Þjóðviljinn - 13.03.1975, Qupperneq 4

4 SÍÐA — ÞJÓÐVILJINN Fimmtudagur 13. marz 1975.
DWÐVIUINN
JUIÁLGAGN SÓSÍALISMA
VERKALÝÐSHREYFINGAR
OG ÞJÖÐFRELSIS ,
(Jtgefandi: (Jtgáfufélag Þjóöviijans Umsjón meö sunnudagsbiaöi:
Framkvæmdastjóri: Eiöur Bergmann Vilborg Haröardóttir
Ritstjórar: Kjartan Ólafsson, Ritstjórn, afgreiösla, auglýsingar:
Svavar Gestsson Skólavörðust. 19. Sfmi 17500 (5 Hnur)
Fréttastjóri: Einar Kari Haraldsson Prentun: Blaöaprent h.f.
PÓLITÍSK REFSKÁK
Sú snögga og viðtæka kjaraskerðing,
sem dunið hefur á þjóðinni undanfarna
mánuði hefur bitnað sárast á lágtekjufólki
af öllum þjóðfélagshópum. Ástæðan er
ekki aðeins sú að lágtekjufólk hafði af
minnstu að má, heldur hefur ekkert
hækkað jafn hrikalega i verði og brýnustu
lifsnauðsynjar. Framfærsluvisitalan
gefur afar takmarkaða mynd af þessari
þróun, þvi að hún er miðuð við tilbúna f jöl-
skyldu sem hefur mun hærra neyslustig en
láglaunafólk, aldrað fólk og öryrkjar. Sem
dæmi má nefna að hversdagslegustu
matvæli hafa að jafnaði hækkað um
60-80%, hitaveitugjöld i Reykjavik um
73% og er þó oliukynding margfalt þung-
bærari, og rafmagnsverð hefur meira en
tvöfaldast. Viðþetta bætist að tekjur stóra
láglaunahópa hafa lækkað til mikilla
muna i krónutölu. Á undanförnum árum
hefur verkafólk á íslandi haft allt að 40%
tekna sinna að jafnaði fyrir yfirborganir
og aukavinnu, en slikar tekjur eru nú að
komast i lágmark með þeirri samdráttar-
stefnu rikisstjórnarinnar sem hefur
atvinnuleysi að markmiði.
Það er engin tilviljun að kjara-
skerðingin hefur fyrst og fremst bitnað á
lágtekjufólki. Stefna rikisstjórnarinnar er
einmitt sú að færa til ótalda miljarða
króna frá þeim sem vinna almenn verka-
mannastörf, i fiskvinnu, i iðnaði og öðrum
hliðstæðum verkefnum, til atvinnurek-
enda og milliliða, og þvi hefur sannarlega
ekki verið gleymt að ráðast sérstaklega á
kjör aldraðs fólks og öryrkja. Frá þessari
stefnu hefur rikisstjórnin ekki hvikað. Orð
hennar og gerðir i sambandi við svo-
kallaðar launajöfnunarbætur hafa verið
siðlaus hræsni, likastar framferði
ræningja sem tekur tugi þúsunda króna af
vegfaranda en réttir honum svo þúsund
krónur aftur og ætlast til auðmjúks þakk-
lætis fyrir, væntir „skilnings” og
„jákvæðra viðhorfa” eins og Morgun-
blaðið komst nýlega að orði um afstöðu
Björns Jónssonar, ritara Alþýðuflokksins,
til kjaramálanna og stefnu rikisstjórnar-
innar i efnahagsmálum. Björn hafði þá
komist svo að orði i viðtali við Morgun-
blaðið að það væri „vafasamur hagnaður”
fyrir lágtekjufólk „að fá alla kjaraskerð-
inguna bætta i einu”, það fólk sem býr við
bágust kjör i þjóðfélaginu ætti að „hugsa
sig tvisvar um” ef þvi „yrði boðinn allur
pakkinn”. Það er ekki ónýtt fyrir
ránsmenn að mæta jafn bljúgum viðhorf-
um og ekki að undra þótt Morgunblaðið og
önnur málgögn stjórnarstefnunnar birti
nú daglegar forustugreinar Birni
Jónssyni, ritara Alþýðuflokksins, til lofs
og dýrðar.
Um það getur naumast verið nokkur
ágreiningur að verklýðshreyfingin á
framundan erfiða og langvinna baráttu,
þegar andspænis henni stendur pólitiskt
vald tveggja stærstu stjórnmálaflokka
þjóðarinnar ásamt efnahagslegu valdi
atvinnurekenda og milliliða. Eflaust
verður að heyja þá baráttu i mörgum
áföngum, og eigi hún að ná varanlegum
árangri verða fagleg og pólitisk sókn að
haldast i hendur. En verklýðshreyfingin
mun að sjálfsögðu aldrei lúta svo lágt að
telja einhvern afar takmarkaðan áfanga
jafngilda sigri: árangur sinn hverju sinni
hlýtur hún að meta einvörðungu með
hliðsjón af þeim heildarmarkmiðum sem
að er stefnt.
Stéttabaráttan er pólitisk nú eins og
endranær og hlutverk Alþýðuflokksforust-
unnar er að verða æ greinilegra i þeim
átökum Alþýðuflokkur Gylfa Þ.
Gislasonar hefur alla tið harmað örlög
viðreisnarstjórnarinnar og viljað endur-
vekja hana: það er engin tilviljun að
aðalmálgagn Alþýðuflokksins á Akureyri
lagði nýlega til að núverandi stjórn segði
af sér og ný stjórn Sjálfstæðisflokks,
Alþýðuflokks og Framsóknar yrði
mynduð undir forsæti Gylfa. Björn
Jónsson er nú mesti valdamaður i Alþýðu-
flokknum og nánasti samstarfsmaður
Gylfa Þ. Gislasonar: viðhorf hans i kjara-
málum mótast fyrst og fremst af hags-
munum og vonum Alþýðuflokksforust-
unnar. Þegar Morgunblaðið hælir Birni
Jónssyni fyrir „skilning” og „jákvæð
viðhorf” er það sannarlega ekki að hugsa
um kjör og afkomu láglaunafólks heldur
þá pólitisku refskák sem verið er að leika
að tjaldabaki. Ef þörf krefur er alltaf hægt
að hnika til ráðherraembættum eða bæta
við nýjum stólum i stjórnarráðshúsinu við
Lækjartorg. —m
Á að færa iðnaðarmengun hér upp
að bandarískum mörkum?
Nefndarálit Stefáns Jónssonar um járnblendið
Stefán Jónsson fulitrúi Alþýðu-
bandalagsins i iðnaðarnefnd efri
deildar leggur i nefndaráliti sinu
til að frumvarpið um járnblendi-
verksmiðju I Hvalfirði verði fellt,
en til vara ber hann fram nokkrar
breytingartillögur við frumvarp-
ið, ef vera mætti að unnt reyndist
að draga nokkuð úr hættum þeim
sem feiast I iagasetningu af þessu
tæi.
Eins og Stefán vakti athygli á
utan dagskrár á þingi fyrr i vik-
unni hefur iðnaðarnefnd ekki gef-
ist timi til að afla sér nauðsyn-
legra gagna um þetta umdeilda
og mikilsverða mál, og stóð for-
maður iðnaðarnefndar, Stein-
grimur Hermannsson, við þá ætl-
un sina að ljúka nefndarstörfum
og skila nefndaráliti fyrir miðja
viku.
Ein af breytingartillögum
Stefáns Jónssonar hljóðar svo:
Við 11. gr. Aftan við greinina
bætist:
A vegum Náttúruverndarráös
og iiffræöistofnunar Háskóla Is-
Iands verði gerð itarleg liffræöi-
lög könnun á Hvalfirði og um-
hverfi fyrirhugaðs verksmiðju-
staðar, áður en nokkrar fram-
kvæmdir hefjast þar.
Minnihlutanefndarálit Stefáns
úr iðnaðarnefnd fer hér á eftir.
Mál það, er hér liggur fyrir Al-
þingi i frumvarpsformi, hefur
ekki verið búið til flutnings með
þeim hætti að sýnt sé að hags-
munir islenska rikisins hafi setið i
fyrirrúmi við undirbúning þess.
Umfjöllun málsins i iðnaðarnefnd
Ed. hefur verið yfirborðsleg og
flaustursleg i senn, og hvergi
nærri verið ætlaður nægur timi til
þess að afla hlutlægra upplýsinga
um hin þýðingarmestu atriði svo
að sannprófa mætti fullyrðingar
þess aðila, sem meginábyrgðina
ber á þessu frumvarpi, þar sem
er viðræðunefnd um orkufrekan
iðnað.
Sem dæmi um þessi óhæfu
vinnubrögð má nefna það, að
synjað hefur verið i iðnaðarnefnd
um fimm vikna frest til þess að
liffræðistofnun Háskóla íslands
geti gengið úr skugga um meng-
unarhættu af völdum fyrirhug-
aðrar verksmiðju, en aðeins með
slikri athugun yrði alþingismönn-
um gert kleift að mynda sér rök-
studda skoðun á þvi hvort hér sé
stefnt i voða lífriki Hvalfjarðar og
nærsveita. Timi sá og starfslið,
sem Þjóðhagsstofnun hefur verið
ætlað til að kanna málið, var með
þeim hætti að stofnuninni hefur
ekki gefist kostur á þvi að semja
neins konar álitsgerð um áhrif
fyrirhugaðrar stóriðju á atvinnu-
vegi landsins né byggðaform. Að-
eins er vikið lauslega að saman-
burði á hagkvæmni fyrirhugaðrar
stóriðju og sjávarútvegs, sem
sýnir að visu stórkostlega yfir-
burði sjávarútvegsins hvað arð-
kvæmni snertir. Engin úttekt hef-
ur verið gerð i þessu sambandi á
stöðu landbúnaðarins, né heldur
athugaðir neinir þeir kostir, sem
völ kynni að vera á um notkun
raforku til áburðarvinnslu, yl-
ræktar eða heykögglafram-
leiðslu.
Upplýsingar, sem iðnaðarnefnd
hafa verið veittar varðandi hag-
kvæmni á notkun raforku til
húsahitunar i þvi skyni að leysa
oliuna af hólmi, hafa verið byggð-
ar að verulegu leyti á ágiskunum,
og það komið fram i viðræðum við
fulltrúa orkumálastjórnar,
Landsvirkjunar og Seðlabanka,
að alls engar ráðstafanir hafa
verið gerðar til beinnar könnunar
i þvi máli.
Þingsjá
Við athugun á skjölum og i við-
ræðum við búningsmenn málsins
hefur komið i ljós að óhæfilegur
trúnaður hefur verið lagður á ein-
hliða upplýsingar viðsemjanda
viðræðunefndar, Union Carbide,
vera að afsaka það flaustur sem
rikir um afgreiðslu málsins að
ööru leyti með þvi að flytja þeim
mun langdregnari ræðu þar sem
hann endurtók það sem áður hef-
ur verið sagt um málið og prentað
i þingskjölum.
Fundur hófst aftur um hálfsex-
um þýðingarmikil efnisíQ’iði, og
það svo að i sjálfri greinargerð-
inni með frumvarpi þessu eru
borin fram helber ósannindi um
atriði, sem heill og hamingja
þjóðar eru undir komin, svo sem
staðhæfingin um skaðleysi þess
ryks, er berast mun frá fyrirhug-
aðri verksmiðju, og siðan fylgt
eftir með afkáralegum fullyrð-
ingum um trúverðugheit Union
Carbide i mengunarmálum, enda
þótt fyrir liggi upplýsingar um að
auðhringur þessi sé einn af skað-
vænlegustu mengunarvöldum I
heimi.
Sem dæmi um óhæfilegt sinnu-
leysi um hagsmuni lands og þjóð-
ar i þessu sambandi má geta
þess, að staðfest hefur verið i iðn-
aðarnefnd að ætlunin er að lög-
gilda hér bandariska mengunar-
staðla i sambandi við þetta mál.
Bandarisku mengunarstaðlarnir
miða að þvi að draga úr iðnaðar-
mengun i Handarikjunum að þvi
frumvarpið sem ekki raska þó
meginstefnu þess. Ein þeirra er
við 11. grein og hún orðist svo:
„Hlutafélaginu ber að gera
varúðarráðstafanir til að varna
tjóni á umhverfi verksmiðjunnar
við Grundartanga af hennar völd-
um, og skulu hönnun verksmiðj-
marki að lifi fólks, dýra og gróð-
urs þar i landi verði ekki lengur
hætta búin — jafnframt þvi sem
tekið verði tillit til hagsmuna
mengunariðnaðarins þar i landi,
sem ris að verulegu leyti undir
efnahag risaveldisins. Veröi þeir
mengunarstaðlar lögfestir hér á
landi, þá þýðir það i raun að auka
mætti iðnaðarmengun á tslandi
upp að þvi marki, sem lifvænleg
þykir i Bandarikjunum.
Loks er þess að geta að mál
þetta er sniðið með þeim hætti i
hendur alþingismanna, að ljóst er
að Alþingi, er ekki ætlað að fjalla
um það með þingræðislegum
hætti, heldur aðeins að afgreiða,
að forminu til, mál, sem sérfræð-
ingaklíkur embættismannakerf-
isins hafa þegar leyft sér að taka
endanlega ákvörðun um.
Af þessum sökum legg ég til að
frumvarpið verði fellt. — En til
vara, ef vera mætti að unnt
reyndist að draga úr hættum
þeim, sem felast i lagasetningu af
þessu tæi, leyfi ég mér að bera
fram nokkrar breytingartillögur
við frumvarpið, og verða þær
prentaðar á sérstöku þingskjali.
kvæmt þeim.
Áður en framleiðsla hefst skal á
kostnað fyrirtækisins og sam-
kvæmt tillögum náttúruverndar-
ráðs gerð líffræðileg athugun á
umhverfi verksmiðjunnar, þann-
ig aö fylgjast megi með áhrifum
hennar á llfrikið.’L
Steingrímiir langorður
Járnblendimálið kom til 2. um-
ræðu I efri deild I gær og talaði
framsögumaður meirihluta-
nefndarálits, Steingrimur Her-
mannsson, samfleytt frá þvi að
fundur hófst klukkan tvö til
kiukkan hálf fimm. Virtist hann
leytið og var þá Stefán Jónsson,
framsögumaður minnihluta úr
iðnaðarnefnd, á n\ælendaskrá.
Þjóðviljinn greinir frá ræðu Ste-
fáns á morgun.
Meirihluti iðnaðarnefndar flyt-
ur nokkrar breytingartillögur við
unnar, bygging og rekstur i öl
vera i samræmi við núgildandi <
siðari lög og reglugerðir hér
landi varðandi mengunarvarn
og öryggi, náttúruvernd, he
brigöi og hreinlæti á vinnustað (
þá staðla, sem settir eru sar