Þjóðviljinn - 13.03.1975, Side 7

Fimmtudagur 13. marz 1975. ÞJÓÐVILJINN — SIÐA 7
Rætt viö fulltrúa á Búnaöarþingi
Áburöarverðiö er
okkar vandamál
Rætt við Friðbert Pétursson bónda að Botni í Súgandafirði
Friöbert Pétursson.
— Stærsta mál þessa
Búnaðarþings sem nú er að
Ijúka og raunar stærsta mál
bændastéttarinnar i landinu um
þessar mundir er hin geysilega
verðhækkun sem verður á til-
búnum áburði i vor. Það er
reiknað með allt að 140% hækk-
un, sem þýðir um 300 þúsund kr.
hækkun á áburði fyrir meöalbú.
Meira þarf raunar ekki að segja
svo allir geti séð hvilikt vanda-
mál hér er á ferðinni, sagði
Friðbert Pétursson bóndi á
Botni I Súgandafirði,en hann er
einn af fulltrúum á Búnaðar-
þingi sem staðið hefur yfir i
Heykjavik siöustu 2 vikurnar.
— Ég fæ ekki séð að það sé
nein góð leiö útúr þessum vanda
sem áburöarverðshækkunin
veldur. Bændur geta ekki kippt
að sér hendinni með áburðar-
notkun, það er alveg ljóst, og ef
þessi hækkun veröur látin fara
út i verðlag landbúnaðarvara af
fullum þunga, þá myndu þær
hækka svo mikið að það væri
flestum ofviða að kaupa þær.
Mér sýnist að eina úrræðið sé
niðurgreiðsla á áburði á
frumstiginu, eitthvað i likingu
við það sem gert er með oliuna.
Og þar sem þetta er ekki mál
bændastéttarinnar einnar, held-
ur allrar þjóðarinnar hlýtur al-
þingi eitthvað að gera i málinu,
annað er ómögulegt, og það
verður að gerast fyrir vorið.
— Er möguleiki á að minnka
notkun tilbúins áburðar?
— Ekki sem neinu nemur. Það
er kannski hægt að minnka hana
eitthvað eitt árið en svo verður
kannski að auka aftur næsta ár.
Það er nefnilega þannig að i
góðæri, þegar vel vorar þarf
minna að bera á, en hvenær veit
maður það fyrirfram hvort vel
vorar og sumrar? Það er ekki
hægt að biða með að bera á.
Eina sem manni sýnist raun-
hæft i þvi að minnka notkun
áburðar er að draga úr ræktun
þar sem hún er mikil fyrir. En
þetta er frekar langtimaspurs-
mál. Það sem er brýnast nú, er
að leysa málið fyrir vorið, menn
hafa alls ekki fé til áburðar-
kaupa i ár eftir þessa hækkun og
lánastofnanir okkar bænda ekki
heldur.
— En hvað segir þú svo i
fréttum af bændum i þinu
byggðarlagi?
— Svo sem allt gott i almenn-
um fréttum. Við eigum auðvitað
við ýmis vandamál að etja og
verst af þeim tel ég vera sam-
gönguleysið yfir veturinn.
Bændur i Súgandafirði og viðar
á Vestfjörðum komast ekki af
bæ yfir veturinn nema á vél-
sleðum eða i snjóbll, mánuðum
saman. Þetta kemur sér afar
illa fyrir okkur sem erum með
kúabú. Yfir veturinn verðum
við að flytja mjólkina með snjó-
bil til Suðureyrar og þaðan er
hún svo flutt með báti til
ísafjarðar. Ég bý i félagi við son
minn og við verðum að flytja
mjólkina 10 km. leið á snjóbil
yfir veturinn. Snjóbilinn eigum
við sjálfir og þetta er óskaplega
dýr útgerð. Yfir sumarið kemur
aftur á móti bill sem sækir
mjólkina og þaö er auðvitað allt
annað.
— Hvers vegna eruð þið þá
ekki bara með fjárbú, hentar
jörðin ekki til þess?
— Jú mikil ósköp, hún hentar
mjög vel til þess. En það er
mjólkurskortur á Vestfjöröum
og við hjá búnaðarsambandinu
höfum verið aö hvetja bændur
til að auka mjólkurframleiðsl-
una og það er erfitt að gera slikt
en vera svo sjálfur eingöngu
með fjárbú. Það sem gerir
mjólkurframleiðsluna erfiðasta
fyrir vestan er flutnings-
kostnaðurinn. Nú er það svo, að
þegar mjólk vantar á ísafirði er
hún flutt meö flugvélum frá
Reykjavlk og þá er lagður flutn-
ingskostnaður sem nemur 10 kr.
á hvern litra. Við höfum farið
fram á það bændur að fá þessar
10 kr. uppí okkar flutnings-
kostnað gegn þvi að sjá Vest-
fjörðum fyrir nægri mjólk og ég
er viss um það að ef við fengjum
þetta i gegn þá myndi mjólkur-
framleiðslan stóraukast, en
meðan flutningskostnaðurinn er
svona mikill hjá okkur og við
verðum að taka hann algerlega
á okkur er enginn furða þótt
menn séu ekki sérlega fúsir til
að auka framleiðsluna.
— Hitt er svo annað mál að
flestar jarðir á Vestfjörðum
henta á vissan hátt betur til kjöt-
en mjólkurframleiðslu, en
mjólkurskorturinn er mikill á
Vestfjörðum, þannig aö menn
eru að reyna að halda I kúabúin
hvað sem verður.
— Fer bændum fækkandi á
Vestfjörðum?
— Já, þeim fækkar. A árum
viðreisnar fækkaði þeim mikið
eins og raunar mannfólki yfir-
leitt á Vestfjöröum, en þegar
vinstri stjórnin tók við
stöðvaðist fólksflóttinn úr kaup-
stöðunum og hann gerði það lika
úr sveitunum. Menn urðu bjart-
sýnni á tilveruna. Nú munu
bændur á Vestfjörðum vera um
250 en á 12 ára timabili fyrir
vinstri stjórn fækkaði þeim um
50 til 60.
— Það sem er kannski alvar-
legast við þetta á Vestfjörðum
er það, að mörg byggðarlög
voru,og eru raunar, svo fámenn
að fari ein eða tvær fjölskyldur
úr byggðarlaginu þykir þeim
sem eftir eru orðið svo fámennt
að þeir fara lika. Þannig hefur
oft ekki þurft nema 3 til 4 menn
sem flytjast burt til að koma
skriðu af stað.
— Að lokum, Friðbert, margir
draga gildi búnaðarþinga I efa
Hvað vilt þú segja um það?
vilt þú segja um það?
— Ég held þvi fram, að ef
búnaðarþing yrðu lögö niður
myndi landbúnaðurinn i landinu
setja niður. Við komum saman
til að ræða okkar vandamál og
gera um þau ályktanir og leysa
þau,og ménn méga ekk'i gleyma
þvi, að vandamál landbúnaðar-
ins er ekki bara mál sem snertir
bændur, heldur þjóðina I heild.
Við viljum og erum að stuðla að
þviað landbúnaðurinn sé rekinn
á sem hagkvæmastan hátt, og
þótt okkur þyki oft ganga grát-
lega seint að koma málum frá
búnaðarþingi i gegnum alþingi,
þá eru alltaf einhver af þeim
sem komast i gegn, og við
teljum að hvert mál sem kemst
þar I gegn horfi I framfaraátt og
sé til bóta fyrir landbúnaðinn og
fyrir þjóðina alla. —-S.dór
Mörg vandamál
blasa viö
landbúnaöinum
Eins og vanalega voru
fjölmörg mál reifuð og
rædd á búnaðarþingi því
sem nú var að Ijúka.
Nokkur þessara mála
mega teljast með stór-
málum hvað varðar
bændastéttina og sum
þeirra varðar alla þjóð-
ina. Við leituðum til Ás-
geirs Bjarnasonar for-
manns Búnaðarfél. Is-
lands og forseta þingsins
og báðum hann segja
okkur frá helstu málum
þingsins.
— Það fer nú vart milli mála,
að verðhækkunin á áburði var
mál málanna á þessu þingi. Þar
blasir við bændum og raunar
allri þjóðirini óskaplegur vandi,
sem leysa verður hið bráðasta,
það mál þolir enga bið. í vor er
fyrirsjáanleg 130 til 140% hækk-
un á tilbúnum áburði sem mun
þýða nærri 300 þúsund kr. út-
gjaldaaukningu fyrir meðalbú i
landinu. Undir þessari hækkun
ris enginn bóndi. Og ekki bara
það, heldur myndu verðhækk-
anir á landbúnaðarafurðum
verða slikar, ef áburðarhækk-
unin verður látin koma út i
verðlag landbúnaðarafurða, að
fáir hefðu efni á að kaupa þær.
— Okkur sýnist þvi að það
sem frekast kemur til greina sé
einhverskonar niðurgreiðsla i
svipuðu formi og niðurgreiðslan
á oliu og að dreifa þessari hækk-
un á fleiri ár þannig að bændur
fái ekki þennan mikla skell i
vor. Alþingi mun fjalla um þetta
mál á næstunni og það verður að
leysa þennan vanda fyrir vorið.
— En hafa nokkrar visinda-
legar rannsóknir farið fram á
raunverulegri áburðarþörf
jarðvegsins og er ekki mögulegt
að draga úr notkun tilbúins
áburðar?
— Það má vera að hægt sé að
minnka þessa notkun, um það
þori ég þó ekki að fullyrða neitt,
en hinu er ekki að leyna að jarð-
vegsrannsóknir með áburðar-
þörfina fyrir augum eru nauð-
synlegar og þar er eitt af þeim
stórmálum sem við eigum eftir
að leysa.
— Nú, um önnur merk mál
sem afgreidd hafa verið á þessu
búnaðarþingi vil ég nefna sam-
þvkkt um stofnun búnaðarhá-
skóla. Við viljum gera fram-
haldsdeildir bændaskólanna að
háskóladeildum og við viljum
einnig auka búnaðarfræðsluna
méð þvi að koma henni inni
fleiri skóla. Til að mynda mætti
hugsa sér að einhver búnaðar-
fræðsla færi fram i barna- og
gagnfræðaskólum. Þá viljum
við og að stofnaður verði 3ji
bændaskólinn i landinu en til eru
lög um þrjá bændaskóla.
— Hefur þeim þriðja verið á-
kveðinn staður?
— Nei, það hefur nú ekki ver-
ið gert.en Oddi á Rangárvöllum
hefur verið nefndur i þvi sam-
bandi.
Þá var samþykkt á þing-
inu að koma á hagfræðilegum
rannsóknum i landbúnaði.
Rannsóknir þessar miði að þvi
að finna leiðir til að reka land-
búnaðinn á sem hagkvæmastan
hátt og raunar að gera á honum
allsherjar úttekt. Þessi mál
yrðu framkvæmd af Stéttar-
sambandi bænda, Framleiðslu-
ráði landbúnaðarins og Rann-
sóknarstofnun landbúnaðarins.
Ég tel að hér sé um m jög merki-
Asgeir Bjarnason.
Rætt viö
Ásgeir
Bjarnason
formann
Búnaöar-
félags
íslands
legt mál að ræða og að brýnt sé
að hraða þvi sem kostur er.
— Enn vil ég nefna eitt mál
sem ég tel að sé mikið hags-
munamál almennings i landinu
ekki siður en bænda sem sam-
þykkt var á þinginu, en það er
endurskoðun á reglum kjöt-
mats. 1 samþykkt þeirri sem
gerð var á þinginu er gert ráð
fyrir mun strangari reglum við
kjötmat I framtiöinni en verið
hefur. Þetta er mat á kinda-,
nauta- og svinakjöti. Með þessu
móti ætti að vera hægt að
tryggja neytendum sem allra
besta vöru og bændum þá von-
andi hærra verð fyrir afurðirnar
og ég hygg að þetta myndi kalla
á aukna sauðfjár-, svina- og
nautgriparæktun I landinu. Og
það saman, ræktun og strangari
matsreglur myndu tryggja góða
útkomu.
— Auðvitað gætum við haldið
áfram að telja upp ótal fleiri
mál sem hafa komið til með-
ferðarþingsins, svona sem raf-
væðinguna, lánastarfsemi veð-
deildar Búnaðarbankans og
fleira og fleira, en það sem hér
hefur verið nefnt tel ég merk-
ustu mál þess þings sem nú er
að ljúka.
— Að lokum Ásgeir, á að þinu
mati árlegt búnaðarþinghald
rétt á sér?
— Alveg tvimælalaust. Bún-
aðarþing léttir mjög á opinber-
um aðilum, það veitir visst að-
hald, þar koma vandamál
bændastéttarinnar og landbún-
aðarins fram og eru rædd af
þeim sem best hafa þekkingu á
málunum. Og ég fullyrði að
mikið tillit er og hefur verið tek-
ið til búnaðarþings og megin
kjarninn af þeim málum sem
samþykkt hafa verið á búnaðar-
þingi hafa náð fram að ganga á
alþingi. Ég tel það engum vafa
undirorpið að búnaðarþing hafi
fyrir löngu sannað gildi sitt og
að það beri að halda þvi áfram
að halda búnaðarþing árlega og
að það standi i 2 vikur. —S.dór