Þjóðviljinn - 16.08.1938, Blaðsíða 2

Þjóðviljinn - 16.08.1938, Blaðsíða 2
Þriðjudaginn 16. ágúst 1938. ÞJ6WILJINN Flug Douglas Corrigan yfir At- lantshafið ,frá Bandaríkiunum, er vafaláust glæfralegasta för, sem nokkru sinni hefir verið farin pá leið. Þó að pví sé slept, sem Corri- gan segir, að áttavitinn hafi verið svo vitlaus að hann hafi sýnt vestur par sem átti að vera austur, pá var pó útbúnaður mannsins svo lítill að undrum sætti. Flugvélin var' garmur, sem hann hafði k.eypt fyrir 1400 krónur og látið síðan gera við fyrir aðra álíka upphæð. Corrigan hafði með sér eina flösku af drykkjarvatni og 2 plötur af súkkulaði. Var pá talið allt nesti hans til ferðarinnar. Enga hafði hann fallhlíf og var mjög illa búinn að klæðum til slíkrar farar. En ferð in hepnaðist, Corrigan varð frægur maður ,að minnsta kosti í nokkra daga. ** Sá, sem fyrstur flaug yfir Eyrar- sund hét Robert Svendsen. Lagði hann af stað frá Kaupmannahöfn kl. 4,04 um morguninn og lenti heilu og höldnu í Svípjóð kl. 4,35. Síðan petta var, eru liðin rúm 28 ár, pví ¦ að ílugið fór hann 17. júlí 1910. Sumarið áður flaug frakkneskur maður, Bleriot að nafni í flugvél yf- ir Ermarsund og pótti páð , hið mesta prekvirki og furðuverk, og hafði' hverjum peim manni verið heitið háum verðlaunum, er fyrstur yrði 4il pess að fara pessa leið i flugvél. ** . .. Flugvélar pessar voru í alla staði mjög lélegar og pýddi ekkert að reyna að f ljúga peim um daga. Sótt- ust pví flugmennirnir eftir pví að nóta kvöldin urh pa& leyti sem sói settist eða morguninn ,pégar hún var að koma upp, en pá var kyrrast j í veðri. Robert Svendson, sá serh flaug yfjr Eyrarsundið eins og áður er sagt, lést 17- júti í sumar eða rétium 28 árum eftir að hann vann afrek sitt ,er skipár honum framarlegá í hóp peirra brautryðjenda, er fyrst- ir urðu til pess að „losa sig við jörðina og svifa um loftið". ** Ameríski fjármálámaðurinn Samu- el Insull andaðist fyrir nokkru síð- <an í Paris. Hann var flutur kvöld eitt fárveikur á sjákrahús og and- aðist par litlu síðtar. Starfs- fólk sjúkrahússins fór pvinæst að grafast fyrir um pað, hver hinn látni væri. 1 vösum hans fundust rúmlega 8 frankar, vindlingaveski og reikningur frá hótelinu par sem hann bjó. v ** Samuel Insull var fyrir nokkru mjög nmtalaður maður. Hann var milljóneri og hafði mörg járn i eldinum til fjáröflunar. Siðan var hann kærðuf fyrjr ijársvik og fór pá landflótta víða-um lönd. Að lok- um körri pó mél hans fyrir dómstól- ana og var'. hann sýknaður. ' Oíb'eiiíiíí ÞjóHvíljaiiD Síra Bjarni Þorsteinsson, tón- skáld og fyrrum prestur að Hvanneyri í Siglufirði, andaðist á Landakotsspítalanum 2. ágúst eftir langvinn veikindi, 76 ára að aldri, og í gær var lík hans flutt norður til greftrunar. Síra Bjarni Þorsteinsson var fæddur að Mel í Hraunhreppi á Mýrum 14. október 1861.. Hann kom' í lærðaskólann 1877 og lauk þar stúdentsprófi 1883 með ágætiseinkunn. Árið'1888 lauk hann guðfræðiprófi við prestaskólann og vígðist til Siglufjarðar sama ár. Þjónaði hann prestakallinu í 47 ár eða þar til hann Iét af embætti fyr- ,ir fáum árum. Bjarni Þorsteinsson var þjóð- kunnur maður sem kennimað- ur og athafnamaður. En þó að hann léti margt til sín taka á þeim sviðum, mun ekkert af því geyma nafn hans í fram- tíðinni, þýðing Bjarna liggur á öðru sviði. Hann var fyrst og fremst kunnur af tónsmíðum sínum og afskiptum af íslenzkri tónlist. Á því sviði vann hann, í tómstundum sínum, það afrek, sem standa mun um aldir, eða svo lengi, sem íslenzkrar menn- ingar verður að nokkru minnst. Ungur að aldri var séra BJARNÍ pORSTEINSSON tónskáld. Bjarni heillaður af töfrum tón- listarinnar, og þeir, sem þekktu nann, vissu, að hann hafði hug á að helga sig þeim einum. Fjárskortur hindraði, að svo mætti fara, og Bjarni valdi sér annað æfistarf. Höfuðáhugamál hans urðu að þoka um set, verða ígripa- og tómstunda- vinna. Sú gáta gengur nú með Bjarna Þörsteinssyni til grafar, hvers íslensk menning misti við auraleysi hans á æskuár- um. En þrátt fyrir allt, vann hann þau afrek, sem framtíðin Maupassant Það var júlíkvöld. Sólin var. að setjast að baki kastaníu- trjánna. í rúmgóðu sólbyrgi á landsetri Emile Zola í Midan sátu nokkrir af helstu rithöf- undum þess tíma og skegg- ræddu: Emile Zola, Álpbonse Daudet, Ivan Turgenéff, Alexis, Huysmans og nokkrir fleiri. 1 hópi þeirra var beinvaxinn, tígulegur starísmaður í utanrík- ismálaráðuneytinu franska. Allt í einu segir ungi maðurinn með myndugleik. — Ég ætla að verða rithöf- undur og ekkert annað. Engu skáldanna kom til hug- ar að brosa að þessum djarf- mælum hins unga manns. Þeir voru að meira og minna leyti undir áhrifum Gustave Flaub- crt og vissu áð hann hafði mikl- ar mætur á hinum: unga manni og skoðaði hann sem lærisvein sinn. En Parísarbúar gátu rekist á hin hjákátlegustu tiltæki í hátt- um þessa unga . starfs- manns í utanríkismálaráðuneyt- inu. Hann gekk göturnar á enda drap á dyr á hverju húsi og spurði þann, sem kom til dyra, hvort hierra Jean- Pellier byggi ekki í húsinu. Þegar hann hafði fehgið hið neitandi svar, gekk \ hanh að. næsta húsi, spurði sömu spurningarinnar og fékk sama svarið. Menn gáftu ííka rekist á hinn unga mann, þar sem hann stóð tímum saman á vagnstæðum Parísarborgar og viríi vagnhestana fyrir sér. Ungi maðurinn gaf aðeins eina skýr- ingu á þessu atferli sínu. Gust-' ave Flaubert, meistari hans, hafði bartnað honum áð gefa út fyrstu tilraunir sínar á sviði skáldskaparins. Hann fékk hon- um það verkefni til æfinga, að drepa á djír í 50 húsum og setja svo vel á sig háttu þeirra, er komu tildyra, að lýsing hans gæti ekki átt við neinn annan og allir sem læsu og^rækjust á þessa dyraverði þekktu þá óð- ar aftur. Sama máli gegnái um vesalings vagnhestana. Flaubert skipaði lærisveíni sínum, að veita þeim svö nána athygli og lýsa þeim svo skilmerkilega, að lesandinn þekkti þá óðar, jafn- vel þó að hann kæmi auga á þá í hópi milljóna af hestum. Þann- ig skerpti Guy de Maupassant athygli sína fyrir smámununum í tilveruhni. Þannig þroskaði hann; frásagnargáfu sína og snilld í lýsingum, sem síðan gerðu hann heimsfrægán. Flaubert hafði náð því marki, er hann setti sér. Fyrsta sagan, er Maupassant birti, gerði hann frægan og Flaubert riíaði nem- anda sínum: ,,Ég get ekki lálið hjá'liða að tjá 'yður ,að mér finnst sagan yðar ' snilldarverk. Hún er prýðilega rituð og•frum- 'legj í Ihugsun, heilsteypt verk, er sker sig úr hvað stílþrótt snert- ir. Umhverfi og söguhetjur eru mungeyma með dýrustu menn- ingardjásnum samtíðar hans. Hvar sem íslendingur fer eru lög. hans sungin, og nægir þar að n'efna „Hátíðasöngva" hans, „Draumalandið", „Sólseturs- ljóð", „Taktu sorg mína" o. s. frv. Lög þessi eru mjög vinsæl af almenningi, og mikið sungin, og svo mun enn verða um skeið ,hve íangs lífs sem þeim annars verður auðið. Þó að síra Bjarni Þorsteins- son sé nú kunnastur af sönglög- um sínum, er það annað verk sem fyrst og fremst mun halda nafni hans á lofti. Nokkru eftir aldamótin korh út bók hans „ís- lensk þjóðlög". Þar var sa'fnað á einn stað um 500 íslensk- um : þjóðlögum, ásamt merki- legri greinargerð um þau og söng og söngkenslu íslendinga fyr og síðar. Þar mun saman- komið flest það, er menh þekkja af íslenskum þjóðlögum og með safni þessu bjargaði síra Bjarni Þorsteinsson frá glötun á síð- ustu stundu íslenskum menning- ararfi sem aldrei verður metinn til fjár eða talinn tölum. Á þann hátt hefndi Bjarni Þorsteinsson æskuvonbrigða sinna, er hann varð að gera tónlistina að hjá- verkum . Ríkisskip. Súðin var á. Akureyril í gær- kvöldi. Esja kom 1il Reykjavíkur" í morgun. Sundmðtinn í í Wembley lokið Sundmeistaramót Evrópu í Wembley, London, lauk álaug- ardaginn. í þeim sundum, sem ísland tók þátt í, tóku þátt að- eins 9 þjóðir af 28, sem lofað höfðu þátttöku og varþvíkepn- in afar-hörð. íslendingar kom- ust ekki í úrslitakepni, en Ingi Sveinsson ,sem tók þátt 'í auka- kepni, varð þar þriðji, á undan Hollendingnum Gerkens. Aðeins cinn Norðurlandamað- !ur koms»t í úrslitakepni^ í áður- nefndum sundum, þ. e. Svíinn Björn Borg. Islendingarnir fengu ágætar viðtökur . Sundráð Reykjavíkur. '(Samkv. símskeyti frá Erlingi Pálssyni). Vöruinnflutningnr. Samkvæmt nýútkomnu-n% „Hagtíðindum" hefir innflutn- ingur til landsins á fyrra helm- ingi ársins verið 3,4 milljón- ónum meiri en á sama tíma í fyrra, eða rúm 26% milljón í stað rúmra 23 milljóna í fyrra. , Af þessari upphæð eru rúm 6V2 milljón, vörur til útgerðar og þá byggingarefni og smíðavör- ur fyrir rúmar þrjár milljónir. ljóslifandi, sálfræðilegar lýsing- ar fagrar óg nákvæmar/ í einu orði sagt: ég er stórhrifinn. — Tvisvar eða þrisyar gerði ég lát á lestrinum og sagði hlæj- andi: Trúið mér, þessi litla saga er ógleymanleg". Hinum mikla læriföður Maupassanfs skjátlaðist ekki. Eftir þennan fyrsta sigur sinn helgaði Maupassant næstu 10 árin þrotlausum skapandi störf- um. Á þessum árum ritaðí hann sex stórar skáldsögur, 16 bindi af smásögum, 3 bindi af ferða- minningum og hundruð blaða- greina. Á hverju ári gaf hann út þrjár bækur og sum árin korhst hann upp í fimm. Bækur hans voru þýddar á f jölda tungumála og jafnvel sjálfur Iv- an Turgenéff þ}'ddi þær á rúss- nesku. Sú saga er sögð, að þeg- .ar Tolstoy hafði lokið lestri bókarinnaf „Lífið" hafi hann lagt haná frá'sér með þessum orðum: „Lífiða er ágætis bók. Hún er' ekki aðeins langbesta bök Maupassants, heldur ef til vill besta bók, sem rituð hefir verið á franska tungu, síðan Victor Hugo ritaði „Vesaling- ana". Annar þekktur höfundur ut- an Frakklands hefir látið svo ummælt, að „verk Maupassanís væri arfur margra bókmennta- kynslóða. Maupassant hefir sett sér þau verkefni og leyst þau á þann hátt, að hér eftir verður ekki' hægt að skrifa eins og gert hafðí verið, uns hann kom tiLsögunnar". Við dáum Maupassant sem meistara smásögunnar og einn af mestu snillinguna he*msbók- •menntanna. Öll rit hans eru snjallar, sannfærandi ákærur gegn þeim heimi, er hánn lifði í og hataði ,þó að hann gæti ekki yfirgefið hann. Hann afhjiipar söguhetjur sínar oft óþyrmilega og rífur af þeim grímuna, svo- að hræsnin og skinhelgin stendur Ijóslifandi fyrir au'gum lesandans. Sá maður, sem einu sinni hefir lesið bækur Maupas- sants gleymir aldrei "þessum persónum, svo mikilli fj^ilingu er líf þeirra gætt. Ástríðuofsi Maupassants knúði hann til flótta frá heimi embættismann- anna, broddborgaranna, og' á- gjarnra stórbænda, en hanh vissi aldrei hvert hann átti að flýja .Rit hans voru ákæra gegrt hinu borgaralega félagsskipu- lagi, arfur, sem hann lét ejftír sig til sósíalistiskrar framtíðar- menningar . . Framtíðin mun heiðra þennan sanna og stranga meistara. Hún mun varpa fyrir borð öllum þeim ásökunum ,sem smáborg- aralegir ritskýrendur hafa borið á borð fyrir lítilsigldar sálir um list Maupassants. Hann hefir verið sakaður um það að hafa skrifað sorprit. Gagnrýnendurn ir hafa viljað svifta hann lár- viðarkransinum af ótta við list hans, stórbrotna og miskunn- ailausa, mátt hans til þess að afhjúpa djarflega og hiklaust, það sem miður fór með samtíð hans. Borgaralegu réttarfari stóð ógn af list Maupassants og það fór stormgn)'r frá ritum hans urn máttarstólpa þjóðfé- lagsins, embættismennina, broddborgarana og stóreigna- l mennina.

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.