar 2,9 milljónir, fullbúið og er reist á staðnum.
Mikil aukning hefur verið í byggingu
sumarhúsa síðasta áratug. Sam-
kvæmt upplýsingum frá Skipulagi
ríkisins hefur sumarhúsum í]ölgað
úr því að vera 2300 árið 1973 í um
7700 árið 19$)1 og aukningin virðist
ekki vera í fénun. Skipulagið áætlar
að til séu um 5000 samþykktar en
óbyggðar lóðir fyrir sumarhús. Ætla
mætti aö markaðurinn fyrir sumar-
hús væri oröinn fullmettaöur því að
æ fleiri eiga þess kost aö nýta sér
sumarhús félagasamtaka. En svo
virðist ekki vera því að þrátt fyrir
að framboð sé nokkurt af sumarhús-
um virðist það stafa af þvi að fólk er
að breyta um og færa sig yfir á betri
staði en ekki að það gefist upp á bú-
staðnum.
Fólkvillvitaafein-
hverjum í nágrenninu
Nú skyldi maður ætla að fólk not-
aði bústaðinn til að losna við amstur
borgarlífsins og til að fá að vera í ró
og næði og út af fyrir sig. En reyndin
er sú að fólk vill vita af öðru fólki
nálægt sér og þegar verið er að skipu-
leggja sumarbústaöahverfin virðist
að um leið og komnir eru um 5 bú-
staðir á eitthvert svæði þá byrji
svæðið að stækka og hægt sé að selja
fleiri bústaöi.
Athuga þarf alla þætti
áður enkeypterí
fyrsta sinn
Oft vill það bregða við, þegar fólk
kaupir bústað í fyrsta sinn, aö það
gerir sér ekki alveg grein fyrir hvaö
Þaó getur oft borgaó sig að kaupa
10-15 ára gamlan bústaö, sérstak-
lega ef komið er aó meiri háttar við-
haldi eða viðgerð og kaupandi getur
gert við sjálfur. Hægt er að fá um-
talsverða lækkun á verði. Hér er
verið að smíöa sólstofu við húsið
og einangra þakið betur og setja á
pappa svo hægt sé að nota húsið
meira að vetrinum.
það er að fara út í. Oft er ákvörðun
tekin nokkuð snögglega og það gleym-
ist að það er ekki bara landið og hús-
ið sjálfi sem þarf að greiða fyrir, held-
ur ýmis annar kostnaður sem leggst
við dæmiö. Við skulum aðeins skoða
hvaða kostnaður kemur til viðbótar
þegar keypt er nýtt hús.
Eignarland eða
leiguland?
Við könnun kom í ljós að 9 af hverj-
um 10 sumarbústaðaeigendum vilja
eiga landið sem sumarbústaðurinn
stendur á. Þeir virðast hræddir við
að þegar leigutíma lýkur þá geti land-
eigandi stillt þeim upp viö vegg og
krafist endurskoðunar á leigu. Al-
gengt er að gerðir séu 25 ára leigu-
samningar og algeng leiga í dag er
18-50 þús. á ári. Vitað er um að leiga
geti verið um 100 þús. á ári, en þá
leggur landeigandi til rafmagn, kalt
vatn og mikla þjónustu.
Verð á landi fer eftir
gróðurlendi og stað-
setningu
Könnun á verði á hektara leiddi í
ljós að það fer oftast eftir gróðurfari
landsins. Ódýrast er að kaupa í mýr-
lendi en þar er hektarinn seldur á
kr. 100-150 þúsund, þá heiömóa kr.
300 þús., hektarinn í mosagrónu
hrauni selst á 500 þús., í kjarrlendi
eða valllendisgróðri með fadlegu út-
sýni á 700 þús., en dýrustu lóðirnar
fara á um eina milljón, en það eru
lóðir á mjög eftirsóttum stöðum.
Annar stofn-
kostnaður
Rafmagn, vatn, rotþró og vegalögn
eru hðir sem oft eru vanáætlaöir hjá
fólki. Gera má ráð fyrir að stofngjald
rafmagns geti farið upp í u.þ.b. 175
þús. kr., stofngjald vatns verði um
30-80 þús. kr. og ef hitaveita er með
í dæminu þá fara þar 200 þús. kr. í
stofngjald miðað við 2-3 mínútulítra,
en 4-8000 kr. kostar aö hita meðalbú-
stað á ári. Ef aögangur er að heitu
vatni þarf ekki að vera dýrt að hita
upp heitan pott því affallið af húsinu
er yfirleitt notað og aðeins skerpt á
ef með þarf. Vatnsinntak og pípulögn
með hreinlætistækjum kostar um
150.000 og ef hitaveita er með í spilinu
og tekinn er forhitari og miöstöö þá
kostar það 150 þús. kr. í viðbót. Flest-
ir bústaðir eru þó með rafmagnshit-
un.
Rotþrær þurfa að vera
minnstl500lítra
Minnstu rotþrær sem Hollustu-
vemd ríkisins samþykkir fyrir sum-
arbústaði era 1500 lítra en þær verða
að vera þriggja hólfa. Söluaðilar fyrir
rotþrær eru Borgarplast, Sæplast á
Dalvík og Byko og verðið á þeim er
frá 45-55 þús. Ofan á verð þróarinnar
bætist við gröfukostnaður, jarðvegs-
skipti, mannskapur og lagnaefni og
gera má fastlega ráð fyrir því að
heildarkostnaður varðandi rotþróna
verði um 150 þús. kr.
Venjan er sú að bóndinn eða sölu-
aðili lands selur sumarhúsaeigend-
um vatnið og leggur það heim að lóð-
armörkum ásamt vegarstæði. Ann-
ars er allur gangur á því, stundum
þarf kaupandi sumarhússins að
leggja sjálfur margra tuga metra
vatnslögn og veg. Það gefur að skilja
að það getur orðið gífurlegur kostn-
aðarauki og því þurfa þessir hlutir
aö vera á hreinu við kaupin á lóð-
inni. Það má því segja að gera megi
ráð fyrir a.m.k. einni milljón í stofn-
kostnaö fyrir utan land og hús.
Hverju munar að
kaupa fullbúinn bú-
stað eða á mismun-
andi byggingarstigi?
Þrátt fyrir að ýmsir treysti sér ekki
til að byggja frá grunni er þorri
manna laghentur og vill frekar taka
við bústaðnum hráum að innan og
klára sjálfur og spara með því vinnu-
laun smiða.
Fullbúinn bústaður
Þegar talað er um fullbúinn bústað
er átt við að bústaðurinn sé með öll-
um lögnum, hreinlætistækjum, eld-
húsinnréttingu, skápum og oft rúm-
stæðum. Hins vegar er eldavél, ís-
skápur, vatnskútar og hitarar eitt-
hvað sem kaupandi þarf alltaf aö
útvega sér sjálfur. Sum fyrirtæki
sem selja bústaði eru ekki með
skyggni, verönd, þakrennur og nið-
urföll inni í verðinu, þegar talað er
um fullbúinn bústað þannig að það
þarf að spyrja nákvæmlega út í það
hvað fylgi hjá hverjum byggingarað-
ila fyrir sig. Sjón er sögu ríkari og
það er um að gera að vera nógu dug-
legur að spyrja og skoða.
Verö á nýjum
fullbúnum bústað
Sú viðmiðunarregla er oft notuð
að fermetrinn í nýju húsi kosti 80
þús. og síðan er margfaldað með fer-
metrafjölda. Haft var samband við
nokkra sumarhúsaframleiðendur og
spurt um verð á 40 fm og 60 fm bú-
stöðum. Algengasta verð nýrra bú-
staða virðist vera frá 3-5,5 milljónir
króna, en erfitt er setja nákvæmt
verð á fermetranum sökum þess hve
mismunandi mikið er lagt í bústað-
ina af söluaðilum og hvort þeir eru
með svefnlofti eða ekki. Eins var
sums staðar flutningur á húsi, efni
og mönnum ásamt uppihaldi ekki
inni í verði en aðrir voru með flutn-
ing og niðursetningu inni í sínu
verði.
Munar þriðjungi á
veröi að kaupa tilbúið
undir tréverk
Hægt er að fá bústaðina afhenta á
nokkrum byggingarstigum og virðist
vera hægt að miða við að bústaður
tilbúinn undir tréverk kosti um %
miðað við fullbúinn bústaö. Hægt er
einnig að fá húsin enn hrárri en þá
eru þau tilbúin að utan, með gólfi,
en án einangrunar í veggjum, panels
og lagna. Þá er boðið upp á þann
valkost hjá sumum framleiðendum
að fá húsin uppsett eða óuppsett.
Þeir framleiðendur sem fengnar
voru upplýsingar frá voru Hamra-
verk í Hafnarfirði, Akurshús á Akra-
nesi, Krosshamrar við Ánanaust,
Þinur í Kópavogi og upplýsingar um
finnsku Honka bjálkahúsin fengum
við hjá Magnúsi Alfonssyni húsa-
smíðameistara, Stórhöfða 24 í
Reykjavík.
Kaup á eldri bústað -
kostir og gallar
Það er oft góður kostur að kaupa
eldri bústað. Þeir eru oft mun ódýr-
ari og oft er búið að rækta talsvert í
kringum þá. Verðið er mjög mismun-
andi og fer eftir ástandi og staðsetn-
ingu bústaðarins. Algengt verð á
bústöðum á betri stöðum er oft um
4,5 milljónir, en dæmi eru um að
bústaðir hafi selst á annan tug millj-
óna. Bústaðir sem eru orðnir 10-15
ára gamlir seljast oft á 2-3 milljónir.
Hins vegar eru þetta gamlir bústaðir
oft komnir með talsverðan viðhalds-
kostnað og það borgar sig oft ekki
að kaupa þá nema að sá sem kaupir
geti séð um viðhaldið sjálfur eða eigi
góða að. Oft skjóta líka vandamál
fljótlega upp kollinum sem voru hul-
in við kaup, svo sem í sambandi við
rotþró, leka og annað. Kaupendur
eldri bústaða verða því að vera viö
öllu búnir og taka því sem að hönd-
um ber með æðruleysi.
Best er að fara
varlega af stað
Hús og garðar vilja benda fólki á
að fara sér að engu óðslega heldur
skoða hús hjá sem flestum aðilum
og kynna sér vel hvað fylgir með hjá
hverjum og einum. Það ætti einnig
að byrja á því að kynna sér Sumar-
húsabókina en hún fæst í flestum
bókabúðum.
Viðhald og viðgerðir á steinsteypu
Þar sem veðurfar hérlendis ein-
kennist af mikilli vætu og vindálagi,
slagregni og örri skiptingu á milli
frosts og þíöu yfir vetrartímann kem-
ur það ekki á óvart að viðhald sé hér
meira heldur en þar sem veðurfar
er stöðugra.
Veðrið á samt ekki eingöngu sök á
hinum miklu skemmdum sem hafa
komið fram á steinsteyptum húsum
hérlendis í gegnum tíöina. Þar hafa
aðrir þættir verið að verki.
Orsakir steypu-
skemmda
Stóran hluta steypuskemmda má
rekja til þess að hér áður fyrr var
notuð of veik steypa, steypa sem var
varla frostþolin eöa steypa sem var
alkalívirk eða menn hafa verið að
spara.
í ljósi þessa eru í dag gerðar mun
strangari kröfur varðandi steypu og
meira eftirht er haft með steypu-
framleiðslunni, bæði með innra eftir-
hti hjá steypustöðvunum sjálfum og
svo af hálfu Rannsóknastofnunar
byggingariönaðarins.
Margar leiðir hafa verið
reyndar
Aðalaðferðin sem var notuð til að
gera við steypuskemmdir hefur ekki
reynst vel, en það er raufarsögun og
sprungufyllingar með sements-
bundnum efnum. Margir hafa greitt
ofijár vegna sprunguviðgerða og
málunar á húsum sínum og svo hafa
sprungumar birst aftur á skömmum
tíma en hin sementsbundnu efni
virðast þola mjög hla hreyfingar í
sprungunum sem verða vegna hita-
mismunar. Margir hafa þá gefist upp
og klætt hún sín að utan, sem er
varanleg lausn, eða prófaö að loka
sprungunum með gúmmíkenndum
efnum sem hleypa ekki út raka. Það
gerði iht verra því að raki hefur til-
hneigingu til að leita út og húsið
heldur áfram að skemmast innan við
fahegt yfirborð þangað til það
skemmist hka með vatnspokum sem
lekur stundum úr hálfur lítri vatns
þegar stungið er á þeim. Því hefur
verið unnið af kappi við að finna efni
sem stöðva leka en vinna jafnframt
gegn háu rakastigi í útveggjum ís-
lenskra húsa.
Reynsla af
vatnsfælum
Vatnsfælur eru eitt þeirra efna sem
hafa verið reynd. Virkni þeirra felst
í því að upptaka vatns stöövast í fín-
gerðum sprungum og netsprungum.
Niðurstöður rannsókna benda til
þess aö vatnsfælur dugi til þess að
fylla upp í fíngerðar sprungur ásamt
netsprungum. Aðferðin er fólgin í því
að boriö er ríkulegt magn vatnsfælu
í sprungur á meðan þær eru þurrar
og síðan blettmálað yfir með þykk-
fljótandi, teygjanlegri málningu.
Menn eru sammála um að þar sem
vatnsfælur duga sé það mun betri
lausn en raufarsögun og sprungu-
fylhng.
Eiginleikar
viðgerðarefna
Viðgerðarefni og klæðningar þurfa
að hafa gott frost- og þanþol til að
gegna hlutverki sínu sem best. Nú
eru komin fram ný efni sem hafa
meiri viðloðun og sveigjanleika held-
ur en gömlu efnin. Múrblöndur eru
orönar trefia- og akrýlstyrktar og
hafa góða viðloðun og frostþol.
Það er því neytandans að leita áhts
hjá ráðgjöfum og velja efni sem hafa
mikla mótstöðu gegn þrýstingi og
frost-þíðu álagi og draga úr vatns-
drægni.
Það þarf að kynna sér hvort reynsl-
an af þeim er góð, hvort þau hafa
verið prófuð og samþykkt og til hvers
þau eru ætluö.
Hversu oft þarf að mála
óskemmdan múr?
Ef engar steypuskemmdir kæmu
fram í múr mætti hða helmingi
lengri tími á milh þess sem málað
væri. Hins vegar losnum viö ekki við
að háþrýstiþvo áöur en viö málum
því að tilgangurinn með háþrýsti-
þvotti er að losna við lausa máln-
ingu, ryk og óhreinindi þannig að
viðloðun viögerðarefna og nýrrar
málningar veröi meiri.
Stöðug framþróun
í dag er verið að þróa nýja við-
gerðatækni sem ætlað er að þétta
víðari sprungim en vatnsfælur ráöa
viö og er þessi nýja tækni kölluö
„innþrýstitækni". Það er vonandi að
þessi vöruþróun taki ekki of langan
tíma og að hún reynist vel.