Þjóðviljinn - 21.06.1944, Blaðsíða 7

Miðvikudagur 21. júní 1944.
IJðÐVIlJINN
M Ewald:
KÓRALEYJAN.
Það var þá bara ofurlítil kóraley. Jörðin spurðisf
íyrir um, hvernig hún hefði orðið til og varð hin versta.
„Nú er mér nóg boðið: Ekki nóg með það, að hingað
kemur halastjarna og springur af mikillæti fyrir aug-
unum á mér, heldur verð ég að þola allskonar glettur
af tunglinu á hverjum degi. — Ekki nóg með það, að
mennirnir hræra í innyflum mínum, skera mig og
sprengja, heldur finnur vesæll kóralkrakki, sem ekki
er hægt að sjá með berum augum, upp á því, að hlaða
ey við sjálfa miðjarðarlínuna. Og þetta er auðvirðilegt
lindýr, sem hreykir sér svona hátt. — En nú tek ég tií
minna ráða“.
Og jörðin blátt áfram lækkaði hafsbotninn, þar sem
kóraleyjan var.
Eyjan sökk í sæ og máfurinn flaug leiðar sinnar
logandi hræddur. Kalkklappirnar klofnuðu og rudd-
ust hver um aðra. Fiskar, krabbar og skjaldbökur
flúðu í dauðans ofboði. Þangskógurinn skalf og nötr-
aði.
En þegar loksins varð aftur kyrrð á hafsbotni,
hvísluðu kóralarnir hver að öðrum: „Við gleymum
ekki eynni“.
Þeir héldu áfram að hlaða og seinast litu þeir aftur
upp úr sjónum. Bylgjurnar fleygðu kalkhellum upp
úr'djúpinu, til að hjálpa þeim. — Og eyjan var komin!
„Verði mér aldrei verr við“, sagði jörðin.
Hún lét hafsbotninn síga og allt fór á sömu leið.
„Við gleymum ekki eynni“, hvísluðu kórallarnir
hver að öðrum. Og enn skaut eyjan upp kollinum.
„Ætlið þið að halda þessu áfram?“ spurði jörðin.
„Já, við höldum áfram“, svöruðu kórallarnir.
„Þá hætti ég. Ég nenni þessu ekki lengur“, sagði
jörðin.
Nú fékk eyjan að vera í friði. Hún stækkaði og
stækkaði .
Einu sinni kom eitthvað brúnf og hnöttótt siglandi
og lenti við eyna.

PHYLLIS BENTLEY:
Tuttugasti og sjöundi júní er í
almanakinu nefndur sjö sofenda
dagur og dregur nafn af helgisögn
frá dögum Deciusar keisara, sem
ofsótti mjög kristna menn. Sjö
trúaðir menn flýðu út fyrir borg-
ina Efesos og leituðu sér hælis í
helli, sem þeir fundu. Þeir báðu
bænir sínar og lögðust til svefns.
Felustaður þeirra fannst og var
steini velt fyrir hellismunnann
meðan þeir sváfu.
Tvö hundruð árum seinna var
maður að leita að góðum hleðslu-
steini vhonum leitzt vel á steininn
í hellismunnanum og velti honum
frá. 1‘egar hreina loftið streymdi
inn, vöknuðu mennirnir í hellin-
um, því að þeir voru alls ekki
dánir, og héldu að þeir hefðu sof-
ið aðeins eina nótt. Þeir voru
orðnir mjög hungraðir og sendu
þann yngsta í hópnum til borgar-
innar eftir brauði. Ilann undrað-
ist það mjög að sjá krossmark á
turnum í borginni. En þegar menn
sáu peningana, sem hann gaf fyrir
brauðið, héldu þeir að hann hefði
fundið fornan fjársjóð og hand-
tóku hann. Hann sagði sem var og
menn fylgdust með honum til hell-
isins með biskupinn í fararbroddi.
Þegar hinir sjö hellisbúar komust
að raun um, hve lengi þeir höfðu
sofið, lögðust þeir útaf aftur og
vöknuðu ekki eftir það.
★
„Refurinn reiðist gildrunni en
ekki sjálfum sér“.
„Þú veitzt ekki hvað nóg er,
fyrr en þú veitzt hvað er meira
en nóg“.
„Varaðu þig á eitrinu í kyrru
vatni“.
„Maður nokkur fór um landið
og sýndi apa. Hann fann að hann
var vitrari en apinn og varð af því
svo stærilátur, að hann hélt, að
hann hefði sjö manna vit“.
William Blake.
ARFUR
■
es) og þjóðkirkjumaður í ‘þokka-
bót. Syndir Oaslers voru enn fleiri
eftir því, sem Will sagði: Ilann
var gjaldþrota kaupmaður frá
Leeds, en var nú bústjóri á herra-
garði og í skuld við eigandann, sem
var fjarverandi.
Jonathan var frjálslyndur og á
móti þjóðkirkjunni. Honum féll
þungt að frétta um þessa afstöðu
frelsishetju sinnar í trúmálum og
stjórnmálum. Allt hitt áleit hann
að væri marklaust þvaður.
Sér til mikillar ánægju var hann
viðstaddur á fundi, þar sem þekkt-
ur frjálslyndur maður ávarpaði
Oasler og þakkaði honum fyrir
blaðagreinar hans og djarfa fram-
komu.
Jonathan var farinn að sækja
alla fundi verkamanna og spurði
föður sinn ekki leyfis. Will vissi
engin ráð til þess að koma í veg
fyrir þetta, en líkamlegu ofbeldi
vildi hann ekki beita. Jonathan fór
fótgangandi á þessi mót, kom
venjulega síðastur manna og stóð
því frammi við dyr. Þaðan liorfði
hann með aðdáun á Oasler í ræðu-
stólnum. Oasler var glæsilegur
maður. Hann talaði af eldmóði og
rödd hans var lircin og sterk. Hann
talaði af hörku og grimmd, þegar
hann lýsti samvizkuleysi verk-
smiðjueigendanna, en minntist
hann á þjáningar barnanna varð
rödd hans blíð og mild.
Þetta var málsnilld, hugsaði
Jonathan hrifinn. Þessi maður var
mikilmenni. Guð hafði ekki gleymt
verksmiðjubörnunum. Hann hafði
uppvakið drenglyndan mann til
að vernda þau.
Þega Jonathan kom heim eftir
langa göngu í myrkri á vondum
vegi, var hann orðinn svo þreytt-
ur, að hann gat varla gengið upp
stigann. En hann mætti alltaf
stundvíslega í verksmiðjunni morg
uninn eftir. Hann vildi ekki liafa
af föður sínum eitt augnablik af
þeim tíma, sem honum bar að
vinna. Will Oldroyd átti ekki að
fá ástæðu til að segja, að það væru
slæpingjar, sem tækju þátt í fund-
um verkamannanna.
Nú var ekki um annað rætt en
nauðsyn þess að leggja fyrir þing-
ið frumvarp um styttingu vinnu-
tímans. — Tíu stunda 'úinna var
algengasta umtalsefnið og þrætu-
efnið í New House eins og öllu
Yorkshire héraði. Og í eyrum
Maríu va,r „tíu stunda vinna“ sein
ast orðin það versta orðbragð, sem
hún hafði nokkurntíma heyrt —
að undanteknu uppnefni Oaslers:
Ríkharður kóngur. Eitt blaðið
hafði gefið honum þetta nafn í
skopi, en fylgismenn Oaslers
nefndu hann því í virðingarskyni
sem foringja sinn. Jonathan sárn-
aði þó í hvert skipti sem hann
heyrði föður sinn og bróður fleygja
þessu auknefni á milli sin í háði.
Á markaðinum í Annotsfield ólg
aði andrúmsloftið af kappræðum.
Will heyrði suma segja ,að það
næði engri átt, að löggjafarnir
tækju í taumana. Mönnum ætti
að vera frjálst að selja vinnu sína
og öðrum að kaupa hana án allrar
þvingunar frá hálfu hins opinbera.
Jonathan svaraði því, að skipulag,
sem gerði börn alþýðunnar að aum
ingjum, gæti ekki orðið þjóðinni
til blessunar og hann bætti því við,
að persónulega væri hann þeirrar
skoðunar, að betra væri að verk-
smiðjurnar framleiddu ekki eina
alin en að lítil börn ynnu þar
fjórtán klukkustundir á dag.
Þessar og þvílíkar athugasemdir
gerðu Will viti sínu fjær.
Þannig óx sundrungin innan fjöl
skyldunnar í New House dag frá
degi. Jonathan var alvarlegur,
Brigg áhyggjufullur, María sorg-
mædd og Will ofsareiður. Sophiu
leiddist fram úr öllu hófi. En Jona-*
than vék elcki hársbreidd frá því,
sem hann hafði ásett sér og taldi
vera rétt.
Loks hafði hreyfingin grafið svo
um sig, að vorið 1863 var boðað
fjölmennt verkamannamót í York.
Það átti að fara fram þriðja
fimmtudaginn í apríl.
Þetta varð Will þungt áfall. í
fyrstu trúði hann þvi ekki að verka
menn allstaðar í nágrenninu hefðu
í hyggju að sækja mótið og lögð
yrði niður vinna í verksmiðjunum
í tvo daga. En verksmiðjueigend-
urnir sögðu sjálfir, að þeir gætu
ekki hindrað það.
Will var ekki í góðu skapi dag-
inn fyrir þetta mót. Það var mik-
ið að gera í verksmiðjunni. Hann
vissi að áður en kvöld væri kom-
ið mundi skríða til skarar milli
hans og verkamanna. En hann var
ekki viss um, hvaða afstöðu hann
ætti að taka. Hann sá sér varla
fært að banna þeim að sækja mót,
sem yfirvöld héraðsins höfðu leyft..
En á hinn bóginn réð hann sér
ekki fyrir reiði við þá tilhugsun
að verða að stöðva verksmiðjuna
heilan dag eða jafnvel tvo daga.
— Og allt þetta vegna þess, að
æsingabelgur, sem ekki þekkti ull
frá bómull fann upp á því að boða
til fundar.
Will hafði ekki skap til að taka
sér neitt fyrir hendur. Hann ráfaði
fram og aftur í verksmiðjunni.
Honum varð gengið inn í skrifstof-
una. Jonathan sat þar Vtð skriftir
eins og vant var.
„Pabbi“, sagði Jonáthan og Will
kannaðist við þennan sérstaka tón,
sem Jonathan lagði í föðurnafnið.
„Hvað viltu?“ spurði Will ön-
ugur.
„Þú ætlar auðvitað að loka verk-
smiðjunni á morgun?"
„Hvað varðar þig um það?“
*„Eg ætla að fara á fundinn í
York“, sagði Jonathan.
Will roðnaði upp í hársrætur og
niður á háls af illsku. Hann starði
á son sinn. Honum varð eitt augna
blik hugsað um hringiðu örlaga
sinna —• hvað þett.a var allt óskilj-
anleg og.grimm ráðstöfun af hálfu
forsjónarinnar! Jonathan — María
— Joe — verksmiðjan! Minning-
arnar þyrp.tust að lionum. Og
þarna stóð elzti sonur lians frammi
fyrir honuin, óbilgjarn og þrjósk-
ur. Will minntist föður síns í fyrsta
sinn í mörg ár. Ilvað skyldi Old-
royd gamli hafa sagt um son eins
og Jonathan?
Jæja, hvað um það! Jonathan
ætlaði á fund æsingamanna, sem
vildu eyðileggja verksmiðjuiðnað-
inn. Þá það!
„Ef þig langar á þennan fund,
geturðu auðvitað farið“, sagði Will
háðslega.
Jonathan tók ekki eftir háðinu í
rödd föður síns. „Þakka þér fyrir
pabbi. Eg.vinn þennan tíma auð-
vitað upp aftur“, sagði hann glað-
ur í bragði. Rödd hans var hljóm-
þýð og augun björt af gleði. Hann
minnti Will svo mikið á Maríu, að
honum hlýnaði um hjartaræturnar.
En liann gekk snúðugt út úr skrif-
stofunni. Nú hélzt hann ekki við
lengur inni í verksmiðjunni, held-
ur fór út í garðinn og gekk þar
fram og aftur til að stilla skap sitt.
Allt í einu datt lionum ráð í
hug. Hann gekk aftur inn í verk-
smiðjuna og spurði hvatlega: „Ætl-
ar einhver ykkar að fara á fund-
inn til að hlusta á Ríkharð kóng?“
Margir roðnuðu og svöruðu hik-
andi, að þeir ætluðu að fara.
„Ágætt“, sagði Will. „Þið lítið
þá eftir Joth og sjáið um að hann
komist slysalaust heim aftur. Joth
ætlar nefnilega að fara á fundinn“.
Litla krossgátan
SfciáteiL^.
Lárétt: i
1. andleg ijóð — 7. gjald — 8. bog
10. íþróttafélag — 11. huldumann —
viðurnefni (fornt) — 14. rannsaka —
vort — 18. flan — 19. vot — ÖO. gelt
22. forsetn. — 211. tanna — 25. gi’emst
tets
Lóðrétt:
2. fisk — 3. draup — 4. drep —
úttekið — 6. synina — 8. volfta —
hvatningartæki — 11. auk — 13. æst ■
15. grenjar — 17. málfræðileg skamm!
— 21. skelfing — 23. lík — 24. tveir eii
RÁÐNING KROSSGÁTUNNAR
1 SÍÐASTA BLAÐI
■Lárétt:
1. leggið — 7. gerð — 8. tó — 10. te
11. mæt — 13. lá — 14. njóta — 1
áfría — 18. að — 19. fim — 20. fá — S
ur — 23. ausi — 25. hratið.
! Lóðrétt:
2. ég — 3. get — 4. greni — 5. ið —
hótað — 8. tæta — 9. kláfur — 11. j
— 13. áfir -- 15. jafna — 17. Rm.
21. ást — 33. ar — 24. II.
V