Þjóðviljinn - 20.05.1960, Blaðsíða 5

Föstudagnr 20. maí 1960 — ÞJÓÐVILJINN — (5
Eisenhower
í.jkr
hkni útiréttn hönd
Krústjoíf (til liægri á myndinni) tekur á móti blómvendi við komuna til Parísar.
Walter Lippmamt segir:
Aðalmálgagn sænskra sósialdemókrata rek-
ur ástæðurnar íyrir hvernig íór í París
Ritstjórnargrein í fyrradag
í Stockholms-Tidningen, aðal-
málgagni sænskra sósíaldemó-
krata, fjallar um hinn mis-
heppnaða fund æðstu manna
fjórveldanna í Paris, Þar segir:
,,I bandarískum skýringum á
þessum óvæntu atburðum erþví
ha'dið fram að Krústjoff hafi
í frammi ögranir og að hann
hafi notað flugvélarmálið sem
velkomið tilefni til að eyði-
'eggja fund æðstu manna áður
en hann gat svo mikið sem
hafizt.
Ekki er ómögulegt að þetta
sé rétt mat, að Krústjoff hafi
með öðrum orðum engar samn-
ingaviðræður viljað, að minnsta
kosti ekki núna. En spyrja má,
hvort Bandaríkjamenn hafi
ekki verið að minnsta kosti
Eisenhower hefði ekki sam-
þykkt flugferð'na yfir Sovét-
ríkin. Eisenhovver hefði getað
skírskotað til yfirlýsingar sinn-
ar frá því í febrúar í fyrra, um
að hann hefði lagt b’átt bann
við öllu ögrandi flugi nærri
landamærum Sovétríkjanna. —
Hann hefði getað sett ©inhvern
hershöfðingja í flughernum á
eftirlaun, og málið hefði verið
úr sögunni án þess að aðiiar
biðu nokkurn álitshnekki. En
Eisenhower tók sem sagt ekin
í hina útréttu hönd.
Ofan á allt þetta bættist per-
sónuleg skipun Eisenhowers
sjálfs um viðbúnaðaræfingu hjá
bandarískum herafla um heim
Framhald ó 10. síðu
eins tregir.
toöo torsetons sprengoi
„Málið' seiíi sprengdi í'áðstefnuna er flug vélarinnar
U-2, eða réttara sagt afstaðan sem forsetinn og ríkis-
stjórn hans tóku til þess máls.“
Þannig komst áhrifamesti
fréttaskýrandi Bandaríkjanna,
Walter Lippmann, að orði í grein
i New York Herald Tribune dag-
inn eftir að sýnt var að ráð-
stefna æðstu manna í París var
farin út um þúfur.
Axarsköft eyði-
lögÍE fundicin
Meðal bandarískra etjórn-
málamanna sem látið hafa í
ljós álit sitt á orsökum þess
að ekkert varð af fundi æðstu
manna er Adlai Stevenson,
frambjóð-
andi demó-
krata í tvenn-
um síðustu
forsetakosn-
ingum. Stev-
enson sagðist
álíta, að óhjá-
kvæmilegt
hefði verið að
fundurinn
færi út um
Stevenson þúfur eftir öll
þau axarsköft sem bandarísku
rikisstjórninni hefðu orðið á í
meðferð máls njósnaflugvélar-
ínnar sem skotin var niður yfir
Sovétríkjunum. Krústjoff átti
ekki um neitt að velja, segir
Stevenson, hann varð að láta
hart mæta hörðu ef hann átti
að halda aðstöðu sinni í Sov-
étríkjunum eftir að ríkisstjóm-
in í Washington hafði gefið yf-
irlýsingar sem ekki var hægt
að skilja á annan veg en að
Bandaríkin væru staðráðin í að
halda njósnafluginu áfram.
Frétfamenn í Washington
Begja að atburðirnir í París
íiiafi mjög aukið stuðning inn-
an demókrataflokksins við að
fojóða Stevenson fram enn einu
Binni við forsetakosningarnar
í haust.
„Við skulum minnast þess,“
heldur Lippman áfram, „að þeg-
ar vélin náðist opnaði Krústjoff
útgöngudyr handa Eisenhower
út þeirri diplómatisku klípu
Walter Lippmann
sem hann var kominn í. Krúst-
joff sagðist ekki álíta að Eisen-
hower bæri ábyrgð á skipuninni
um að fara þetta flug'.
Vafalaust vissi Krústjoff að Eis-
enhower hlaut að hafa veitt al-
menna heimild til flugs af þessu
tagi, en hann kaus að láta for-
setann segja þann heldur örnur-
lega sannleika, að hann hefði
ekki heimilað þessa flugferð út
af íyrir sig. Diplómatískt svar
hefði verið að segja ekkert að
svo stöddu, eða í hæsta lagi að
heita fullnægjandi rannsókn á
málinu i heild. í staðinn sagðist
Eisenhower vera ábyrgur, að flug
af þessu tagi væri nauðsyn, og
hann lét heiminn halda, enda
þótt hann segði það ekki berum
orðum, að fluginu yrði haldið
áfram. Þar með var lokað dyr-
unum sem Krústjoff hafði opn-
að. Þetta breytti þeirri sneypu
að vera staðinn að njósnaleið-
ang'ri i beina ögrun við fullveldi
Sovétríkjanna“. .
Afdrifarík skyssa
„Þessi játning," segir Lipp-
mann ennfremur, „þessi höfnun
hefðbundinna starfsaðferða í
milliríkjamálum, var afdrifarík
skyssa. Með henni var Krústjoff
nefnil. fyrirmunað að láta málið
kyrrt liggja. Hefði hann gert það
var hann kominn í þá aðstöðu
að verða að játa gagnvart heim-
inum, gagnvart sovétþjóðinni,
gagnvart þeim í Sovétríkjunum
sem gagnrýnt hafa stefnu hans
og gagnvart hinum kommúnist-
ísku bandamönnum sínum, að
hann hefði veitt Bandaríkjunum
rétt til að ráðast inn á sovézkt
yfirráðasvæði. Enginn stjórn-
málamaður getur haldizt við í
nokkru landi eftir að hafa gefið
slíka játningu“.
Um þá tilslökun Eisenhowers
að lýsa yfir á mánudaginn að
hann hefði skipað svo fyrir að
njósnafluginu skyldi hætt, segir
Lippmann að hún hafi komið of
seint og' reynzt of lítil.
Það er hægt að segja að Krú-
stjoff hafi haft flugvélarmálið:
að yfirvarpi. En ekki bjó hann
það yfirvarp til. Bandaríkja-
menn létu honum það í té ó-
keypis — ekki í eitt skipti held-
ur að minnsta kosti tvisvar.
Þeir viðurkenndu njósnaflugið
rétt fyrir fund æðstu manna,
þegar það hlaut að líta sér-
staklega ögrandi út. Svo létu
þeir frá sér fara þá skýringu,
að þetta væri eðlilegur um-
gengnismáti stórvelda á milli,
sem þeir ætluðu að halda á-
fram.
Hvernig hefði bandaríska
landvarnaráðuneytið og Eisen-
hower og almenningsálitið í
Bandaríkjunum hrugðizt við
hefði þessu verið snúið við —
ef rússnesk flugvél hefði verið
skotin niður yfir Bandaríkjun-
um rétt fyrir fund æðstu
manna, og Rússar gefið sömu
skýringar á atburðinum og
þær sem Bandaríkjamenn hafa
látið frá sér fara? Það er ó-
trúlegt að þeir hefðu verið
mýkri á manninn. Að minnsta
kosti hefðu menn í Washing-
ton átt að geta gert sér grein
fyrir að Rússar myndu ekki
láta sem ekkert væri.
Við þetta bætist að Krústjoff
skildi Eisenhower eftir opnar
útgöngudyr í báðum ræðum
sínum á fundi Æðsta ráðsins.
Hann kvaðst gera ráð fyrir að
Starfsmenn á herþjónustuskrif-
stofu í nágrenni San Francisco í
Bandarikjunum ráku upp stór
augu þegar aldraður maður kom
til þess að segja þeim að hann
væri liðhlaupi. Það kom i ljós
að maðurinn, Ellis Myers, 72 ára
gamall, hafði hlaupizt úr banda-
ídska flotanum árið 1919, en vildi
nú létta á sa.mvizkunni. Flota-
málaráðuneytið i Washington hef-
ur enn ekki gert upp við sig hvað
gera skal við þennan aldraða lið-
hlaupa.
— O —
Skjaldarmerkjastofmm hrezka að-
alsins hefur nú kveðið upp, þann
úrskurð, að barn sem eiginkona
aðalsmanns fæðir eftir sæðingu
skuli ekki hafa rétt til þess að
erfa aðalstitilinn.
— O —
Kvenmaður sem var farþegi
í áætlunarflugvél á leið til At-
lanta í Bandarikjunum kvartaði
sáran yfir því að hún ætti erfitt
með að draga andann og hefði
sárar kvalir í kviðarholinu. Flug-
maðurinn lenti flugvéiinni ií snatri
og lét flytja konuna á sjúkrahús.
Læknirinn sem skoðaði hana þar
var ekki lengi að gera sjúkdóms-
greininguna: Það hafði verið hert
of mikið á lífstykkinu.
— O —
Hóteleigandl i Garmisch-Parten-
kirchen i V-Þýzkalandi hefur leit-
að aðstoðar lögreglunnar til að
krefja inn 3.500 marka skuid sem
brezki kvikmyndaleikarinn An-
thony Steel hljóp frá.
— O —
Þrý'itíii brúðkaupsgestir brunnu
inni fyrir nokkru í bæ i nágrenni
við Lucknow á Indlandi. Brúð-
kaupsveizlan var að hefjast þegar
allt í einu kviknaði í hálmþaki
hússins þar sem hún var ha’.din
og aðeins fáir gestanna komust
lífs af. Átján konur og tiu börn
urðu eldinum að bráð.
utan úr heimi
Marlene Dietrich
Hrœkfi fröEH"
an í Marlene
Marlene Dietrich, kölluð
„fríðasta amma í heimi“ er nú
á sýningarferðalagi i Þý.zka-
landi, þar. sem hún er borin og
barnfæc’d og dva’.di þangað til
Hitler komst til valda. Mikil
blaðaskrif urðu í Þýzkalandi
þegar það vitnaðist að von
væri á Marlene. Höfðu margir
við orð að hún yrði látin finna
það að hún hefði gerzt sek um
föðurlandssvik með því að
ferðast um í bandarfekum ein-
kennisbúningi og skemmta her-
mönnum bandamanna i styrj-
öldinni. Allt hefur þó gengið
vandræðalaust fyrir Marlene i
Þýzkalandi þangað til á mánu-
daginn. Þá bar það við í Diiss-
eldorf að 18 ára stúlka flaug
á kvikmyndaleikkonuna, barði
liana og klóraði og hrækti loks
í andlitið á henni. Við yfir-
heyrslu sagði stúlkan: ,.Ég
hata þennan kvennmann. Hún
sveik land sitt í stríðinu".